KİK Kararı: 2013/UH.I-4974

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/084
Gündem No : 5
Karar Tarihi : 30.12.2013
Karar No : 2013/UH.I-4974 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Kent Sosyal Hizmetleri Turizm Dağıtım Organizasyon İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi., MUHTESİP İSKENDER MAH. MEFKUFATÇI SK. NO : 9 KAT : 2 DAİ: 3 İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sağlık, Kültür Ve Spor Daire Başkanlığı Yükseköğretim Kurumları İstanbul Teknik Üniversitesi, Ayazaga Kampüsü 34469 İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/123412 İhale Kayıt Numaralı "2014 Yılında İ.T.Ü.Sağlık Kültür Ve Spor Daire Başkanlığı'na Bağlı Yemekhanelerde Yemek Yapmak Ve Dağıtmak Üzere Aşçı Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Teknik Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından 22.10.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2014 Yılında İTÜ Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı'na Bağlı Yemekhanelerde Yemek Yapmak ve Dağıtmak Üzere Aşçı Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Kent Sosyal Hiz. Tur. Dağ. Org. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 19.11.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 21.11.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.12.2013tarih ve 37720sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.12.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/4370sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında personel giyim bedelini tevsik etmek için Hasat giyim firmasından aldığı proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olarak sunulmadığı ve söz konusu proforma faturada yer alan fiyatların hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, ayrıca portör muayenesine ilişkin yapılan açıklamaların belgeye dayalı olarak yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarı olan 2.040.656,40 TL’nin altında fiyat teklif eden Karahan Group İnş. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı ve ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülen anılan istekli üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde, işin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücretinin ihale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücretin %100 fazlası olarak belirlendiğine, personele verilecek yemek idarece karşılanacağından yemek için ayrıca bir bedel öngörülmeyeceğine, yol giderinin aylık 26 gün üzerinden günlük brüt 7,00 TL nakdi olarak ödeneceğine, Teknik Şartname’de nitelikleri belirtilen giyeceklerin ayni olarak yüklenici tarafından karşılanacağına, Teknik Şartname’de belirtilen sağlık giderlerinin (Portör tetkikleri ve akciğer grafisi) yüklenici tarafından karşılanacağına ve kısa vadeli sigorta kolları prim oranının %2 olarak tespit edildiğine ilişkin düzenlemeler yapıldığı belirlenmiştir. İdari Şartname’nin ekinde yer verilen birim fiyat teklif cetvelinde ise ihale konusu hizmet alımının süresinin 12 ay, miktarının 60 işçi olarak belirlendiği görülmüştür.

İdari Şartname’de yer verilen düzenlemeler dikkate alınarak yapılan hesaplama neticesinde, ihale konusu hizmet alımı için teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyet toplamının (yol bedeli dahil, giyim bedeli ve portör muayene bedeli hariç) 2.021.328,00 TL olduğu tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiği, isteklilerin açıklamalarını, tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturaları; fiyat tekliflerini; kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat tekliflerini; kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatları; perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatları; ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 51’inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeleri; yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeleri; isteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını kullanarak yapabilecekleri ve söz konusu belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacakları, tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarının, satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olamayacağı, satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesinin gerektiği, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’na göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesinin, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesinin gerekmediği, 79.4.2.4’üncü maddesine göre düzenlenen tutanağın meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, imzalanarak kaşeleneceği ancak bu tutanakların proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyeceği ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği, ihale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yapacağı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılacağı, ihale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifinin reddedilmeyeceği ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine göndereceği, isteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunmasının yeterli olduğu belirtilmiştir.

İdare tarafından Karahan Group İnş. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, personel ücreti, kıyafet bedeli ve personel sağlık giderlerinin belgelendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, personel ücreti için 2.021.328,00 TL, kıyafet bedeli için 21,60 TL ve personel sağlık giderleri için 2.250,00 TL bedel öngörüldüğü tespit edilmiştir

a) İhale üzerinde bırakılan isteklinin, giyim bedelini tevsik etmek amacıyla Hasat Giyim, Temizlik ve Sarf Malzemeleri-Veli Gürhan’dan alınan proforma fatura ile birlikte proforma faturada yer alan fiyatların dayanağı olan satış tutarı tespit tutanağını sunduğu ve söz konusu proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliğinde yapılan açıklamalar doğrultusunda, meslek mensubu tarafından “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve kaşelendiği tespit edilmiştir. Bu bakımdan söz konusu proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliğinin 79’uncu maddesinde yer verilen şekil unsurlarına uygun olarak sunulduğu anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere, meslek mensubundan istenen tutanaklar ile istekliler tarafından açıklama kapsamında sunulan tutanaklar üzerinde yapılan inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit edilmesi haricinde, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifinin reddedilemeyeceği açıktır. Bu nedenle, başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan isteklinin kıyafet bedeli teklif ettiği fiyatın hayatın olağan durumuna aykırı olduğu yönündeki iddiasına dayanılarak, giyim bedeli için teklif ettiği bedeli Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yer alan düzenlemelere uygun şekilde belgelendiren ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması mümkün bulunmamaktadır.

b) Başvuru sahibi tarafından itirazen şikâyet dilekçesinde, İdari Şartname’de teklif fiyata dahil olduğu belirtilen personel sağlık giderlerine (Portör tetkikleri ve akciğer grafisi) ilişkin maliyetlerin belgeye dayalı olarak açıklanması gerektiği ifade edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında “Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir: ...d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “(2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir; ... ç) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde ise “(1) Başvurular öncelikle;... ı) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilip belirtilmediği, yönlerinden sırasıyla incelenir.

(2) Başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçilir.” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikayet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında “ Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan Kanun ve Yönetmelik hükümleri ile Tebliğ açıklamasına göre iddia konusu hususların mevzuata aykırı bulunma sebeplerinin somut bir biçimde itirazen şikâyet başvurularında belirtilmesi gerekmekte olup, itirazen şikâyet dilekçesinde İdari Şartname’de teklif fiyata dahil olduğu belirtilen personel sağlık giderlerine (Portör tetkikleri ve akciğer grafisi) ilişkin maliyetlerin belgeye dayalı olarak açıklanması gerektiği ibaresine yer verilmekle yetinildiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sağlık giderleri ile ilgili olarak yaptığı açıklamaların hangi yönüyle mevzuata aykırı olduğunun belirtilmediği anlaşıldığından anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun şekil yönünden reddi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde,

“ ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında personel giyim bedelini tevsik etmek için Hasat giyim firmasından aldığı proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olarak sunulmadığı ve söz konusu proforma faturada yer alan fiyatların hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, ayrıca portör muayenesine ilişkin yapılan açıklamaların belgeye dayalı olarak yapılması gerektiği” şeklinde belirtilen iddiasının “** Başvuru sahibi tarafından itirazen şikayet dilekçesinde, idari şartnamede teklif fiyata dahil olduğu belirtilen personel sağlık giderlerine (Portör tetkikleri ve akciğer grafisi) ilişkin maliyetlerin belgeye dayalı olarak açıklanması gerektiği** ” kısmıhakkında Kurul çoğunluğunca, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince “** iddianın şekil yönünden reddine ilişkin** ” “ Başvurunun reddi ” yönünde karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasında “ idari şartnamede teklif fiyata dahil olduğu belirtilen personel sağlık giderlerine (Portör tetkikleri ve akciğer grafisi) ilişkin maliyetlerin belgeye dayalı olarak açıklanması gerektiği ” şeklinde belirtilen kısmı haricindeki kısmının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinde;“ İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır. “ açıklaması yer almaktadır.

Kurumca bu açıklama uyarınca yapılan incelemelere göre, hizmet alımlarında aşırı düşük teklif açıklamasında giyim bedeline ilişkin yapılan açıklamalarda, istekli tarafından giyim bedeline ilişkin sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarıile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alanbilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda, belirtilen proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesi, ayrıca konunun önemine göre de Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılması hususlarının anlaşılması gerektiğinin aşikar olması nedeni ve bu yönde verilen Kurul Kararları ile konu içtihat niteliğini kazanmış olmasının yanında Tebliğin yukarıda sözü edilen düzenlemesi birbirine bağlı/bağımlı iki temel açıklamadır.

Şöyle ki; cari piyasa koşullarına, temel ekonomik verilere ve hayatın olağan durumuna uygun olmadığı anlaşılan fiyat teklifinin bir şekilde şekle uygun olarak müşavir tarafından tevsik edilmesi halinde, bu durumun ilgili vergi dairesine bildirilerek “ bu tevsikin ” doğruluğunun testi istenilmekte ve sistemin sigortası genel kabulüyle yapılmış bir mevzuat düzenlemesi şeklinde tezahür etmiştir. Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinin birbirine bağımlı son açıklama cümlesinin uygulanmaması halinde başlangıç cümlesine göre tekliflerin değerlendirilmesinin sağlıklı ve hukuken uygun bir yanı olmayacaktır.

İstekliler tarafından asgari işçilik bedelinin çok az üstünde verilen teklif bedelinin en düşük teklife yakın olmasının sağlanması için teklif bileşenlerinden olan giyim bedeli açıklamasına yönelik olarak verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşük bedelli olarak oluşturulduğunun konu ile ilgili içtihat niteliğinde verilmiş Kurul kararlarından anlaşıldığı, verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılmasına rağmen, düşük bedelli de olsa, istekli tarafından verilen proforma fatura ve fiyat tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili hükümlerine göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespiti halinde anılan açıklamanın mevzuat uyarınca uygun görüldüğünün içtihat niteliğinde verilmiş olan Kurul kararlarından anlaşıldığı, ancak sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılması durumunda da, teklif açıklaması bu yönden mevzuata uygun görülmekle birlikte proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşüklüğünün düzenlenen ve idareye sunulan belgenin usulüne uygun olmadığına ilişkin eylemi ortadan kaldırmayacağı düşüncesi ile, Kanunun temel ilkelerinden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda çalıştırılmasının temini yönünden incelenmesi için bağlı bulunan vergi dairesine gönderilmiştir.

Yukarıda yapılan iki değerlendirmenin belge üzerinde aynı anda var olduğu durumda, bildirim yapılmasının anlamlı olduğu yönünde bütünlük sağladığı şeklinde yapılan değerlendirmelerin birbirinden bağımsız işletilmesi durumunda, yani aşırı düşük açıklamada, isteklinin giyime ilişkin sunduğu proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının açıkça bilinmesine rağmen, sırf, anılan belgelerin Tebliğinin sözü edilen açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartlara uygun olarak taşıdığı tespitine dayanılarak isteklinin açıklamasının mevzuata uygun olduğunu kabul etmenin mevzuat ile çelişki yarattığı, bu nedenle, anılan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı durumunun incelenmesi için Tebliğin ilgili açıklaması uyarınca ilgili vergi dairesine bile bile gönderilmemesi durumunda, Kanunda belirtilen temel ilkelerden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda zedelendiği işlemlerin gerçekleştirilmiş olacağı düşüncesiyle, Tebliğin ilgili açıklamalarına göre, belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, vergi dairesine bildirim yapılmasına gerek görülmeyen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının , ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşıldığı durumda, anılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının “ mevzuata uygun olmadığı ” şeklinde gerekçe ile kabul edilmemesi gerekmektedir.

İncelemeye konu ihalede;

Aşırı düşük teklif açıklaması idarece uygun bulunarak ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesi Kurul çoğunluğunca da yerinde bulunan Karahan Group İnş. Nak. Taah. san. ve Tic. Ltd. Şti.tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin yukarıda aktarılan değerlendirmeler ışığı altında değerlendirilmesi sonucunda;

Anılan isteklitarafındanaşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte çalışacak personelin giyim giderinin maliyetine dayalı açıklamasının tevsiki için; 7 kalemden oluşan giyim malzemelerinin her birine ayrı ayrı olmak üzere 0,01 TL ile 0,04 TL arasında değişen birim fiyatlar üzerinden toplamda 20,40 TL fiyat öngören Veli GÜRHAN tarafından istekli adına tanzim edilen 21.10.2013 tarihli proforma teklif ile ekinde maliyet/satış tespit tutanağının (Ek-O.5) sunulduğu anlaşılmış olduğundan, anılan isteklininaşırı düşük açıklaması kapsamında sunduğu; proforma teklif ile maliyet/satış tespit tutanağında, ön görülen giyim maliyet bedellerinin maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, bu nedenle adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığından teklifinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması gerektiği değerlendirilmiştir.

Diğer yandan, başvuru sahibinin iddiasının “ idari şartnamede teklif fiyata dahil olduğu belirtilen _personel sağlık giderlerine (Portör tetkikleri ve akciğer grafisi)_ilişkin maliyetlerin belgeye dayalı olarak açıklanması gerektiği ” şeklindeki kısmının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

4734 sayılı Kanun’un 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15 nci maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16 ncı madde çerçevesinde inceleneceği, 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceğihükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun “ Temel İlkeler ” başlıklı 5 inci maddesinde, idarelerin anılan Kanun kapsamında yapılacak olan ihalelerde gizliliği sağlanmakla sorumlu olduğu belirtilmiş, Kanunun 61 inci maddesinde de, bu Kanunun uygulanmasında görevliler ile danışmanlık hizmeti sunanların ihale süreci ile bütün işlemlere, isteklilerin iş ve işlemleri ile tekliflerin teknik ve mali yönlerine ilişkin gizli kalması gereken bilgi ve belgeler ile işin yaklaşık maliyetini ifşa edemeyecekleri, aksine hareket edenler hakkında ilgisine göre 58 inci ve 60 ıncı maddelerde belirtilen müeyyidelerin uygulanacağı kurala bağlanarak ihalelerde gizliliğin sağlanması amacıyla temel hukuki düzenlemeler öngörülmüştür.

Bu itibarla, gizlilik ilkesinin uygulanmasının zorunlu olduğu ihale süreçlerinde isteklilerin, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sundukları bilgi ve belgeler hakkında detaylı bilgiye sahip olmaları mümkün olmadığından, şikayet başvurularında ileri sürülen bu yöndeki iddiaların somutluğu açısından konunun geniş yorumlanması gerekmektedir. Aksi bir kabul, Kanunda zorunlu bir başvuru yolu olarak öngörülen şikâyet başvurusu işlevinin yerine getirilmemesine ve kişilerin hak arama hürriyetinin kullanılmasının zorlaştırılmasına sebebiyet vereceğinden anılan Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusuna ilişkin dilekçesinin ve içeriğinin; 4734 sayılı Yasa ve anılan Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu anlaşıldığından ve daha detaylı verilerle itiraz etmesine zaten normal koşullarda olanak bulunmadığından itirazen şikâyet başvurusunda belirtilen iddiasının esasının incelenmesine geçilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Bu kapsamda yapılan incelemeye göre;

İhale üzerinde bırakılan isteklinin idari şartnamede teklif fiyata dahil olduğu belirtilen personel sağlık giderlerini (Portör tetkikleri ve akciğer grafisi) tevsik etmek için Ankara İl Halk Sağlığı Laboratuvarı’ndan 07.05.2012 tarihli yazısına ilgi tutularak verilen tarihsiz fiyat teklifini sunduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79’uncu maddesi uyarınca, isteklilerin kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, ilgili kurum tarafından düzenlenen fiyat teklifinin ilan ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş olması gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan fiyat teklifinin 07.05.2012 tarihli yazı ilgi tutularak yapıldığı ve yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında alınan fiyat teklifi esas alınarak hesaplanan 1.926,00 TL tutarındaki portör muayenesi giderleri için fiyat artışı öngörülerek 2.250,00 TL teklif edildiği dikkate alındığında, Ankara İl Halk Sağlığı Laboratuvarı’ndan alınan tarihsiz fiyat teklifinin ilan ile ihale tarihi arasında düzenlenmediği sonucuna varılmıştır. Bu bakımdan ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını Kamu İhale Genel Tebliğinin 79’uncu maddesine uygun şekilde belgelendirmediği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiasına yönelik İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan incelemeye göre, ticari şirketlerin iktisadi amacının kâr elde etmek olduğu, kâr elde etmese dahi en azından zarar etmemek üzere ticari faaliyetlerine devam etmelerinin bir zorunluluk olduğu aksi takdirde söz konusu şirketlerin zarar etmemek ve kâr elde etmek için kayıt dışı ticari yollara başvurmalarının kuvvetle muhtemel olduğu düşüncesi ile, inceleme konusu ihalede giyimine ilişkin açıklamaları kapsamında verdikleri proforma faturada önerilen teklif fiyatların maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı belirlenen; aşırı düşük teklif açıklaması idarece uygun bulunarak ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesi Kurul çoğunluğunca da yerinde bulunan Karahan Group İnş. Nak. Taah. san. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin bu gerekçeler üzerinden değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, diğer yandan,başvuru sahibinin iddiasının “ idari şartnamede teklif fiyata dahil olduğu belirtilen _personel sağlık giderlerine (Portör tetkikleri ve akciğer grafisi)_ilişkin maliyetlerin belgeye dayalı olarak açıklanması gerektiği ” şeklindeki kısmının, somut olarak ele alınarak işin esasının incelenmesi gerektiği ve bu yönde yapılan incelemeye göre de, açıklamanın bu yönden de uygun olmadığı ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönündeki düşüncem ile, Kurul çoğunluğunca alınan karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında personel giyim bedelini tevsik etmek için Hasat giyim firmasından aldığı proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olarak sunulmadığı ve söz konusu proforma faturada yer alan fiyatların hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, ayrıca portör muayenesine ilişkin yapılan açıklamaların belgeye dayalı olarak yapılması gerektiği” şeklinde belirtilen iddiasının “** Başvuru sahibi tarafından itirazen şikayet dilekçesinde, idari şartnamede teklif fiyata dahil olduğu belirtilen personel sağlık giderlerine (Portör tetkikleri ve akciğer grafisi) ilişkin maliyetlerin belgeye dayalı olarak açıklanması gerektiği** ” kısmıhakkında Kurul çoğunluğunca, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince şekil yönünden “ başvurunun reddi ” yönünde karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında yapılan incelemeye göre;

İdari Şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde Teknik Şartname’de belirtilen sağlık giderlerinin (Portör tetkikleri ve akciğer grafisi) yüklenici tarafından karşılanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Kararda da yer verildiği üzere Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde aşırı düşük teklif açıklamasının nasıl yapılacağı ve açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır.

İdare tarafından ihale üzerinden bırakılan Karahan Group İnş. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, personel ücreti, kıyafet bedeli ve personel sağlık giderlerinin belgelendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, personel ücreti için 2.021.328,00 TL, kıyafet bedeli için 21,60 TL ve personel sağlık giderleri için 2.250,00 TL bedel öngörüldüğü tespit edilmiştir

İhale üzerinde bırakılan isteklinin idari şartnamede teklif fiyata dahil olduğu belirtilen personel sağlık giderlerini (Portör tetkikleri ve akciğer grafisi) tevsik etmek için Ankara İl Halk Sağlığı Laboratuvarı’ndan 07.05.2012 tarihli yazısına ilgi tutularak verilen tarihsiz fiyat teklifini sunduğu görülmüştür. Kamu İhale Genel Tebliğinin 79’uncu maddesi uyarınca, isteklilerin kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, ilgili kurum tarafından düzenlenen fiyat teklifinin ilan ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş olması gerekmektedir. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan fiyat teklifinin 07.05.2012 tarihli yazı ilgi tutularak yapıldığı ve yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında alınan fiyat teklifi esas alınarak hesaplanan 1.926,00 TL tutarındaki portör muayenesi giderleri için fiyat artışı öngörülerek 2.250,00 TL teklif edildiği dikkate alındığında, Ankara İl Halk Sağlığı Laboratuvarı’ndan alınan tarihsiz fiyat teklifinin ilan ile ihale tarihi arasında düzenlenmediği sonucuna varılmıştır. Bu bakımdan ihale üzerinde bırakılan isteklinin personel sağlık giderlerine (Portör tetkikleri ve akciğer grafisi) ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin 79’uncu maddesine uygun şekilde belgelendirmediği sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53. maddesinin (a) fıkrasında; Kamu İhale Kurumunun, bu Kanunda belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkili olduğu, (b) fıkrasının 9. bendinden sonraki 2. alt bendinde de; Kurumun Kurul kararıyla bu Kanunun ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya yetkili olduğu, Kurul ve Kurumun yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanacağı, standart ihale dokümanları, tip sözleşmeler, yönetmelik ve tebliğlerin Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulacağı hükme bağlanmıştır.

Anılan düzenleme uyarınca, Kamu İhale Kurulunun 4734 ve 4735 sayılı Kanunların uygulanması konusunda genel düzenleyici işlemler yapma yetkisini haiz olduğu kuşkusuzdur.

Anılan yetki çerçevesinde yürürlüğe konulan Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.18 maddesinde; “İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.” hükmü bulunmaktadır.

İnceleme kapsamında karşılaşılan proforma faturalardaki ekonomik değerlerin hayatın olağan akışına uygun olup olmadığının objektif bir kriterinin olamayacağı açık ise de, olağandışılık konusundaki makul şüphe yeterlidir.

İhalenin iptal edilmiş olması ya da aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmış olması dahi giyim bedeline ilişkin olarak düzenlenen ve idareye sunulan belgenin usulüne uygun olmadığına ilişkin eylemi ortadan kaldırmayacağından;

İnceleme konusu ihalede,

İhale üzerinde bırakılan Karahan Group İnş. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasında, giyim bedelini belgelendirmek üzere sunduğu Hasat Giyim, Temizlik ve Sarf Malzemeleri/Veli Gürhan tarafından düzenlenen proforma faturada, ihale konusu işte çalıştırılacak personele verilecek 7 kalemden oluşan giyim malzemelerinin birim fiyatının 0,01 TL ile 0,04 TL arasında olduğunun belirtildiği, proforma faturadaki bilgiler mevzuata aykırılık görülmeyerek açıklaması kabul edildiğinden, anılan proforma faturanın ve proforma faturanın dayanağı maliyet/satış tutarı tespit tutanağının gönderilmek suretiyle, söz konusu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı tespitinin yapılacak incelemelerde değerlendirilmek üzere, anılan proforma faturayı düzenleyen Hasat Giyim, Temizlik ve Sarf Malzemeleri/Veli Gürhan’ın bağlı olduğu Yahya Galip Vergi Dairesinebildirimde bulunulması anılan Tebliğ gereğidir.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiasının “ idari şartnamede teklif fiyata dahil olduğu belirtilen _personel sağlık giderlerine (Portör tetkikleri ve akciğer grafisi)_ilişkin maliyetlerin belgeye dayalı olarak açıklanması gerektiği ” şeklindeki kısmının, somut olarak ele alınarak işin esasının incelenmesi gerektiği, bu yönde yapılan incelemeye göre de, açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olmadığı sonucuna varıldığından ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, Kurul çoğunluğunca alınan “itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum. Ayrıca, Hasat Giyim, Temizlik ve Sarf Malzemeleri/Veli Gürhan tarafından düzenlenen proforma faturaya ilişkin olarak yukarıda belirtilen bildirimin de karar gerekçeleri arasında yer alması gerekmektedir.

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi