KİK Kararı: 2013/UH.I-3735 (23 Eylül 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/062
Gündem No : 23
Karar Tarihi : 23.09.2013
Karar No : 2013/UH.I-3735
BAŞVURU SAHİBİ:
Er-Ma Sosyal Hizmetler Özel Güvenlik Gıda İnşaat Nakliyat Taahhüt Ve Ticaret Limited Şirketi, HÜKÜMET CD. ÖZDOYURAN İŞ HANI NO : 224 KAT : 2 D : 4 TEKİRDAĞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Şarköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, İstiklal Mah. Malkara Cad. Hükümet Konağı 59800 TEKİRDAĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/100784 İhale Kayıt Numaralı "Şarköy İlçesinde Taşıma Kapsamında Bulunan İlkokul Ve Ortaokulöğrencilerine Öğle Yemeği Olarak Malzeme Dâhil Yemek Pişirme Dağıtımı Ve Sonrası Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Şarköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 20.08.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Şarköy İlçesinde Taşıma Kapsamında Bulunan İlkokul ve Ortaokul Öğrencilerine Öğle Yemeği Olarak Malzeme Dâhil Yemek Pişirme Dağıtımı ve Sonrası Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Er-Ma Sosyal Hizmetler Özel Güvenlik Gıda İnşaat Nakliyat Taahhüt ve Tic. Ltd. Şti.nin 26.08.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 26.08.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.09.2013 tarih ve 28217 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.09.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3167 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan Deniz Catering firmasının teklifinin asgari maliyeti karşılamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, bahse konu ihalede yaklaşık maliyetin 294.325,00 TL, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesi uyarınca da bahse konu ihalede kârsız yaklaşık maliyetin 245.270,83 TL olduğu kabul edildiğinde anılan isteklinin teklif fiyatının 215.470,80 TL olduğu, bu çerçevede anılan isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olduğu,

Teknik Şartname’de adı belirtilen okullarda en az birer adet işçinin çalıştırılması gerekmekte olup anılan firmanın teklif fiyatının bu işçilerin ve yemekhanede çalışan işçilerin işçilik maliyetini dahi karşılayacak durumda olmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3’üncü maddesinde asgari işçilik maliyetine hangi girdilerin dahil olduğunun belirtildiği,

İdarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinde;

“(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. (Ek 16/7/2011-27996 R.G./1. md.) Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur…” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu ihale 2013 - 2014 eğitim öğretim yılı içerisinde 4 taşıma merkezinde ilkokul ve ortaokullara taşınan 562 öğrenciye 180 gün süreyle öğle yemeği verilmesi, dağıtımı ve hizmet sonrası bulaşıkların yıkanması işidir. İdare tarafından yaklaşık maliyet 294.325,02 TL olarak belirlenmiştir. İdarece düzenlenen Yaklaşık Maliyet Hesap Cetvelinde %15 oranında kâr belirlendiği görülmüştür. Dolayısıyla anılan hizmet alımında yaklaşık maliyet 294.325,02 TL, kârsız yaklaşık maliyet ise 255.934,80 TL olmaktadır.

20.08.2013 tarihinde yapılan ihalede 3 adet ihale dokümanı satın alınmış/EKAP üzerinden e-imza kullanılmak suretiyle indirilmiş, ihaleye 3 istekli teklif vermiş, 20.08.2013 tarihli ihale komisyonu kararıyla bir istekli birim fiyat teklif cetvelinde maddi hata yapıldığı gerekçesiyle teklifi değerlendirme dışı bırakılmış, kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihale 215.470,80 TL teklif sunan Tefik Yalızay (Deniz Catering) firması üzerinde bırakılmış, ikinci en avantajlı teklif sahibi olarak 255.600,00 TL teklif sunan şikayetçi Er-Ma Sosyal Hizmetler Özel Güvenlik Gıda İnşaat Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketi belirlenmiş ve ihale komisyon kararı aynı tarihte ihale yetkilisi tarafından onaylanmıştır.

Bu bağlamda yapılan incelemede;

İstikrar kazanmış Kurul kararları uyarınca incelemeye konu ihalede kârsız yaklaşık maliyetin 255.934,80 TL olduğu dikkate alındığında Tefik Yalızay (Deniz Catering) ve Er-Ma Sosyal Hizmetler Özel Güvenlik Gıda İnşaat Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketinin tekliflerinin kârsız yaklaşık maliyetin altında kaldığı, bu haliyle anılan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olduğu anlaşıldığından bahse konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının 4734 sayılı Kanun’un 38 inci maddesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden idare tarafından önemli teklif bileşenleri belirtilmek suretiyle Tefik Yalızay (Deniz Catering) ve Er-Ma Sosyal Hizmetler Özel Güvenlik Gıda İnşaat Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle, “ İhale üzerinde bırakılan Deniz Catering firmasının teklinin asgari maliyeti karşılamadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, bahse konu ihalede yaklaşık maliyetin 294.325,00 TL, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesi uyarınca da bahse konu ihalede karsız yaklaşık maliyetin 245.270,83 TL olduğu kabul edildiğinde anılan isteklinin teklif fiyatının 215.470,80 TL olduğu, bu çerçevede anılan isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olduğu, teknik şartname’de adı belirtilen okullarda en az birer adet işçinin çalıştırılması gerekmekte olup anılan firmanın teklif fiyatının bu işçilerin ve yemekhanede çalışan işçilerin işçilik maliyetini dahi karşılayacak durumda olmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3’üncü maddesinde asgari işçilik maliyetine hangi girdilerin dahil olduğunun belirtildiği, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu ” şeklinde belirtilen iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, idare tarafından önemli teklif bileşenleri belirtilmek suretiyle Tefik Yalızay (Deniz Catering) ve Er-Ma Sosyal Hizmetler Özel Güvenlik Gıda İnşaat Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarında “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Şarköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Şarköy İlçesinde Taşıma Kapsamında Bulunan İlkokul ve Ortaokul Öğrencilerine Öğle Yemeği Olarak Malzeme Dâhil Yemek Pişirme Dağıtımı ve Sonrası Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin 562 öğrenci için 180 gün süre ile 2,53 TL birim fiyat üzerinden toplam 294.325,02 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (3) adet ihale dokümanı satın alındığı, 20.08.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 3 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, bir isteklinin teklifinin “ Birim fiyat teklif cetvelinde maddi hata bulunduğu” gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı,kalan iki teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Tevfik Yalızay (Deniz Catering)

215.470,80

Er-Ma Sosyal Hiz. Ltd. Şti.

255.600,00

Şeklinde verildiği, idarece “ “…Yapılan Şarköy ilçesinde taşıma kapsamında bulunan ilkokul ve ortaokul öğrencilerine öğle yemeği olarak malzeme dahil yemek pişirme, dağıtımı ve sonrası hizmet alımı ihalesinde ihale komisyonu ihalede aşırı düşük teklif tespit etmemiştir.” Gerekçesine dayanılarak geçerli teklifler üzerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesindeki hükmü gereğince aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan en düşük fiyat esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması istemeden ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ İtirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi