KİK Kararı: 2013/UH.II-3444 (4 Eylül 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/057
Gündem No : 1
Karar Tarihi : 04.09.2013
Karar No : 2013/UH.II-3444
BAŞVURU SAHİBİ:
Yumuş Turizm İnş.Taah.Tic.Ltd.Şti., HUZUR MAH. CEVİZLİDERE CAD. NO : 135/C DİKMEN ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü Ticaret Dairesi Başkanlığı , Nasuh Akar Mah.Türkocağı Cad.No:2/13 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/68580 İhale Kayıt Numaralı "Şirketimize Bağlı Hirfanlı Ve Yöresi Hes (Hirfanlı Hes, Kesikköprü Hes, Kapulukaya Hes )İşletme Müdürlüğü’Nün İhtiyacı Olan 2 Yıl (730 Gün) Süreli Olarak 6 Adet Araçla Personel Taşıma Ve 4 Adet Araç (Şoförü Ve Yakıtı Dahil) Kiralanması" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü Ticaret Dairesi Başkanlığı tarafından 04.07.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Şirketimize Bağlı Hirfanlı ve Yöresi HES (Hirfanlı HES, Kesikköprü HES, Kapulukaya HES) İşletme Müdürlüğü’nün İhtiyacı Olan 2 Yıl (730 Gün) Süreli Olarak 6 Adet Araçla Personel Taşıma ve 4 Adet Araç (Şoförü ve Yakıtı Dahil) Kiralanması Hizmeti Alımı” ihalesinin şikâyete konu birinci kısmına ilişkin olarak Yumuş Turizm İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin 23.07.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 24.07.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.08.2013 tarih ve 25698 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.08.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/2828 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Söz konusu ihalede kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklinin teklifi ile ilgili olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu,

2. İdari Şartnamenin 47.2’nci maddesinde “Yüklenici sözleşme aşamasında; Bu işte kiralık araç çalıştırılacak ise, araçlara ilişkin olarak en az 27 ay süreli Noter onaylı Taşıt Kira Sözleşmesi yapılması ve Taşıt Kira Sözleşmesini idareye teslim etmesi zorunluluğu bulunmaktadır.” düzenlemesine yer verilmiş olmasına rağmen, Teknik Şartname’nin “Araçlara ilişkin belgeler” başlıklı (g) maddesinin 7 nolu alt bendinde “Bu işte araç çalıştırılacak ise, en az 27 (yirmiyedi) ay süreli Noter onayı “Taşıt kira sözleşme”lerini sözleşme imzalama aşamasında idaremize, araçlara ilişkin diğer istenilen belgeleri ise süresi içinde Afşin-Elbistan A Termik Santrali İşletme Müdürlüğüne vermek zorundadır. Söz konusu belgeler işe başlanılmadan önce işletmeye verilecek ve işe başladıktan sonra süresi dolan belgeler zamanında tamamlanacaktır. Aksi takdirde araçlar seferden men edilecektir.” düzenlemesine yer verildiği, İdari Şartname ile Teknik Şartname’de ki düzenlemelerin birbiriyle çelişkili hususlar içerdiği, İdari Şartname’nin 47.2’nci maddesinin (e) bendinde işin süresi 24 ay olarak belirtilmiş olmasına rağmen Teknik Şartname’nin araçlara ilişkin maddesinde 27 ay süreli noter sözleşmesi istenildiği, söz konusu hususların ihalenin maliyetini ve işleyişini etkilediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1 ) Başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin olarak:

Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü Ticaret Dairesi Başkanlığı tarafından “Şirketimize Bağlı Hirfanlı ve Yöresi HES (Hirfanlı HES, Kesikköprü HES, Kapulukaya HES) İşletme Müdürlüğü’nün İhtiyacı Olan 2 Yıl (730 Gün) Süreli Olarak 6 Adet Araçla Personel Taşıma ve 4 Adet Araç (Şoförü ve Yakıtı Dahil) Kiralanması” işinin açık ihale usulü ile ihaleye çıkarıldığı, ihalenin şikâyete konu kısmına ait yaklaşık maliyetin 742.038,00 TL olarak hesaplandığı, bahse konu ihalede 13 adet ihale dokümanı satın alındığı, 04.07.2013 tarihinde yapılan ihalenin şikâyete konu kısmına 6 isteklinin katıldığı, ihale komisyonunca 5 isteklinin teklifinin geçerli bulunduğu, geçerli tekliflerin; Çeliker Taş. Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. (571.360,00 TL), Yumuş Tur. İnş. San. Taah. Tic. Ltd. Şti. (619.128,00 TL), Şirinsan Tur. Yem. Gıda İnş. Güv. Tem. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti. (622.004,00 TL), Bayram Doğan Tur. Taş. Ltd. Şti. (674.036,00 TL) ve Anıt-Tur Sey. Tur. Tic. Ltd. Şti. (793.992,48 TL) olduğu, 10.07.2013 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan Çeliker Taş. Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, yaklaşık maliyet belirlenirken en fazla %20 oranında kâr öngörülebileceğinden, incelenen ihalede yaklaşık maliyete göre kârsız yaklaşık maliyet tutarının en düşük 618.365,00 TL olabileceği, bu nedenle bu tutarın altında teklif veren Çeliker Taş. Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin (571.360,00 TL) aşırı düşük teklif olarak belirlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54’üncü maddesinde; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday, istekli ve istekli olabileceklerin anılan Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabileceği hüküm altına alınmış, şikayet ve itirazen şikayet başvurusu, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu bir idari başvuru yolu olarak öngörülmüştür.

Anılan Kanunda idareye şikayet ve Kuruma itirazen şikayet başvurularının, ihale süreci içerisindeki idari işlem veya eylemlerle hakkı muhtel olan aday, istekli ve istekli olabileceklerle sınırlı biçimde öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

Bu haliyle idareye şikayet ve Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunabilmesi için öncelikle;

1. Aday, istekli veya istekli olabilecek sıfatını haiz olunması,

2. Başvuru sahibinin idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eyleminden dolayı bir hak kaybına veya zarara uğraması veya zarara uğramasının muhtemel olması gerekmektedir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 55 inci maddesinde; idareye şikâyet süresinin ihale süreci içerisinde şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren anılan Kanunun 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün olduğu, idarenin şikâyetin verilmesini izleyen on gün içinde gerekçeli bir karar alması gerektiği, belirtilen süre içinde bir karar alınmaması veya süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda karar verme süresinin bitimini veya kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiği, ayrıca, ilan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikâyetlerin yukarıda belirtilen süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesinin ön koşulu, idareye usulüne uygun olarak şikâyet başvurusunda bulunulmasıdır.

İdareye şikâyet, Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için aday, istekli ve istekli olabileceklerin, hukuken korunması gerekli bir hakkının veya menfaatinin olması gerektiği, başvuru sahibinin ihaleye teklif verdikten sonra ihale dokümanına yönelik başvuruda bulunduğu, dolayısıyla başvuru ehliyetini haiz olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, şikâyetçinin 4734 sayılı Kanun’un yukarda belirtilen hükmü gereği şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı tarih olan ihale dokümanı satın almış olduğu 12.06.2013 tarihini izleyen on gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, ihale dokümanında yer alan söz konusu düzenlemelere yönelik şikâyet başvurusunda bulunmayıp ihaleye teklif verdiği anlaşılmıştır. Belirtilen nedenle, ihale tarihinden sonra dokümana yönelik olarak yapılan şikâyetin 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince süre ve ehliyet yönünden reddi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Çeliker Taş. Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifi ile ilgili aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başka****n

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde özetle, “ Söz konusu ihalede kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklinin teklifi ile ilgili olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu ” şeklinde belirtilen birinci iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, 571.360,00 TL teklif veren ve ihale üzerinde bırakılan Çeliker Taş. Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’den aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususunda “ düzeltici işlem belirlenmesine**”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği birinci iddiasına yönelik olarak İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan incelemeye göre;

Elektrik Üretim A. Ş. Genel Müdürlüğü Ticaret Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “ Şirketimize Bağlı Hirfanlı ve Yöresi HES (Hirfanlı HES, Kesikköprü HES, Kapulukaya HES) İşletme Müdürlüğü’nün İhtiyacı Olan 2 Yıl (730 Gün) Süreli Olarak 6 Adet Araçla Personel Taşıma ve 4 Adet Araç (Şoförü ve Yakıtı Dahil) Kiralanması Hizmet Alımı ” ihalesinin şikayete konu birinci kısmının yaklaşık maliyeti aşağıda verilen tabloda belirtilen bileşenler üzerinden ;

Hirfanlı–Vardiya (Mesafe:8 km, Kapasite:12+1, Sefer sayısı: 2190)

48.180,00 TL

Hirfanlı–Santral – Şalt (Mesafe:12 km, Kapasite:12+1, Sefer sayısı: 1670)

45.090,00 TL

Hirfanlı–Mübaaya (Mesafe:100 km, Kapasite: Kamyonet, Sefer sayısı: 496)

95.728,00 TL

Hirfanlı–Otomobil (Mesafe:100 km, Kapasite: Otomobil, Sefer sayısı: 496)

85.312,00 TL

Hirfanlı – Kaman (Mesafe: 55 km, Kapasite: 27+1, Sefer sayısı: 1248)

193.440,00 TL

Site – Santral (Mesafe: 8 km, Kapasite: 27+1, Sefer sayısı: 496)

36.208,00 TL

Kırşehir – Hirfanlı (Mesafe: 165 km, Kapasite: 27+1, Sefer sayısı: 496)

188.480,00 TL

Hirfanlı- Kaman Sosyal Servis (Mesafe: 50 km, Kapasite: 27+1, Sefer sayısı:496)

49.600,00 TL

Toplam 742.038,00 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (13) adet ihale dokümanı satın alındığı, 04.07.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin şikayete konu birinci kısmına 6 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin değerlendirilmesi sonrasında, Gülsena Eğ. Kur. Tem. Gıda İnş. Tur. Taş. Hayv. Taah. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.–Erdal Öztemel – SFS Hayat Turz. Taş. Otom. Oto Kir. İnş. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın iş deneyimine ilişkin sunmuş olduğu belgelerin uygun olmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması sonrasında kalan beş teklifin ihale komisyonunca geçerli teklif olarak kabul edildiği, geçerli teklif bedellerinin; Çeliker Taş. Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 571.360,00 TL, Yumuş Tur. İnş. San. Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin 619.128,00 TL, Şirinsan Tur. Yem. Gıda İnş. Güv. Tem. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti.’nin 622.004,00 TL, Bayram Doğan Tur. Taş. Ltd. Şti.’nin 674.036,00 TL ve Anıt-Tur Sey. Tur. Tic. Ltd. Şti.’nin de 793.992,48 TL olduğu, 10.07.2013 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan Çeliker Taş. Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu ihalelerine ilişkin ikincil mevzuat kapsamında personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında aşırı düşük teklif fiyatlarının belirlenmesinde esas alınacak sınır değerin tespitine ilişkin bir düzenleme bulunmamakla birlikte, Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesine göre idarelerin, geçerli teklifleri belirledikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre aşırı düşük teklifleri tespit etme ve bu teklifler hakkında açıklama isteme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu nedenle, idare tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken dikkate alınan işlemler önem kazanmaktadır.

İncelenen ihale konusu işe ait yaklaşık maliyet hesap cetveli ile ekleri incelendiğinde; işin önemli bir maliyet bileşeni olan yakıt maliyetinde motorin fiyatının KDV dahil fiyat esas alınarak hesaplandığı, ihale konusu iş personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmamasına rağmen sözleşme ve genel giderler için % 3 öngörüldüğü, personel taşımada kullanılacak olan 2 adet 2010 model ve üzeri 27+1 ve üzeri koltuk sayılı araçların bakım, onarım, yedek parça, amortisman gideri hesaplanırken 81.400 km mesafe kat edecek araç için 48.000,00 TL maliyet öngörülmüşken, 72.608 km mesafe kat edecek diğer araç için 84.000,00 TL maliyet ön görüldüğü, bu durumda söz konusu giderlerin gerçekçi bir yöntemle belirlenmediği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38 inci maddesi uyarınca yapılacak olan aşırı düşük teklif değerlendirilmesi işleminde, idarelerin iki önemli dayanağı olduğu bunlardan bir tanesinin yaklaşık maliyetin, diğerinin ise, geçerli teklif bedelleri olduğu, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında yukarıda anılan mevzuat hükümleri ve Kurul’un istikrar kazanmış kararları çerçevesinde, yaklaşık maliyetin aşırı düşük tekliflerin belirlenmesi işleminde tek dayanak olduğu ve hatalı hesaplanan yaklaşık maliyet üzerinden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacak isteklilerin belirlenmesi işlemlerinin de yanlışlıklara sürükleyeceği değerlendirildiğinden maliyet hesaplamasında yapılan yanlışlıkların aşırı düşük teklif belirleme işleminin de sağlıklı şekilde yapılmamasına yol açacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede, yaklaşık maliyetin yanlış hesaplanması dolayısıyla Kanun’un 38’inci maddesine göre yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirilmesi işleminin sağlıklı olmayacağı ve başvuruya konu iddiaların da, bu değerlendirme sürecine ilişkin olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, şikâyete konu ihalenin iptal edilmesi hususunda “ ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca alınan “ düzeltici işlem belirlenmesine ” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi