KİK Kararı: 2013/UH.II-3889 (9 Ekim 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/065
Gündem No : 27
Karar Tarihi : 09.10.2013
Karar No : 2013/UH.II-3889
BAŞVURU SAHİBİ:
Eser Mazı, TİCARET MERKEZİ 1.BLOK NO:5 BAYIR/ MUĞLA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Muğla İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Emirbeyazıt Mah. Baki Ünlü Cad. Çamlık Sok. MUĞLA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/85510 İhale Kayıt Numaralı "2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Muğla İli Merkez İlçeye Bağlı 25 Taşıma Merkezi İlkoku/Ortaokula Taşımalı Eğitim Kapsamında Öğrenimine Devam Eden Toplam 1238 İlkokul/Ortokul Öğrencisine 180 İş Günü Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi Hizmet Alım İşi." İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Muğla İl Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 23.07.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Muğla İli Merkez İlçeye Bağlı 25 Taşıma Merkezi İlkokul/Ortaokula Taşımalı Eğitim Kapsamında Öğrenimine Devam Eden Toplam 1238 İlkokul/Ortaokul Öğrencisine 180 İş Günü Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Eser Mazı’nın 23.08.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.09.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.09.2013 tarih ve 28768 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.09.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3241 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilip değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu, aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin bileşenler içerisinde mevsim meyvesi bölümünde üç ayrı meyvenin yazılmış olduğu, sorgulamaya cevabın tek meyve seçilerek cevaplandırıldığı, idarenin tekliflerini üç meyvenin karışımıyla açıklama yapılmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bıraktığı, Teknik Şartname’de ise tek adet ve 100 gr.'lık meyve istenildiği, taraflarının yanıltıldığı, üç meyvenin birden istenilmesinin Teknik Şartname’ye aykırı olduğu ve gerçekçi olmadığı, 23.08.2013 tarihli dilekçe ile mevsim meyvesi bölümünün düzeltilerek ikinci bir açıklama yapmayı talep ettikleri, taleplerinin idare tarafından reddedildiği,

2. Kiralık olarak göstermiş oldukları yemek yapım imalathanesinin elektrik ve su maliyetlerinin konmadığı sebebiyle değerlendirme dışı bırakıldıkları, söz konusu imalathanenin kiralık olarak gösterilmiş olsa da taraflarına ait olduğu, elektrik ve su giderlerinin kiraya dâhil olduğu,

İddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun “Şartnameler” başlıklı 12 nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır…” ,

“Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’ inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.”

Hükümleri yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin 2.l.O maddesinde “Mönüde bulunacak olan mevsim meyveleri aylara göre aşağıdaki meyveleri içerecektir.

Alternatif Meyve Listesi

Aylar

Verilecek Meyve

Gram

Eylül

Üzüm-Karpuz-Şeftali

100 gr

Ekim

Üzüm-Armut-Şeftali

100 gr

Kasım

Elma-Mandalina-Üzüm

100 gr

Aralık

Mandalina-Portakal-Muz

100 gr

Ocak

Mandalina-Portakal-Muz

100 gr

Şubat

Mandalina-Portakal-Muz

100 gr

Mart

Portakal-Muz-Elma

100 gr

Nisan

Çilek-Elma-Muz

100 gr

Mayıs

Çilek-Kiraz-Yeni Dünya

100 gr

Haziran

Çilek-Kiraz-Yeni Dünya

100 gr

”

düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibinin teklifinin idare tarafından aşırı düşük teklif olarak tespit edildiği ve 26.07.2013 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulduğu, sorgulamaya ilişkin yazı ekinde örnek teşkil edecek haftalık menünün verildiği, bu menünün mevsim meyvesi bölümünde portakal, muz ve elmanın 40’ar gram olarak belirtildiği tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına cevabına ilişkin 01.08.2013 tarihli yazısının ekinde yer alan yemek maliyeti analizine sadece 40 gram elmayı dâhil ettiği, idare tarafından başvuru sahibinin açıklamasının bu nedenle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Teklifin Teknik Şartnameye uygun olarak hazırlanması gerektiği, isteklilerin tekliflerini hazırlarken Teknik Şartname düzenlemelerini göz önünde bulundurdukları, bu bağlamda aşırı düşük teklif sorgulamasında Teknik Şartname düzenlemelerine uygun olarak sorgulama yapılması gerektiği, Teknik Şartname’de menüde 100 gramlık tek meyvenin bulunması gerektiği belirtilmişken, aşırı düşük teklif sorgulamasında 40 ar gramlık üç farklı meyveye göre toplam 120 gram meyve üzerinden açıklama yapılmasının istenilmesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte isteklinin tek bir meyve ve 40 gram üzerinden açıklama yaptığı, yaptığı açıklamanın Teknik Şartname düzenlemesine de uygun olmadığı anlaşılmış, başvuru sahibinin bu konudaki iddiası bu nedenle yerinde bulunmamıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesinde "İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

…

78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde ; “…79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Söz konusu mevzuat düzenlemelerinden, tekliflerin anılan Kanun’un 37’inci maddesine göre değerlendirilmesinin ardından, diğer tekliflere veya tespit edilen yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olduğu belirlenen teklifler reddedilmeden önce, idarece belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği ve istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda ihalenin karara bağlanacağı, idarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Teknik Şartnamenin “İşin Konusu” başlıklı 1’ inci maddesinde “Bu ihalenin konusu yüklenici firma tarafından Muğla Milli Eğitim Müdürlüğü Taşımalı Eğitim öğrencileri için bir öğün üç çeşit öğle yemeğinin pişirilmesi, Ek2 Tablodaki Taşıma Merkezi okullara taşıma, dağıtım ve sonrası hizmetlerine ilişkin hizmet alım işi.

Servis verilecek günler, hafta tatilleri ve resmi tatiller dâhil, bayram ve yarıyıl tatilleri dışında her gün Okul açılışından okulun kapanış tarihine kadar Toplam 180 iş günüdür. Ancak öğrencinin olmadığı gün, yemek yapım, dağıtım ve sonrası temizlik işleri olmayacaktır.” ,

“Yemeğin Pişirilmesi ve Dağıtımı” başlıklı 2’ nci maddesinde “Muğla Milli Eğitim Müdürlüğünün Merkez İlçede Bulunan Taşıma Merkezi Okullarındaki taşımalı öğrencilerin 2013–2014 öğretim yılı yemek ihtiyacının her türlü malzeme dahil onaylanan menüye göre yüklenici firmanın kendi mutfağında pişirerek taşıma merkezi okullara taşıması, taşımalı okullarda dağıtımı ve dağıtım sonrası hizmetleri (Bulaşık yıkama, yemekhane veya sınıfın temizliği vb ile yemek bulaşık artıklarının okuldan götürülmesi işi tamamen firmaya ait olmak üzere yapılacaktır.”

düzenlemeleri yer almaktadır.

İdare tarafından aşırı düşük teklif sorgulama yazısıyla “Ekte sunulan bir haftalık yemek menüsü ve gramajları örnek alınması ve yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri ve iş gruplarına ait miktarlar ile bunlara ait alt birim fiyatlar ve bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizleri ve teklif bedelini gösteren hesap cetvelinin” sunulması istenilmiştir. Ancak idare tarafından yazı ekinde sadece bir haftalık örnek menüye yer verilmiş, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan teklifin önemli bileşenlerine yer verilmediği, buna mukabil aşırı düşük teklif açıklaması yapan isteklilerin teklifleri ile ilgili kendi belirledikleri giderleri analizlerine ekleyip bu giderlere ilişkin çeşitli belgeleri açıklama yazısı ekinde idareye sundukları görülmüştür. Başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında Cumhuriyet Mahallesi, 5 Sokak/Numarasında bulunan yemek fabrikasının aylık 300 TL karşılığında 180 günlüğüne içeride bulunan tüm demirbaşlar ile Sultan Yemek Gıda Ltd. Şti. tarafından kendilerine kiraya verildiğine ilişkin kira sözleşmesinin sunduğu görülmüştür. Başvuru sahibinin teklifinin kiralık olarak gösterilen yemek yapım işyerinin elektrik ve su maliyetinin maliyetler kısmında görülmediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte anılan hususa ilişkin maliyetin İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde teklif fiyata dâhil olan giderler arasında yer almadığı gibi aşırı düşük teklif sorgulama yazısında da önemli bileşenler arasında sayılmadığı görülmektedir.

İdarenin teklifi aşırı düşük olarak belirlenen isteklilere gönderdiği aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısı yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirildiğinde; söz konusu yazıda, ihale dokümanının yukarıda belirtilen maddelerinde düzenlenen, birçok teklif bileşeni içerisinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılı belirlemenin yapılmadığı, isteklilerden genel olarak ilgili mevzuat maddeleri belirtilerek açıklama istenildiği dikkate alındığında şikâyete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması ve değerlendirmesi yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı, bu itibarla, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmediği anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında;“Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla %20 oranında kâr eklenebileceğinden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak yapılan değerlendirmelerde, yaklaşık maliyetin % 20 oranında kâr içerdiğinin kabul edilmesi gerekmektedir.

Başvuruya konu ihalede KDV hariç tutar üzerinden %20 kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının 472.847,90 TL olduğu, ihale üzerinde bırakılan Erpa Gıda Mad. Tar. Ür. Hay. Tem. İşleri Nak. Elk. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin de bu tutarın altında olduğu anlaşılmıştır. İnceleme konusu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı bir ihale olmadığı anlaşılmakla birlikte, Kurumun aşırı düşük tekliflerin tespitinde sınır değer ve sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu, bu itibarla idare tarafından hazırlanan yaklaşık maliyetin kârsız bedelinin altında kalan tüm teklif sahiplerinden açıklama istenilmesi gerektiği yönünde istikrar kazanmış Kurul kararları bulunmaktadır. Dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan isteklinin de teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Ancak, ihale dokümanı kapsamında isteklilere teklif bedelini sağlıklı oluşturabilmelerini, tekliflerin sağlıklı ve objektif değerlendirilebilmesini teminen çiğ girdilerin ve miktarlarının da belirtildiği bir yemek listesinin verilmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, ihale dokümanının mevcut halinin sağlıklı teklif verilmesine ve tekliflerin sağlıklı değerlendirilmesine imkân sağlamadığı, dolayısıyla ihalede aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılamayacağı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir. Bununla birlikte başvuru konusu ihale 09.10.2013 tarihli ve 2013/UH.II-3888 sayılı Kurul kararı ile iptal edildiğinden karar verilmesine yer olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Karar verilmesine yer olmadığına,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi