KİK Kararı: 2013/UH.I-3489 (4 Eylül 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/057
Gündem No : 51
Karar Tarihi : 04.09.2013
Karar No : 2013/UH.I-3489
BAŞVURU SAHİBİ:
Düzey Orman İşletmeleri İnş. Taah. Tem. Med. Hay. Tic. Ve San. Ltd. Şti.- Eser İnşaat Elk. Taah. Tem. Hizm. Tic. San. Ltd. Şti., ALİPAŞA MAH. KONGRE CAD. HASIRHAN İŞ MERKEZİ KAT:1 NO:90 ERZURUM

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Bilecik Orman İşletme Müdürlüğü, Altinova Mahallesi Yeni Yalova Yolu 4 Km. 420/1 16250 BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/75948 İhale Kayıt Numaralı "Bursa Obm,Bilecik Orman İşletme Müdürlüğü Ağaçlandırma Ve Toprak Muhafaza Şefliği Ağaçlandırma Sahası Uygulama Projesi Makinalı Arazi Hazırlığı Ve Dikenli Tel İhatası İşi." İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Bilecik Orman İşletme Müdürlüğütarafından 09.07.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Bursa Obm, Bilecik Orman İşletme Müdürlüğü Ağaçlandırma ve Toprak Muhafaza Şefliği Ağaçlandırma Sahası Uygulama Projesi Makinalı Arazi Hazırlığı ve Dikenli Tel İhatası İşi.” ihalesine ilişkin olarak Düzey Orm. İşl. İnş. Taah. Tem. Med. Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Eser İnşaat Elekt. Taah. Temz. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 25.07.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.08.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.08.2013tarih ve 26190sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.08.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/2913sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1 ) İdare tarafından 09.07.2013 tarihinde gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında 13 adet iş kaleminin tamamından açıklama istenildiği, bütün iş kalemleri belirtilerek açıklama talep edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, belirtilen nedenlerden ötürü aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği,

2 ) Ali Osman Şemisdogan tarafından idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında araç giderlerine ilişkin herhangi bir açıklamaya yer verilmediği,

3 ) Ali Osman Şemisdogan’ın aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunmuş olduğu proforma faturaların incelenerek bu belgelerin bütün sayfalarının ilgili meslek mensubu ve teklif sahibi tarafından kaşelenerek imzalanıp imzalanmadığının, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını muhafaza eden meslek mensubundan istenerek maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenip düzenlenmediğinin, proforma faturaları veya fiyat tekliflerini onaylayan meslek mensubunun proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O -6, O -7 ve O -8 nolu tutanaklardaki beyanlarının incelenmesi gerektiği, Ali Osman Şemisdogan’ın teklif ettiği fiyatlar ile ihale konusu işi gerçekleştirmesinin mümkün olmadığı,

4 ) Kamu İhale Kurulu’nun yerleşik kararlarına göre personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde, yaklaşık maliyet tutarından % 20 varsayımsal kâr oranı düşülmesi sonucunda bulunacak tutarın altında teklif sunan isteklilerden, önemli olduğu düşünülen teklif bileşenleri hakkında açıklama istenilmesi gerektiği, ihalede yaklaşık maliyetin 636.458,87 TL olduğu göz önüne alınırsa (636.458,87/1.20) 530.382,78 TL’nin altında teklif sunan bütün isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği, ancak Ümit Orman Ürünleri Tarım İnşaat Gıda Tem. Nak. Tur. San ve Tic. Ltd. Şti.nin teklif tutarının kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında olmasına rağmen anılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmediği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci, 2’nci ve 3’üncü iddialarına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “Bursa OBM, Bilecik Orman İşletme Müdürlüğü Ağaçlandırma ve Toprak Muhafaza Şefliği Ağaçlandırma Sahası uygulama Projesi Makinalı Arazi Hazırlığı ve dikenli tel ihatası işi.” olarak belirtildiği, miktarı ve türüne ise Şartname ekinde,

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

Her Çeşit Arazi Yapısında Koordinat Değerlerinin Araziye Aplike Edilmesi

Adet

600

2

Mevcut yollara bağlantılı 4m genişliğinde % 0 – 20 eğim grubunda servis yolu yapılması

Km

3,375

3

Mevcut yollara bağlantılı 4m genişliğinde % 21 – 40 eğim grubunda servis yolu yapılması

Km

1,35

4

Ekskavatör ile toprak işlemesi yapılacak her çeşit arazi yapısında, teras istikametlerinin tesviye eğrilerine paralel olarak operatörün görebileceği şekilde 5 – 15 m. aralıklarla kazıkların çakılarak araziye aplike edilmesi (Kazık Bedeli Dahil)

Km

166,01

5

Ekskavatör İle Gradoni Şeklinde Toprak İşlemesi(Buror Teras) (Meyilin %0-40, Profil Taşlılık %25’den Fazla ),(Diri Örtü Köklerinin Sahayı Kaplama Oranı %60’dan Fazla)

Km

153,18

6

Ekskavatör İle Gradoni Şeklinde Toprak İşlemesi (Buror Teras)(Meyilin %41-60, Profil Taşlılık %25’den Fazla ),(Diri Örtü Köklerinin Sahayı Kaplama Oranı %60’dan Fazla)

Km

12,83

7

Eşit kollu (L) profil demir çit direği bedeli (Kol uzunlukları 4 cm., kalınlık 4 mm.,boy 150 cm., 4 delikli veya kancalı,dip kısmında çapraz destek (ankraj) kaynaklı, antipas boyalı,sahaya taşınması dahil

Km

34,33

8

TSEK 1113E.N.10223-1, 1.7 mm. (ters büküm), belgeli
galvanizli dikenli tel bedeli (4 sıra, sahaya taşınması dahil)

Km

34,33

9

Galvanizli inşaat teli bedeli

Km

34,33

10

Dikenli Telin Çit Direklere Tespiti ve Gerilmesi

Km

34,08

11

Meyil %40’dan Fazla Yerlerde Dikenli Telin Çit Direklere Tespiti ve Gerilmesi

Km

0,25

12

Profil Demir Çit Direklerinin Sahada Dağıtılması, Sivri Uçlu Çit Direklerin 4m Ara ile Çakılması,6 Çit Direkte Bir Çukur Açılması, Açılan Bu Çukurda Ankrajlı Çit Direğin Taşla Sıkıştırılarak Tesbiti

Km

34,08

13

Meyil %40’dan Fazla Yerlerde Profil Demir Çit Direklerinin Sahada Dağıtılması, Sivri Uçlu Çit Direklerin 4m Ara ile Çakılması,6 Çit Direkte Bir Çukur Açılması, Açılan Bu Çukurda Ankrajlı Çit Direğin Taşla Sıkıştırılarak Tesbiti

Km

0,25

şeklinde yer verildiği, 19’uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağının belirtildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun aşırı düşük teklifler başlıklı 38’nci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temininde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinde değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır.

Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin olarak, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4’üncü maddesinde “ Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklamasına yer verilmiş, anılan Tebliğ’in 78.1’nci maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları,“Ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.” şeklinde tanımlanmış, aşırı düşük teklif açıklamalarının ne şekilde yapılacağı hususu ise anılan Tebliğ’in 79’uncu maddesinde detaylı bir şekilde açıklanmıştır.

İdare tarafından gönderilen belgelerin incelenmesi neticesinde, 09.07.2013 tarihinde yapılan ihaleye 8 isteklinin katıldığı, idare tarafından Mustafa Tosun, İkiesenler İnş. Orm. ve Orm. Ür. Gıda Tur. Oto. Taş. Hurd. Nak. Yedek Parça San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Azf Orm. İş. ve Ür. Tem. İnş. Elek. Tur. Lok. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Ali Osman Şemisdoğan, Has Orm. İnş. Gıda Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Düzey Orm. İşl. İnş. Taah. Tem. Med. Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti. – Eser İnşaat Elekt. Taah. Temz. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’ndan aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, Has Orm. İnş. Gıda Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği ve ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Ali Osman Şemisdoğan üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Düzey Orm. İşl. İnş. Taah. Tem. Med. Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti. – Eser İnşaat Elekt. Taah. Temz. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığının en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

İncelemeye konu ihalede aşırı düşük tekliflerin tespiti öncesinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılabilirliği ile sunulacak açıklamaların hangi somut kriterler esas alınarak değerlendirileceğinin belirlenmesi, ihalenin sağlıklı ve mevzuata uygun bir şekilde sonuçlandırılması bakımından önem arz etmektedir.

İhale konusu işe ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde ihale konusu işte çalışacak personel sayısına ilişkin herhangi bir belirleme yapılmadığı, aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde 1 adet en az 160-230 Hp ve üzeri gücünde paletli Dozer, 1 adet paletli traktör Bıçağı ve en az 5 adet olmak üzere; 24 Hp ve üzeri gücünde; aks genişliği 170 cm olan Ekskavatörün yeterlik kriteri olarak belirlendiği görülmüş, yaklaşık maliyet icmal tablosu incelendiğinde ise; Orman Genel Müdürlüğü’nün 2013 yılı birim fiyatları üzerinden yaklaşık maliyetin tespit edildiği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede ihale konusu işte kullanılacak araçlar belirli olmakla beraber, çalışılacak personelin sayısı, birim iş başına operatör, düz işçi gibi personel ile makinelerin ne kadar süreyle çalışmaları gerektiği, yapılacak çalışmalarda araçların yakıt tüketimleri ile çalıştırılacak araçların birim başına amortisman giderlerinin ne kadar olacağı gibi hususlar belirli olmadığından, isteklilerce yapılacak açıklamalarda girdilerin miktar bağlamında ne kadar doğru ve uygun olduğunun tespiti imkânı bulunmadığı anlaşılmış, dolayısıyla ihale konusu işte aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olup olmadığına ilişkin objektif bir değerlendirme yapma imkânı bulunmadığından, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden;

a) İstekli olabilecekler; ön yeterlik ve/veya ihale dokümanının verilmesi, ön yeterlik ve/veya ihale ilanında veya ön yeterlik ve/veya ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,

b) Adaylar; belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihalelerde ön yeterlik başvurularının sunulması, değerlendirmesi ve sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem ve eylemler; belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde ise kısa listeye alınmış olmaları kaydıyla ayrıca ihale daveti ve/veya ihale dokümanının gönderilmesi, ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,

c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler,

hakkında başvuruda bulunabilir.” hükmü bulunmaktadır.

Yukarıda aktarılan Yönetmelik hükmü gereğince, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden istekliler, yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceklerdir.

Başvuru sahibinin incelemeye konu 4’üncü iddiasında kendi teklif tutarından yüksek tutarda teklif sunan bir istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği halde açıklama talep edilmediği yönünde şikayette bulunduğu, ancak kendi teklif tutarından yüksek tutarda teklif sunan bir istekliden aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmemesinin başvuru sahibinin hak kaybına veya zarara uğramasına neden olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına yönelik olarak başvurunun 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

Kararın A bölümünde belirtilen gerekçeler çerçevesinde incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla idare tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı gerekçesiyle teklifi reddedilen Has Orm. İnş. Gıda Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Has Orm. İnş. Gıda Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin de değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde özetle, “1) İdare tarafından 09.07.2013 tarihinde gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında 13 adet iş kaleminin tamamından açıklama istenildiği, bütün iş kalemleri belirtilerek açıklama talep edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, belirtilen nedenlerden ötürü aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği,

2) Ali Osman Şemisdogan tarafından idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında araç giderlerine ilişkin herhangi bir açıklamaya yer verilmediği,

3) Ali Osman Şemisdogan’ın aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunmuş olduğu proforma faturaların incelenerek bu belgelerin bütün sayfalarının ilgili meslek mensubu ve teklif sahibi tarafından kaşelenerek imzalanıp imzalanmadığının, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını muhafaza eden meslek mensubundan istenerek maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenip düzenlenmediğinin, proforma faturaları veya fiyat tekliflerini onaylayan meslek mensubunun proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O -6, O -7 ve O -8 nolu tutanaklardaki beyanlarının incelenmesi gerektiği, Ali Osman Şemisdogan’ın teklif ettiği fiyatlar ile ihale konusu işi gerçekleştirmesinin mümkün olmadığı,

4) Kamu İhale Kurulu’nun yerleşik kararlarına göre personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde, yaklaşık maliyet tutarından % 20 varsayımsal kâr oranı düşülmesi sonucunda bulunacak tutarın altında teklif sunan isteklilerden, önemli olduğu düşünülen teklif bileşenleri hakkında açıklama istenilmesi gerektiği, ihalede yaklaşık maliyetin 636.458,87 TL olduğu göz önüne alınırsa (636.458,87/1.20) 530.382,78 TL’nin altında teklif sunan bütün isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği, ancak Ümit Orman Ürünleri Tarım İnşaat Gıda Tem. Nak. Tur. San ve Tic. Ltd. Şti.nin teklif tutarının kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında olmasına rağmen anılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmediği ”şeklinde belirttiği iddiaları kapsamında Kurul çoğunluğunca 1, 2 ve 3’üncü iddialarına ilişkin olarak, ihale konusu işte kullanılacak araçlar belirli olmakla beraber, çalışılacak personelin sayısı, birim iş başına operatör, düz işçi gibi personel ile makinelerin ne kadar süreyle çalışmaları gerektiği, yapılacak çalışmalarda araçların yakıt tüketimleri ile çalıştırılacak araçların birim başına amortisman giderlerinin ne kadar olacağı gibi hususlar belirli olmadığından, isteklilerce yapılacak açıklamalarda girdilerin miktar bağlamında ne kadar doğru ve uygun olduğunun tespiti imkânı bulunmadığı, dolayısıyla ihale konusu işte aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olup olmadığına ilişkin objektif bir değerlendirme yapma imkânı bulunmadığından, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması gerektiği gerekçesiyle “düzeltici işlem belirlenmesine” yönünde, 4’üncü iddiasına ilişkin olarak ise, kendi teklif tutarından yüksek tutarda teklif sunan bir istekliden aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmemesi başvuru sahibinin hak kaybına veya zarara uğramasına neden olmadığı gerekçesiyle 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince, başvurunun ehliyet yönünden reddedilmesine ilişkin “ başvurunun reddine ” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları kapsamında yapılan incelemeye göre;

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak;

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.5.2. 1 adet en az 160-230 Hp ve üzeri gücünde paletli Dozer

1 adet paletli traktör Bıçağı

En az 5 adet olmak üzere;24 Hp ve üzeri gücünde ;aks genişliği 170 cm olan Ekskavatör

İsteklinin kendi malı olan makine eçhizat ve diğer ekipmanı;fatura,demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir (YMM) raporu veya serbest mali müşavir (SMMM) raporu ile tevsik edilecektir.Kiralık olarak temin edilecek © veya ekipman için ise noter onaylı kiralama sözleşmesinin (en az 31.12.2013 tarihine kadar geçerli olmak üzere) aynı teklif zarfı içinde ihale komisyonuna sunulması zorunludur.” düzenlemesine yer verilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde “…79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin © bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklamaları yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Ali Osman Şemisdogan’ın idareye sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, anılan isteklinin yaptığı açıklamaya ilişkin olarak tevsik edici hiçbir belgeye yer vermediği tespit edilmiştir. Yukarıda değinilen mevzuat hükümleri gereği isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını anılan Tebliğ maddesinde yer verilen bilgi ve belgelere dayalı olarak yapması gerektiği anlaşıldığından ihale üzerinde bırakılan Ali Osman Şemisdogan’ın açıklamasının mevzuata aykırı olduğu tespit edilmiştir.

Eşit muamele ilkesi açısından başvuru sahibi Düzey Orm. İşl. İnş. Taah. Tem. Med. Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti. – Eser İnşaat Elekt. Taah. Temz. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın idareye sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde ise,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler ve kapasite raporu” başlıklı başlıklı 41’inci maddesinde “(1) İşin yapılabilmesi için gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısına ve niteliğine dokümanda yer verilir. Makine, teçhizat ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır. Ancak idare, işin niteliğinin gerektirdiği hallerde, ihale konusu işin yapılabilmesi için adaya veya istekliye ait olmasını gerekli gördüğü makine, teçhizat ve diğer ekipmanı yeterlik kriteri olarak belirleyebilir. Bu durumda, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, teknik kriterlerine yönelik olarak dokümanda düzenleme yapılmış ise, bu niteliğe yönelik belgelerin de başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur.

(2) Adayın veya isteklinin kendi malı olan makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir.

(3) Geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş makine ve ekipman, kira sözleşmesinin sunulması ve ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar olan kiralarının ödendiğinin belgelenmesi şartı ile adayın veya isteklinin kendi malı sayılır… ” hükmü yer almaktadır.

Anılan istekli tarafından yapılan açıklamada kullanılacak araçların kendi malları olduğu için herhangi bir bedel öngörülmediğinin belirtildiği, araçların kendi malları olduğunu tevsik etmek üzere 6 adet ruhsat fotokopisi sunulduğu, ancak sunulan ruhsat fotokopileri incelendiğinde araçların iki tanesinin sahibinin Eser İnşaat Elekt. Taah. Temz. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti. olduğu, diğer araçların ise üç tanesinin sahibinin İhsan Eser, bir tanesinin sahibinin Bnp Paribas Finansal Kiralama A.Ş. olduğu, Bnp Paribas Finansal Kiralama A.Ş.ne ait ekskavatörün Beşiktaş 1. Noterliğince 16.08.2012 tarihinde 50002 sayı ile onaylanan sözleşme ile başvuru sahibi tarafından finansal kiralama yoluyla edinildiği, ancak yukarıda yer verilen mevzuat hükmü gereğince ekskavatörün ihalenin ilan tarihine kadar olan kiralarının ödendiğinin belgelendirilmesi şartının yerine getirilmediği, ayrıca araç giderlerine ilişkin sunulan proforma faturaların üzerinde yetkili meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibare ile meslek mensubunun imzasının ve kaşesinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

Anılan gerekçelerden ötürü başvuru sahibinin açıklamasının da mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak;

4734 sayılı Kanun’un 54. maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 55. maddesinin birinci fıkrasında ise; şikâyet başvurusunun, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce yapılacağı, 56. maddesinin birinci fıkrasında ise; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14. maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15. maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16. madde çerçevesinde inceleneceği, 16. maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceği hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; ihale veya ön yeterlik dokümanının verilmesi, başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasıyla ilgili olarak ise, başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönünden inceleneceği, 2. fıkrasında ise; eşit muamele ilkesi yönünden yapılacak incelemede; dayanağı bakımından, itiraz edilen işlemin diğer aday veya isteklilere ilişkin olarak da Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine bakılacağı belirtilmiştir.

İdareye şikâyet, Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için, aday, istekli veya istekli olabileceklerin hukuken korunması gerekli bir hakkının veya menfaatinin olması gerekmektedir.

4734 sayılı Kanunun 4. maddesinde geçen aday, istekli ve istekli olabilecek tanımları ve 54. maddesinde yer alan ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikâyet yoluna başvurmaları yolundaki düzenleme, ihale dokümanı almayan kişilerin başvuruda bulunamayacaklarını, bu satın alma işleminin ehliyet şartının ön koşulu olduğunu ortaya koymaktadır.

Hukuki düzenleme bu yönde olmakla birlikte, kamu ihale mevzuatındaki itirazen şikâyet başvurusu, idarelerin ihale sürecinde tesis ettikleri idari işlemlere yönelik olarak hak kaybı ya da zarara uğrayanların yaptığı başvuru sonucu yapılan bir denetim yöntemidir. Yapılan incelemelerdeki temel unsur, bir kişinin başvurusu olmakla birlikte, içerik yönünden bir idari işlem denetimi olan itirazen şikâyet incelemesinin amacı, kamu hukukuna tabi olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetimidir. Dolayısıyla idareler açısından bir denetim biçimi olan bu yöntem, hukuk özneleri için de bir hak ve özgürlük arama aracıdır. Bu nedenle de hukukun genel ilkeleri çerçevesinden, söz konusu hak arama yolunun genişletici biçimde yorumlanması gerekmektedir.

Söz konusu ihalede, başvuru sahibi tarafından ihale dokümanı satın alınarak, ihaleye teklif verildiği, anılan Kanun ve Yönetmelik hükmü uyarınca istekli statüsünü kazandığından itirazen şikâyet başvurusunun, başvuru sahibinin üzerinde ihale kalmayacak olmasından veya şikayete konu teklifin kendisinden sonra olmasından bağımsız olarak incelenmesi gerekmektedir.

Ayrıca, ihaleye 8 isteklinin teklif verdiği, başvuru sahibinin dördüncü iddiasının ancak Ümit Orman Ürünleri Tarım İnşaat Gıda Tem. Nak. Tur. San ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin kârsız yaklaşık maliyetin altında olmasına rağmen aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğuna ilişkin olduğu dikkate alındığında, gerek iddia çerçevesinde, gerekse eşit muamele açısından yapılacak inceleme sonucunda, isteklilerin tekliflerinin sıralaması da değişebileceğinden, başvuru sahibinin dördüncü iddiasına ilişkin olarak, ehliyetinin kabulünün yanı sıra, anılan Yönetmeliğin 16. maddesinde sayılan diğer unsurlar da başvuru sahibi tarafından yerine getirildiğinden, başvuru sahibinin dördüncü iddiasına ilişkin olarak, işin esasının incelenmesine geçilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği dördüncü iddiasına yönelik yapılan inceleme sonucunda;

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde tekliflerin Kanunun 37 inci maddesine göre değerlendirilmesinden sonra, diğer tekliflere veya tespit edilen yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olduğu belirlenen tekliflerin reddedilmesinden önce, idarece belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği ve istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda ihalenin karara bağlanacağı, ayrıca Kurumun aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu, ihale komisyonunun, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alacağı hükme bağlanmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8 inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir...” hükmü,

Anılan Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinde “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

…

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. (Ek 16/7/2011-27996 R.G./1. md.) Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İdarece şikâyete konu Bilecik Orman İşletme Müdürlüğü’nün Bursa Obm, Bilecik Orman İşletme Müdürlüğü Ağaçlandırma ve Toprak Muhafaza Şefliği Ağaçlandırma Sahası Uygulama Projesi Makinalı Arazi Hazırlığı ve Dikenli Tel İhatası İşi” Hizmeti Alımının yaklaşık maliyeti, Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan Ağaçlandırma, Rehabilitasyon, Toprak Muhafaza, Mera Islahı, Fidanlık, Etüt – Proje çalışmalarında kullanılacak olan birim fiyat cetveli esas alınarak 636.418,87 TL olarak belirlenmiştir. Yaklaşık Maliyet Hesap Cetvelinde yaklaşık maliyet içerisindeki kâr oranı belirtilmediğinden ve anılan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesi gereğince idarece yaklaşık maliyet hesabında % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı ekleneceği hüküm altına alındığından, anılan Yönetmelik hükmü uyarınca ihalenin kârsız yaklaşık maliyeti 530.349,06 TL olarak hesaplanmıştır.

Yukarıda da belirtildiği üzere ihaleye 8 isteklinin teklif verdiği, üç isteklinin teklifinin belgeleri uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, teklifi kârsız yaklaşık maliyet olan 530.349,06 TL’nin altında olan Ali Osman Şemisdoğan ile Düzey Orm. İşl. İnş. Taah. Tem. Med. Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti. – Eser İnşaat Elekt. Taah. Temz. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığından aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, her iki istekli tarafından yapılan açıklama kabul edilerek ihalenin Ali Osman Şemisdoğan üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Düzey Orm. İşl. İnş. Taah. Tem. Med. Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti. – Eser İnşaat Elekt. Taah. Temz. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, teklifi kârsız yaklaşık maliyetin altında olan ve teklifi geçerli teklif olarak kabul edilen Yeşilçam İnş. Tur. Tar. Orm. Nak. San ve Tic. Ltd. Şti. ile Ümit Orm. Ür. Tar. İnş. Gıda Tem. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nden ise aşırı düşük teklif açıklaması istenilmediği tespit edilmiştir.

Yeşilçam İnş. Tur. Tar. Orm. Nak. San ve Tic. Ltd. Şti. ile Ümit Orm. Ür. Tar. İnş. Gıda Tem. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifi kârsız yaklaşık maliyetin altında olmasına rağmen bu teklifler ile ilgili olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının yukarıda anılan mevzuat hükmüne aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, aşırı düşük teklif açıklamaları mevzuata uygun olmadığı tespit edilen ihale üzerinde bırakılan Ali Osman Şemisdoğan ile başvuru sahibi Düzey Orm. İşl. İnş. Taah. Tem. Med. Hayv. Tic. ve San. Ltd. Şti. – Eser İnşaat Elekt. Taah. Temz. Hiz. Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması, teklifi kârsız yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte geçerli teklif olarak belirlenen Yeşilçam İnş. Tur. Tar. Orm. Nak. San ve Tic. Ltd. Şti. ile Ümit Orm. Ür. Tar. İnş. Gıda Tem. Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifi ile ilgili olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluğunun Has Orm. İnş. Gıda Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması gerektiği yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” yönündeki kararına katılmıyorum.

Kazım ÖZKAN

II. Başkan