KİK Kararı: 2013/UH.I-3773 (2 Ekim 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/063
Gündem No : 12
Karar Tarihi : 02.10.2013
Karar No : 2013/UH.I-3773
BAŞVURU SAHİBİ:
Sedir Çam Ormancılık Gıda Temizlik Nakliyat Turizm San. Ve Tic. Ltd. Şti., ATATÜRK BULVARI NO:169/68 KAVAKLIDERE/ ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Orman İşletme Müdürlüğü-Iğdır Diğer Özel Bütçeli Kuruluşlar Orman Genel Müdürlüğü, Emek Faith 228 76100 IĞDIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/50994 İhale Kayıt Numaralı "Havaalanı Havzası Sel Kontrolü Uygulama Projesi Kapsamında Yapılacak Olan Ekskavatörle Gradoni (Buror) Şeklinde Toprak İşlemesi Hizmet Alımı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Iğdır Orman İşletme Müdürlüğü tarafından 10.06.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Havaalanı Havzası Sel Kontrolü Uygulama Projesi Kapsamında Yapılacak Olan Ekskavatörle Gradoni (Buror) Şeklinde Toprak İşlemesi Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Sedir Çam Ormancılık Gıda Temizlik Nakliyat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 26.07.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.08.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.08.2013 tarih ve 26408 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.08.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/2941 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan istekli, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli, Şanlıder Ormancılık Ltd. Şti., Emir Ltd. Şti. ile Sadiler Ltd. Şti.nin ihalede sundukları belgelerin ihale dokümanına uygun olmadığı,

2. İhale üzerinde bırakılan istekli, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli, Şanlıder Ormancılık Ltd. Şti., Emir Ltd. Şti. ile Sadiler Ltd. Şti.nin teklif mektubu ve cetvellerinde aritmetik hata bulunmasına rağmen idarece değerlendirmeye alındıkları,

3. İhale üzerinde bırakılan istekli, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli, Şanlıder Ormancılık Ltd. Şti., Emir Ltd. Şti. ile Sadiler Ltd. Şti.nin iş deneyim belgelerinin gerçeği yansıtmadığı, idarece iş deneyim belgelerinin belgeyi düzenleyen kurum ve kuruluşlardan araştırma gereğinin duyulmadığı, oysa mevzuatın ihale komisyonlarına yeterli araştırma yapmadan karar almamaları gerektiği yönünde yetki ve sorumluluk verdiği,

4. İhale üzerinde bırakılan istekli, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli, Şanlıder Ormancılık Ltd. Şti., Emir Ltd. Şti. ile Sadiler Ltd. Şti.nin aşırı düşük açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, kesinleşen ihale kararında ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu belgelerin fotokopi olduğu, aplikasyon iş kalemi için açıklama kapsamında herhangi bir belge sunmadığı, akaryakıt faturalarının meslek mensubu tarafından onaylı olmadığı yönünde komisyon üyesinin şerhi bulunduğu, firmalar tarafından açıklama kapsamında sunulan proforma fatura/fiyat teklifleri ile maliyet satış tutarları arasında uyumsuzluk olduğu, anılan isteklilerin proforma fatura yerine sadece alış faturası sunmak suretiyle açıklama yapıldığının firmalarınca bilindiği, idarece aplikasyon işinin teklifin önemli bileşeni olarak görülmediği yönündeki savunmasının gerçeğe aykırı olduğu, İdari Şartname’nin 2.1.b maddesinde işin “749 km ekskavatör grodini (Buror) tipi teras yapımı ve aplikasyon işleri” olarak tanımlandığı, hizmet işinin asli unsuru olan “aplikasyon” için idarenin savunmasının ihale dokümanına aykırı olduğu, bu idarenin yaklaşık maliyeti yanlış hesapladığı, buna mukabil kârsız yaklaşık maliyetin de yanlış hesaplanarak aşırı düşük teklifinde mevzuata uygun yapılmadığı anlamına geleceği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler.

Şikâyet ve itirazen şikâyet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.

Şikâyet başvuruları idareye, itirazen şikâyet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir:

a) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin adı, soyadı veya unvanı ve adresi.

b) İhaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası.

c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih.

d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Şikâyet başvuruları idareye, itirazen şikâyet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

(2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir;

a) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin; adı, soyadı veya unvanı ve adresi ile varsa bildirime esas elektronik posta adresi ve faks numarası.

b) İhaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası.

c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih.

ç) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.

d) İtirazen şikâyet başvurularında ayrıca idareye yapılan şikâyetin tarihi ve varsa şikâyete ilişkin idare kararının bildirim tarihi…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinde “…(8) Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendinde, şikâyet ve itirazen şikâyet başvuru dilekçelerinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde de aynı hükme yer verilmiştir. Diğer taraftan, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında, anılan Yönetmelik hükmü gereğince, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerektiği yönünde bir açıklama yapılmıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat düzenlemeleri çerçevesinde, şikâyetçi tarafından 18.07.2013 tarihli ihale kararı ile ihale üzerinde bırakılan Zirve Ağaçlandırma Peyzaj İnş. Nak. San ve Tic. Ltd. Şti., ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Acar Mak. Dem. Maden Üret. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.nin yanında idarece geçerli teklif olarak değerlendirilip aşırı düşük teklif açıklaması istenilen ve öngörülen süre içinde sunulan açıklamalarının uygun olduğuna karar verilen Sadiler Gıda ve İhtiyaç Mad. İnş. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti., İmsaş Orman Ürn. İnş. Ltd. Şti. Şanlıder Ormancılık Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Öz Arya İnş. Ltd. Şti. - Emir İnş. Taah. Güv. Müş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklif zarfı kapsamında sundukları belgelerin ihale dokümanına uygun olmadığı yönünde iddiada bulunulduğu, ancak başvurusu kapsamında anılan isteklilerin hangi belgelerinin ihale dokümanında yer alan hangi düzenlemeye aykırı olduğu yönünde somut bir mevzuata aykırılık iddiasında bulunulmadığı, kısacası şikâyete konu işlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğunun belirtilmediği anlaşıldığından, başvurunun söz konusu iddialar bakımından 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince şekil yönünden reddedilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinin ikinci fıkrasında ihale komisyonu tarafından birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığının inceleneceği, birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı hükme bağlanmıştır.

15 isteklinin katıldığı şikayete konu ihalede, İdari Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde yer alan “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” yönündeki düzenleme gereği anılan isteklilerce sunulan birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunmadığı tespit edilmiş olup başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendinde, şikâyet ve itirazen şikâyet başvuru dilekçelerinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde de aynı hükme yer verilmiştir. Diğer taraftan, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında, anılan Yönetmelik hükmü gereğince, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerektiği yönünde bir açıklama yapılmıştır.

Yukarıda yer alan mevzuat düzenlemeleri çerçevesinde, şikâyetçi tarafından 18.07.2013 tarihli ihale kararı ile ihale üzerinde bırakılan Zirve Ağaçlandırma Peyzaj İnş. Nak. San ve Tic. Ltd. Şti., ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Acar Mak. Dem. Maden Üret. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.nin yanında idarece geçerli teklif olarak değerlendirilip aşırı düşük teklif açıklaması istenilen ve öngörülen süre içinde sunulan açıklamalar uygun olduğuna karar verilen Sadiler Gıda ve İhtiyaç Mad. İnş. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti., İmsaş Orman Ürn. İnş. Ltd. Şti. - Şanlıder Ormancılık Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Öz Arya İnş. Ltd. Şti.- Emir İnş. Taah. Güv. Müş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın iş deneyim belgelerinin gerçeği yansıtmadığı yönünde iddiada bulunduğu, ancak başvurusu kapsamında anılan isteklilerin iş deneyim belgelerine ilişkin olarak somut bir mevzuata aykırılık iddiasında bulunulmadığı ve şikâyete konu işlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğunun belirtilmediği anlaşıldığından, başvurunun söz konusu iddia bakımından 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince şekil yönünden reddedilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

4 ) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Şikayete konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Havaalanı Havzası Sel Kontrolü Uygulama Projesi Kapsamında Yapılacak Olan Ekskavatörle Gradoni (Buror) Şeklinde Toprak İşlemesi Hizmet Alımı İşi

b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır. 749 Km ekskavatör ile grodini (Buror) tipi teras yapımı ve aplikasyonu işleri

c) Yapılacağı yer: Harmandöven köyü civarları” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderlerinden tümü isteklilere ait olup teklif edilecek fiyata dâhildir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Söz konusu iş kapsamında yapılacak 749 km ekskavatör ile Grodini (Buror) tipi teras yapımı ve aplikasyonu işlerine ilişkin birim fiyat teklif cetvelinin,

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

1

Teras Aplikasyonu (Ekskavatör ile toprak işlemesi yapılacak her çeşit arazi yapısında, teras istikametlerinin tesviye eğrilerine paralel olarak operatörün görebileceği şekilde 5 - 15 m. aralıklarla kazıkların çakılarak araziye aplike edilmesi) (Kazık Bedeli Dahil)

km

749

2

Meyilin % 0-40, profil taşlılığının % 25' den fazla, diri örtü köklerinin sahayı kaplama oranının % 60' dan az olduğu yerlerde ''Paletli traktör ile toprak işlemesi yapılmayan alanlarda, enaz 24 HP gücünde, aks genişliği maksimum 170 cm. olan ekskavatör ile 90 - 100 cm. genişliğinde, 45- 50 cm. derinliğinde şeritler halinde yan kazı şeklinde alt toprak işlemesi yapılması, şeridin üst sınırından yukarı kısmındaki toprağa kırıntı bünye vererek kazı yapılmış şerit üzerine toprak çekilmesi, böylece 60 - 100 cm. derinlik, 120 - 150 cm. genişlikte içeriye doğru % 25-30 eğim olacak şekilde teras formu verilerek toprak işlemesi yapılması (Aplikasyon hariç)''

km

703,31

3

Meyilin % 41 - 60, profil taşlılığının % 25' den fazla, diri örtü köklerinin sahayı kaplama oranının % 60' dan az olduğu yerlerde '' Paletli traktör ile toprak işlemesi yapılmayan alanlarda, enaz 24 HP gücünde, aks genişliği maksimum 170 cm. olan ekskavatör ile 90 - 100 cm. genişliğinde, 45- 50 cm. derinliğinde şeritler halinde yan kazı şeklinde alt toprak işlemesi yapılması, şeridin üst sınırından yukarı kısmındaki toprağa kırıntı bünye vererek kazı yapılmış şerit üzerine toprak çekilmesi, böylece 60 - 100 cm. derinlik, 120 - 150 cm. genişlikte içeriye doğru % 25-30 eğim olacak şekilde teras formu verilerek toprak işlemesi yapılması (Aplikasyon hariç)

km

45,69

şeklinde düzenlendiği,

Söz konusu iş kalemlerinin yapım şartlarına ilişkin olarak Teknik Şartname’de yer alan düzenlemenin,

“A-EKSKAVATÖRLE GRADONİ ŞEKLİNDE TOPRAK İŞLEMESİ:

a- Yapım Şartları: Paletli traktör ile toprak işlemesi yapılmayan alanlarda, en az 24 HP gücünde, aks genişliği maksimum 170 cm. olan (en az 8(sekiz) adet faal durumda) ekskavatör ile 90 - 100 cm. genişliğinde, 45- 50 cm. derinliğinde şeritler halinde yan kazı şeklinde alt toprak işlemesi yapılması, şeridin üst sınırından yukarı kısmındaki toprağa kırıntı bünye vererek kazı yapılmış şerit üzerine toprak çekilmesi, böylece 60 - 100 cm. derinlik, 120 - 150 cm. genişlikte içeriye doğru % 25-30 eğim olacak şekilde 13,35 m. Yatay aralıklarla gradoni tipi teras formu verilerek toprak işlemesi yapılması.

b- Ölçüm Şekli: Belirtilen “Yapım şartlarına” göre işlenen toprak miktarı şerit metre ile yatay olarak ölçülecektir.

B-APLİKASYON:

a) İşin Adı: Havaalanı Havzası sel kontrolü uygulama projesi kapsamında yapılacak olan ekskavatörle gradoni (Buror) tipi teras hatlarının yerleri belirtildikten sonra terasların aplikasyonu.

b) Yapım Şartları: Terasların araziye aplikesine başlamadan önce yamacın en üst noktasından altına kadar kolayca görülebilecek şekilde düşey aralık kazıkları çakılacaktır. Düşey aralık kazıklarının çakılmasından sonra, yamacın en üst noktasından itibaren esas teras çizgilerinin işaretlenmesi yapılacaktır.

Terasların araziye aplikasyonunda tesviye pergeli, klizimetre, teodolit, nivo gibi aletler kullanılmalıdır. Tesviye pergelinin ayak açıklığı 2 metre, yüksekliği 1 metre olmalı, üstteki kısmının tam ortasında da bir tesviye düzeci bulunmalıdır.

Tesviye pergelinin önce bir ayağı terasın başlama noktasına konur. Tesviye düzecine bakan işçi, ikinci ayağı tesviye düzeci sıfır meyli gösterinceye kadar aşağı yukarı oynatır. Meyil sıfırı gösterince, ikinci ayağın yeri ikinci bir işçi tarafından işaretlenir. Bu işleme devam edilerek tesviye eğrilerine paralel olarak teras güzergahı sonuna kadar eşyükselti eğrilerine paralel olarak işaretlenir

İşaretlemeler, sırttan dereye ve yukarıdan aşağıya doğru yapılacaktır.

Terasların güzergahında toprak işleme işine engel olacak (kayalık, kalın gövdeli ağaç vb.) unsurların bulunduğu yerlerde işaretleme yapılamaz. Engelin ortadan kalktığı yerden başlanarak işaretlemeye devam edilecektir. Bu gibi nedenlerle aplikasyon yapılamayan yerler ölçüme dahil edilmeyecektir.

Aplikasyon sırasında kullanılacak tesviye pergeli, klizimetre veya benzeri diğer aletler yüklenici tarafından temin edilecektir.

Ekskavatör ile toprak işlemesi yapılacak her çeşit arazi yapısında, teras istikametlerinin tesviye eğrilerine paralel olarak operatörün görebileceği şekilde 5 - 15 m. aralıklarla kazıklar çakılarak araziye aplike edilecektir.

Aplikasyon işi idarenin kontrolü altında ve belirttiği ölçülerde yapılacaktır.

Çalışma yapılacak sahada aplikasyon işlemi tam alanda yapılmadan Ekskavatörle toprak işleme çalışmasına başlanmayacaktır.

c) Ölçüm Şekli: Belirtilen “Yapım şartlarına” göre yapılan aplikasyon miktarı şerit metre ile yatay olarak ölçülecektir. Ölçü birimi Km dir.

C- TEKNİK ELEMAN ÇALIŞTIRILMASI: İdari şartnamenin 7.1.h. bendinde istenen belgeler dışında ayrıca işin özelliği gereği, yüklenici bu iş için 3(üç) adet Orman Yüksek Mühendisi veya Orman Mühendisi çalıştırması gerekmektedir. İhaleyi alan istekli sözleşme öncesi İlgili teknik elemanların Orman Mühendisleri Odasından bu ihale için alınmış Oda Kayıt Belgesi ile yıllık vizesi yapılmış Orman Mühendisleri Odası Serbest Meslek Mensupluğu Belgesinin aslını veya noter onaylı suretini idareye sunmak zorundadır.” şeklinde olduğu görülmüştür.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden ihale konusu işin toplam 749 km teras aplikasyonu ve 749 km ekskavatörlerle gradonu şeklinde toprak işlenerek buror teras yapılması işi olduğu, toplam 749 km ekskavatörlerle gradonu şeklinde toprak işlenerek buror teras yapılması işinin (paletli traktör ile toprak işlemesi yapılmayan alanlarda, en az 24 HP gücünde, aks genişliği maksimum 170 cm olan ekskavatör ile 90 - 100 cm. genişliğinde, 45- 50 cm derinliğinde şeritler halinde yan kazı şeklinde alt toprak işlemesi yapılması, şeridin üst sınırından yukarı kısmındaki toprağa kırıntı bünye vererek kazı yapılmış şerit üzerine toprak çekilmesi, böylece 60-100 cm derinlik, 120-150 cm genişlikte içeriye doğru % 25-30 eğim olacak şekilde teras formu verilerek toprak işlemesi yapılması) 703,31 km’sinin meyilin % 0-40, profil taşlılığının % 25'den fazla, diri örtü köklerinin sahayı kaplama oranının % 60' dan az olduğu yerlerde, 45,69 km’sinin ise meyilin % 41-60, profil taşlılığının % 25' den fazla, diri örtü köklerinin sahayı kaplama oranının % 60' dan az olduğu yerlerde yapılacağı ve bu iş kalemleri için birim fiyata aplikasyon bedelinin dâhil olmayacağı anlaşılmıştır.

İdare tarafından yaklaşık maliyetin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan (Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü) 213 yılı birim fiyatları kullanılmak suretiyle; “801.2 poz numaralı terasların aplikasyonu = 749 km x36,21 TL =27.121,29 T/km, 307.3 meyilin % 0-40, profil taşlılığının % 25' den fazla, diri örtü köklerinin sahayı kaplama oranının % 60' dan az olduğu yerlerde= 703,31 km x 2.116,93 TL = 1.488.858,04 TL/km, 45,69 km’sinin ise meyilin % 41 - 60, profil taşlılığının % 25' den fazla, diri örtü köklerinin sahayı kaplama oranının % 60' dan az olduğu yerlerde = 45,69 km x 2.433,14 TL/km =111.170,17 TL/km” olmak üzere toplam 1.627.149,49 TL olarak belirlendiği, bu bedelden %25 oranındaki birim fiyatlar içerisinde yer alan yüklenici kârı ve genel giderler düşülerek ulaşılan bedele (1.627.149,49 TL/1.25 = 1.301.719,59 TL) damga vergisi, karar pulu ve kik payı eklenmek suretiyle 1.322.117,53 TL tutarında sınır değer belirlendiği, bu bedelin altında geçerli teklif olduğu belirlenen başvuru sahibi dâhil 9 istekliden “ihale komisyonumuza vermiş olduğunuz teklif aşırı düşük olarak değerlendirilmiş olup vermiş olduğunuz teklifle ilgili savunmanızı…..” bilgisi içeren 19.06.2013 tarihli yazılar ile aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, sadece 1.322.117,93 TL tutarında en yüksek teklifi veren Ümit Orman Ürn. Tarım İnş. Gıda Tem. Nak. Turizm San. Tic. Ltd. Şti.nden açıklama istenilmediği, 8 istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu ve sunulan açıklamaları uygun görülerek ihalenin en düşük teklifi veren Zirve Ağaçlandırma Peyzaj İnş. Nak. San ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun aşırı düşük teklifler başlıklı 38’nci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temininde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinde değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır.

Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin olarak, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4’üncü maddesinde “ Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklamasına yer verilmiş, anılan Tebliğ’in 78.1’inci maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları “Ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.” şeklinde tanımlanmış, aşırı düşük teklif açıklamalarının ne şekilde yapılacağı hususu ise anılan Tebliğ’in 79’uncu maddesinde detaylı bir şekilde açıklanmıştır.

İncelemeye konu ihalede aşırı düşük tekliflerin tespiti öncesinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılabilirliği ile sunulacak açıklamaların hangi somut kriterler esas alınarak değerlendirileceğinin belirlenmesi, ihalenin sağlıklı ve mevzuata uygun bir şekilde sonuçlandırılması bakımından önem arz etmektedir.

İhale konusu işe ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde ihale konusu işte çalışacak personel sayısına ilişkin herhangi bir belirleme yapılmadığı, yaklaşık maliyet icmal tablosu incelendiğinde ise Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğünün 2013 yılı birim fiyatları üzerinden yaklaşık maliyetin tespit edildiği, bu çerçevede ihale konusu işte kullanılacak araçların ve personelin sayısı, birim iş başına operatör, düz işçi gibi personel ile makinelerin ne kadar süreyle çalışmaları gerektiği, yapılacak çalışmalarda araçların yakıt tüketimleri ile çalıştırılacak araçların birim başına amortisman giderlerinin ne kadar olacağı gibi hususlar belirli olmadığından, isteklilerce yapılacak açıklamalarda girdilerin miktar bağlamında ne kadar doğru ve uygun olduğunun tespiti imkânının bulunmadığı anlaşılmış, dolayısıyla ihale konusu işte aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olup olmadığına ilişkin objektif bir değerlendirme yapılması imkânı bulunmadığından, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan idarece ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi olarak belirlenen isteklilerden daha yüksek teklif veren ve ihalede geçerli teklif olduğu değerlendirilerek aşırı düşük teklif açıklaması istenilen ancak açıklamada bulunmadığı gerekçesiyle teklifi değerlendirme dışı bırakılan Anadolu Ormancılık Mad. Tar. Hay. Taş. İnş. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin de bu çerçevede değerlendirmeye alınması gerekmekle birlikte anılan isteklinin teklifin değerlendirmeye alınması halinde de ekonomik açıdan en avantajlı ilk iki isteklinin değişmeyeceği anlaşıldığından bu işlemin esasa etkili sonuç doğurmayacağı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

KISMEN KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde özetle, “ İhale üzerinde bırakılan istekli, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli, Şanlıder Ormancılık Ltd. Şti, Emir Ltd. Şti. ile Sadiler Ltd. Şti.’nin ihalede sundukları belgelerin ihale dokümanına uygun olmadığı” şeklinde belirttiği birinci iddiası ile “ İhale üzerinde bırakılan istekli, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli, Şanlıder Ormancılık Ltd. Şti, Emir Ltd. Şti. ile Sadiler Ltd. Şti.’nin iş deneyim belgelerinin gerçeği yansıtmadığı, idarece iş deneyim belgelerinin belgeyi düzenleyen kurum ve kuruluşlardan araştırma gereğinin duyulmadığı, oysa mevzuatın ihale komisyonlarına yeterli araştırma yapmadan karar almamaları gerektiği yönünde yetki ve sorumluluk verdiği”üçüncü iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca alınan karar ile, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince, başvurunun şekil yönünden reddedilmesine ilişkin “** başvurunun reddi** ” yönünde karar verilmiş olup,

Başvuru sahibininitirazen şikayet dilekçesindeki birinci ve üçüncü iddiaları dışındaki diğer iddiaları hakkında Kurulca verilen karar gerekçelerine katılmakla birlikte başvuru sahibininitirazen şikayet dilekçesindeki birinci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 nci maddesi çerçevesinde istenilen bilgi ve belgeler ile esas inceleme raporunun incelenmesi sonucu;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15 nci maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16 ncı madde çerçevesinde inceleneceği, 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceğihükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun “ Temel İlkeler ” başlıklı 5 inci maddesinde, idarelerin anılan Kanun kapsamında yapılacak olan ihalelerde gizliliği sağlanmakla sorumlu olduğu belirtilmiş, Kanunun 61 inci maddesinde de, bu Kanunun uygulanmasında görevliler ile danışmanlık hizmeti sunanların ihale süreci ile bütün işlemlere, isteklilerin iş ve işlemleri ile tekliflerin teknik ve mali yönlerine ilişkin gizli kalması gereken bilgi ve belgeler ile işin yaklaşık maliyetini ifşa edemeyecekleri, aksine hareket edenler hakkında ilgisine göre 58 inci ve 60 ıncı maddelerde belirtilen müeyyidelerin uygulanacağı kurala bağlanarak ihalelerde gizliliğin sağlanması amacıyla temel hukuki düzenlemeler öngörülmüştür.

Bu itibarla, gizlilik ilkesinin uygulanmasının zorunlu olduğu ihale süreçlerinde isteklilerin, idarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan incelemenin sonucunu bildiren ve ekinde diğer isteklilerintekliflerinin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerinin de yer aldığı 4734 sayılı Kanunun 41 inci madde hükmünde tanımlanan kesinleşen ihale kararının bildirilmesi ile isteklilerin diğer isteklilerin tekliflerinin geçerli olup olmadıkları veya hangi gerekçelerle tekliflerin uygun görülmedikleri hususlarında detaylı bilgiye sahip olmaları mümkün olacağından, itirazen şikayet başvurularında ileri sürülen bu yöndeki iddiaların somutluğu açısından konunun geniş yorumlanması gerekmektedir. Aksi bir kabul, Kanunda zorunlu bir başvuru yolu olarak öngörülen itirazen şikayet başvurusu işlevinin yerine getirilmemesine ve kişilerin hak arama hürriyetinin kullanılmasının zorlaştırılmasına sebebiyet vereceğinden anılan Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusuna ilişkin dilekçesinin ve içeriğinin; 4734 sayılı Yasa ve anılan Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu anlaşıldığından ve daha detaylı verilere itiraz etmesine zaten normal koşullarda olanak bulunmadığından (başvuru sahibi tarafından ihale üzerinde bırakılan istekli, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli, istekli Şanlıder Ormancılık Ltd. Şti, istekli Emir Ltd. Şti. ile istekli Sadiler Ltd. Şti. tarafından teknik, ekonomik ve mali yeterlilik kapsamında teklifleri ekinde sunulan belge ve bu belgelerdeki bilgilerin içeriği ayrıntılı olarak bilinemeyeceğinden)itirazen şikâyet başvurusunda belirtilen birinci iddiasının esasının incelenmesine geçilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibininitirazen şikayet dilekçesindeki birinci ve üçüncü iddiası dışındaki diğer iddiaları hakkında Kurulca verilen karar gerekçelerine katılmakla birlikte, iddiaların somut olarak ele alınarak esastan incelenmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, bu iddialara ilişkin Kurulca alınan karara katılımıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle, “ 1) İhale üzerinde bırakılan istekli, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli, Şanlıder Ormancılık Ltd. Şti., Emir Ltd. Şti. ile Sadiler Ltd. Şti.nin ihalede sundukları belgelerin ihale dokümanına uygun olmadığı,

2) İhale üzerinde bırakılan istekli, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli, Şanlıder Ormancılık Ltd. Şti., Emir Ltd. Şti. ile Sadiler Ltd. Şti.nin teklif mektubu ve cetvellerinde aritmetik hata bulunmasına rağmen idarece değerlendirmeye alındıkları,

3) İhale üzerinde bırakılan istekli, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli, Şanlıder Ormancılık Ltd. Şti., Emir Ltd. Şti. ile Sadiler Ltd. Şti.nin iş deneyim belgelerinin gerçeği yansıtmadığı, idarece iş deneyim belgelerinin belgeyi düzenleyen kurum ve kuruluşlardan araştırma gereğinin duyulmadığı, oysa mevzuatın ihale komisyonlarına yeterli araştırma yapmadan karar almamaları gerektiği yönünde yetki ve sorumluluk verdiği,

4) İhale üzerinde bırakılan istekli, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli, Şanlıder Ormancılık Ltd. Şti., Emir Ltd. Şti. ile Sadiler Ltd. Şti.nin aşırı düşük açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, kesinleşen ihale kararında ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu belgelerin fotokopi olduğu, aplikasyon iş kalemi için açıklama kapsamında herhangi bir belge sunmadığı, akaryakıt faturalarının meslek mensubu tarafından onaylı olmadığı yönünde komisyon üyesinin şerhi bulunduğu, firmalar tarafından açıklama kapsamında sunulan proforma fatura/fiyat teklifleri ile maliyet satış tutarları arasında uyumsuzluk olduğu, anılan isteklilerin proforma fatura yerine sadece alış faturası sunulmak suretiyle açıklama yapıldığının firmalarınca bilindiği, idarece aplikasyon işinin teklifin önemli bileşeni olarak görülmediği yönündeki savunmasının gerçeğe aykırı olduğu, İdari Şartnamenin 2.1.b maddesinde işin “749 km ekskavatör grodini (Buror) tipi teras yapımı ve aplikasyon işleri” olarak tanımlandığı, hizmet işinin asli unsuru olan “aplikasyon” için idarenin savunmasının ihale dokümanına aykırı olduğu, bu idarenin yaklaşık maliyeti yanlış hesapladığı, buna mukabil karsız yaklaşık maliyetin de yanlış hesaplanarak aşırı düşük teklifinde mevzuata uygun yapılmadığı anlamına gereceği ” şeklinde belirtilen iddiaları kapsamında Kurul çoğunluğunca “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde belirttiği iddialar kapsamında yapılan incelemeye göre;

Karardan da anlaşıldığı üzere, idare tarafından yaklaşık maliyet toplam 1.627.149,49 TL olarak belirlenmiş, bu bedelden %25 oranındaki birim fiyatlar içerisinde yer alan yüklenici karı ve genel giderler düşülerek ulaşılan bedele, damga vergisi, karar pulu ve kik payı eklenmek suretiyle sınır değer 1.322.117,53 TL olarak belirlenmiş ve bu bedelin altında geçerli teklif olduğu belirlenen başvuru sahibi dahil 9 istekliden “ihale komisyonumuza vermiş olduğunuz teklif aşırı düşük olarak değerlendirilmiş olup vermiş olduğunuz teklifle ilgili savunmanızı…..” ifadesine yer verilerek aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiş, sadece 1.322.117,93 TL tutarında en yüksek teklifi veren Ümit Orman Ürn. Tarım İnş. Gıda Tem. Nak. Turizm San. Tic. Ltd. Şti.nden açıklama istenilmemiş, aşırı düşük teklif açıklaması sunan 8 isteklinin açıklamaları uygun görülerek ihale en düşük teklifi veren Zirve Ağaçlandırma Peyzaj İnş. Nak. San ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun aşırı düşük teklifler başlıklı 38’nci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temininde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinde değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır.

Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin olarak, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4’üncü maddesinde “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklamasına yer verilmiş, anılan Tebliğ’in 78.1’nci maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları “Ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.” şeklinde tanımlanmış, aşırı düşük teklif açıklamalarının ne şekilde yapılacağı hususu ise anılan Tebliğ’in 79’uncu maddesinde detaylı bir şekilde açıklanmıştır.

Başvuru sahibinin şikâyetinin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunduğu belgelerin Kamu İhale Tebliği’ne uygun bir şekilde sunulmadığına ve ihale konusu işi teklif ettiği bedelle yapamayacağına ilişkin olduğu, ihale konusu işte idarece açıklama istenmesine esas sınır değerin 1.322.117,53 TL olarak belirlendiği dikkate alındığında, teklifi bu değerin altında olan isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklama istenilmesi, yapılan açıklamanın ihale mevzuatı kapsamında değerlendirilerek ihalenin sonuçlandırılması, başvuru sahibinin iddialarına ilişkin olarak ise, hem ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarının, hem de 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5’inci maddesinde yer alan eşitlik ilkesi çerçevesinde açıklamada bulunan diğer isteklilerinin açıklamalarının ihale mevzuatına uygun şekilde incelenmesi ve inceleme sonucunda yapılan değerlendirmelere karar gerekçelerinde yer verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddialarına ilişkin olarak, ihale üzerinde bırakılan istekli dahil aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklama sunan isteklilerin açıklamalarının ihale mevzuatı kapsamında incelenerek yapılan değerlendirmelere karar gerekçesinde yer verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluğunca, ihale konusu işte aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olup olmadığına ilişkin objektif bir değerlendirme yapılması imkânı bulunmadığından, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması gerektiği gerekçesiyle verilen “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Kazım ÖZKAN

II. BAŞKAN