KİK Kararı: 2013/UH.I-4128

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/071
Gündem No : 1
Karar Tarihi : 06.11.2013
Karar No : 2013/UH.I-4128 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Kurmay Gap Nakliyat Temizlik İnşaat Gıda Akaryakıt San.Ve Tic.Ltd.Şti., CAMİ MAH. DİYARBAKIR CAD. NO : 32 DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Uygulama Ve Araştırma Merkezi Yükseköğretim Kurumları Karadeniz Teknik Üniversitesi, Kanuni Kampüsü TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/83831 İhale Kayıt Numaralı "Temizlik Hizmeti Alımı (271 Kişi-12 Ay)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karadeniz Teknik Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından 01.08.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Temizlik Hizmeti Alımı (271 Kişi-12 Ay)” ihalesine ilişkin olarak Kurmay Gap Nakliyat Temizlik İnşaat Gıda Akaryakıt San ve Tic. Ltd. Şti.nin 09.09.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.09.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 02.10.2013 tarih ve 30935 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.09.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3525 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 01.08.2013 tarihinde ihalesi yapılan “Temizlik Hizmet Alımı (271 kişi- 12 ay)” ihalesine ilişkin kesinleşen ihale kararının 02.09.2013 tarihinde tebliğ edildiği, idari şartnamedeki gider kalemleri dikkate alındığında teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyet bedelinin (271 personel 12 aylık maaş giderleri+işveren sigorta prim giderleri+ %3 sözleşme giderleri) toplam 4.262.848,29 TL olduğu, ihale üzerinde bırakılan Gürfem Tem. Ye. Bil. Yaz. ve Eğit. Hizm. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ise 4.387.855,17 TL olduğu, teklif bedelinden teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyet bedeli çıkartıldığında 271 personelin 12 aylık yol gideri için 125.006,88 TL kaldığı, piyasanın olağan koşulları ve gerçek rakamlarını yansıtan bedeller göz önüne alındığında yol bedelinin nasıl karşılanacağına dair kanıtlayıcı belgeler sunulması gerektiği, ihale üzerinde kalan isteklinin 271 personelin yol giderini karşılaması söz konusu olamayacağı gibi bu gider kalemi ile ilgili sunulan proforma fatura / teklif mektubu ve ekleri “Maliyet /Satış Tutarı Tespit Tutanağı”nda hatalı hususların olabileceğinin düşünüldüğü, bu kapsamda;

a) İhale üzerinde kalan istekli tarafından yol gideri için sunulan proforma fatura/teklif mektubunun birim fiyatlarının çarpımında hata olduğu, sunulan Maliyet /Satış Tutarı Tespit Tutanağında ağırlıklı ortalama birim tutarların çarpımlarının hatalı olarak düzenlendiği,

b) İhale üzerinde kalan istekli tarafından yol gideri için açıklama dosyasında sunulan proforma fatura/teklif mektubunda kullanılan birim bedelleri ile son geçici vergi dönemlerinin uyumlu olmadığı,

c) Yol gideri için sunulan tüm proforma fatura/teklif mektupları ile Maliyet /Satış Tutarı Tespit Tutanağında, proforma fatura teklif mektubunu veren firmanın (mükellefin) imza yetkilisinin tevsik amacıyla sunmuş olduğu imza sirkülerinin asıl ya da noter onaylı olmayıp fotokopi olduğu,

d) Yol gideri için sunulan tüm proforma fatura/teklif mektupları ile Maliyet /Satış Tutarı Tespit Tutanağında, proforma fatura teklif mektubunu veren firmanın belgelerini onaylayan meslek mensubunun (Serbest Muhasebeci Mali Müşavir) tevsik amacı ile sunduğu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasından alınan faaliyet belgelerinin son 6 ay içerisinde alınan bir belge olmadığı,

e) Yol gideri için sunulan tüm proforma fatura/teklif mektupları ile Maliyet /Satış Tutarı Tespit Tutanağında, proforma fatura/teklif mektubu tarihi ile Maliyet /Satış Tutarı Tespit Tutanağı tarihlerinin farklı olması nedeniyle geçersiz olduğu,

f) Yol gideri için sunulan bedellerin hayatın olağan akışına göre aşırı düşük olduğu,

Bu tespitler çerçevesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59 ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddelerine göre tüm bu giderleri karşılayamayacağı, söz konusu gider kalemleri ile ilgili sunmuş olduğu birim fiyatların gerçekleri yansıtmadığı ve hatalı olduğu, bu nedenle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

Ayrıca idarenin cevabı dikkate alındığında ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekliden proforma fatura/teklif mektubunun yanı sıra bunu tevsik edici belgelerin istenilmediğinin de açıkça görüldüğü, anılan istekliden bu evrakların talep edilmesi ve kesinleşen ihale kararının bu aşamadan sonra verilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde, başvuru konusu ihaleye ilişkin olarak 24 adet teklif verildiği, 1 istekliye ait teklif zarfı içinde teklif mektubu bulunmadığından değerlendirme dışı bırakıldığı, karsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren 8 istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, 3 isteklinin süresi içinde sorgulamaya cevap vermediği, diğer 5 istekli tarafından verilen cevapların uygun görüldüğü, geçerli tekliflerin değerlendirilmesi neticesinde ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklifin Gürfem Temizlik Gıda Yem. Bilgisayar Yazılım ve Eğitim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak belirlendiği ve ihalenin üzerinde bırakıldığı, Kurmay Gap Nak. Temz. İnş. Gıda Akaryakıt San. Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının “Temizlik Hizmeti Alımı (271 Kişi-12 Ay)” olarak belirtildiği, işin miktarı ve türünün ise Şartname ekinde;

Sıra No

Açıklama

Birimi

İşçi Sayısı

Ay/gün/saat

1

İşçilik Ücreti (Asgari ücret+%3 sözleşme ve genel giderler+işveren payı dahil)

AY

264,00

12

2

İşçilik Ücreti (Asgari ücret+%25 Asgari ücret farkı+%3 sözleşme ve genel giderler+işveren payı dahil)

AY

7,00

12

3

Yol bedeli(%3 sözleşme ve genel giderler dahil )

AY

271,00

12

4

Bayram ve Genel Tatil Günleri İşçi Ücretleri (%3 sözleşme ve genel giderler dahil)

GÜN

125,00

14,5

5

Bayram ve Genel Tatil Günleri %25 Asgari ücret farkı + (%3 sözleşme ve genel giderler dahil)

GÜN

2,00

14,5

Okas Kodu

Okas Açıklaması

90910000

Temizlik hizmetleri

şeklinde düzenlendiği,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında her bir gider kalemini ismen belirtmek suretiyle, ilgili mevzuatı gereğince ödenecek vergi (KDV hariç), resim, ulaşım, sigorta ve her türlü harç giderlerinin tümü teklif fiyata dahil edilecektir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

1- İşçilik Ücreti ( Asgari Ücret+%3 sözleşme ve genel giderler+ işveren payı dahil) 264 Kişi x 12 Ay

2- İşçilik Ücreti ( Asgari Ücret+%25 Asgari ücret farkı +%3 sözleşme ve genel giderler+ işveren payı dahil) 7 Kişi x 12 Ay

3- Yol Bedeli (%3 sözleşme ve genel giderler dahil) 271 Kişi x 12 Ay

* Bayram ve Genel Tatil Günleri İşçi Ücretleri ( %3 sözleşme ve genel giderler dahil) 125 Kişi x 14,5 Gün

* Bayram ve Genel Tatil Günleri %25 Asgari ücret farkı + ( %3 sözleşme ve genel giderler dahil ) 2 Kişi x 14,5 Gün

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

* Çalışan işçilerin mesai saatlerine denk gelen bir öğün yemeği, hastane tarafından sağlanan yemekten bedelsiz olarak karşılanacaktır.

** Personele görev sırasında giyecekleri formayı idare temin edecektir.

*** Personelin Hastaneye geliş dönüşlerinde taşınma ve servis hizmeti, Yüklenici tarafından sağlanacaktır. Yüklenici, alttaki Tabloda gösterilen güzergah ve mesafelerden personelini, her biri oturarak seyahat edecek şekilde uygun araçlarla taşıyacaktır. Yüklenici çalışanları, Hastanenin servis araçlarını kullanmayacaktır.

Personel Servisi Güzergah ve Mesafeleri

No Güzergah Yaklaşık Mesafe (Geliş-Gidiş) (Km)

1. Yomra-Hastane -Yomra 26

2. Akçaabat-Hastane - Akçaabat 44

3. Çamlık-Hastane - Çamlık 20

4. Yeni Cuma + Bahçecik - Hastane - Yeni Cuma + Bahçecik 20

5. Karşıyaka ?- Hastane - Karşıyaka 20

6.Çukurçayır+Boztepe-Hastane-Çukurçayır+Boztepe 24

**** Personeli tanıtan ve aynı zamanda işe geliş gidiş saatlerinin denetlenmesi için kullanılacak olan yaka kartları, İdare tarafından temin edilerek ücretsiz dağıtılacaktır.

25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Kısa vadeli sigorta kolu prim oranı: (%1) dir.” düzenlemesinin,

Söz konusu ihaleye ilişkin Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “İşe başlama tarihi 01.01.2014; işi bitirme tarihi 31.12.2014 ” düzenlemesinin yer aldığı,

Teknik Şartname’nin “Yüklenicinin sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinin “… 45.Personelin Hastaneye geliş dönüşlerinde taşınma ve servis hizmeti, Yüklenici tarafından sağlanacaktır. Yüklenici, alttaki Tablo 1’de gösterilen güzergah ve mesafelerden personelini, her biri oturarak seyahat edecek şekilde uygun araçlarla taşıyacaktır. Yüklenici çalışanları, Hastanenin servis araçlarını kullanmayacaktır.

Tablo 1. Personel Servisi Güzergah ve Mesafeleri

No

Güzergah

Yaklaşık Mesafe

(Geliş-Gidiş) (Km)

1.

Yomra-Hastane -Yomra

26

2.

Akçaabat-Hastane - Akçaabat

44

3.

Çamlık-Hastane - Çamlık

20

4.

Yeni Cuma + Bahçecik - Hastane - Yeni Cuma + Bahçecik

20

5.

Karşıyaka – Hastane - Karşıyaka

20

6.

Çukurçayır+Boztepe-Hastane- Çukurçayır+Boztepe

24

şeklinde düzenlendiği,

Anılan Şartname’nin “İdarenin Yükümlülükleri” başlıklı 7’nci maddesinde ise “1.Çalışan işçilerin mesai saatlerine denk gelen bir öğün yemeği, hastane tarafından sağlanan yemekten bedelsiz olarak karşılanacaktır.

_2._Personele görev sırasında giyecekleri formayı temin edecektir.

_3._Hastane İdaresi, yükleniciye koordinasyon ve personelin takibi için bir ofis odası sağlayacaktır.

_4._İdare, ihale bedeli üzerinden ilgili mevzuatına uygun şekilde Yüklenicinin talebi üzerine hak edişlerini aylık olarak hazırlayıp KTÜ Döner Sermaye Saymanlığına ödenmek üzere gönderecektir.

_5._Personeli tanıtan ve aynı zamanda işe geliş gidiş saatlerinin denetlenmesi için kullanılacak olan yaka kartları, İdare tarafından temin edilerek ücretsiz dağıtılacaktır. Bu kartların kaybedilmesi durumunda, kart bedeli personel tarafından ödenmek koşuluyla yenisi İdarece verilecektir.

_6._İşçilerin çalışma alanları; çalışma programları; mesai, nöbet ve/veya vardiya çizelgeleri İdare tarafından belirlenecektir.

_7._Temizlikte kullanılan tüm sarf malzemeler idarece karşılanacaktır.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde _“79.1._Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde; İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

79.2. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde; amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki giderlerin genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir. Sözleşme giderleri ve genel giderler içinde değerlendirilmesi öngörülen giderler idari şartnamelerde “teklif fiyata dahil olan diğer giderler” kısmında belirtilmeyecektir.

79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

…

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

…

79.4.2.18. İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin yukarıda anılan 25’inci maddesinde belirtilen teklif fiyata dahil giderler esas alınarak, Kamu İhale Kurumu işçilik hesaplama modülünde yapılan hesaplamada teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin (%3 sözleşme gideri ve genel giderler dâhil olmak üzere)4.262.848,29 TL’ye tekabül ettiği görülmüştür. Buna göre ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin 4.387.855,17 TL olduğu, teklif bedelinden teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti çıkarıldığında 125.006,88 TL kaldığı tespit edilmiştir.

Yapılan incelemede, idarece ihale üzerinde bırakılan Gürfem Temizlik Gıda Yem. Bilgisayar Yazılım ve Eğitim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.ne yazılan 02.08.2013 tarih ve 1556 sayılı yazı ile, teklifinin aşırı düşük olduğuna karar verildiği, bu itibarla Kamu İhale Kanunu’nun 38’nci, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu ve İdari Şartname’nin 33’üncü maddeleri gereğince, hizmet işinin yerine getirilmesinde uygulanacak imalat sürecinin veya hizmet yönteminin ekonomik yönlerinin veya seçilen teknik çözümlerin ve hizmet işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşulların veya hizmet işinin özgünlüğü hususlarında aşırı düşük teklifle ilgili belgelere dayalı yazılı savunmanın belirlenen süre içinde verilmesi gerektiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan 13.08.2013 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi neticesinde, işçilik ücretlerinin toplamının 4.262.848,29 TL olduğu, Şartnamede belirtilen personelin taşınması için servis gideri olarak aylık KDV hariç 10.110,00 TL den yıllık toplam 121.320,00 TL fiyat öngörüldüğü, servis gideri için %3 ve diğer giderler toplamı olarak 3.686,88 TL öngörüldüğü, servis giderinin tevsiki amacıyla Palandöken İpekyolu Taşımacılık Tur. İnş. Tem. Taah. Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 30.07.2013 tarihli proforma faturanın sunulduğu, söz konusu proforma faturanın “ Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresini içerdiği, SMMM tarafından iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle imzalandığı anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan proforma fatura içeriğinde taşıma giderine ilişkin birim fiyatın ve toplam tutarın yer aldığı, aracın akaryakıt, MTV giderleri, trafik sigortası, muayene, bakım ve amortisman giderleri vb. gider kalemlerine ilişkin tutarların ayrı ayrı gösterilmediği, bu giderlerin hepsinin bir arada proforma fatura/fiyat teklifine konu edilemeyeceği, söz konusu gider kalemlerinin ayrı ayrı gösterilerek tevsik edilmesi gerektiği, dolayısıyla istekli tarafından yapılan bu açıklamada söz konusu giderlerin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği sonucuna varılmıştır.

Bu çerçevede Gürfem Temizlik Gıda Yem. Bilgisayar Yazılım ve Eğitim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan proforma faturanın uygun olmadığı sonucuna varıldığından söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuru sahibi Kurmay Gap Nak. Temz. İnş. Gıda Akaryakıt San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi neticesinde, yol giderinin tevsiki amacıyla, Gıyasettin Börü Otobüs ve Minibüs işletmecisi tarafından 31.07.2013 tarihinde düzenlenen fiyat teklifinin sunulduğu, faturayı düzenleyen ve SMMM’ye ait kaşe ve imzanın yanısıra “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim ” şeklinde SMMM beyanına yer verildiği, Türmob faaliyet belgesinin sunulduğu, araç ruhsatlarının, Gıyasettin Börü’ye ait imza beyannamesi ve vergi beyannamesinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinin içinde “…araçların yakıt, şoför, bakım, onarım vb. her türlü gideri tarafımıza ait olmak üzere, her bir personeli oturarak seyahat edecek şekilde işyerine götürüp getireceğimizi, ayrıca fenni muayene, egzos emisyonu ölçümü, motorlu taşıtlar vergisi ve zorunlu mali sorumluluk sigorta vb. işlemleri tarafımıza ait olmak üzere, idarenizce istenilmesi durumunda işe başlamadan önce araçla ilgili kira sözleşmesi, ruhsat, trafik ve kasko sigorta poliçeleri vb belgeleri tarafınıza sunacağımızı, işe başlamadan önce aracımızın işin yapılacağı yerde hazır bulunduracağımızı belirtir, işin başlangıç tarihinden bitim tarihine kadar 1 aylık KDV hariç 13.550,00 TL olmak üzere 12 ay için toplam 162.600,00 TL bedel karşılığında 271 personelin servis hizmetini yapmayı teklif ve taahhüt ederiz ” ifadesinin yer aldığı görülmüştür. Ancak aracın akaryakıt, MTV giderleri, trafik sigortası, muayene, bakım ve amortisman giderleri vb. gider kalemlerine ilişkin tutarların ayrı ayrı gösterilmediği, bu giderlerin hepsinin bir arada proforma fatura/fiyat teklifine konu edilemeyeceği, söz konusu gider kalemlerinin ayrı ayrı gösterilerek tevsik edilmesi gerektiği, dolayısıyla istekli tarafından yapılan bu açıklamada söz konusu giderlerin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği sonucuna varılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerden Baş-Tem Tur İnş. Taah. Özel Güv. ve Yem. Hizm. Tic. Ltd. Şti. tarafından yol giderini tevsik amacıyla Yek-Tur Oto Kiralama Bilişim Yem. Tem. Hiz. İnş. Turz. Nak. Tic. Ltd. Şti. tarafından 22.07.2013 tarihinde düzenlenen, 160.020,00 TL bedel içeren, SMMM tarafından imzalı ve kaşeli proforma fatura ve faturayı düzenleyen firmaya ait imza sirkülerinin sunulduğu, fatura içeriğinde “ Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim ” şeklinde SMMM beyanına yer verildiği, SMMY’ye ait Türmob faaliyet belgesinin sunulduğu görülmüştür. Sunulan proforma fatura içeriğinde taşıma giderine ilişkin birim fiyatın ve toplam tutarın yer aldığı, aracın akaryakıt, MTV giderleri, trafik sigortası, muayene, bakım ve amortisman giderleri vb. gider kalemlerine ilişkin tutarların ayrı ayrı gösterilmediği, bu giderlerin hepsinin bir arada proforma fatura/fiyat teklifine konu edilemeyeceği, söz konusu gider kalemlerinin ayrı ayrı gösterilerek tevsik edilmesi gerektiği, dolayısıyla istekli tarafından yapılan bu açıklamada söz konusu giderlerin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği sonucuna varılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması sunan bir diğer istekli Hacısalihoğlu Tur. Nak. Tem. ve Güv. Hizm. Tic. Ltd. Şti. tarafından yol giderini tevsik amacıyla, Muhtar İnş. Tur. Tem. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından 25.07.2013 tarihinde düzenlenen 180.095,76 TL bedel içeren teklif mektubunun sunulduğu, faturayı düzenleyen ve SMMM’ ye ait kaşe ve imzanın yanısıra “ “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” şeklindeki SMMM beyanına yer verildiği anlaşılmıştır. Ancak aracın akaryakıt, MTV giderleri, trafik sigortası, muayene, bakım ve amortisman giderleri vb. gider kalemlerine ilişkin tutarların ayrı ayrı gösterilmediği, bu giderlerin hepsinin bir arada proforma fatura/fiyat teklifine konu edilemeyeceği, söz konusu gider kalemlerinin ayrı ayrı gösterilerek tevsik edilmesi gerektiği, dolayısıyla istekli tarafından yapılan bu açıklamada söz konusu giderlerin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği sonucuna varılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması sunan Tüm-Pa Tem. ve Sos. Hizm. İnş. Tur. Tic. Paz. Ltd. Şti. tarafından yol giderini tevsik amacıyla Ba-Ha Turz. Taş. İnş. Tem. Hiz. Tic. Ltd. Şti. tarafından 31.07.2013 tarihinde düzenlenen, 220.540,32 TL bedel içeren fiyat teklifinin sunulduğu, teklifi düzenleyen ve SMMM’ye ait kaşe ve imzanın yanısıra “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim ” şeklinde SMMM beyanına yer verildiği, SMMY’e ait Türmob sözleşmesi ve yetki belgesinin sunulduğu, Ba-Ha şirketine ait taşıt belgesi, yetki belgesi, vergi levhası, oda sicil kayıt sureti, sicil gazetesi ve imza sirkülerinin sunulduğu görülmüştür. Ancak aracın akaryakıt, MTV giderleri, trafik sigortası, muayene, bakım ve amortisman giderleri vb. gider kalemlerine ilişkin tutarların ayrı ayrı gösterilmediği, bu giderlerin hepsinin bir arada proforma fatura/fiyat teklifine konu edilemeyeceği, söz konusu gider kalemlerinin ayrı ayrı gösterilerek tevsik edilmesi gerektiği, dolayısıyla istekli tarafından yapılan bu açıklamada söz konusu giderlerin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Gürfem Temizlik Gıda Yem. Bilgisayar Yazılım ve Eğitim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti., Kurmay Gap Nak. Temz. İnş. Gıda Akaryakıt San. Tic. Ltd. Şti., Baş-Tem Tur İnş. Taah. Özel Güv. ve Yem. Hizm. Tic. Ltd. Şti., Hacısalihoğlu Tur. Nak. Tem. ve Güv. Hizm. Tic. Ltd. Şti. ile Tüm-Pa Tem. ve Sos. Hizm. İnş. Tur. Tic. Paz. Ltd. Şti. nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İnceleme konusu ihalede, Kurul çoğunluğunca alınan kararın, başvuru sahibinin iddia ettiği hususların dışına çıkılarak verildiği, dolayısıyla yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu kanaatini taşıdığımızdan, öncelikle Kamu İhale Kurulunun inceleme yetkisinin sınırına ilişkin hukuki durumun ortaya konulması gerekmektedir. Şöyle ki;

20.11.2008 tarihli ve 5812 sayılı Kanun ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda birçok değişiklik yapılmıştır. Bunlardan Kurumun ve Kurulun inceleme yetkisini ilgilendiren değişiklikler yürürlüğe girmeden önce, Kamu İhale Kurulu, itirazen şikayet başvurularında ileri sürülen iddialarla sınırlı kalmadan ya da iddia konusu hususlarla bağlı olmadan, hatta herhangi bir başvuru dahi bulunmadan resen inceleme yapmakta ve kararlar almaktaydı.

Ancak, söz konusu Kanun ile, diğer değişikliklerin yanı sıra 4734 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin (b) fıkrasının (9) numaralı bendinden sonra gelen paragrafta yer alan, “ Kurum gerekli gördüğü takdirde, bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık bulunduğuna ilişkin iddiaları da inceler ve sonuçlandırır ” şeklindeki kural yürürlükten kaldırılmış, 54 ve 56 ncı maddeler değiştirilmiştir. Buna göre değişik 54 üncü maddenin birinci fıkrasında, “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler” kuralına; değişik 56 ncı maddenin ikinci fıkrasında da, “Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler…” kuralına yer verilmiştir.

5812 sayılı Kanunun ilgili madde gerekçelerinde, “4734 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin (b) fıkrasının (9) numaralı bendinden sonra gelen paragrafın yürürlükten kaldırılması öngörülmek suretiyle, 4734 sayılı Kanunun sistematiği açısından Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurularını inceleme yetki ve görevinin verilmesi nede­niyle itirazen şikayet başvurusuna konu edilmeyen ve niteliği itibariyle teftiş veya soruşturma konusu edilebilecek hususlarda Kurumun iddiaları inceleyeceğine ilişkin hüküm yürürlükten kaldırılmakta­dır…” ve “İdari başvuru yolunun amaca uygun biçimde kullanılmasını temin bakımından Kurum tarafın­dan başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikayet üzerine verdiği kararda yer alan hususlar ile iti­raz edilen işlemlerin diğer istekliler bakımından uygulanmasının eşit muamele ilkesini ihlal edip et­mediği ile sınırlı bir incelemenin yapılması öngörülmekte, böylece şikayet inceleme sürecinin kısa sürede sonuçlandırılması amaçlanmaktadır” şeklinde açıklamalar yer almıştır.

Bu durumda, itirazen şikayet başvuruları üzerine Kurulun yapacağı incelemeye ilişkin yetki 5812 sayılı Kanunla daraltılmış olup, Kurulun inceleme yetkisi başvuru sahibinin şikayete konu ettiği ve itirazen şikayet başvurusuna taşıdığı iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönüyle sınırlandırıldığından, şikayet ve itirazen şikayet başvurusuna konu edilmeyen ve eşit muamele ilkesi yönünden incelenebilecek konular haricinde Kurulun resen inceleme yapmak suretiyle karar alması hukuken mümkün değildir. Aksi durumda Kurul kararı, yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olacaktır.

Yine 5812 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler kapsamında, 54 üncü maddeye, başvuruların şekil unsurlarına yönelik olarak daha önce 4734 sayılı Kanunda yer almayan bazı hükümler de eklenmiştir. Bunlar arasında, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin şikayet ve itirazen şikayet dilekçelerinde belirtilmesi şartı da bulunmaktadır. Bu şekilde kanun koyucu, başvuruların sebebe/sebeplere dayanması gereğini ortaya koymuş, ayrıca “başvurunun konusu” olarak tanımlanan “iddiayı/iddia konusunu” başvuru sahibinin belirteceği sebebe de bağlamış bulunmaktadır.

Bu itibarla, Kamu İhale Kurulunca yapılacak incelemenin “sebeple bağlantılı iddiayla” sınırlı olması gerekmektedir. Şikayet ve itirazen şikayet başvurularının ileri sürülen sebeplerden bağımsız olarak, bir diğer ifadeyle, ileri sürülmeyen sebeplerin Kamu İhale Kurulunca dikkate alınarak incelenebileceğinin kabul edilmesi, hiçbir sebep ileri sürülmeden sadece istenilen sonucun dile getirildiği başvurularda sebeplerin Kamu İhale Kurulunca resen araştırılmasını kabul etmek anlamına gelir. Örneğin, “teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğu” veya “ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılması gerektiği” iddiasıyla yapılan başvuruya ait dilekçede, başvuru sahibi tarafından sadece talebin/istenen sonucun belirtilmesi, ancak bu talebin dayandığı sebeplerin belirtilmemesi halinde bu itirazen şikayet başvurusunun Kurulca incelenmesi, inceleme sırasında da, başvuru sahibinin yerine geçilerek sebep araştırmasının yapılması ve bulunması halinde düzeltici işlem kararı verilmesi, bulunmaması halinde ise itirazen şikayet başvurusunun reddedilmesi gerekecektir. Oysa, başvuru sahibi tarafından ileri sürülmeyen sebebin Kurulca resen dikkate alınacağı yolunda 4734 sayılı Kanunda bir hüküm bulunmadığı gibi, resen dikkate almak araştırma yapılmasını da gerektirdiğinden, böyle bir araştırma yükümlülüğünü ve külfetini Kamu İhale Kurumuna yükleyen herhangi bir kanuni düzenleme de yoktur. Esasen böyle bir yükümlülüğün yorum yoluyla öngörülmesi, kanunda olmayanı kanuna yakıştırmak anlamına gelmekte, ayrıca eşitlik ilkesine aykırı durumların doğma riskini gündeme getirmektedir. Zira, her itirazen şikayet dosyasında başvuru sahibi tarafından ileri sürülmeyen başka sebepler var mı, yok mu şeklinde araştırma yapılması, bu araştırmanın her durum ve zamanda aynı kalite ve dikkatle gerçekleştirilmesi işin doğası gereği mümkün değildir.

Kaldı ki, itirazen şikayet inceleme sürecinde Kanunda öngörülmeyen bir araştırmanın yapılması, araştırma bir süre gerektirdiği ve inceleme süreci boyunca idare ihale konusu işe ilişkin sözleşmeyi imzalayamayacağı için, söz konusu Kanun değişiklikleri ile amaçlanan “idari başvuru yolunun amaca uygun biçimde kullanılmasını temin etme, etkin bir idari denetim sağlama ve inceleme sürecini kısa sürede sonuçlandırma” fonksiyonları gerçekleşmeyecek ve kamu yararı zedelenecektir.

Diğer taraftan, başvuru sahibi tarafından ileri sürülmeyen hususun/hususların Kurulca resen dikkate alınması, hakkını en iyi şekilde arama sorumluluğu bulunan başvuru sahibinin yerine Kurulun geçerek iddia ileri sürmesi veya onun namına sebep ihdas etmesi sonucunu da doğurmaktadır. 5812 sayılı Kanunla inceleme yetkisinin çerçevesi yeniden çizilen ve bu kapsamda sadece ileri sürülen sebeplere bağlı kalarak iddiaları inceleme yetkisi bulunan Kamu İhale Kurulunun, resen sebep bulması, bu şekilde başvuru sahibi isteklinin sorumluluğunu üzerine alması veya istekliye ait olan bu sorumluluğun Kamu İhale Kuruluna devredilmesi, 4734 sayılı Kanuna açıkça aykırıdır.

İncelenen uyuşmazlıkta, başvuru sahibinin şikayet dilekçesinde ileri sürdüğü ve itirazen şikayet dilekçesine taşıdığı iddiası, “ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece kabul edilmesininhukuka aykırı olduğu” şeklinde olup; iddiasını dayandırdığı sebepler de itirazen şikayet başvuru dilekçesinde, çoğunluk kararında özetine yer verildiği şekilde belirtilmiştir.

Kurulca yapılacak incelemenin, iddianın dayanağı söz konusu sebeplerle sınırlı olması gerekmekte, bir diğer ifadeyle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece reddedilmesi gerektiği yolunda başvuru sahibi tarafından sebep olarak ileri sürülen hususların doğru ve yerinde olup olmadığının incelenmesi ile sınırlı kalması gerekmektedir.

Yapılan incelemede ise, başvuru sahibi tarafından ileri sürülen sebeplerin yerinde olmadığı, dolayısıyla söz konusu sebeplere göre ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarının reddedilmeyeceği hususu Kurul çoğunluğunca tespit edilmesine karşılık, bu noktada kalınmamış, inceleme ve araştırmaya devam edilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiası, dayandığı sebeplere göre Kurulca yerinde görülmediğinden itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verilmesi gerekirken; servis gideriyle ilgili proforma faturalarda taşıma giderine ilişkin birim fiyatın ve toplam tutarın yer aldığı, ancak aracın akaryakıt, MTV giderleri, trafik sigortası, muayene, bakım ve amortisman giderleri vb. gider kalemlerine ilişkin tutarların ayrı ayrı gösterilmediği, bu giderlerin hepsinin bir arada proforma fatura/fiyat teklifine konu edilemeyeceği, söz konusu gider kalemlerinin ayrı ayrı gösterilerek tevsik edilmesi gerektiği, dolayısıyla istekliler tarafından sunulan açıklamalarda, söz konusu giderlerin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği gerekçesiyle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yanısıra ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen Kurmay Gap Nak. Temz. İnş. Gıda Akaryakıt San. Tic. Ltd. Şti’nin., Baş-Tem Tur İnş. Taah. Özel Güv. ve Yem. Hizm. Tic. Ltd. Şti.’nin, Hacısalihoğlu Tur. Nak. Tem. ve Güv. Hizm. Tic. Ltd. Şti.’nin ve Tüm-Pa Tem. ve Sos. Hizm. İnş. Tur. Tic. Paz. Ltd. Şti.’nin, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yer alan servis giderinin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği gerekçesi ile “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının “taşıma giderine ilişkin gider kalemlerinin ayrı ayrı gösterilerek tevsik edilmemesi sebebiyle” reddi gerektiği yolunda bir sebep, idare ve Kurul nezdinde yapılan başvurulara ait dilekçelerde ileri sürülmediğinden, Kurul çoğunluğunca verilen karar, resen inceleme sonucu ve inceleme yetkisinin sınırları dışına çıkılarak alınmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, “ itirazen şikayet başvurusunun reddine ” karar verilmesigerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul çoğunluğunun “ düzeltici işlem belirlenmesine ” niteliğindeki kararına katılmıyoruz.

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi