KİK Kararı: 2013/UH.II-3344 (22 Ağustos 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/055
Gündem No : 31
Karar Tarihi : 22.08.2013
Karar No : 2013/UH.II-3344
BAŞVURU SAHİBİ:
Anadolu Hazır Yemek İkram Organizasyon Nak İnşaat Pet Ür Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, YAVUZ SELİM MAH. CENGİZ TOPEL CAD. NO : 28 GAZİANTEP

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Erzin İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü- Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarlık, Isalı A.Gaffar Okkan 3 31960 HATAY

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/74458 İhale Kayıt Numaralı "2013 -2014 Erzin İlçesine Bağlı Taşımalı İlköğretim Kapsamında Bulunan 816 Öğrenciye 148512 Öğün 182 Gün Hazır Öğle Yemeği Verilmesi Ve Dağıtım İşi." İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Erzin İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 04.07.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2013-2014 Erzin İlçesine Bağlı Taşımalı İlköğretim Kapsamında Bulunan 816 Öğrenciye 148512 Öğün 182 Gün Hazır Öğle Yemeği Verilmesi ve Dağıtım İşi.” ihalesine ilişkin olarak Anadolu Hazır Yemek İkram Org. Nak. İnş. Pet Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 15.07.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.07.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.07.2013tarih ve 24508sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.07.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/2700sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın sonuçlandırılmış olmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen şikayet konusu ihalenin Erzin İlçesi 4 taşıma merkezli ilköğretim okulundaki öğrencilere öğle yemeği verilmesine yönelik hizmet alımı ihalesi olduğu, bu kapsamda 816 öğrenciye 182 gün 3 çeşit sıcak öğlen yemeği ve yanında 125 gr. ekmek verilmesinin öngörüldüğü;

Söz konusu iş için yaklaşık maliyet, Millî Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğünce her bir öğrenci için öğün başına KDV dahil olacak şekilde tespit edilen birim fiyat dikkate alınmak suretiyle 378.705,60.-TL olarak belirlendiği görülmüştür.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan;

“ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir…” hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla % 20 oranında kâr eklenebileceği ve yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı göz önüne alınarak, başvuruya konu ihalede yaklaşık maliyetin en fazla % 20 oranında kâr içerdiği kabul edilerek 378.705,60.-TL olarak hesaplanan yaklaşık maliyetten %20 oranındaki yüklenici kârı düşülmek suretiyle belirlenen kârsız yaklaşık maliyet 315.588,00.-TL tutarındadır.

4734 sayılı Kanun’un “ Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen Kanun hükmünden, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerin, reddedilmeden önce aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacağı, anılan mevzuat hükümleri uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak, isteklilerden teklif bileşenleri ile ilgili açıklama talebinde bulunulacağı ve isteklilerin bu açıklamalarını belgeye dayandıracakları, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak isteklilerce yapılan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, ihale konusu işin yapılabilmesi için yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin kabul edileceği, bu nedenle kamu ihale mevzuatının, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi konusunda, kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı kullanılmamak koşuluyla idareye takdir yetkisi verdiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı anlaşılmaktadır.

Kamu ihalelerine ilişkin ikincil mevzuat kapsamında personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında aşırı düşük teklif fiyatlarının belirlenmesinde esas alınacak sınır değerin tespitine ilişkin bir düzenleme bulunmamakla birlikte, Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesine göre idarelerin, geçerli teklifleri belirledikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre aşırı düşük teklifleri tespit etme ve bu teklifler hakkında açıklama isteme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Ayrıca, Kamu İhale Kurulunun istikrar kazanmış kararları, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında fiyat teklif eden isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği yönündedir.

Bu çerçevede;

İhale üzerinde bırakılan istekli de dahil olmak üzere idarece geçerli kabul edilen 6 istekliye ait tekliflerin, idarece belirlenen yaklaşık maliyetin kârsız tutarının altında olduğu görüldüğünden, söz konusu isteklilerden tekliflerine ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanmış olmasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Ancak, şikâyete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının mümkün olup olmadığının tespiti için, ihale dokümanı da incelenmiş ve bu çerçevede mevcut dokümanla ihalenin sonuçlandırılamayacağı anlaşıldığından, ihalenin iptal edilmesi gerektiği görülmüştür.

Şöyle ki;

Teknik şartnamenin “Cezai ve Hukuki Hükümler ile Yüklenici Firma veya Şahısların Uyması Gereken Şartlar” başlıklı 3 üncü maddesinde;

“Taşıma Merkezi Okul Müdürlüğü'nün gösterdiği bir yerde öğrencilere yemek hizmeti verilecek, yemek sonrası temizlik hizmetleri ( masaların temizliği, yerlerin süpürülüp paspaslanması günlük) yerine getirilecektir. Hizmet yerine getirilirken aşağıdaki şartlar uygulanacaktır.

a-)YEMEĞİN ŞEKLİ: Her öğrenciye 3 çeşit yemek verilir. YEMEK SAATLERİ okul müdürlüğünce firmaya bildirilir.

* İdarece, gıda ve besin uzmanlarına hazırlatılan ekli listede yer alan yemek listelerine uyulacak, yemekler listede belirtilen gramaj ve besin/kalori değerinin altında verilmeyecektir. (İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce hazırlanan yemek listeleri taşıma merkezi okullara, idarece onaylandıktan sonra gönderilecek ve okul idarelerince yemeklerin uygun olup olmadığı her gün denetlenecektir.)

b-)Yüklenici firma tarafından hazırlanacak yemekler hijyen koşullarına, gıda tüzüğü ve nizamnamesine uygun olarak hazırlanır. Yemek pişirilen ve yemek yenilen yerler her zaman Milli Eğitim Bakanlığı, İl Milli Eğitim Müdürlüğü, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Sağlık Müdürlüğü, İlçe Tarım Müdürlüğü ve Okul Müdürlüğü yetkililerince denetlenir.

c-)Her öğün idare tarafından gıda ve besin uzmanlarına hazırlatılan ekli listede yer alan yemek listesine uygun bir etli yemek verilecektir.

d-)Yemekler idarece hazırlanan listelere uygun kaliteli, lezzetli, doyurucu olarak ortalama 800-850 kalori değerinde olacak ve yanında da her öğrenciye 125 gr. ekmek verilecektir.

e-)Firma hazırlayacağı yemeklerde 1.sınıf malzeme kullanacaktır. Yemekte kullanılan et yasal olarak kesilmiş, kontrol edilmiş, yetkili veteriner damgasına haiz olacaktır.

f-)Firmanın sağladığı bütün yiyecek ve içecekler ve kullanılan malzemeler TSE'nin standart namelerine uygun olacaktır.

g-)Yemekte kullanılacak pirinç, bulgur, nohut, mercimek, fasulye gibi kuru gıda maddeleri temiz, kırıksız, küfsüz, kuru, böceksiz, normal büyüklükte ve lezzetli olacaktır. Belediye ve Hıfzısıhha kurallarına ve gıda tüzüğüne uygun olmayan gıda maddeleri kullanılmayacaktır.

h-)Sebzeler taze, olgun, normal büyüklükte olacaktır. Ezik, çürük, küflü, kurtlu, çamurlu, buruşmuş, sararmış, kartlaşmış sebze kullanılmayacaktır. Meyveler taze ve kaliteli olacaktır. Yemeklerde kullanılan yağ TSE belgeli zeytin yağlı, margarin, tere yağı ve bitkisel yağlar (fındık, mısır ve ay çiçek yağı ) kullanılacaktır.

i-)Okula getirilen yemekler ısıyı uzun süre muhafaza eden, yemeklerin dökülmesini önleyen kapalı kaplarda ve arabalarda taşınacaktır. Yemeğin taşındığı kaplar mutlaka paslanmaz çelik olacaktır.

k-)Okul Müdürlüğünce firmaya teslim edilecek malzemeler sayılarak tutanakla firma yetkilisine verilecektir. Eksiksiz ve tam olarak geri alınacaktır. Bu aşamalarda meydana gelecek kırılma, kaybolma ve arızalar firma tarafından karşılanacaktır.

l-)Servis yapılan kaplar ve diğer malzemeler firma personeli tarafından toplanarak hijyenik temizliği yapılacaktır. Yemeğin okula getirilmesi, dağıtılması, servisin yapılması, yemek yenilen yerlerin ve malzemelerin temizliği firmaya aittir. Yüklenici firma günlük temizliği yapmadan okuldan ayrılmayacaktır.

m-)Yüklenici firma tarafından her masada masa örtüsü, tuzluk, biberlik, kürdanlık, cam su bardağı, Su dolu sürahi, kağıt peçete bulundurulacaktır.

n-)Okullarda yenilen yemek ile ilgili herhangi bir hastalık, gıda zehirlenmesi gibi her türlü olay nedeniyle ihale fesih edilir ve kati teminat İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü yemek hesabına kaydedilerek, yüklenici firmaya alacağı ödenir ve gerekli yasal işlemler yapılır.

o-)Yüklenici firma yemek yapımı, servis, servis sonrası çalıştırdığı personelin saç, sakal, tırnak ve gerekli hijyen ve sağlık şartlarına uymalarını sağlayacaktır. Yüklenici firma personele başlarına bone, ellerine eldiven ağızlara maske ve üzerlerine önlük giydirecektir. Yüklenici firma çalıştıracağı personelin dosyasını tutacak kötü alışkanlıklarını güvenilir olmayan öğrencilere iyi örnek teşkil etmeyecek personeli çalıştırmayacaktır. Okul idaresinin ya da denetime yetkili kişilerin bu konuda uyarılarını mutlaka yerine getirecektir.

Taşıma Merkezi okullarda

p-)Firma çalıştırdığı personelin her üç ayda bir periyodik sağlık kontrolünü yaptırıp (Portur Raporları),sonuçlarını okul idaresine bildirmek zorundadır.

r-)Firma yemek verildiği mahallin ve çalıştırdığı personelin güvenliğini sağlamakla sorumludur. İdare bu konuda hiçbir sorumluluk almaz.

s-)Yüklenici firma herhangi bir grev ya da işi durdurma ve bırakma durumunda hizmeti aksatmayacak ve bununla ilgili tedbirleri alacaktır.

t-)Yüklenici firma hiçbir ikaz ve ihtara gerek kalmaksızın lüzumlu sağlık ve emniyet tedbirlerini zamanında almak, kazalardan korunma usul ve çarelerini personele öğretmekle yükümlüdür. Bu itibarla taahhüttün ifasına engel olacak ihmal, tedbirsizlik, dikkatsizlik ile sağlık ve güvenlilik koşullarını taşımayan işçiler çalıştırılmaktan veya vergi, sigorta gibi nedenlerle doğabilecek problem ve kazalardan firma sorumludur.

v-)İdari şartname ve sözleşmenin Cezai Şartlar maddelerinde belirlenen cezai hükümler uygulanır.

Her gün verilen yemekle ilgili Okul Müdürlüğünde ve yemek pişirilen yerde numune bulundurulması zorunludur.

Yemek yiyen öğrenci sayısının artması halinde ihale miktarının %15 artışına kadar yüklenici firmaca ek ücret talep edilmeyecektir. Yüklenici firma yemekleri ücretsiz olarak sağlayacaktır. Öğrenci sayısını azalması durumunda öğrenci sayısına göre ücret ödenecektir. Artış miktarı %15’i geçtiği takdirde yeterli ödeneğin bulunması kaydıyla idarece ödenebilir.

Bu sözleşme süresi içerisinde taşınan yerleşim biriminde yeni veya onarımı yapılarak okul açılması, mevcut okulun dersliklerinin çoğaltılması ve herhangi bir sebep ile idare taşıma yerini değiştirmesi durumunda yüklenici firma hak iddia edemeyecektir. Böyle bir durumda idare sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetmeye yetkilidir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Ancak, ihale dokümanı kapsamında isteklilere teklif bedelini sağlıklı oluşturabilmelerini, tekliflerin sağlıklı ve objektif değerlendirilebilmesini teminen çiğ girdilerin ve miktarlarının da belirtildiği bir yemek listesinin verilmediği anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla, ihale dokümanının mevcut halinin sağlıklı teklif verilmesine ve tekliflerin sağlıklı değerlendirilmesine imkân sağlamadığı, dolayısıyla ihalede aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılamayacağı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

EK GEREKÇE

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle; “ ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın sonuçlandırılmış olmasının mevzuata aykırı olduğu” şeklinde ifade edilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, ihale dokümanının mevcut halinin sağlıklı teklif verilmesine ve tekliflerin sağlıklı değerlendirilmesine imkân sağlamadığı, dolayısıyla ihalede aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılamayacağı gerekçesiyle “ihalenin iptaline” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında yapılan incelemeye göre;

Teknik Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 5 inci maddesinde “Yüklenicinin halk sağlığı alanında haşerelere karşı ilaç uygulama izin belgesine sahip olması durumunda ilaçlama yüklenici tarafından yapılacaktır. Bu izin belgesine sahip olmaması durumunda ise ilaçlamanın anılan izin belgesine sahip olanlara yaptırılacaktır. İlaçlamanın uygun yaptırıldığına dair belge ve bilgiler düzenli olarak idareye sunulacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Ancak, ilaçlamanın hangi sıklıkla yapılacağı hususunda bir tespite yer verilmediği görülmüştür.

Diğer taraftan, teknik şartnamenin “Cezai ve Hukuki Hükümler ile Yüklenici Firma veya Şahısların Uyması Gereken Şartlar” başlıklı 3 üncü maddesinde yer verilen “Yemek yiyen öğrenci sayısının artması halinde ihale miktarının %15 artışına kadar yüklenici firmaca ek ücret talep edilmeyecektir. Yüklenici firma yemekleri ücretsiz olarak sağlayacaktır. Öğrenci sayısını azalması durumunda öğrenci sayısına göre ücret ödenecektir. Artış miktarı %15’i geçtiği takdirde yeterli ödeneğin bulunması kaydıyla idarece ödenebilir.” şeklindeki düzenlemenin de 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuatına uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, ihale dokümanı bir bütün olarak incelendiğinde; ilaçlama yapılacak yerler ve ilaçlamanın hangi sıklıkta yapılacağına ilişkin bir belirleme yapılmadığı, öğrenci sayısının belirlenen sayının %15’ine kadar artması halinde yüklenicinin ücret talep etmeyeceğine dair 4734 sayılı Kanuna aykırı düzenleme yapıldığı görüldüğünden, ihale dokümanının mevcut halinin sağlıklı teklif verilmesine ve tekliflerin sağlıklı değerlendirilmesine imkân sağlamadığı, dolayısıyla ihalede bu gerekçelerle de aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılamayacağı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; ilaçlama yapılacak yerler ve ilaçlamanın hangi sıklıkta yapılacağına ilişkin bir belirleme yapılmaması hususu ile öğrenci sayısının belirlenen sayının %15’ine kadar artması halinde yüklenicinin ücret talep etmeyeceğine dair 4734 sayılı Kanuna aykırı düzenleme yapılması hususunun da ihalenin iptali gerekçeleri arasında gösterilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle kurul çoğunluğunun “ihalenin iptaline” niteliğindeki kararına katılıyoruz.

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi