KİK Kararı: 2013/UH.I-3488 (4 Eylül 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/057
Gündem No : 42
Karar Tarihi : 04.09.2013
Karar No : 2013/UH.I-3488
BAŞVURU SAHİBİ:
M.A.K. Gıda İnş.Tem.Teks.San. ve Tic.Ltd.Şti., ŞEHİTLİK CAD. ŞEHİTLİK MAH. NO : 62 DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kulp İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Hükümet Konağı DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/67235 İhale Kayıt Numaralı "2013 – 2014 Eğitim Öğretim Yılı Taşımalı İlköğretim Yemek-Kumanya" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kulp İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 25.06.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Taşımalı İlköğretim Yemek-Kumanya” ihalesine ilişkin olarak M.A.K. Gıda İnş. Tem. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 26.07.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 29.07.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.08.2013tarih ve 25817sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.08.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/2859sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1 ) İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatıyla ihaleye konu hizmetin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı, ekmek maliyetinin tevsikine ilişkin proforma faturanın mevzuata uygun olmadığı, yemeklerde kullanılacak dana etinin kemikli ve kemiksiz miktarlarının doğru hesaplanmadığı, yemek taşıyacak araçların tüketeceği yakıtın nasıl tespit edildiğinin belirsiz olduğu ve yakıt maliyetinin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği,

2 ) İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinde sözleşme giderlerine, hizmette görev yapacak personele ilişkin işçilik giderine ve yemek taşıma maliyetine yer vermesi gerektiği, araçlara ilişkin amortisman giderinin, akaryakıt tüketimine ilişkin giderlerin ve elektrik-su-doğalgaz giderlerinin uygun şekilde hesaplanıp hesaplanmadığının incelenmesi gerektiği, temizlik-yemek sarf malzemeleri ve sigorta maliyetine yönelik ihale dokümanı düzenlemelerinin dikkate alınıp alınmadığı, numune yemek maliyetinin teklife dahil edilip edilmediği, menü bileşenlerinin hesaplamasının doğru şekilde yapılıp yapılmadığı, tüm belgelendirmelerin Kamu İhale Genel Tebliği'ne uygun yapılıp yapılmadığı, dana etinin kemikli ve kemiksiz et oranlamasının doğru yapılıp yapılmadığı, hazır tatlı ve ekmek giderine ilişkin olarak hangi düzenlemelerin esas alındığı, teklifte kâr oranının belirtilip belirtilmediği ve proforma fatura/fiyat tekliflerine ait tutanakların ilgili meslek mensubundan istenip istenmediği hususlarının incelenmesi gerektiği, ayrıca tutanaklar istenmediyse ilgili meslek mensubundan talep edilerek mevzuata uygunluk denetimi yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

Altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.7. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

79.4.2.8. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.(Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)” açıklamaları yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Genel esaslar” başlıklı 2’nci maddesinde “…2)Yemeklerin taşıma işi termokinkli kapalı kasa araçlarla termobakslarda hijyenik kurallara uygun olarak yapılacaktır.

…

19) Her yemek/kumanya verilecek taşıma merkezi İlköğretim Okulunun yemek dağıtımı ve temizliğinden yüklenici firma sorumludur. Yemek/kumanya dağıtımı ve dağıtımdan sonraki temizliğini yüklenici firma yapacaktır. Bu amaçla Taşıma Merkezi Okul Müdürlüklerine yemek/kumanya artıklarının dökülmesi için yeterli miktarda kapaklı çöp bidonları, çöp poşetleri ve temizlik malzemeleri teslim edilecektir. O okulda yenen sıcak yemek/kumanyadan kaynaklanan çöp toplanıp uygun çöplüklere yüklenici firma tarafından götürülecektir.” düzenlemesine,

Anılan Şartname’nin “Sıcak yemek menüsü ile ilgili aranan özel şartlar” başlıklı 6’ncı maddesinde “Tüm sulu yemekler malzemesi ile beraber 200 gr içindeki etler 20-30 gr. kemiksiz dana eti.

Fırında Tavuk, Haşlama Tavuk gibi yemeklerin içindeki etler 60-80 gr.

Yardımcı yemekler ( pilav, makarna, bulgur ) 60-80 gr.

Salatalar 60 -80 gr.

Tatlılar 60-80 gr.

Yoğurt 100-120 gr.

İçecekler 200 mg

Meyve 100-150 gr.

Turşu 80-100 gr olacaktır.

Ekmekler 100 gr olacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda, Oruçcan Yem. ve Tem., Biter Kervan Yem. Ltd. Şti. ve Yay Et Tem. Yem. Ltd. Şti.nin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve 26.06.2013 tarihli yazılar ile adı geçen isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, süresi içerisinde yalnızca Biter Kervan Yem. Ltd. Şti.nin açıklama sunduğu ve ihalenin açıklamaları uygun görülen söz konusu istekli üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının başvuru sahibinin iddiaları kapsamında incelenmesi sonucunda;

- Ekmek maliyetinin tevsiki için Batman Ekmek ve Un Mamulleri Pet. İnş. Gıda Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş olan 20.06.2013 tarihli proforma faturanın sunulduğu, söz konusu fatura üzerine “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak serbest muhasebeci mali müşavir tarafından imzalandığı ve faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nde öngörülen şekil şartlarını haiz olduğu,

- Dana eti maliyetinin tevsiki için Has-Çiçek Teks. Gıda İnş. Nak. Tem. Taah. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş olan 20.06.2013 tarihli proforma faturanın sunulduğu, faturada dana/sığır eti (kemiksiz) malzemesi için 16,00 TL/kg teklif edildiği, istekli tarafından sunulan örnek menü maliyet analizlerinde yer alan dana/sığır eti maliyetinin kemiksiz gramajlar üzerinden 16,00 TL/kg olarak belirlendiği, bu yönüyle, dana/sığır eti birim fiyatının proforma fatura ile uyumlu şekilde belirlenmiş olduğu ve kemikli/kemiksiz et şeklinde bir oranlama yapılmasına gerek bulunmadığı,

- Yemek dağıtımı yapılacak araçların temin edilmesine ilişkin olarak, 4 adet Ford Transit marka araç kullanılacağı belirtilerek toplam 4.800,00 TL (4x1.200,00) maliyet öngörüldüğü, söz konusu maliyetin tevsiki için;

a) 2 adet Hyundai marka, 2009 model, frigofirik kasalı kamyonetin 1 yıl süreyle 1.200,00 TL üzerinden kiralanmasına yönelik olarak, ihale üzerinde bırakılan istekli ile Marsaş Gıda İnş. San. ve Ltd. Şti. arasında imzalanmış olan kira sözleşmesinin,

b) 1 adet Ford marka, 2003 model, frigofirik kasalı kamyonetin 1 yıl süreyle 1.200,00 TL üzerinden kiralanmasına yönelik olarak, ihale üzerinde bırakılan istekli ile Bedrettin Akbel arasında imzalanmış olan kira sözleşmesinin,

c) 1 adet Isuzu marka, 2007 model, frigofirik kasalı kamyonetin 1 yıl süreyle 1.200,00 TL üzerinden kiralanmasına yönelik olarak, ihale üzerinde bırakılan istekli ile Azize Hilal Arı arasında imzalanmış olan kira sözleşmesinin sunulduğu ve söz konusu 4 aracın kat edecekleri günlük mesafelerin, istekli tarafından kullanılacak yemek fabrikasının adresi ile yemek dağıtılacak okul adresleri dikkate alınarak “www.maps.google.com” internet adresinden tespit edildiği, öte yandan, akaryakıt (motorin) birim fiyatının tevsikine ilişkin olarak ise Enerji Piyasası Denetleme Kurumu’nun internet sitesinden temin edilen ve 20.06.2013 tarihinde Diyarbakır ili için motorin fiyatının (OPET) 4,32 TL/lt olduğunu gösteren internet çıktısının sunulduğu görülmüştür.

Öncelikle, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin açıklanması aşamasında istekliler tarafından kullanılabilecek olan belgeler Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirlenmiş olup bu belgeler arasında hizmetin ifasında kullanılacak araçların daha önceden kiralanmış olduğunu gösteren sözleşmeler yer almamaktadır. Öte yandan, söz konusu sözleşmelerin Tebliğ’in 79.4.2.4. ve devamı maddeleri uyarınca, proforma fatura veya fiyat teklifi olarak kabul edilmesi durumunda ise; meslek mensubu tarafından fatura/teklif üzerine gerekli ibarelerin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi şartlarını taşımayan söz konusu belgelerin bu yönüyle de Tebliğ açıklamalarına uygun olmadığı anlaşılmaktadır.

Diğer yandan, araçların yakıt sarfiyatının hesaplanmasına ilişkin olarak “Araçların ortalama yakıt tüketimleri, Ford’un sitesinde belirtilen 9,0 lt/100 km dikkate alınmış, araçların termokinli olması ve yüklü olmaları halinde yakıt tüketimini artıracağı öngörülerek 0,5 lt/100 km fazla yakıt tüketimim öngörülmüş ve toplamda 9,5 lt/100 km olarak hesaplarımıza dahil edilmiştir.” ifadelerine yer verilerek, “www.ford.com.tr” internet adresinden temin edildiği anlaşılan ve Ford Transit marka/model araçların yakıt tüketimini gösteren internet çıktılarının sunulduğu görülmüştür. Sunulan araç kiralama sözleşmelerinde Hyundai, Isuzu ve Ford marka olmak üzere üç farklı aracın kullanılacağı ifade edilirken, yakıt sarfiyatı hesaplamasının yalnızca Ford marka araçlar esas alınarak yapılmasının isteklinin açıklamalarının kendi içerisinde uyumsuz olmasına yol açtığı anlaşılmaktadır.

Netice itibariyle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının yemek dağıtımı yapılacak araçların maliyetinin tespiti açısından uygun olmadığı ve bu nedenle anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği ve anılan Yönetmelik’in 16’ncı maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilip belirtilmediğinin ön inceleme aşamasında inceleneceği hüküm altına alınmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında “Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından ikinci iddia kapsamında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmemesini gerektirecek hususların varlığına ilişkin somut gerekçelere dayanan herhangi bir hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı ve söz konusu iddiaların soyut ve mesnetsiz iddialar olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince ikinci iddiaya yönelik başvurunun şekil yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Biter Kervan Yem. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle, “ İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatıyla ihaleye konu hizmetin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı, ekmek maliyetinin tevsikine ilişkin proforma faturanın mevzuata uygun olmadığı, yemeklerde kullanılacak dana etinin kemikli ve kemiksiz miktarlarının doğru hesaplanmadığı, yemek taşıyacak araçların tüketeceği yakıtın nasıl tespit edildiğinin belirsiz olduğu ve yakıt maliyetinin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği ” şeklinde belirtilen birinci iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, “ düzeltici işlem belirlenmesine” kararverilmiştir.

Başvuru sahibinin birinci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Kulp İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ 2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Taşımalı İlköğretim Yemek-Kumanya Hizmeti Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü Pansiyon Gelir-Gider Cetvelinin Hazırlanmasına İlişkin Açıklamalar esas alınarak 4158 öğrencinin 176 günlük yemek maliyeti için toplam 1.863.183,17 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (15) adet ihale dokümanı satın alındığı, 25.06.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 7 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, bir isteklinin teklifinin “ teklif mektubu sunmadığı” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan altı teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Oruçcan Yem. ve Tem.

1.499.000,00

Biter Kervan Yem. Ltd. Şti.

1.522.000,00

Yay Et Tem. Yem. Ltd. Şti.

1.539.000,00

M.A.K. Gıda Tem. Ltd. Şti.

1.552.652,64

İçkale Gıda Tem. Ltd. Şti.

1.552.652,65

Avşaroğulları Yem. Ltd. Şti.

1.552.655,40

Şeklinde verildiği, İhale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda, Oruçcan Yem. ve Tem., Biter Kervan Yem. Ltd. Şti. ve Yay Et Tem. Yem. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve adı geçen isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, süresi içerisinde yalnızca Biter Kervan Yem. Ltd. Şti.’nin açıklama sunduğu ve ihalenin, açıklamaları uygun görülen söz konusu istekli üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

KISMEN KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinde özetle, “ İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinde sözleşme giderlerine, hizmette görev yapacak personele ilişkin işçilik giderine ve yemek taşıma maliyetine yer vermesi gerektiği, araçlara ilişkin amortisman giderinin, akaryakıt tüketimine ilişkin giderlerin ve elektrik-su-doğalgaz giderlerinin uygun şekilde hesaplanıp hesaplanmadığının incelenmesi gerektiği, temizlik-yemek sarf malzemeleri ve sigorta maliyetine yönelik ihale dokümanı düzenlemelerinin dikkate alınıp alınmadığı, numune yemek maliyetinin teklife dahil edilip edilmediği, menü bileşenlerinin hesaplamasının doğru şekilde yapılıp yapılmadığı, tüm belgelendirmelerin Kamu İhale Genel Tebliği'ne uygun yapılıp yapılmadığı, dana etinin kemikli ve kemiksiz et oranlamasının doğru yapılıp yapılmadığı, hazır tatlı ve ekmek giderine ilişkin olarak hangi düzenlemelerin esas alındığı, teklifte kar oranının belirtilip belirtilmediği ve proforma fatura/fiyat tekliflerine ait tutanakların ilgili meslek mensubundan istenip istenmediği hususlarının incelenmesi gerektiği, ayrıca tutanaklar istenmediyse ilgili meslek mensubundan talep edilerek mevzuata uygunluk denetimi yapılması gerektiği ”şeklinde belirtilen ikinci iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmemesini gerektirecek hususların varlığına ilişkin somut gerekçelere dayanan herhangi bir hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı ve söz konusu iddiaların soyut ve mesnetsiz iddialar olarak kabul edilmesi gerektiği, bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince ikinci iddiaya yönelik şekil yönünden “ başvurunun reddi ” yönünde karar verilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15 nci maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16 ncı madde çerçevesinde inceleneceği, 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceğihükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun “ Temel İlkeler ” başlıklı 5 inci maddesinde, idarelerin anılan Kanun kapsamında yapılacak olan ihalelerde gizliliği sağlanmakla sorumlu olduğu belirtilmiş, Kanunun 61 inci maddesinde de, bu Kanunun uygulanmasında görevliler ile danışmanlık hizmeti sunanların ihale süreci ile bütün işlemlere, isteklilerin iş ve işlemleri ile tekliflerin teknik ve mali yönlerine ilişkin gizli kalması gereken bilgi ve belgeler ile işin yaklaşık maliyetini ifşa edemeyecekleri, aksine hareket edenler hakkında ilgisine göre 58 inci ve 60 ıncı maddelerde belirtilen müeyyidelerin uygulanacağı kurala bağlanarak ihalelerde gizliliğin sağlanması amacıyla temel hukuki düzenlemeler öngörülmüştür.

Bu itibarla, gizlilik ilkesinin uygulanmasının zorunlu olduğu ihale süreçlerinde isteklilerin, diğer isteklilerin teklifi ile ihale dosyasında ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan bilgi ve belgeler hakkında detaylı bilgiye sahip olmaları mümkün olmadığından, itirazen şikâyet başvurularında ileri sürülen bu yöndeki iddiaların somutluğu açısından konunun geniş yorumlanması gerekmektedir. Aksi bir kabul, Kanunda zorunlu bir başvuru yolu olarak öngörülen itirazen şikâyet başvurusu işlevinin yerine getirilmemesine ve kişilerin hak arama hürriyetinin kullanılmasının zorlaştırılmasına sebebiyet vereceğinden anılan Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusuna ilişkin dilekçesinin ve içeriğinin; 4734 sayılı Yasa ve anılan Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu anlaşıldığından ve daha detaylı verilerle itiraz etmesine zaten normal koşullarda olanak bulunmadığından itirazen şikâyet başvurusunda belirtilen ikinci iddiasının esasının incelenmesine geçilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin ikinci iddiasının incelemesi sonucunda; belirtilen iddia kapsamında başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmadığı, dilekçe ve içeriğinin, 4734 sayılı Yasa ve anılan Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu, başvuru sahibinin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunduğu bilgi ve belgelerin içeriğini bilemeyecek durumda bulunduğu ve bu nedenle iddiası ile ilgili detaylı deliller sunmasının mümkün olamayacağı hususu dikkate alındığında, başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunda belirttiği ikinci iddiasının, somut olarak ele alınarak işin esasının incelenmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunca alınan “başvurunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi