KİK Kararı: 2013/UH.II-1581

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/028
Gündem No : 41
Karar Tarihi : 01.04.2013
Karar No : 2013/UH.II-1581
BAŞVURU SAHİBİ:
Kahvecioğlu Gıda Enerji San. Ve Tic. Ltd. Şti., KARAPINAR MAH. ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ 1169 SOK. NO:14/1 ORDU

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Milli Savunma Bakanlığı (Ankara Tedarik Bölge Başkanlığı), Etlik Caddesi (Eski Garajlar Yanı) 06010 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/193795 İhale Kayıt Numaralı "Hazır Yemek Hizmeti (2 Kısım)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Milli Savunma Bakanlığı Ankara Tedarik Bölge Başkanlığıtarafından 12.02.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Hazır Yemek Hizmeti (2 Kısım)” ihalesine ilişkin olarak Kahvecioğlu Gıda Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 04.03.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.03.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.03.2013tarih ve 9833sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.03.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/1122sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenmiş bir sınır değer ve sorgulama kriterinin bulunmadığı, ancak istikrar kazanmış Kurul kararları doğrultusunda ihalenin 2’nci kısmı için kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2.1’inci maddesinde;

“2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Hazır Yemek Hizmeti (2 Kısım)” düzenlemesi,aynı şartnamenin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde;

“20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Kısmi teklif verilebilecek kısımların listesi ekte belirtilmiştir..” düzenlemesi (Ek:4, s. 28), Sözleşme Tasarısı’nın işin süresi başlıklı 9’uncu maddesinde; “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 1096 (Bindoksanaltı) gündür” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen düzenlemelerden, bahse konu ihalede kısmi teklif verilebileceği ve ihalenin ikinci kısmının “Hazır Yemek Hizmeti (Ekmek Dahil) Gölcük Deniz Ana Üs K.Lığı (İzmit) 4.300 Personel X 1.096 Gün (3 Öğün)” alımı olduğuanlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet Alımı İhalelerinde Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması bulunmaktadır.

İhale konusu hazır yemek alım hizmetinin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet işi olduğu ve personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer bulunmadığı anlaşılmakla beraber personel çalıştırılmasına dayalı olmayan alımlardaki aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesinde, teklifi kârsız yaklaşık maliyetin altında kalan isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği yönünde istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararları bulunmaktadır.

İhale işlem dosyasında yer alan yaklaşık maliyet hesabında kâr oranının belirtilmediği görülmüş olmakla beraber idarece düzenlenen yaklaşık maliyet hesap cetveli ekinde bulunan tabloda kâr oranlarına yer verildiği, söz konusu tabloda “Not: Yaklaşık Maliyet çalışmalarında, eski tedarik fiyatlarının maliyet bileşenleri ve kâr oranları belli olmadığı için, piyasa araştırması sonucu alt maliyet bileşenleri bazında tespit edilen maliyet tutarındaki kâr oranı, yaklaşık maliyetlere ait kâr oranı olarak değerlendirilmiştir.” düzenlemesinin bulunduğu, aynı tabloda hizmetin verileceği yer olan Gölcük Deniz Ana Üs Komutanlığı için belirlenen kâr oranının % 13 olduğu, dolayısıyla yaklaşık maliyet içerisinde % 13 kâr oranının bulunduğu anlaşılmaktadır. İdare tarafından belirlenen yaklaşık maliyet içerisindeki söz konusu kâr oranı dikkate alındığında kârsız yaklaşık maliyetin 52.007.624,78 TL’ye (58.768.616,00/1,13) karşılık geldiği, dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ihalenin ikinci kısmı için verilen 51.275.264,00 TL teklif bedelinin kârsız yaklaşık maliyetin altında kaldığı tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen tespitler ve mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde;

İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin kârsız yaklaşık maliyetin altında kaldığı, istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararları doğrultusunda ihalenin 2’nci kısmı için kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan Avira Gıda İnş. Araç Kiralama Taahhüt A.Ş.nin ihalenin 2’nci kısmı için aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Avira Gıda İnş. Araç Kiralama Taahhüt A.Ş.nin ihalenin 2’nci kısmı için sunmuş olduğu teklifin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle; “ personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenmiş bir sınır değer ve sorgulama kriterinin bulunmadığı, ancak istikrar kazanmış Kurul kararları doğrultusunda ihalenin 2 nci kısmı için kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği” şeklinde ifade edilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, İhale üzerinde bırakılan istekli olan Avira Gıda İnş. Araç Kiralama Taahhüt A. Ş.’nin teklifinin kârsız yaklaşık maliyetin altında kaldığı, istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararları doğrultusunda ihalenin 2 nci kısmı için kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklinin teklifi ile ilgili olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarında “ düzeltici işlem belirlenmesine**”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Milli Savunma Bakanlığı (Ankara Tedarik Bölge Başkanlığı) tarafından gerçekleştirilen “ Hazır Yemek Hizmeti Alımı(2 Kısım)” ihalesinin 2 nci kısmının yaklaşık maliyetinin geçmiş yıllarda yapılan alımlar ve piyasa araştırması esas alınarak, 12,47 TL olarak alınan birim fiyat üzerinden 4300 kişi için 1096 gün üzerinden toplam 58.768.616,00 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede 20 adet ihale dokümanı satın alındığı, 12.02.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 5 istekli tarafından teklif verildiği,

Şikayete konu ihalenin 2 nci kısmına yönelik idarenin teklif değerlendirmesine göre, tüm tekliflerin geçerli teklif olarak belirlendiği, geçerli teklif olarak belirlenen teklif bedellerinin;

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Avira Gıda İnş. Araç Kiralama Taahhüt A.Ş.

51.275.264,00

Kahvecioğlu Gıda Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti.

52.783.360,00

Temaş Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.

54.856.992,00

Aydeniz Yem. Tem. Güv. Teks. Bil. Med. ve Sağ. Hiz. Ltd. Şti. - Güneş Yem. Tem. Med. Tar. ve San. Ür. Paz. Ltd. Şti. İş Ortaklığı

59.852.560,00

Eren Kurumsal Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. - Avşaroğulları Yem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı

62.680.240,00

Şeklinde verildiği, idarece bu kısma ilişkin olarak geçerli teklifler üzerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca “ Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılıp yapılmamasının idarenin takdirinde olduğu, ihalede isteklilerce sunulan fiyat teklifleri arasında aşırı fiyat farkının oluşmadığı, ayrıca isteklilerce sunulan bütün tekliflerin kârsız yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu, bu sebeple aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmamasının mevzuata uygun olduğu” gerekçesine dayanılarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan en düşük fiyat esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, 2 nci kısımda aşırı düşük teklif açıklaması istemeden ihalenin bu kısmının sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedellerinden ikisi hariç olmak üzere diğerleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin 2 nci kısmının sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi