KİK Kararı: 2013/UH.I-1047

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/015
Gündem No : 41
Karar Tarihi : 18.02.2013
Karar No : 2013/UH.I-1047
BAŞVURU SAHİBİ:
Zafer Öznalcı, ARDA MAH. AVNİ GEMİCİOĞLU CAD. NO:147/4 MANİSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Manisa Belediye Başkanlığı (Sağlık İşleri Müdürlüğü), Manisa Belediye Sarayi / Manısa / Türkıye 45010 MANİSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/190587 İhale Kayıt Numaralı "Şehrimizde Vefat Eden Hemşerilerimizin Ailelerine Yapılacak Taziye Hizmet İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Manisa Belediyesi Sağlık İşleri Müdürlüğütarafından 09.01.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Şehrimizde Vefat Eden Hemşerilerimizin Ailelerine Yapılacak Taziye Hizmet İşi” ihalesine ilişkin olarak Zafer Öznalcı’nın 15.01.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.01.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.01.2013tarih ve 2826sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.01.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/437sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Kesinleşen ihale kararına göre ihalenin hiçbir açıklama istenilmeden Hatice Durmaz’a ihale edildiği, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak Zeliha Gülmez’in belirlendiği, yaklaşık maliyeti 217.000,00 TL olan ihalede % 50’den fazla tenzilata sahip olan Hatice Durmaz’ın en avantajlı teklif olarak, Zeliha Gülmez’in ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu, ihale komisyonunun aşırı düşük teklif sorgulaması yapmadan ihaleyi sonuçlandırdığı,

Kesinleşen ihale kararı ekinde tebliğ edilen ihale komisyonu kararında “Yapılan değerlendirme sonucu firma tekliflerinin sınır değer altında olmadığı görülmüştür. İhale dosyalarının incelenmesi sonucunda personele dayalı hizmet alımları dışında ki hizmetlerin sınır değerinin tespitine dair açık mevzuat bulunmadığından ihale konusu işin sınır değerinin hesaplanmasında yapım işlerinde kullanılan sınır değer hesaplama modülünden faydalanılmıştır. Bu hesaplama modülüne göre yapılan sınır değer hesaplamasında en düşük teklifin sınır değerin altında kalmadığı görülmüştür.” denildiği, hizmet alımları ile yapım işlerinin birbirinden farklı işler olduğu, bu nedenle yapımda kullanılan hesabın hizmet alımlarında kullanılmasının mevzuata aykırı olduğu,

2. İdari Şartname’nin 18’inci maddesinde “ihale konusu hizmetin tamamı veya bir kısmı alt yüklenicilere yaptırılamaz” denildiği, ancak ihaleye teklif veren diğer iki isteklinin kendilerine ait işyerleri olmadığı, ihale üzerlerinde kaldığı takdirde işi, belgelerini kullandıkları diğer firmalara yaptıracakları, bu düzenlemenin de mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihale, Manisa Belediyesi Sağlık İşleri Müdürlüğü tarafından yapılan “Şehrimizde Vefat Eden Hemşerilerimizin Ailelerine Yapılacak Taziye Hizmeti Alımı” işidir.

Bahse konu ihalede 4 adet ihale dokümanı satın alınmış ve 09.01.2013 tarihinde yapılan ihaleye Hatice Durmaz, Zeliha Gülmez ve Zafer Öznalcı olmak üzere 3 istekli katılmıştır.

Yaklaşık maliyeti piyasa araştırması ile 217.754,64 TL olarak belirlenen ihalede isteklilerden Hatice Durmaz 89.411,00 TL, Zeliha Gülmez 124.081,00 TL ve Zafer Öznalcı 161.990,00 TL fiyat teklifi vermiştir.

İhale komisyonu 09.01.2013 tarihli kararı ile ihalenin, İdari Şartname’nin 35.1’inci maddesi uyarınca en düşük fiyat teklifi veren Hatice Durmaz üzerinde bırakılmasına, Zeliha Gülmez’in ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmesine karar vermiştir.

İhale komisyonu kararı 11.01.2013 tarihinde ihale yetkilisince onaylanmıştır.

Başvuru sahibi iddiasında ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak karara bağlanması gerektiğini ileri sürmektedir.

Başvuru sahibinin bu yöndeki şikâyet başvurusu idarece “Yapılan inceleme neticesinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder…” şeklinde yer aldığı üzere verilen tekliflerin aşırı düşük teklif olup olmadığının tespitinde yaklaşık maliyetten önce verilen diğer tekliflere göre değerlendirme yapılacağı hüküm altına alındığından, isteklilerin teklifleri 161.990,00 TL, 124.081,00 TL ve 89.411,80 TL olduğu ve hiçbir istekli teklifi sınır değer altı olarak değerlendirilmemiştir…” gerekçesiyle reddedilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

_(Ek fıkra: 20/11/2008-5812/12 md.)_İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.

Ayrıca anılan Kanun hükmü gereğince aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye Kurum yetkili kılınmıştır. Bu çerçevede, ihale komisyonu varsa Kurum tarafından belirlenmiş kriterlere yoksa diğer tekliflere veya belirlenen yaklaşık maliyete göre aşırı düşük teklifleri tespit edecektir. Başvuruya konu ihale dokümanı incelendiğinde her ne kadar ihale konusu işin (malzemeli yemek hizmeti alımı) personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet niteliğinde olmadığı anlaşılmakla birlikte, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde de diğer hizmet alımlarında olduğu gibi kârsız yaklaşık maliyetin altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak belirlenmesi gerektiği yönünde istikrar kazanmış Kurul kararları dikkate alındığında, ihalede kârsız yaklaşık maliyet tutarı olan 181.462,20 TL tutarın altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerekmektedir.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak;

İhale konusu iş “Şehrimizde Vefat Eden Hemşerilerimizin Ailelerine Yapılacak Taziye Hizmeti Alımı” işi olarak tanımlanmış olup, birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihale edilen ihale konusu işin birim fiyat teklif cetveli aşağıdaki gibi düzenlenmiştir.

A 1

B 2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

1

Lahmacun

Adet

40.080

2

Ayran

Adet

40.080

3

Sade Tahin Helva

Kg

3.340

4

Ekmek

Adet

16.700

Toplam Tutar (K.D.V Hariç)

İdari Şartname’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.5.3’üncü maddesinde “7.5.3.İsteklinin imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler ise şunlardır: a) Alım konusu malın gıda veya gıda ile temas eden madde ve malzeme olması durumunda gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin üretimini düzenleyen mevzuat çerçevesinde aday veya istekli adına düzenlenmiş ve alım konusu mal veya malların faaliyet konusu olarak belirlendiği Gıda Sicil Belgesi (Sertifikası) ya da aday ve istekli adına ve teklif edilen ürüne ilişkin düzenlenen Gıda Üretim Sertifikası/Gıda Üretim İzin Belgesi

b) Adayın veya isteklinin alım konusu malı ürettiğine ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili kurum veya kuruluşlarca düzenlenen ve aday veya isteklinin üretici veya imalatçı olduğunu gösteren belgeler.

Aday veya istekli imalatçı olduğunu yukarıdaki belgelerden birini sunarak tevsik etmelidir.

İmalatçı veya Yetkili Satıcı olduğuna dair; İhale konusu Lahmacun, Ayran, Tahin Helva, Ekmek için ayrı ayrı her ürüne ait Gıda İşletmelerinin Kayıt Ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliği Kapsamında alınmış İşletme Kayıt Belgesi’nin aslı yada aslına uygun olduğunu gösterir noter onaylı sureti yada ?”Aslı İdarece Görülmüştür”? onaylı fotokopisini teklif kapsamında sunacaklardır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin 7.5.3’üncü maddesinde yer alan düzenlemeden anlaşılacağı üzere ihaleye ihale konusu hizmet alımı içerisinde yer alan (ekmek, lahmacun, ayran ve sade tahin helvası) ürünlerin imalatçısı ve/veya yetkili satıcılarının katılabileceğinin düzenlendiği dikkate alındığında başvuru sahibinin ihaleye imalatçı olmayan isteklilerin katılımının doğru olmadığı yönündeki iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklif fiyatı kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında olan isteklilerin teklifleri aşırı düşük teklif olarak değerlendirilerek açıklama istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ Kesinleşen ihale kararına göre ihalenin hiçbir açıklama istenilmeden Hatice Durmaz'a ihale edildiği, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak Zeliha Gülmez’in belirlendiği, yaklaşık maliyetin 217.000,00 TL olan ihalede % 50’den fazla tenzilata sahip olan Hatice Durmaz'ın en avantajlı teklif olarak, Zeliha Gülmez’in ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu, ihale komisyonunun aşırı düşük teklif sorgulaması yapmadan ihaleyi sonuçlandırdığı, kesinleşen ihale kararı ekinde tebliğ edilen ihale komisyonu kararında “Yapılan değerlendirme sonucu firma tekliflerinin sınır değer altında olmadığı görülmüştür. İhale dosyalarının incelenmesi sonucunda personele dayalı hizmet alımları dışında ki hizmetlerin sınır değerinin tespitine dair açık mevzuat bulunmadığından ihale konusu işin sınır değerinin hesaplanmasında yapım işlerinde kullanılan sınır değer hesaplama modülünden faydalanılmıştır Bu hesaplama modülüne göre yapılan sınır değer hesaplamasında en düşük teklifin sınır değerin altında kalmadığı görülmüştür." denildiği, hizmet alımları ile yapım işlerinin bir birinden farklı işler olduğu, bu nedenle yapımda kullanılan hesabın hizmet alımlarında kullanılmasının mevzuata aykırı olduğu ,” şeklinde dile getirdiği birinci iddiası kapsamında Kurulca, “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin birinci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Manisa Belediye Başkanlığı Sağlık İşlen Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Şehrimizde Vefat Eden Hemşerilerimizin Ailelerine Yapılacak Taziye Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin toplam 217.754,64 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (4) adet ihale dokümanı satın alındığı, 09.01.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 3 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, 3 teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği , bu teklif bedellerinin;

İsteklinin Adı

Teklif bedeli (TL)

Hatice Durmaz

89.411,80

Zeliha Gülme

124.081,00

Zafer Öznalcı

161.990,00

Şeklinde verildiği, idarece, “ Yapılan inceleme neticesinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder.“ şeklinde yer aldığı üzere verilen tekliflerin aşırı düşük teklif olup olmadığının tespitinde yaklaşık maliyetten ünce verilen diğer tekliflere göre değerlendirme yapılacağı hüküm altına alındığından, isteklilerin teklifleri 161.990,00 TL, 124.081,00 TL ve 89.411,80 TL olduğu ve hiçbir istekli teklifi sınır değer altı olarak değerlendirilmemiştir... ” gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden en düşük fiyat esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması istemeden ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi