KİK Kararı: 2013/UH.I-3479 (4 Eylül 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/057
Gündem No : 41
Karar Tarihi : 04.09.2013
Karar No : 2013/UH.I-3479
BAŞVURU SAHİBİ:
Kahraman Gıda San.Tic.Taah.Ve Paz.Ltd.Şti., İSMET PAŞA MAH. HÜKÜMET CAD. MERKEZ APARTMANI B/BLOK KAT : 5 NO : 29/B KAHRAMANMARAŞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kayseri Kamu Hastane Birliği Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, Sanayi Mahallesi Atatürk Bulvarı 87 38010 KAYSERİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/61329 İhale Kayıt Numaralı "Kayseri Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğine Bağlı Kayseri Eğitim Ve Araştırma Hastanesi İçin Yemek Hizmeti Alımı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kayseri İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından 18.06.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Kayseri Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğine Bağlı Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi İçin Yemek Hizmeti Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Kahraman Gıda San. Tic. Taah. ve Paz. Ltd. Şti.nin 29.07.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.08.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 23.08.2013tarih ve 27290sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.08.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3051sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. a) İdarece belirlenen yaklaşık maliyetin ihale komisyonu tarafından aritmetik hata yapıldığı gerekçesi ile referans alınan fiyatlar dikkate alınarak yeniden belirlenmesinin,

b) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38'inci maddesinde aşırı düşük tekliflerin belirlenmesinde yaklaşık maliyet hesabı ile diğer tekliflerinin esaslı unsur olduğu, başvuru konusu ihalede geçerli onbeş teklifin ortalamasının 16.270.793,00 TL olduğu göz önüne alındığında 4734 sayılı Kanun’un 38'inci maddesinde yer alan “diğer tekliflere göre aşırı düşük teklifler” kavramı da dikkate alınmadan aşırı düşük tekliflerin, mevzuatın cevaz vermediği bir usul de kullanılmak suretiyle tutarı ihale tarihinden sonra değiştirilen yaklaşık maliyet hesabına göre belirlenmesinin,

c) Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında kâr oranın belirlenmemesi işlemlerinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu,

2. Aşırı düşük teklif sorgulaması ve açıklaması ile ilgili olarak yaptıkları şikâyet başvurusu üzerine verilen idare cevabından;

a) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından idarece önemli bileşen olarak belirlenen elektrik, su ve doğalgaz kullanım bedellerinin tevsik edilmediğinin anlaşıldığı, bu durumun Kanunun temel ilkelerine aykırı olduğu,

b) 25 ton çöp poşetinin idarece önemli bileşen olarak belirlenmediği, teklif bedeline önemli oranda etki eden söz konusu giderin önemli bileşen olarak belirlenmemesi yönündeki takdirin Kanunun temel ilkeleri ile uyuşmadığı, ayrıca bu durumun teklifini dokümana göre veren istekli açısından hak kaybına yol açtığından temel ilkelere aykırı olduğu, söz konusu durumun Tebliğin 79.4.2.24'üncü maddesinde yer alan "Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir." açıklaması ile ortadan kaldırılamayacağıiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İncelenen ihalede teklif veren 20 istekliden onbeş tanesinin teklifinin geçerli kabul edildiği, güncellenen yaklaşık maliyet tutarı esas alınarak belirlenen kârsız yaklaşık maliyet tutarına göre üç isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, Temaş Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ve Avşaroğulları Yemek Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti.nin süresinde açıklama sunmadığı gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, açıklaması uygun görülen Nimet Gıda Taşımacılık İnşaat Temizlik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi üzerine ihalenin bırakıldığı,kârsız yaklaşık maliyet tutarı üzerindekiAhmet Türksayar - Sünbül Gıda Besicilik Taşımacılık Temizlik Güvenlik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı yedinci teklif sahibi olduğuanlaşılmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde;“(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir….” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan Yönetmeliğin 8’inci maddesine göre, idarelerin, yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, 8’inci maddenin (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabileceği hüküm altına alınmıştır. İhale işlem dosyası içinde yer alan ihale onay belgesi ve yaklaşık maliyet tespitine ilişkin belge ve bilgilerden, yaklaşık maliyetin, (c) bendi kapsamında devlet hastanelerinden alınan fiyatlar ile idarenin daha önceki ihalelerindeki fiyatların aritmetik ortalaması ile birim miktarın çarpımı sonucunda 17.087.288,10 TL olarak belirlendiği, aritmetik ortalama sonucu bulunan birim fiyatların kuruş hanesinde yuvarlama yapılmadan birim miktarla çarpıldığı, ihale onay belgesinde de söz konusu tutarın yer aldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un aşırı düşük teklifler başlıklı 38’nci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendirileceği; Kamu İhale Kurumunun bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama ölçütleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 79.4’üncü maddesinde ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan hizmet alımı ihalelerinin durumu açıklanmış ve ihale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesinin yapılacağı, 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteneceği, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği açıklaması yapılmıştır.

Aktarılan mevzuattan hareketle, kamu ihale hukukunda aşırı düşük tekliflerin tespiti konusunda iki ölçüt bulunduğu, bunların yaklaşık maliyet ve ihaleye katılan diğer isteklilerin teklif bedelleri olduğu, Kamu İhale Kurumu tarafından herhangi bir sınır değer veya sorgulama ölçütleri ya da ortalama belirlenmediği durumda idarelere aşırı düşük teklifin tespiti konusunda kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı kullanılmamak koşuluyla takdir yetkisi verildiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı anlaşılmaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında, hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutarın sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirleneceği, bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı ekleneceği belirtilmektedir. Yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı görülen başvuruya konu ihalede bu durumun yaklaşık maliyet için alınan fiyat bildirimlerinde kâr oranının belirli olmamasından kaynaklandığı, kâr amacı güdülerek teklif verilen ihalelerdeki fiyatların esas alınarak yaklaşık maliyetin oluşturulduğu ihalelerde fiyatlar içeriğindeki kâr oranının ayrıca belirlenmesinin mümkün olmadığı, kâr içeren bu fiyatlarının üzerine kâr eklenmesinin sağlıklı olmayacağı da dikkate alındığında yaklaşık maliyetin mevzuatın hizmet alımı ihalelerinde öngördüğü azami %20 oranında kâr içerdiğinin kabul edilmesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet işi olduğu ve personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer bulunmadığı anlaşılmakla beraber personel çalıştırılmasına dayalı olmayan alımlardaki aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre, idarece belirlenebilecek azami kâr miktarı olan, yaklaşık maliyet hesabında bulunan tutarın % 20’si nispetindeki kâr bedelinin hariç tutulması sonucu elde edilen meblağın altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği yönünde istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu Kararları bulunmaktadır. Bu doğrultuda ihale komisyonunca kârsız yaklaşık maliyet tutarının altındaki teklif sahibi isteklilerden açıklama talep edilmesi yönündeki işlemin kendisine tanınan takdir yetkisi içerisinde kalarak yapıldığı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla başvuru sahibinin aşırı düşük teklif tespiti ve kar oranı ile ilgili iddiaları yerinde görülmemiştir.

Ayrıca, ihale onay belgesi eki yaklaşık maliyet hesap cetveli incelendiğinde diyet kahvaltı ve ara öğüne ilişkin hesapta aritmetik hata yapıldığı, her bir öğünün aritmetik ortalama ile bulunan birim fiyatının kuruş hanesi yuvarlanmadan birim miktarlar ile çarpımı sonucu yaklaşık maliyetin hesaplandığı, ihale komisyonunun da hatayı gidererek ve her bir öğünün birim fiyatlarında yuvarlama yaparak yaklaşık maliyeti 17.636.250,00 TL hesapladığı, bu tutar üzerinden kârsız yaklaşık maliyet tutarı belirlenerek aşırı düşük tekliflerin belirlendiği görülmüştür.

İhale komisyonunca yapılan işlemin yaklaşık maliyetin mevzuata aykırı şekilde güncellenmesi değil, yaklaşık maliyetin belirlenmesi aşamasındaki hesaplama hatasının ihale komisyonu tarafından düzeltilmesi niteliğinde olduğu anlaşıldığından yaklaşık maliyete ilişkin ihale komisyonu tarafından tesis edilen işlemlere ilişkin başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Birinci iddia kapsamında başvuru sahibinin aşırı düşük teklif tespiti ile iddiası uygun görülmediğinden veekonomik açıdan en avantajlı yedinci teklif sahibi durumundaki başvuru sahibine ihalenin bırakılması mümkün olmadığından, bu iddia bakımından başvuru sahibinin incelenen ihale özelinde güncel hak kaybına veya zarara uğramasının söz konusu olmadığı, bu haliyle şikâyet ehliyeti olmadığı anlaşıldığından bu iddiasının 4734 sayılı Kanunun 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince ehliyet yönünden reddi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle; “ 1) a) İdarece belirlenen yaklaşık maliyetin ihale komisyonu tarafından aritmetik hata yapıldığı gerekçesi ile referans alınan fiyatlar dikkate alınarak yeniden belirlenmesinin,

b) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38'inci maddesinde aşırı düşük tekliflerin belirlenmesinde yaklaşık maliyet hesabı ile diğer tekliflerinin esaslı unsur olduğu, başvuru konusu ihalede geçerli onbeş teklifin ortalamasının 16.270.793,00 TL olduğu göz önüne alındığında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38'inci maddesinde yer alan “diğer tekliflere göre aşırı düşük teklifler” kavramı da dikkate alınmadan aşırı düşük tekliflerin, mevzuatın cevaz vermediği bir usul de kullanılmak suretiyle tutarı ihale tarihinden sonra değiştirilen yaklaşık maliyet hesabına göre belirlenmesinin,

c) Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında kâr oranın belirlenmemesi işlemlerinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu,

2) Aşırı teklif sorgulaması ve açıklaması ile ilgili olarak yaptıkları şikâyet başvurusu üzerine verilen idare cevabından;

a) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından idarece önemli bileşen olarak belirlenen elektrik, su ve doğalgaz kullanım bedellerinin tevsik edilmediğinin anlaşıldığı, bu durumun Kanunun temel ilkelerine aykırı olduğu,

b) 25 ton çöp poşetinin idarece önemli bileşen olarak belirlenmediği, teklif bedeline önemli oranda etki eden söz konusu giderin önemli bileşen olarak belirlenmemesi yönündeki takdirin Kanunun temel ilkeleri ile uyuşmadığı, ayrıca bu durumun teklifini dokümana göre veren istekli açısından hak kaybına yol açtığından temel ilkelere aykırı olduğu, söz konusu durumun Tebliğin 79.4.2.24'üncü maddesinde yer alan "Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir." açıklaması ile ortadan kaldırılamayacağı” şeklinde ifade edilen iddiaları hakkında Kurul çoğunluğunca, birinci iddiaya ilişkin olarak “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” , ikinci iddiaya ilişkin olarak ise, birinci iddia kapsamında başvuru sahibinin aşırı düşük teklif tespiti ile iddiası uygun görülmediğinden ve ekonomik açıdan en avantajlı yedinci teklif sahibi durumundaki başvuru sahibine ihalenin bırakılması mümkün olmadığı, bu iddia bakımından başvuru sahibinin incelenen ihale özelinde güncel hak kaybına veya zarara uğramasının söz konusu olmadığı gerekçesiyle 4734 sayılı Kanunun 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince ehliyet yönünden “başvurunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında yapılan incelemeye göre;

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak;

İncelenen ihalede, teklif veren 20 isteklilerden onbeşinin teklifinin geçerli kabul edildiği, güncellenen yaklaşık maliyet tutarı esas alınarak belirlenen kârsız yaklaşık maliyet tutarına göre üç isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, Temaş Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ve Avşaroğulları Yemek Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti.nin süresinde açıklama sunmadığı gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, açıklaması uygun görülen Nimet Gıda Taşımacılık İnşaat Temizlik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi üzerine ihalenin bırakıldığı, karsız yaklaşık maliyet tutarı üzerindeki Ahmet Türksayar - Sünbül Gıda Besicilik Taşımacılık Temizlik Güvenlik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı yedinci teklif sahibi olduğu anlaşılmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde; “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir….” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan Yönetmeliğin 8’inci maddesine göre, idarelerin, yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, 8’inci maddenin (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabileceği hüküm altına alınmıştır. İhale işlem dosyası içinde yer alan ihale onay belgesi ve yaklaşık maliyet tespitine ilişkin belge ve bilgilerden, yaklaşık maliyetin, (c) bendi kapsamında devlet hastanelerinden alınan fiyatlar ile idarenin daha önceki ihalelerindeki fiyatların aritmetik ortalaması ile birim miktarın çarpımı sonucunda 17.087.288,10 TL olarak belirlendiği, aritmetik ortalama sonucu bulunan birim fiyatların kuruş hanesinde yuvarlama yapılmadan birim miktarla çarpıldığı, ihale onay belgesinde de söz konusu tutarın yer aldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un aşırı düşük teklifler başlıklı 38’nci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendirileceği; Kamu İhale Kurumunun bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama ölçütleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 79.4’üncü maddesinde ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan hizmet alımı ihalelerinin durumu açıklanmış ve ihale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesinin yapılacağı, 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteneceği, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği açıklaması yapılmıştır.

Aktarılan mevzuattan hareketle, kamu ihale hukukunda aşırı düşük tekliflerin tespiti konusunda iki ölçüt bulunduğu, bunların yaklaşık maliyet ve ihaleye katılan diğer isteklilerin teklif bedelleri olduğu, Kamu İhale Kurumu tarafından herhangi bir sınır değer veya sorgulama ölçütleri ya da ortalama belirlenmediği durumda idarelere aşırı düşük teklifin tespiti konusunda kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı kullanılmamak koşuluyla takdir yetkisi verildiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı anlaşılmaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında, hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutarın sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirleneceği, bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı ekleneceği belirtilmektedir. Yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı görülen başvuruya konu ihalede bu durumun yaklaşık maliyet için alınan fiyat bildirimlerinde kar oranın belirli olmamasından kaynaklandığı, kar amacı güdülerek teklif verilen ihalelerdeki fiyatların esas alınarak yaklaşık maliyetin oluşturulduğu ihalelerde fiyatlar içeriğindeki kar oranının ayrıca belirlenmesinin mümkün olmadığı, kar içeren bu fiyatlarının üzerine kâr eklenmesinin sağlık olmayacağı da dikkate alındığında yaklaşık maliyetin mevzuatın hizmet alımı ihalelerinde öngördüğü azami %20 oranında kâr içerdiğinin kabul edilmesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet işi olduğu ve personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer bulunmadığı anlaşılmakla beraber personel çalıştırılmasına dayalı olmayan alımlardaki aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre, idarece belirlenebilecek azami kâr miktarı olan, yaklaşık maliyet hesabında bulunan tutarın % 20’si nispetindeki kâr bedelinin hariç tutulması sonucu elde edilen meblağın altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği yönünde istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu Kararları bulunmaktadır. Bu doğrultuda ihale komisyonunca kârsız yaklaşık maliyet tutarının altındaki teklif sahibi isteklilerden açıklama talep edilmesi yönündeki işlemin kendisine tanınan takdir yetkisi içerisinde kalarak yapıldığı sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla başvuru sahibinin aşırı düşük teklif tespiti ve kar oranı ile ilgili iddiaları yerinde görülmemiştir.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kanunun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “…. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 7’nci maddesinde, “…(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı fiyat teklifleri ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez.” hükmü,

Aynı yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde ise; “…..(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, Türkiye İstatistik Kurumu aylık ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki endeks) üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.2.4’üncü maddesinde, “4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin ikinci fıkrası ile İhale Uygulama Yönetmeliklerinin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı maddesi uyarınca, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyetin, teklif fiyatları ile birlikte, pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise son yazılı fiyat teklifleri ile birlikte açıklanması gerekmektedir. Bu çerçevede, ihale komisyonu tarafından 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca teklif zarflarının incelenmesinin ardından, teklif zarfları açılmadan önce yaklaşık maliyet açıklanacaktır. Ancak, isteklilerce sunulan teklif zarflarının hiçbirinin Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasına uygun olmadığının anlaşılması halinde yaklaşık maliyet açıklanmayacaktır.” açıklaması,

Aynı Tebliğin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesinde ,“16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklaması yer almaktadır.

Belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, yaklaşık maliyetin sıhhatli olarak hesaplanması ile ilan ve sözleşme imzalanması aralığındaki ihale sürecinin başlatılmasının zorunluğu olduğu, yaklaşık maliyetin bir tek ihale tarihine kadar güncellenebileceği, yaklaşık maliyetin ihale tarihinde güncel olmasının gerektiği, tekliflerin alınması aşamasına kadar gizli olduğu, tekliflerin alınmasından sonra ihalenin açık oturum kısmında isteklilere açıklanması gerektiği, yaklaşık maliyetin açıklandıktan sonra ihale komisyonunca değiştirilebileceğine ilişkin mevzuat hükmünün bulunmadığı, ihale tarihinden sonra yaklaşık maliyetin sorgulanması imkânının ancak tekliflerin değerlendirilmesinin bitirilmesinden sonra teklif bedellerinin hepsinin yaklaşık maliyetin üzerinde çıkması durumunda Tebliğin 16.3’üncü maddesindeki açıklama dikkate alınarak yapılabileceği anlaşılmaktadır.

İhale onay belgesi eki yaklaşık maliyet hesap cetveli incelendiğinde; üç kişiden müteşekkil komisyonun diyet kahvaltı ve ara öğüne ilişkin hesapta aritmetik hata yaptığı, her bir öğünün aritmetik ortalama ile bulunan birim fiyatının kuruş hanesi yuvarlanmadan birim miktarlar ile çarpımı sonucu yaklaşık maliyetin hesaplandığı, ihale komisyonun da her bir öğün için birim fiyatlarda yuvarlama yaparak bulunan tutar ile birim miktarları çarparak yaklaşık maliyeti hesapladığı görülmüştür.

İhale komisyonu tarafından ihale onay belgesindeki 17.087.288,10 TL tutarındaki yaklaşık maliyetin ve teklif fiyatlarının açıklandığı birinci oturum kapatılarak tekliflerin değerlendirilmesine geçildiği, bu aşamada, ihale komisyonu tarafından idarece belirlenen yaklaşık maliyette aritmetik hata yapıldığı gerekçesi ile referans alınan fiyatlar dikkate alınarak ve birim fiyatların kuruş hanesinde yuvarlama yapılmak suretiyle yaklaşık maliyetin yeniden belirlendiği, tutarın 17.636.250,00 TL olarak güncellendiği, bu tutar üzerinden kârsız yaklaşık maliyet tutarı belirlenerek tekliflerin değerlendirmesine devam edildiği, bu yönde gerçekleştirilen idari işlemlerin belirtilen mevzuat hükümlerine uygun olmadığı, inceleme konusu ihalede ihale tarihinden sonra yaklaşık maliyetin güncellenmesi sonucu bulunan tutar esas alınarak yapılan teklif değerlendirmesi işlemi ile 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde idarelerin ihalelerde sağlaması gereken ilkeler olarak belirtilen; “saydamlık, güvenirlik” ilkelerinin büyük ölçüde zedelendiği değerlendirildiğinden ihalenin iptali gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak;

4734 sayılı Kanun’un 54. maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 55. maddesinin birinci fıkrasında ise; şikâyet başvurusunun, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce yapılacağı, 56. maddesinin birinci fıkrasında ise; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14. maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15. maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16. madde çerçevesinde inceleneceği, 16. maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceği hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; ihale veya ön yeterlik dokümanının verilmesi, başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasıyla ilgili olarak ise, başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönünden inceleneceği, 2. fıkrasında ise; eşit muamele ilkesi yönünden yapılacak incelemede; dayanağı bakımından, itiraz edilen işlemin diğer aday veya isteklilere ilişkin olarak da Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine bakılacağı belirtilmiştir.

İdareye şikâyet, Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için, aday, istekli veya istekli olabileceklerin hukuken korunması gerekli bir hakkının veya menfaatinin olması gerekmektedir.

4734 sayılı Kanunun 4. maddesinde geçen aday, istekli ve istekli olabilecek tanımları ve 54. maddesinde yer alan ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikâyet yoluna başvurmaları yolundaki düzenleme, ihale dokümanı almayan kişilerin başvuruda bulunamayacaklarını, bu satın alma işleminin ehliyet şartının ön koşulu olduğunu ortaya koymaktadır.

Hukuki düzenleme bu yönde olmakla birlikte, kamu ihale mevzuatındaki itirazen şikâyet başvurusu, idarelerin ihale sürecinde tesis ettikleri idari işlemlere yönelik olarak hak kaybı ya da zarara uğrayanların yaptığı başvuru sonucu yapılan bir denetim yöntemidir. Yapılan incelemelerdeki temel unsur, bir kişinin başvurusu olmakla birlikte, içerik yönünden bir idari işlem denetimi olan itirazen şikâyet incelemesinin amacı, kamu hukukuna tabi olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetimidir. Dolayısıyla idareler açısından bir denetim biçimi olan bu yöntem, hukuk özneleri için de bir hak ve özgürlük arama aracıdır. Bu nedenle de hukukun genel ilkeleri çerçevesinden, söz konusu hak arama yolunun genişletici biçimde yorumlanması gerekmektedir.

Söz konusu ihalede, başvuru sahibi tarafından ihale dokümanı satın alınarak, ihaleye teklif verildiği, anılan Kanun ve Yönetmelik hükmü uyarınca istekli statüsünü kazandığından, yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığına ilişkin itirazen şikâyet başvurusunun, başvuru sahibinin üzerinde ihale kalıp kalmamasından bağımsız olarak incelenmesi gerekmektedir. Kaldı ki, ihale sürecinde işlemler tesis edilirken pek çok nedenle (yasaklama, kamu davası, teklif geçerlilik süresini uzatmama) geçerli teklif sahibi isteklilerin dolayısıyla sıralamanın değişebileceği de açıktır.

Ayrıca, başvuru sahibinin ikinci iddiasının ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından idarece önemli bileşen olarak belirlenen elektrik, su ve doğalgaz kullanım bedellerinin tevsik edilmediğine, bu durumun Kanunun temel ilkelerine aykırı olduğuna, 25 ton çöp poşetinin idarece önemli bileşen olarak belirlenmediğine, teklif bedeline önemli oranda etki eden söz konusu giderin önemli bileşen olarak belirlenmemesi yönündeki takdirin Kanunun temel ilkeleri ile uyuşmadığına, bu durumun teklifini dokümana göre veren istekli açısından hak kaybına yol açtığından temel ilkelere aykırı olduğuna, söz konusu durumun Tebliğin 79.4.2.24'üncü maddesine aykırı olduğuna ilişkin olduğu dikkate alındığında, iddia çerçevesinde yapılacak inceleme sonucunda, isteklilerin tekliflerinin sıralamasının değişebileceği açıktır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak, ehliyetinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, başvuruya konu ihalede başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin olarak “ihalenin iptaline” ikinci iddiasına ilişkin olarak ehliyetinin oldğuna karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul çoğunluğunca birinci iddiaya ilişkin oalarak alınan “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” niteliğindeki, ikinci iddiaya ilişkin olarak alınan “başvurunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi