KİK Kararı: 2013/UH.II-1570

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/028
Gündem No : 33
Karar Tarihi : 01.04.2013
Karar No : 2013/UH.II-1570
BAŞVURU SAHİBİ:
Aygün Dinlenme Tesisleri Petrol Ürünleri Tic. ve San. Ltd. Şti., BAHÇELİEVLER MAH. ELAZIĞ MADEN KARAYOLU 75. KM ELAZIĞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Maden Devlet Hastanesi Baştabipliği, Camııkebır Mah. Ergene Sok. No:1 23100 ELAZIĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/10370 İhale Kayıt Numaralı "2013 Mali Yılı İdarenin Mutfağını Kullanarak Malzemeli Yemek Pişirme Ve Dağıtım Ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Maden Devlet Hastanesi Baştabipliğitarafından 22.02.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2013 Mali Yılı İdarenin Mutfağını Kullanarak Malzemeli Yemek Pişirme ve Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Aygün Dinlenme Tesisleri Petrol Ürünleri Tic. ve San. Ltd. Şti.nin 04.03.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.03.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 12.03.2013tarih ve 9124sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.03.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/1057sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

İhale üzerinde bırakılan istekliye ait teklifin yaklaşık maliyetle kıyaslandığında aşırı düşük olduğu, söz konusu bedel ile ihale konusu işin gerçekleştirilemeyeceği, anılan isteklinin ihale dokümanında belirtilen teklif bileşenlerine ilişkin giderleri karşılayıp karşılamadığı yönünde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihale, 01/01/2013-31/12/2013 tarihleri arasında Maden Devlet Hastanesine ait mutfak kullanılarak gerçekleştirilecek “Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” işine ilişkin olup, ihale konusu iş kapsamında 14.000 öğün öğle ve akşam yemeği ile 4.000 öğün kahvaltı hizmeti sunulacaktır.

22.02.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 2 istekli tarafından teklif sunulduğu, ihale komisyonunca teklif dosyalarının tetkiki neticesinde, her iki istekli tarafından yeterlik kriterlerinin karşılandığının tespit edildiği, nihayetinde ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olan Elif Yemek Fabrikası-Kadri Nural üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından ihale üzerinde bırakılan istekliye ait teklifin aşırı düşük olduğu, ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu iddia edilmektedir.

Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, tekliflerin değerlendirilmesinin ardından, ihale komisyonunun diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği ve bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınması gerektiği, Kurumun aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde,

“ (1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıya aktarılan Kanun ve yönetmelik hükümlerinden anlaşılacağı üzere, idare tarafından aşırı düşük tekliflerin, yaklaşık maliyet veya ihalede teklif edilen diğer fiyatlar dikkate alınarak belirlenmesi gerekmektedir.

Ayrıca, Kurum tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine ilişkin olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri belirlenmiş değildir. Ancak Kamu İhale Kurul kararlarıyla yerleşik uygulama, karsız yaklaşık maliyet tutarının altındaki tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması yönündedir.

İdarece yaklaşık maliyetin tespiti için, Elazığ Lokantacılar Odası Başkanlığından alınan birim fiyatlar ile 2012 yılı yemek ihalesinde oluşan birim fiyatların güncellenmesi sonucunda elde edilen fiyatların kullanıldığı, söz konusu birim fiyatların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle belirlenen birim fiyatlar üzerinden toplam maliyetin hesaplandığı anlaşılmıştır.

Ayrıca, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde, yüklenici kârının tutarı veya oranına ilişkin her hangi bir bilgiye yer verilmediği, ancak şikâyete cevap yazısında, yaklaşık maliyet tutarı içerisindeki yüklenici kârı oranının % 25 olduğu yönünde ifadelere yer verildiği görülmüştür. Her ne kadar, şikâyete cevap yazısında yaklaşık maliyet içerisindeki kâr oranının % 25 olduğu ifade edilmişse de, Elazığ Lokantacılar Odası Başkanlığına yazılan kahvaltı ile öğle ve akşam yemeği öğün birim fiyatlarının bildirilmesi talebini içeren yazıda kâr oranının ne kadar hesaplanması gerektiğinin belirtilmediği görülmüş olup, ihale işlem dosyasında yer alan belgeler üzerinden bu yönde bir tespit yapılamamıştır.

Diğer taraftan, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında,

“Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” düzenlemesi yer almaktadır. Buna göre, yaklaşık maliyetin azami % 20 kâr içerebileceği yönetmelik hükmü ile düzenlendiğinden, 98.160,00.-TL olan yaklaşık maliyet tutarı içerisinde % 20 oranında kâr olduğu varsayılarak, kârsız yaklaşık maliyetin (98.160,00/1,20) 81.800,00.-TL olduğu sonucuna varılmıştır.

Yapılan tespit ve değerlendirmeler neticesinde, ihaleye üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen 79.300,00.-TL fiyatın aşırı düşük olmadığı yönündeki ihale komisyonu tespitinin yerinde olmadığı, karsız yaklaşık maliyet tutarı olan 81.800,00.-TL’nin altında teklif sunan Elif Yemek Fabrikası-Kadri Nural’ın aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklif tutarı kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle; “ İhale üzerinde bırakılan istekliye ait teklif yaklaşık maliyetle kıyaslandığında aşırı düşük olduğunun görüleceği, söz konusu bedel ile ihale konusu işin gerçekleştirilemeyeceği, anılan isteklinin ihale dokümanında belirtilen teklif bileşenlerine ilişkin giderleri karşılayıp karşılamadığı yönünde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılması gerektiği ” şeklinde ifade edilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, teklif tutarı kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarında “ düzeltici işlem belirlenmesine**”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Maden Devlet Hastanesi Baştabipliği tarafından gerçekleştirilen “ 2013 Mali Yılı İdarenin Mutfağını Kullanarak Malzemeli Yemek Pişirme ve Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa araştırması yapılmak suretiyle, 4.000 adet kahvaltı için 4,17 TL; 14.000 adet öğle ve akşam yemeği için 5,82 TL olarak elde edilen birim fiyatlar esas alınarak toplam 98.160,00.-TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede 2 adet ihale dokümanı satın alındığı, 22.02.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 2 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, tüm tekliflerin geçerli teklif olarak belirlendiği, geçerli teklif olarak belirlenen teklif bedellerinin;

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Elif Yemek Fabrikası-Kadri NURAL

79.300,00

Aygün Din. Tes. Pet. Ürünleri Tic. ve San. Ltd. Şti.

82.000,00

Şeklinde verildiği, idarece geçerli teklifler üzerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan en düşük fiyat esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması istemeden ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedellerinden biri hariç olmak üzere diğerleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi