KİK Kararı: 2013/UH.I-2048

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/035
Gündem No : 73
Karar Tarihi : 06.05.2013
Karar No : 2013/UH.I-2048
BAŞVURU SAHİBİ:
Berra Temizlik Tarım Ürün. Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti., BABALIK MAH. YAPICI İŞ MERKEZİ A BLOK NO: 4/407 KONYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Konya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, Yenişehir Mahallesi Vatan Caddesi No: 2 42060 KONYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/13912 İhale Kayıt Numaralı "Çevre Düzenleme Ve Bakım Hizmetleri" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Konya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğütarafından 05.03.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Çevre Düzenleme Ve Bakım Hizmetleri” ihalesine ilişkin olarak Berra Temizlik Tarım Ürün. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 27.03.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.04.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.04.2013tarih ve 13181sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.04.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/1471sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından verilen cevapta yaklaşık maliyette mükerrer kalemler olduğu için yanlış hesaplandığının belirtildiği, yaklaşık maliyetin yanlış hesaplanmasının sağlıklı teklif verilmesini engellediğinden dolayısıyla ihalenin iptal edilmesi gerektiği, eğer yaklaşık maliyet doğru hesaplanmışsa kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği,

2. İdare tarafından işin birim kalemlerinin yazılmasına rağmen ihaleye götürü bedel teklif alınmak suretiyle çıkıldığı, ancak iş ve malzeme kalemleri oranlarının ihale dokümanında da yer almadığı, iş kalemlerinin gerçekleştirilmesinden sonra bu kalemlerin hak edişlerle ödenmesi noktasında netlik bulunmadığı, idarenin yaptığı işlemin Kamu İhale Genel Tebliğinin 31.1 inci maddesine aykırı olduğu,

3. İhale konusu işin “çevre düzenleme ve bakım işi” olduğu ancak ihale komisyonunda işin uzmanı olarak sadece bir Ziraat Mühendisinin bulunduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1 )Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8 inci maddesinde,

“(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü,

Başvuruya konu ihalenin İdari Şartnamesinin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde,

“a) Adı: Çevre Düzenleme ve Bakım Hizmetleri

_b) Miktarı ve türü:_71 Kalem iş

c) Yapılacağı yer: Konya” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddesinde,

“19.1. İstekliler tekliflerini, götürü bedel üzerinden vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekli ile toplam bedel üzerinden götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

AynıŞartname’nin “Teklif fiyata dâhil giderler” başlıklı 25 inci maddesinde,

_“25.1._Ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyata dahildir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9 uncu maddesinde,

“1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 210 (İkiyüzon) gündür” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç olmak üzere yaklaşık maliyetinin belirlenmesi ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede; şikâyete konu ihalede idare tarafından yaklaşık maliyetin tespitinde, ihale konusu iş kapsamında alımı ve yapımı gerçekleştirilecek 71 kalem maliyet bileşenine ilişkin olarak başvuru sahibi isteklinin de dâhil olduğu 3 ayrı firmadan fiyat teklifi alındığı ve gelen fiyatların ortalaması alınarak yaklaşık maliyetin toplam 1.023.572,37TL tutarında belirlendiği görülmüştür.

İhale konusu işe ilişkin Teknik Şartname incelendiğinde, idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda yaklaşık maliyetin tespitinde, mükerrer hesaplanan kalemler olduğuna ilişkin örnek olarak verilen çukur açılması, fidan dikimi, saha tanzimi, yabancı otların temizliği, makine ile çayır biçme, fidan bakımı gibi bileşenlerin işin farklı aşamalarının yürütülmesine ilişkin olduğu ayrıca idare tarafından da fiyat araştırması yapılırken söz konusu kalemler için ayrı ayrı teklif alındığı anlaşılmış olup idarenin yaklaşık maliyete esas birim fiyat listesinde mükerrer kalemlerin bulunduğuna ilişkin gerekçesi yerinde görülmemiştir.

Kaldı ki idarenin iddia ettiği gibi mükerrer hesaplama yapıldığı kabul edilmesi halinde yaklaşık maliyetin bu gerekçeyle değiştirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde,

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesinde,

“ İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir… ” açıklaması,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında,

“ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde,

“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesine göre idarelerin, geçerli teklifleri belirledikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre aşırı düşük teklifleri tespit etme ve bu teklifler hakkında açıklama isteme yükümlülüğü bulunmaktadır. Söz konusu ihale konusunun personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı anlaşılmakla birlikte, istikrar kazanmış Kurul kararları doğrultusunda personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde de, kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

İnceleme konusu ihalede; idare tarafından yapılan yaklaşık maliyet hesabında, yüklenici kârına ilişkin bir belirlemenin olmadığı, ancak maliyet hesabında kullanılan bedellerin piyasa araştırması sonucu elde edilen fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması olduğu dikkate alındığında, bu bedellerin yüklenici kârı içeren tutarlar olduğu anlaşılmıştır. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin yukarıda aktarılan 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre, idarece belirlenebilecek azami kâr miktarı olan, yaklaşık maliyet hesabında bulunan tutarın % 20’si oranındaki kâr bedelinin hariç tutulması sonucu elde edilen 852.976,98TL kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren Çiftsan Botanik Aydın. Tic. San. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Berra Tem. Tar. Ürün. Nak. San. Ltd. Şti. nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden;

a) İstekli olabilecekler; ön yeterlik ve/veya ihale dokümanının verilmesi, ön yeterlik ve/veya ihale ilanında veya ön yeterlik ve/veya ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,

…

c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler,

Hakkında başvuruda bulunabilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikâyetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi isteklinin “ idare tarafından işin birim kalemlerinin yazılmasına rağmen ihaleye götürü bedel teklif alınmak suretiyle çıkıldığı, ancak iş ve malzeme kalemlerinin oranlarının ihale dokümanında da yer almadığı, iş kalemlerinin gerçekleştirilmesinden sonra bu kalemlerin hak edişlerle ödenmesi noktasında netlik bulunmadığı” yönündeki iddiasının ihale dokümana yönelik bir başvuru olduğu, başvuru sahibinin 05.03.2013 tarihinde yapılan ihaleye teklif vererek istekli sıfatını kazandığı ve ihaleye teklif verdikten sonra ihale dokümanına yönelik başvuruda bulunma ehliyetini kaybettiği hususları dikkate alındığında söz konusu iddiaya ilişkin olarak başvurunun ehliyet ve süre yönünden reddedilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun “Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasında “ Kurum itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler.” hükmü,

İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuruların şekil unsurları”başlıklı 8 inci maddesinin onuncu fıkrasında “ İdarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemez” hükmü,

Anılan Yönetmeliğin “İtirazen şikâyet başvuruları” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında “İdareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilir.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında “İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması yer almaktadır.

Yapılan incelemede, idareye yapılan şikâyet başvurusunda söz konusu iddianın yer almadığı, bu nedenle idarenin şikâyete verdiği cevapta da anılan iddiaya ilişkin herhangi bir değerlendirmenin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunmanın ön koşulu idareye usulüne uygun şikâyet başvurusu yapılmasıdır. Söz konusu iddia ile ilgili başvuru sahibinin idareye şikâyet başvurusunun olmadığı, doğrudan Kuruma başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından anılan mevzuat doğrultusunda bu iddiaya ilişkin başvurunun reddi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren Çiftsan Botanik Aydın. Tic. San. Ltd. Şti. ile Berra Tem. Tar. Ürün. Nak. San. Ltd. Şti. nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi