KİK Kararı: 2013/UH.I-1468

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/025
Gündem No : 6
Karar Tarihi : 25.03.2013
Karar No : 2013/UH.I-1468
BAŞVURU SAHİBİ:
Emmioğlu Temizlik Hizmetleri Dayanıklı Tüketim Malları Gıda Turizm İnşaat San. Ve Tic. Ltd. Şti., CEMİL CAYMAZ MAH. ASLANLAR CAD. NO:68 KARABÜK

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karabük Yücel Huzurevi Müdürlüğü, Yenısehır Mahallesı Çamlık Caddesı 9 78200 KARABÜK

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/180769 İhale Kayıt Numaralı "Karabük Yücel Huzurevi Müdürlüğünün Kuruluşun Mutfağında, Yemek Pişirme Yoluyla Mamul Yemek Alımı, Dağıtımı Ve Servis Hizmetleri İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karabük Yücel Huzurevi Müdürlüğütarafından 27.12.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Karabük Yücel Huzurevi Müdürlüğünün Kuruluşun Mutfağında, Yemek Pişirme Yoluyla Mamul Yemek Alımı, Dağıtımı ve Servis Hizmetleri İşi” ihalesine ilişkin olarak Emmioğlu Temizlik Hizmetleri Dayanıklı Tüketim Malları Gıda Turizm İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 04.02.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.02.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.02.2013 tarih ve 5596 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.02.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/728 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı, bilgi ve belgelerle desteklenmediği, eksik olduğu, doğru ve eşit açıklama yapılabilmesi için idarenin örnek menüleri belirtmesi gerektiği, yemek menüsü verilmediği, bu menü verilmeden isteklilerin kendi menfaatleri doğrultusunda maliyet açıklaması yapacağı, hammaddelerin Teknik Şartname’de belirtilen gramajlara uygun olmadığı, Şartname’deki yemek çeşitliliğine uygun hesaplama yapılmadığı, İdari Şartname’de ifade edilen özel gün menüsü için gramaj listesi olmadığı, bu liste olmadan maliyetin nasıl hesaplandığı, hesaplandı ise proforma fatura bilgilerinin olup olmadığı, kahvaltı ve yemek hammaddelerinin belgelerle desteklenmediği, aşçı ve yardımcıları için asgari ücret üzerinden hesaplama yapıldığı, bu kişilerin daha yüksek ücret üzerinden çalıştırılması gerektiği, işçilik maliyetinin yanlış hesaplandığı, mali müşavir tarafından kaşelenip imzalanmadığı, elektrik su ve doğalgaz giderlerine hesaplamada yer verilmediği, temizlik malzemeleri için maliyet hesaplanmadığı veya eksik hesaplandığı, proforma faturalardaki beyanların olmadığı veya eksik olduğu, yetkili kişilerce onaylanıp onaylanmadığı, sözleşme giderlerinin doğru hesaplanmadığı, Güleç Sevgi Evleri Müdürlüğündeki personele verilecek yemeğin bu kuruluşa dağıtımı için araç, yakıt ve taşıma giderlerine ilişkin hesaplama yapılmadığı,

2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin Karabük İcra Dairelerinde hesaplarına sürekli kısıtlama konulması nedeniyle idare tarafından yapılacak hakedişlerin kesileceği, maaş ödemelerinde ve mal tedarikinde sıkıntılar yaşanacağı, hizmetin aksayacağı,

3. İhale üzerinde bırakılan istekli Derya Hazır Yemek Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile diğer istekli Derya Restaurant Gıda Day. Tük. Mad. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aralarında yakın akrabalık ve kan bağı olduğu, birinin yüksek diğerinin ise düşük teklif vererek avantaj sağladıkları, bu durumun mevzuata aykırı olması nedeniyle haklarında işlem yapılması gerektiğiiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İhale konusu işin tanımı İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ Karabük Yücel Huzurevi Müdürlüğünün Kuruluşun Mutfağında, Yemek Pişirme Yoluyla Mamul Yemek Alımı, Dağıtımı ve Servis Hizmetleri İşi ” olarak yapılmış ve Teknik Şartname’de öğün tür ve miktarları ile öğünlerde yer alması gereken girdilere ilişkin miktarlar belirtilmiştir.

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dâhildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

45.565 adet sabah kahvaltısı, 58.045 adet öğle yemeği, 44.165 akşam yemeği olmak üzere toplam :147.775 adet/öğün yemek teklif fiyata dahildir. (Karabük Güleç Sevgi Evleri Müdürlüğünün, kadrolu 14 (ondört) personeline mesai günlerinde verilecek olan, öğle yemeği öğünleri yukarıda yazılı toplam:147.775 adet/öğün miktarına dahildir)

25.3.2. Yemeklerin kuruluşta pişirildiği ve bu hizmetin sunulması işiyle ilgili olarak aylık 26 (yirmialtı) gün üzerinden fiilen çalışan personelin tüm mesaisini kuruluşta geçirdiği hallerde, hizmetin sunulmasıyla görevli;

(2) aşçı,

(2) aşçı yardımcısı,

(5) servis elemanı,

(4) bulaşıkçı personelin,

işçilik giderleri (işçi ücreti, sigorta prim giderleri, yemek, yol) teklif fiyata dâhildir.

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılan her personele çalışılan her gün için, günlük ücretine ilaveten ayrıca bir günlük ücret ödenecek ve ücret bordrosunda gösterilecek olup, teklif fiyata dâhildir.

Kuruluş mutfağı personeline aylık (26 gün) üzerinden bir gün için brüt 4,00-TL (Dört Türk Lirası) nakdi yol ücreti ödenecek olup, ücret bordrosunda gösterilecektir. Teklif fiyata dahildir.

Kuruluş mutfağında çalışacak personele aşağıda cinsi ve miktarı yazılı olan giyecek ayni olarak verilecektir.

1 - Aşçı Kıyafeti (2x2=4 Takım)

2 - Aşçı Yardımcısı Kıyafeti (2x2=4 Takım)

3 - Servis Elemanı Kıyafeti (5x2=10 Takım)

4 - Bulaşıkçı Kıyafeti (4x2=8 Takım)

25.3.3. Yılbaşı, bayram, davet, toplu yapılan doğum günleri vs. gibi özel günlerde yılda on iki defa olmak üzere, kuruluşta bakılan sayısının iki katına kadar kişinin yararlanacağı ?Özel Gün Menüsü? (en az beş çeşit olmak üzere 1-Kuruyemiş, 2-Kuru pasta 3-Yaş pasta, 4-Meyve, 5-İçecekler vs.) teklif fiyata dâhildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesinin,

Söz konusu ihaleye ilişkin Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “İşe başlama tarihi 01.01.2013; işi bitirme tarihi 31.12.2013 ” düzenlemesinin yer aldığı

Birim fiyat teklif cetvelinin,

A 1

B 2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

1

13 + Yaş Kahvaltı

Öğün

44.165

2

13 + Yaş Öğle Yemeği

Öğün

50.765

3

13 + Yaş Akşam Yemeği

Öğün

44.165

4

Özel Hizmet Alımı Personeli Kahvaltı

Öğün

1.400

5

Özel Hizmet Alımı Personeli Ana Öğün (Öğle ve Akşam Yemeği)

Öğün

7.280

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

şeklinde olduğu görülmüştür.

İhaleye onbeş isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca üç isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, beş isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, Mertel Tekstil Medikal Gıda İnş. Turz. Tic. San. İth. İhr. Ltd. Şti., Tortamışlar Nakliyat Gıda Temizlik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, A.G.A Yemekçilik Gıda İnşaat Tah. Turz. San.ve Tic. Ltd. Şti. ve Ferah Yemekhane Temizlik Nakliyat İnşaat Taahhüt Turizm Yazılım Servis Hizmetleri ve Ticaret Ltd. Şti.nin ise süresinde açıklama sunmadığı gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, Derya Hazır Yemek Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin açıklamaları uygun görülerek ihalenin üzerine bırakıldığı, başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

_a)_İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde ise,

“…79.4.İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1.İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2.İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1.İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.” açıklaması bulunmaktadır.

Anılan Kanun hükmü ve Tebliğ açıklaması birlikte değerlendirildiğinde; ihale komisyonunca tekliflerin 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirilmesinin ardından aşırı düşük tekliflerin ve bu tekliflerde önemli olan bileşenlerin belirlenmesinin zorunlu olduğu ve teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili açıklama istenmesi gerektiği hususunun açık ve tereddüde yer vermeyecek bir şekilde hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır.

Mevzuatın yukarıda aktarılan ve açıklanan hükümleri çerçevesinde; incelenen ihalede, teklif fiyatı aşırı düşük olarak kabul edilen beş istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talep yazıları incelendiğinde idarece teklifte önemli görülen ve açıklaması istenen önemli bileşenlerin belirtilmediği, örnek yemek menüsüne yer verilmediğisaptanmıştır.

Ayrıca, İhale konusu “Karabük Yücel Huzurevi Müdürlüğünün Kuruluşun Mutfağında, Yemek Pişirme Yoluyla Mamul Yemek Alımı, Dağıtımı ve Servis Hizmetleri İşi”nin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet işi olduğu ve personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer bulunmadığı anlaşılmakla beraber istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu Kararları uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı olmayan alımlardaki aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre, idarece belirlenebilecek azami kâr miktarı olan, yaklaşık maliyet hesabında bulunan tutarın % 20’si nispetindeki kâr bedelinin hariç tutulması sonucu elde edilen meblağın altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerekmektedir.

Başvuruya konu ihalede, yaklaşık maliyetin öğün bazında birim fiyat teklif alınmak suretiyle piyasa araştırması sonucunda tespit edildiği, maliyet tespitinde esas alınan birim fiyatlardaki kâr oranının ortalamasının tahmini %25 olabileceği kanaatiyle idarece kârsız yaklaşık maliyetin hesaplandığı ve bu tutarın altındaki isteklilerin sorgulandığı anlaşılmış olmakla birlikte anılan Yönetmelik hükmü gereği en fazla %20 oranında kâr belirlenebileceğinden hareketle 779.510,00 TL olan yaklaşık maliyettin 1,20’ye bölünmesi sonucu kârsız yaklaşık maliyetin 649.591,67 TL olduğu tespit edilmiştir. Bu itibarla, başvuru sahibi de dâhil olmak üzere teklif fiyatları kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olan isteklilerden açıklama istenmesine ilişkin yazıda her öğün için örnek menünün ve önemli bileşenlerin belirtilmesi suretiyle aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerekmektedir.

Bu aşamada, aşırı düşük teklif sorgulamasının, her öğün için örnek menünün ve önemli bileşenlerin belirtilmesi suretiyle açıklama istenilmeyen başvuru sahibi de dâhil olmak üzere yeniden yapılması gerekmektedir.

Ancak, incelenen ihalede tekliflerin sağlıklı veriler çerçevesinde hazırlanmasına, tekliflerin ve sonrasında aşırı düşük teklif açıklamalarının nesnel ve eşit şartlarda değerlendirmesinin mümkün olup olmadığının tespiti için, ihale dokümanı ve yaklaşık maliyet incelenmiş ve bunun neticesinde aşağıda yer alan tespitler nedeniyle ihalenin sonuçlandırılamayacağı anlaşılmış olup, ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Şikâyete konu alıma ilişkin düzenlenen İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı25.3’üncü maddesinde, yılbaşı, bayram, davet, toplu yapılan doğum günleri vs. gibi özel günlerde yılda on iki defa olmak üzere, kuruluşta bakılan sayısının iki katına kadar kişinin yararlanacağı özel gün menüsünün (en az beş çeşit olmak üzere 1-Kuruyemiş, 2-Kuru pasta, 3-Yaş pasta, 4-Meyve, 5-İçecekler vs.) teklif fiyata dâhil olduğunun belirtildiği, bununla birlikte özel gün menüsü maliyetinin yaklaşık maliyetin tespitinde dikkate alınmadığı, bu maliyetin birim fiyat teklif cetvelinde iş kalemi olarak belirlenmediği veistekliler tarafından söz konusu özel gün menüsü maliyetinin belirlenebilmesi için kuruluşta bakılan kişilerin sayısına ilişkin ihale dokümanında bir veri olmadığı,

Ayrıca, İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde Ulusal bayram ve genel tatil günleri için gün sayısının belirlenmediği tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, kâr hariç yaklaşık maliyet esas alınarak aşırı düşük tekliflerin belirlenmesinin mümkün olmadığı ayrıca ihale dokümanında yer alan belirsizlikler nedeniyle isteklilerin tekliflerini sağlıklı veriler çerçevesinde hazırlamalarına ve idarenin teklifleri ve sonrasında aşırı düşük teklif açıklamalarını nesnel ve eşit şartlarda değerlendirmesine imkân bulunmadığı anlaşıldığından ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un, anılan Kanuna göre yapılacak ihaleler ile ilgili olarak Kamu İhale Kurumunun görev ve yetkilerinin sayıldığı 53’üncü maddesinin (b) fıkrasının birinci bendinde “İhalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmak” görevi yer almaktadır. İncelemeye konu ihalede şikâyet konusu edilen hususun, taraflar arasında sözleşmenin imzalanması halinde sözleşmenin uygulanması aşamasında ortaya çıkabilecek hususla ilgili olması ve bu aşamadaki uyuşmazlıkların adli yargıyı ve sözleşme taraflarını ilgilendirmesi nedeniyle konu hakkında Kamu İhale Kurumunun inceleme görev ve yetkisi bulunmadığından, bu iddiaya ilişkin başvurunun 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

3 ) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un “İhaleye Katılamayacak Olanlar” başlıklı 11’inci maddesinde,

“İhaleye katılamayacak olanlar

Madde 11- Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar:

a) Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak idarelerce veya mahkeme kararıyla kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan veya örgütlü suçlardan veyahut kendi ülkesinde ya da yabancı bir ülkede kamu görevlilerine rüşvet verme suçundan dolayı hükümlü bulunanlar.

b) İlgili mercilerce hileli iflas ettiğine karar verilenler.

c) İhaleyi yapan idarenin ihale yetkilisi kişileri ile bu yetkiye sahip kurullarda görevli kişiler.

d) İhaleyi yapan idarenin ihale konusu işle ilgili her türlü ihale işlemlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve onaylamakla görevli olanlar.

e) (c) ve (d) bentlerinde belirtilen şahısların eşleri ve üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımları ile evlatlıkları ve evlat edinenleri

f) (c), (d) ve (e) bentlerinde belirtilenlerin ortakları ile şirketleri (bu kişilerin yönetim kurullarında görevli bulunmadıkları veya sermayesinin % 10'undan fazlasına sahip olmadıkları anonim şirketler hariç).

İhale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yükleniciler bu işin ihalesine katılamazlar. Aynı şekilde, ihale konusu işin yüklenicileri de o işin danışmanlık hizmeti ihalelerine katılamazlar. Bu yasaklar, bunların ortaklık ve yönetim ilişkisi olan şirketleri ile bu şirketlerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri için de geçerlidir.

İhaleyi yapan idare bünyesinde bulunan veya idare ile ilgili her ne amaçla kurulmuş olursa olsun vakıf, dernek, birlik, sandık gibi kuruluşlar ile bu kuruluşların ortak oldukları şirketler bu idarelerin ihalelerine katılamazlar.

Bu yasaklara rağmen ihaleye katılan istekliler ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. Ayrıca, bu durumun tekliflerin değerlendirmesi aşamasında tespit edilememesi nedeniyle bunlardan biri üzerine ihale yapılmışsa, teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir. ” hükmü,

Anılan Kanun’un “Yasak Fiil ve Davranışlar” başlıklı 17’nci maddesinde ise,

“İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:

a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek.

b) İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak.

c) Sahte belge veya sahte teminat düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek.

d) Alternatif teklif verebilme halleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif vermek.

e) 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılmak.

Bu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında bu Kanunun Dördüncü Kısmında belirtilen hükümler uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden; ihalelerde “… bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif vermek” fiilinin yasak olduğunun hüküm altına alınmış olduğu anlaşılmaktadır. Ancak gerek İhale Uygulama Yönetmeliklerinde gerekse de Kamu İhale Genel Tebliği’nde hangi hallerin “birden fazla teklif verme” olarak değerlendirilebileceği hususunda bir açıklama yer almamaktadır .

Derya Hazır Yemek Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin teklif dosyasında sunulan bilgi ve belgeler ile www.ticaretsicil.gov.tr adresinde yer alan 10.08.2011 tarihli ve 7877 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’ndeki bilgiler incelendiğinde, söz konusu şirketin ortaklarının 126 pay ile Nuray Adanır, 124 pay ile Fatih Ertaş olduğu, 13.09.2010 tarihli ve 7646 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde belirtildiği üzere Fatih Ertaş’ın tek başına imzası ile bahse konu şirketi şirket müdürü olarak temsil etmesine karar verildiği**,**

İhaleye teklif veren isteklilerden Derya Restaurant Gıda Day. Tük. Mad. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklif dosyasında sunulan bilgi ve belgeler ile www.ticaretsicil.gov.tr adresinde yer alan 10.01.2008 tarihli ve 6974 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi’ndeki bilgiler incelendiğinde, anılan şirketin ortaklarının 50 pay ile Rasim Ertaş, 40 pay ile İsmail Ertaş ve 10 pay ile Mehmet Ertaş olduğu, 24.05.2007 tarihli ve 6815 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi’nde ise Rasim Ertaş ve İsmail Ertaş’ın şirket müdürü olarak seçildiğinin belirtildiği tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme sonucunda, başvuruya konu ihaleye teklif veren Derya Restaurant Gıda Day. Tük. Mad. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Derya Hazır Yemek Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin ortakları ve şirket müdürlerinin bir kişi hariç soyadlarının aynı olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte söz konusu şirketleri temsil ve ilzama yetkili kişilerin farklı kişiler olduğu, farklı adreslerde faaliyet gösterdikleri, telefon ve faks numaralarının farklı olduğu, kişiler arasında akrabalık bağı bulunsa dahi, mevcut durumda, yer ve yönetim bakımından bir benzerliğin bulunmaması nedeniyle, ortakları arasında hısımlık bağı bulunan iki farklı şirketin ihaleye teklif vermesine 4734 sayılı Kanun’un yukarıda aktarılan maddeleri çerçevesinde engel bulunmadığı ve ihaleye teklif veren iki farklı şirketin ortakları arasında hısımlık bağı bulunmasının Kanunda yer alan yasak fiil veya davranışlarda bulunulduğu sonucuna varılması bakımından yeterli olmadığı anlaşıldığındansöz konusu durumun kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmediği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle; “ İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı, bilgi ve belgelerle desteklenmediği, eksik olduğu, doğru ve eşit açıklama yapılabilmesi için idarenin örnek menüleri belirtmesi gerektiği, yemek menüsü verilmediği, bu menü verilmeden isteklilerin kendi menfaatleri doğrultusunda maliyet açıklaması yapacağı, hammaddelerin teknik şartnamede belirtilen gramajlara uygun olmadığı, şartnamedeki yemek çeşitliliğine uygun hesaplama yapılmadığı, idari şartnamede ifade edilen özel gün menusu için gramaj listesi olmadığı, bu liste olmadan maliyetin nasıl hesaplandığı, hesaplandı ise proforma fatura bilgilerinin olup olmadığı, kahvaltı ve yemek hammaddelerinin belgelerle desteklenmediği, aşçı ve yardımcıları için asgari ücret üzerinden hesaplama yapıldığı, bu kişilerin daha yüksek ücret üzerinden çalıştırılması gerektiği, işçilik maliyetinin yanlış hesaplandığı, mali müşavir tarafından kaşelenip imzalanmadığı, elektrik su ve doğalgaz giderlerine hesaplamada yer verilmediği, temizlik malzemeleri için maliyet hesaplanmadığı veya eksik hesaplandığı, proforma faturalardaki beyanların olmadığı veya eksik olduğu, yetkili kişilerce onaylanıp onaylanmadığı, sözleşme giderlerinin doğru hesaplanmadığı, Güleç Sevgi Evleri Müdürlüğündeki personele verilecek yemeğin bu kuruluşa dağıtımı için araç, yakıt ve taşıma giderlerine ilişkin hesaplama yapılmadığı,__” şeklinde ifade edilen birinci iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca “… yaklaşık maliyetin tespitinde yapılan hatalar nedeniyle kâr hariç yaklaşık maliyetin esas alınarak aşırı düşük tekliflerin belirlenmesinin mümkün olmadığı ayrıca ihale dokümanında yer alan belirsizliklerin isteklilerin tekliflerini sağlıklı veriler çerçevesinde hazırlamalarına ve idarenin teklifleri ve sonrasında aşırı düşük teklif açıklamalarını nesnel ve eşit şartlarda değerlendirme imkânı bulunmadığı ” gerekçesine dayanılarak“** ihalenin iptaline** ” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin birinci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Karabük Yücel Huzurevi Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Karabük Yücel Huzurevi Müdürlüğünün Kuruluşun Mutfağında Yemek Pişirme Yoluyla Mamul Yemek Alımı, Dağıtımı ve Servis Hizmetleri Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa rayici esas alınarak toplam 779.510,00 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede 30 adet ihale dokümanı satın alındığı, 27.12.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 15 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, bir isteklinin teklifinin “ teşekkür mektubu verdiği” gerekçesiyleve ikiisteklinin tekliflerinin de “ iş deneyim belgelerinin uygun olmadığı ” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması sonrasında ihalede 12 geçerli teklifin kaldığı, bu teklif bedellerinin;

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Mertel Tekstil Medikal Gıda İnş.Turz.Tic San. İth. İhr. Ltd. Şti

514.969,10

Tortamışlar Nakliyat Gıda Temizlik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi

549.967,00

A.G.A Yemekçilik Gıda İnşaat Tah.Turz.San.ve Tic. Ltd. Şti.

554.755,00

Ferah Yem. Temz. Nak. İnş. Taah. Yaz. Serv. Hiz. ve Tic. Ltd. Şti.

559.435,50

Derya Hazır Yemek Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.

592.575,25

Emmioğlu Temz. Hiz. Day. Tük. Mal.Gı.Turz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

643.122,00

Büyükpınar Bilgi İşlem Oto.Gd.Te.Ta. İn.Ta.Tic. Ltd.Şti

674.959,50

Ak-Er Toplu Yemek ve Tem. Hizm. San.Tic.Ltd.Şti.

702.457,85

Diva Kurumsal Yemek Ser. Hiz.Gıd.Tu.Ta.Kı. San. Ve Tic. Ltd.Şti.

718.414,75

Derya Restaurant Gıda Day.Tük.Mad.Tur. San.Ve Tic.Ltd.Şti

737.455,75

Leziz Kurumsal Yemek Hazır Gıda Temizlik Sos.Hiz.San.Ve Tic.Ltd.Şti

749.955,00

Caner Sos. Hizm. İnş. taah. Turz. Med. San. ve Tic. Ltd. Şti.

903.970,00

Şeklinde verildiği, idarece beş isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, Mertel Tekstil Medikal Gıda İnş. Turz. Tic. San. İth. İhr. Ltd. Şti., Tortamışlar Nakliyat Gıda Temizlik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, A.G.A Yemekçilik Gıda İnşaat Tah. Turz. San.ve Tic. Ltd. Şti. ve Ferah Yemekhane Temizlik Nakliyat İnşaat Taahhüt Turizm Yazılım Servis Hizmetleri ve Ticaret Ltd. Şti.’nin ise süresinde açıklama sunmadığı gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, Derya Hazır Yemek Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin açıklamaları uygun görülerek ihalenin üzerine bırakıldığı, başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedellerinden biri hariç olmak üzere diğerleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ ihalenin iptaline” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi