KİK Kararı: 2013/UH.I-3490 (4 Eylül 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/057
Gündem No : 53
Karar Tarihi : 04.09.2013
Karar No : 2013/UH.I-3490
BAŞVURU SAHİBİ:
Muzaffer Altıntaş, 19 MAYIS SANAYİ SİTESİ 64.SOK. NO : 14 KUTLUKENT SAMSUN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Fethiye İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü- Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarlık, Atatürk Caddesi Hükümet Binasi Kat:1 Fethıye / Mugla 0 48300 MUĞLA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/81063 İhale Kayıt Numaralı "2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Taşımalı Öğrencilere Öğle Yemeği Verme İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Fethiye İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 29.07.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Taşımalı Öğrencilere Öğle Yemeği Verme İşi” ihalesine ilişkin olarak Muzaffer Altıntaş’ın 12.08.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.08.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.08.2013 tarih ve 26999 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.08.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3009 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalenin 34 kısımdan oluştuğu ve tüm kısımlarda teklif tutarı kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında olan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırıldığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

2013/81063 İKN’li inceleme konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “İş Tanımı” başlıklı 5’inci maddesinde sözleşme konusu işin“3809 öğrenciye 180 gün öğle yemeği verme işi” olduğu ve söz konusu hizmet alımının toplam 34 kısımdan oluşmak üzere kısmi teklife açık olarak gerçekleştirildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde,

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin“Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde ,

“ (1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dâhil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

…

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü ,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin“Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dâhil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde,

“78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. …” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in, “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde,

“79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir. …” açıklaması yer almaktadır.

34 kısma ilişkin 06.08.2013 onay tarihli ihale komisyon kararı ve ihale komisyonunca 29.07.2013 tarihinde düzenlenen ‘Uygun Olmayan Belgelerin Uygun Sayılmama Gerekçelerine İlişkin Tutanak’a göre, inceleme konusu ihaleye 13 isteklinin teklif sunduğu, ihalenin 1, 3, 4, 5, 8, 10, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 20, 23, 26, 27, 28, 29, 30 ve 32 no’lu kısımlarının Özmeğri Ltd. Şti., 2, 7, 11, 19, 21, 33 ve 34 no’lu kısımlarının Doğan SRT San. ve Tic. Ltd. Şti., 6 ve 31 no’lu kısımlarının Gözde Zirve San. Tic. Ltd. Şti. ve 9, 15, 22, 24 ve 25 no’lu kısımlarının Karaelmas- Platin Sosyal Hizmetler Ortak Girişimi üzerinde kaldığı görülmüştür.

İnceleme konusu ihaleye konu işin, Fethiye İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı 34 adet ilkokul ve ortaokula taşınarak gelen 3809 öğrenciye toplam 180 gün için servise hazır pişirilmiş öğle yemeğinin verilmesi ve servis sonrası temizlik hizmeti işi olduğu, yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 1 kap yemek bedeli olarak belirlediği 2,54 TL (KDV hariç) esas alınarak her bir kısım için ayrı ayrı hesaplanmak suretiyle toplam 1.741.474,80 TL olarak belirlendiği ancak yaklaşık maliyet hesap cetveli içerisinde yüklenici kârının tutarının ve oranının belirtilmediği görülmüştür.Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yukarıda yer verilen 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereğince hizmet alımı ihalelerinde yüklenici kârının idare tarafından en fazla %20 oranında belirlenebileceği anlaşıldığından her bir kısmın yaklaşık maliyet tutarından %20 oranında yüklenici kârının düşülmesi neticesinde aşırı düşük teklif sorgulamasına esas kârsız yaklaşık maliyet tutarının belirlenmesi gerektiği ancak söz konusu ihalenin 6 ve 31 no’lu kısımları hariç olmak üzere diğer kısımlarında o kısmın yaklaşık maliyet tutarından %20 oranında yüklenici kârının düşülmesi neticesinde elde edilen ve aşırı düşük teklif sorgulamasına esas olan kârsız yaklaşık maliyet tutarının altındaki teklif sahiplerinden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmediği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan açıklamaları uyarınca başvuru konusu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği dolayısıyla kârsız yaklaşık maliyetin altındaki tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden önemli teklif bileşenleri belirtilmek suretiyle bu bileşenlerle ilgili açıklama istenmesi gerektiği açıklamalarına yer verildiği, diğer taraftan istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararları ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinin son fıkrasında yer alan hüküm gereğince, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde de kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği ve ihale komisyonunca 34 kısımdan oluşan inceleme konusu ihalenin 6’ncı ve 31’inci kısımları hariç olmak üzere diğer kısımlarında kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının uygun olmadığı belirlenmekle birlikte ihale işlem dosyası içerisinde yer alan ve isteklilere ihale dokümanı kapsamında verilmiş olan Teknik Şartname’de örnek yemek menüsüne, yemek malzemelerine ve malzeme miktarlarına yer verilmediği ve bu eksikliğin aşırı düşük teklif açıklamalarının objektif bir şekilde değerlendirilmesini olanaksız hale getireceği anlaşıldığından ihalenin iptalinin gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle, “ ihalenin 34 kısımdan oluştuğu ve tüm kısımlarda teklif tutarı kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında olan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırıldığı ” şeklinde belirtilen iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, “ ihalenin iptaline” kararverilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Fethiye İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ 2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Taşımalı Öğrencilere Öğle Yemeği Verme Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün belirlediği taşımalı eğitim yemek ücreti esas alınarak 180 gün süre üzerinden 34 kısım için toplam **1.741.474,80 **TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (35) adet ihale dokümanı satın alındığı, 29.07.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 13 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, iki isteklinin teklifinin “ iş deneyim tutarının yetersiz olması” gerekçesiyle ve iki isteklinin teklifinin de “ birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata olduğu ” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan dokuz teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği,

Söz konusu ihalenin 6 ve 31 no’lu kısımları hariç olmak üzere diğer kısımlarında o kısmın yaklaşık maliyet tutarından %20 oranında yüklenici kârının düşülmesi neticesinde elde edilen ve aşırı düşük teklif sorgulamasına esas olan kârsız yaklaşık maliyet tutarının altındaki teklif sahiplerinden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden, 34 kısma ilişkin 06.08.2013 onay tarihli ihale komisyon kararı ve ihale komisyonunca 29.07.2013 tarihinde düzenlenen “ Uygun Olmayan Belgelerin Uygun Sayılmama Gerekçelerine İlişkin Tutanak ”a (KİK011.0/Y standart formuna)göre, inceleme konusu ihaleye 13 isteklinin teklif sunduğu, ihalenin 1, 3, 4, 5, 8, 10, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 20, 23, 26, 27, 28, 29, 30, 32 no’lu kısımların Özmeğri Ltd. Şti., 2, 7, 11, 19, 21, 33, 34 no’lu kısımlarının Doğan SRT San. ve Tic. Ltd. Şti., 6 ve 31 no’lu kısımlarının Gözde Zirve San. Tic. Ltd. Şti. ve 9,15, 22, 24 ve 25 no’lu kısımlarının da Karaelmas- Platin Sosyal Hizmetler Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması istemeden ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ ihalenin iptaline” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi