KİK Kararı: 2013/UH.II-3726 (23 Eylül 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/062
Gündem No : 14
Karar Tarihi : 23.09.2013
Karar No : 2013/UH.II-3726
BAŞVURU SAHİBİ:
Gülümse Yemek Gıda Hayvancılık İnş. Tur. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti., HANLIKÖY MAH. TALİP SOK. NO:17 SAKARYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sapanca İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü , Rüstempaşa Mahallesi Ersin Caddesi 54600 SAKARYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/95643 İhale Kayıt Numaralı "Kemalettinsamipaşa Ortaokulu (149) Öğrenci Ve Sapanca İlkokulunda (17) Öğrenciye Toplam (166) Öğrenciye Öğle Yemeği Sulu Gıda Hazırlama Ve Dağıtım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Sapanca İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 26.07.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Kemalettinsamipaşa Ortaokulu (149) Öğrenci ve Sapanca İlkokulunda (17) Öğrenciye Toplam (166) Öğrenciye Öğle Yemeği Sulu Gıda Hazırlama ve Dağıtım İşi” ihalesine ilişkin olarak Gülümse Yemek Gıda Hayvancılık İnş. Tur. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. nin 21.08.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.08.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.08.2013 tarih ve 27935 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.08.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3126 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, somut bilgi ve belgeler ile açıklama yapılmasının mümkün olmadığı, tevsik edici belgelerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığı, açıklamada işçilik giderine ilişkin hesaplamaların hatalı olduğu kanaatinde oldukları bu nedenle de ihalede düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “ … 79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.10. İstekli tarafından ticaret borsalarında oluşan fiyatların kullanılması halinde, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son işlem tarihinde gerçekleşen asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

79.4.2.11. İstekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılması halinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

…” düzenlemesi,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: KEMALETTİNSAMİPAŞA ORTAOKULU (149) ÖĞRENCİ ve SAPANCA İLKOKULUNDA (17) öğrenciye TOPLAM (166) Öğrenciye öğle yemeği sulu gıda hazırlama ve dağıtım işi

b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır. 166 ÖĞRENCİYE YEMEK HİZMETİ VERME

c) Yapılacağı yer: KEMALETTİN SAMİPAŞA VE SAPANCA MERKEZİ OKUL MÜDÜRLÜKLERİNE

ç) Bu bent boş bırakılmıştır. ” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. kdv hariç bütün giderler

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin 3’üncü maddesinde “Öğrencilere, okulların açık olduğu haftanın 5 günü için verilecek olan günlük bir öğün yemekte en az 600 kalori bulunacaktır. Yemekler hazırlanırken:

Bir gün 60 gr. net kemiksiz etten oluşan ana yemek,

Bir gün 150 gr. Kemikli etten veya 150 gr tavuk etinden kış mevsiminde ana yemek,

Diğer günlerde mevsimine göre kuru veya sulu bakliyat ve sebze yemekleri,

Her gün ikinci yemek olarak; pilav, makarna, börek vs., üçüncü yemek olarak ta yoğurt, salata, turşu, cacık, tatlı, meyve verilecektir.

Yemeklerde taze sığır ve tavuk eti dönüşümlü olarak kullanılacaktır.(“Etli” ibaresi yalnızca sığır eti için kullanılacaktır. Örnek Etli Kuru fasulye, tavuk etli patates yemeği v. b. gibi)

Pilav, makarna, çorba ve sulu yemekler (200) iki yüz gr. Hacimli kepçe ile l kepçe verilecektir.

Köfte (sığır etinden olacak) verilmesi halinde en az 3 köfte(100 yüz gr.) ve yeteri kadar patates verilecektir.

Dolma verilmesi halinde en az iki dolma verilecek, tüm yemeklerde sıvı yağ kullanılacaktır.

Ekmek masalarda kapalı ve dilimlenmiş olarak yada poşet içerisinde belirtilen gramajda bulunacak ve yeteri kadar verilecek Ayrıca yemek masaları üzerinde su, sürahi, bardak, tuzluk, biberlik bulunacaktır.

Hazırlanan yemekler öğrencilere sıcak olarak ulaştırılacak.

Okullarda sıcak tertibatlı yemek tevzi bandı yüklenici tarafından sağlanacaktır.

Özel köpükten imal edilmiş self servis tepsisi bardak, çatal, kaşık sağlık şartlarına uygun temiz olarak yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi,

AynıŞartname’nin 4’üncü maddesinde “ Sözleşmenin imzalanmasından sonra yüklenici, üstlenmiş olduğu iş için gerekli her türlü makine, araç-gereç ve personeli 5 iş günü içinde sağlamak ve Okulun açıldığı gün (16 Eylül 2013) yemek vermeye başlamak zorundadır.

Yüklenici tarafından, Yemeklerin hazırlanmasında gıda mühendisi veya gıda teknikeri ile eğitim görmüş, ustalık belgesi bulunan personel çalıştırılacak, dağıtımında görevli olan personelin ise besin zehirlenmeleri ve hijyen konularında bilgilendirilmesi sağlanacaktır.

Yüklenici, çalıştırılan işçilerin sağlık karnelerini sürekli olarak işyerinde bulundurulacak ve gerekli görülen zamanlarda yapılan kontrollerde, malzeme, araç gereç ve sağlık karnesi kontrollerinin yapılmasında görevlilere yardımcı olacaktır.

Yemek imalathanesinin Sakarya Büyükşehir sınırları içinde olması zorunludur.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yine Teknik Şartname’nin ekinde Günlük olarak verilen gıdaların kalori değerleri listesi, menülerdeki yiyecek ve içeceklerin kaç gram olduğunu gösterir Yiyecek ve içecek miktarları listesi, 5 haftalık Örnek yemek listesi ve çiğ girdilerin her birinin farklı yemek çeşitleri içerisindeki gramajını gösteren Yiyecek gramaj listesinin yer aldığı görülmüştür.

Başvuruya konu ihalede 3 adet ihale dokümanı satın alındığı, ihaleye 2 isteklinin katıldığı, sunulan tekliflerin geçerli teklif olarak kabul edildiği, ihale üzerinde kalan isteklinin idarenin 29.07.2013 tarihli ve 2350 sayılı yazısı ile aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, herhangi bir gider kaleminin özel olarak belirtilmeksizin genel olarak teklif bedelinin açıklanmasının istenildiği, anılan isteklinin 05.08.2013 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasını idareye sunduğu, idarece sunulan teklif açıklamasının uygun bulunduğu ve ihalenin neticelendirildiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde kalan istekli tarafından teklif mektubunda birim yemek için 2,08 TL olmak üzere toplam 60.078,72 TL bedel teklif edildiği, sunulan teklif açıklamasındaki genel maliyet analizinin, aşağıda yer alan tablodaki gibi olduğu, genel analizde İdari Şartname’de ve Teknik Şartname’de belirtilen teklif fiyata dâhil tüm giderlere yer verildiği görülmüştür.

İş Kalemi

Tutar (TL)

Çiğ girdi maliyeti (Yemek başına 1,4339 TL)

41.416,77

Temizlik giderleri

261,80

Köpük tabak kaşık çatal maliyeti

2.325,18

Yemek analiz maliyeti

1.230,00

Araç yakıt maliyeti

2.603,04

LPG yakıt maliyeti

1.440,00

Amortisman gideri

1.038,20

Sözleşme karar pulu gideri

341,85

Sözleşme damga vergisi gideri

569,55

Sürahi, bardak, tuzluk, biberlik toplam maliyeti

171,40

Fatura damga vergisi maliyeti

569,55

İşçilik maliyeti

1.977,20

Firma karı

6.134,19

Genel toplam

60.078,72

İdari Şartname’de ve Teknik Şartname’de ihale konusu işte görev alacak personele ilişkin olarak herhangi bir belirlemenin yapılmadığı, aşırı düşük teklif sorgulama yazısında da yalnızca genel olarak teklif bedelinin açıklanmasının istenildiği buna rağmen istekli tarafından sunulan açıklamada işçilik maliyetine de yer verildiği tespit edilmiştir.

Yine teklif açıklamasında 25 günlük yemek listesinin sunulduğu, toplam 28.884 öğün yemeğe ilişkin olarak 2,08 TL birim fiyat teklif edildiği, anılan öğünlere ilişkin olarak çiğ girdi maliyetinin 1,4339 TL olarak belirtildiği, öngörülen maliyetin tevsiki amacıyla ihale tarihinden daha önceki tarihlere ilişkin olarak Sakarya Büyükşehir-Adapazarı ve Erenler Belediyesi Toptancı Hal Tesisleri İşletme Birliği’nin günlük fiyat bültenleri, Sakarya Ticaret Borsası günlük fiyat bültenleri ve SMMM onaylı proforma faturaların sunulduğu, proforma faturaların üzerinde ilgili beyan ifadelerinin yer aldığı ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu görülmüştür.

İhale dokümanında yemeklerin bileşenleri ve bu bileşenlerin gramajlarına ilişkin bilgi verilmek yerine, Teknik Şartname’nin ekinde çiğ girdilerin her birinin farklı yemek çeşitleri içerisindeki gramajını gösteren bir liste sunulduğu ancak söz konusu yemek çeşitlerinin yalnızca genel adlarının verildiği, örneğin menü listesinde 8 farklı çeşitte çorba yer almasına rağmen, ilgili malzemeler için yemek çeşidinin yalnızca “Çorba”, “Unlu çorba” veya “Diğer çorba” olarak belirtildiği, özetle hangi çorba çeşidinin içinde hangi yemek bileşeninin hangi miktarda yer aldığının belirtilmemiş olduğu, istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında ise söz konusu çorbaların yalnızca temel bileşenlerinin ve bu bileşenlerin miktarlarına yer verildiği, örneğin mercimek çorbası için yalnızca mercimek, un ve sıvıyağ girdilerinin, tarhana çorbası için tarhana, un ve yağ girdisinin belirtildiği, idarece açıklanması istenen yemek çeşitlerine ilişkin olarak her bir yemek girdisi için gerekli yemek bileşenleri ve bu bileşenler için öngörülen gramajların ihale dokümanında belirtilmemiş olması nedeniyle istekli tarafından belirlenen yemek bileşenleri ve bu bileşenler için öngörülen gramajların idarece istenen niteliklere uygun olup olmadığının anlaşılamayacağı görülmüştür.

Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, herhangi bir gider kaleminin özel olarak belirtilmeksizin genel olarak teklif bedelinin açıklanmasının istenildiği, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında İdari ve Teknik Şartname’de belirtilen teklif fiyata dahil tüm giderlerin yer aldığı, İdari ve Teknik Şartname’de personele ilişkin bir belirlemenin yapılmadığı, buna rağmen istekli tarafından sunulan açıklamada işçilik giderinin de belirtildiği, çiğ girdi maliyetlerine ilişkin olarak öngörülen birim fiyatların tevsiki amacıyla Sakarya Büyükşehir-Adapazarı ve Erenler Belediyesi Toptancı Hal Tesisleri İşletme Birliği’nin ve Sakarya Ticaret Borsası günlük fiyat bültenleri ile SMMM onaylı proforma faturaların sunulduğu, sunulan belgelerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu ancak malzemeli yemek alımı ihalelerinde bileşen sayısı ve yemeklere ilişkin gramajlar idare tarafından net olarak belirtilmeden, isteklilerce sağlıklı bir teklif açıklaması yapılmasının mümkün olmadığı, isteklice belirlenen yemek bileşenleri ve bu bileşenler için öngörülen gramajların idarece istenen niteliklere uygun olup olmadığının anlaşılamayacağı, incelemeye konu ihalede de söz konusu her bir yemek çeşidine ilişkin olarak ilgili bileşenlere ve gramajlara yer verilmemesi nedeniyle, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasındaki yemek içeriklerinin kontrolünün mümkün olmadığı değerlendirildiğinden, isteklilerce sunulacak teklif açıklamalarının sağlıklı bir şekilde değerlendirilebilmesi için, idarece bir haftalık, 10 günlük veya idarece belirlenecek herhangi bir süreyi içerir bir yemek listesinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında isteklilere verilmesi, söz konusu listeye ek olarak öngörülen yemeklerin içeriğindeki yemek bileşenlerinin gramajları ile belirlenmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu nedenle de, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında örnek yemek menüsü oluşturularak, söz konusu yemeklerin bileşenleri ve bu bileşenlere ilişkin gramajların istekliye sunularak, aşırı düşük teklif sorgulamasını yeniden yapması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında bir haftalık, 10 günlük veya idarece belirlenecek herhangi bir süreyi içerir bir yemek listesi hazırlanarak, bu listede yer alan yemeklerin bileşenleri ve bu bileşenlerin gramajlarına ilişkin bilgi ve belgelerin istekliye sunularak aşırı düşük tekliflerin sorgulanması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, somut bilgi ve belgeler ile açıklama yapılmasının mümkün olmadığı, tevsik edici belgelerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığı, açıklamada işçilik giderine ilişkin hesaplamaların hatalı olduğu kanaatinde oldukları bu nedenle de ihalede düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği” şeklinde ifade edilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında bir haftalık, 10 günlük veya idarece belirlenecek herhangi bir süreyi içerir bir yemek listesi hazırlanarak, bu listede yer alan yemeklerin bileşenleri ve bu bileşenlerin gramajlarına ilişkin bilgi ve belgelerin istekliye sunularak aşırı düşük tekliflerin sorgulanmasının yeniden yapılması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddialar kapsamında yapılan incelemeye göre;

Başvuruya konu ihalede 3 adet ihale dokümanı satın alındığı, ihaleye 2 isteklinin katıldığı, sunulan tekliflerin geçerli teklif olarak kabul edildiği, ihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, herhangi bir gider kaleminin özel olarak belirtilmeksizin genel olarak teklif bedelinin açıklanmasının istenildiği, sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunduğu anlaşılmıştır.

Kararda da yer aldığı üzere, Teknik Şartname’nin 3’üncü maddesinde okulların açık olduğu haftanın beş gününde verilecek yemeğin günlük 600 kalori olacağı, verilecek yemeğin türü ve gramajları ile nasıl verileceği, Teknik Şartname’nin ekinde Günlük olarak verilen gıdaların kalori değerleri listesi, menülerdeki yiyecek ve içeceklerin kaç gram olduğunu gösterir Yiyecek ve içecek miktarları listesi, 5 haftalık Örnek yemek listesi ve çiğ girdilerin her birinin farklı yemek çeşitleri içerisindeki gramajını gösteren Yiyecek gramaj listesinin yer aldığı görülmüştür.

Aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında yapılan işlemler incelendiğinde; idarece hazırlanan gramaj listelerinde malzeme bazında gramaj belirlemesi yapıldığı, örnek menüde yer alan yemeklerin hangi malzeme ile kaç gr üzerinden hazırlanacağına ilişkin belirleme yapılmadığı, yiyecek ve içecek miktarları listesinde yer alan gramajlar ile yiyecek gramaj listesinde yer alan gramajların farklılıklar gösterdiği (örneğin yiyecek ve içecek miktarları listesinde makarna için 60 gr, şehriye için 6 gr, tarhana için 20 gr, domates için 30 gr, yoğurt için 100 gr öngörülmüşken yiyecek gramaj listesinde makarna için 50 gr, şehriye için çorbada 15 gr, pilavda 10 gr, tarhana için 10 gr, domates için yemeklerde 50 gr, çorbalarda 20 gr, salatada 150 gr, yoğurt için kap yemek olarak 200 gr, bazı yemeklerin yanında 80 gr, çorbalarda 50 gr, cacıkta 100 gr öngörüldüğü), örnek menüde 5’inci haftanın 5’inci günü için ayran verilmesi öngörülmesine karşın gramaj listelerinde ayranın gramajına ilişkin bilgiye yer verilmediği görülmüştür.

İhale dokümanındaki bahse konu eksiklikler ve uyumsuzluklar nedeniyle kamu ihale mevzuatına uygun olarak sağlıklı bir aşırı düşük teklif açıklaması yapılması ve yapılan açıklamanın sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı değerlendirildiğinden ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının da mevzuata uygun olup olmadığına ilişkin değerlendirme yapılamayacağı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, ihale dokümanındaki eksiklikler ve uyumsuzluklar nedeniyle kamu ihale mevzuatına uygun olarak sağlıklı bir aşırı düşük teklif açıklaması yapılması ve yapılan açıklamanın sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varıldığından “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle Kurul çoğunluğunca alınan “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle, “ ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, somut bilgi ve belgeler ile açıklama yapılmasının mümkün olmadığı, tevsik edici belgelerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığı, açıklamada işçilik giderine ilişkin hesaplamaların hatalı olduğu kanaatinde oldukları bu nedenle de ihalede düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği ” şeklinde belirtilen iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında bir haftalık, 10 günlük veya idarece belirlenecek herhangi bir süreyi içerir bir yemek listesi hazırlanarak, bu listede yer alan yemeklerin bileşenleri ve bu bileşenlerin gramajlarına ilişkin bilgi ve belgelerin istekliye sunularak aşırı düşük tekliflerin sorgulanması aşaması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarında “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Sapanca İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Kemalettin Samipaşa Ortaokulu (149) Öğrenci ve Sapanca İlkokulunda (17) Öğrenciye Toplam (166) Öğrenciye Öğle Yemeği Sulu Gıda Hazırlama ve Dağıtım Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin, K. Samipaşa Ortaokulunda 149 öğrenci için 174 iş günü süreli ve Sapanca İlkokulunda 17 öğrenci için 174 iş günü süreli yemek alımı için 2,546 TL birim fiyat üzerinden toplam 73.538,66 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (3) adet ihale dokümanı satın alındığı, 26.07.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 2 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, iki teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Sakarya Elit Yemek Gıda Temiz. Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.

60.078,72

Gülümse Yemek Gıda Hayv. İnş. Turz. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.

61.282,22

Şeklinde verildiği, idarece, Sakarya Elit Yemek Gıda Temiz. Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, anılan isteklinin 05.08.2013 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasını idareye sunduğu, idarece sunulan teklif açıklamasının uygun bulunduğu ve ihalenin bu istekli üzerinde bırakılarak sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi