KİK Kararı: 2012/UY.III-4999

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/078
Gündem No : 5
Karar Tarihi : 27.12.2012
Karar No : 2012/UY.III-4999
BAŞVURU SAHİBİ:
Begsa Enerji İnş. Elekt. Gıda Petrol San. Ve Tic. Ltd. Şti., AHMET YESEVİ MAH. AÇIKSU CAD. NO : 170/A ŞANLIURFA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Şanlıurfa İl Özel İdaresi Yatırım Ve İnşaat Müdürlüğü, Ertuğrul Gazi Mah. N.Fazıl Kısakürek Cad. No: 35/C ŞANLIURFA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/97405 İhale Kayıt Numaralı "Siverek İlçesi Büyükçavuşlu Köyü İ.Ö.O. Ve Lojman Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Şanlıurfa İl Özel İdaresi Yatırım ve İnşaat Müdürlüğütarafından 24.08.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Siverek İlçesi Büyükçavuşlu Köyü İ.Ö.O. ve Lojman Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Begsa Enerji İnş. Elekt. Gıda Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 31.10.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 15.11.2012 tarih ve 37523 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.11.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/4195 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, başvuruya konu ihalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı sunulan analiz ve alt analizlerin birim fiyat tariflerine uygun olmadığı, hesap cetveli ve nakliye analizlerinin sunulmadığı pozlara ait açıklamalarda rayiçlerin eksik olduğu, analizlerde aritmetik hata olduğu, nakliye girdilerine yer verilmediği ve işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında belirlendiği, proforma faturalar ile analizlerin uyumlu olmadığı, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının mevzuata uygun şekilde düzenlenmediği, proforma faturalarda meslek mensubu onayının ve kaşesinin bulunmadığı, faturayı veren tacirin imza sirküleri ile meslek mensubunun oda kayıt belgesinin açıklama dosyasında yer almadığı, benzer alt analizlerde aynı iş kalemlerine ilişkin iki farklı fiyatlandırma yapıldığı, açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin uygun teklifler verilmiş olsa da açıklama istenilmeyen iş kalemleri ile teklifin manipüle edildiği, bu nedenle açıklama istenilmeyen iş kalemlerinin fiyatlarının da incelenmesi gerektiği, bazı iş kalemlerine teklif edilen fiyatın işçilik ücretini dahi karşılamadığı, bu nedenle iş mevzuatına aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihaleye 13 isteklinin katıldığı, yaklaşık maliyet ve teklif fiyatları üzerinden yapılan hesaplama neticesinde sınır değerin 836.540,22 TL olarak belirlendiği, teklif fiyatı sınır değerin altında olan 6 isteklinin tekliflerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istendiği, 4 isteklinin tekliflerine ilişkin olarak açıklama sunmadığı ve değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği, aşırı düşük teklif açıklamalarını sunan iki istekliden, Oğuzhan Karaman tarafından sunulan açıklamalar kapsamında açıklama istenmeyen analiz girdilerine yer verilmediğinden, proforma faturasında tarih bulunmadığından ve taşıma mesafesi doğru hesaplanmadığından söz konusu teklifin değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülen Halil Sancar üzerinde bırakılmasına karar verildiği görülmüştür.

İhale konusu işin, 8 derslikli ilköğretim okulu inşaatı, 4 lojman inşaatı, saha tanzimi, 50m3 fosseptik, 50 KWA trafo ve Atatürk büst kaidesi işlerinden oluştuğu, idarece 28 inşaat kalemi ve bir adet tesisat iş kalemi için açıklama istenildiği, 64 adet açıklama istenilen analiz girdisinin belirlendiği görülmüştür .

İhale üzerinde bırakılan isteklinin 831.000,00 TL tutarındaki teklifine ilişkin olarak, 24.09.2012 tarihinde idareye sunmuş olduğu açıklamaların hesap icmali, birim fiyat analizi, proforma fatura, maliyet hesapları, kamu kurum ve kuruluş poz listesi ve nakliye analizinden oluştuğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesi, yapım işi ihalelerine ilişkin olup, söz konusu maddede; aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin sınır değerin belirlenmesine, idarenin yaklaşık maliyeti hazırlama aşamasında yapması gereken iş ve işlemlerin neler olduğuna, teklifi belirlenen sınır değerin altında kaldığı için aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen isteklilerden idarece ne çerçevede açıklama isteneceğine ve isteklilerin tekliflerine ilişkin yazılı açıklama kapsamında sunması gereken belgelerin neler olduğu ve nasıl sunulması gerektiğine ilişkin ayrıntılı düzenlemelere ve açıklamalara yer verilmiştir.

Anılan Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45.1.2’nci maddesinde

“Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.” açıklamasına,

45.1.2.1’nci maddesinde “İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yapım işi ihalelerine ilişkin olarak aşırı düşük teklif değerlendirmesine ilişkin 45’inci maddesinde ise,

“…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.) Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.” şeklinde açıklamalar yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamalar incelendiğinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin, iş grupları bazında ayrı ayrı tüm imalat kalemleri ve bazı analiz girdilerine yer verdiği maliyet tablolarında, açıklama istenen iş kalemlerinden 26 adedi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış olan birim fiyatlardan %25 kâr ve genel gider hariç tutarına kendi kâr ve genel giderini ekleyerek oluşturulan birim fiyatları, diğer 26.252/C1ANL, 26.206/C1/ANL ve Özel İnş.08 Poz No’lu iş kalemleri için proforma fatura ve analiz sunduğu görülmüştür.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış olan birim fiyatlarla açıklanmayan ve idarece açıklanması istenilen 26.206/C1/ANL Poz No’lu “3cm Kalınlığında Adıyaman Mozel Bej Mermer ile Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kalemi ve 26.252/C1ANL Poz No’lu “2 cm kalınlığında Adıyaman Mozel Bej Mermer ile Duvar kaplaması Yapılması” iş kalemi ile ilgili olarak Çevre ve Şehir Bakanlığı tarafından yayımlanmış analiz girdileri miktarları esas alınarak açıklama yapıldığı, analiz girdisi içinde yer alan “Adıyaman mozel bej mermer” için, Adalar Mad. Tar. İnş. Hay. Taş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından 17.09.2012 tarihinde düzenlenmiş olan Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan şekil şartlarına uygun proforma fatura sunulduğu, söz konusu analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde geçerli saatlik asgari ücret olan 4,18 TL/saat’in üstünde 4,30 TL/saat olduğu, Özel İnş.08 Poz No’lu “515 cm. Göz Aralığında 4,5 mm Kalınlığında PVC Kaplamalı Panel Çit Yapılması” iş kalemine ilişkin olarak ise malzeme ve işçilik girdileri belirtilerek analiz oluşturulduğu, analiz girdisi olan panel çit ile ilgili olarak Yıl-Pa Yapı Malz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş olan ve Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan şekil şartlarına uygun proforma fatura sunulduğu, söz konusu iş kalemine ilişkin düzenlenen analizde işçilik ücretinin 4,30 TL/saat olduğu ve dolayısıyla ihale tarihinde geçerli saatlik asgari ücretin üzerinde bulunduğu tespit edilmiştir.

Yukarıda yer alan tespitler çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan ve idarece açıklanması istenen iş kalemleri için 4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatına uygun şekilde açıklama yapıldığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde, “ _Başvuruya konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, sunulan analiz ve alt analizlerin birim fiyat tariflerine uygun olmadığı, hesap cetveli ve nakliye analizlerinin sunulmadığı, pozlara ait açıklamalarda rayiçlerin eksik olduğu, analizlerde aritmetik hata olduğu, nakliye girdilerine yer verilmediği ve işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında belirlendiği, proforma faturalar ite analizlerin uyumlu olmadığı, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının mevzuata uygun şekilde düzenlenmediği, proforma faturalarda meslek mensubu onayının ve kaşesinin bulunmadığı, faturayı veren tacirin imza sirküleri ile meslek mensubunun oda kayıt belgesinin açıklama dosyasında yer almadığı, benzer alt analizlerde aynı iş kalemlerine ilişkin iki farklı fiyatlandırma yapıldığı, açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin uygun teklifler verilmiş olsa da açıklama istenilmeyen iş kalemleri ile teklifin manipüle edildiği, bu nedenle açıklama istenilmeyen iş kalemlerinin fiyatlarının da incelenmesi gerektiği, bazı iş kalemlerine teklif edilen fiyatın işçilik ücretini dahi karşılamadığı,_bu nedenle iş mevzuatına aykırı olduğu ” şeklinde yer alan iddiaları hakkında Kurulca, iddiaların yerinde olmadığı gerekçesiyle “ itirazen şikayet başvurusunun reddine ” ilişkin karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarına ilişkin İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi çerçevesinde inceleme raporu ve eki bilgi ve belgelerle sınırlı olarak yapılan inceleme ve hukuki değerlendirmeye göre;

Şanlıurfa İl Özel İdaresi Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Siverek İlçesi Büyükçavuşlu Köyü İ.Ö.O. ve Lojman Yapım İşi ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin, birim fiyatlar esas alınarak toplam 1.305.856,12 TL olarak hesaplandığı;

Bahse konu ihalede (31) adet ihale dokümanı satın alındığı, 24.08.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye (13) istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece yapılan teklif değerlendirmesine göre, verilen 13 teklifin geçerli teklif olarak kabul edildiği, aşırı düşük teklif sorgulaması için sınır değerin geçerli teklifler üzerinden 836.540,22 TL olarak hesaplandığı, bu bedeli altında teklif veren ihale üzerinde bırakılan istekli de dahil olmak üzere altı istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen en düşük bedelli dört firma tarafından aşırı düşük açıklamada bulunulmadığı için tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, açıklama sunan düşük teklif bedelli firmanın aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığı, açıklama sunan diğer istekli Halil SANCAR’ın açıklamalarının uygun bulunarak ihalenin bu istekli üzerinde bırakılarak sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

İhale konusu işin; 8 Derslikli İlköğretim Okulu inşaatı, 4 Lojman İnşaatı, Saha Tanzimi, 50 m3 Fosseptik, 50 KWA Trafo ve Atatürk büst kaidesi işlerinden oluştuğu, idarece, 28 inşaat kalemi ve bir adet tesisat iş kalemi için açıklama istenildiği, 64 adet açıklama istenilen analiz girdilerinin belirlendiği,

İhale üzerinde bırakılan isteklinin 831.000,00 TL tutarındaki teklifine ilişkin olarak,idareye sunmuş olduğu açıklamaların hesap icmali, birim fiyat analizi, proforma fatura maliyet hesapları, kamu kurum ve kuruluş poz listesi ve nakliye analizinden oluştuğu,

Söz konusu açıklamalar incelendiğinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin, iş grupları bazında ayrı ayrı tüm imalat kalemleri ve bazı analiz girdilerine yer verdiği maliyet tablolarında, açıklama istenen iş kalemlerini taralı olarak belirttiği, açıklama istenmeyen tüm iş kalemleri için 0,01 TL fiyat öngördüğü, açıklama istenen iş kalemlerinden 26 adedi için Çevre ve ŞehircilikBakanlığı tarafından yayımlanmış olan birim fiyatlardan % 25 kar ve genel gider hariç tutarına kendi kar ve genel giderini ekleyerek oluşturulan birim fiyatları, diğer “ 26.252/C1ANL, 26 206/C1/ANL ve özel İnş 08 Poz”no’lu iş kalemleri için proforma fatura ve analiz sunduğu,

Görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38’inci maddesinin son fıkrasında,

“İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasında,

“İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.” hükmüne yer verilmiş;

Anılan Yönetmeliğin aynı maddesinin üçüncü fıkrasında ise, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonunun bu düzenlemeyi esas alacağı hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “ Aşırı düşük teklif değerlendirmesi ” başlıklı 45’inci maddesi, yapım işi ihalelerine ilişkin olup, söz konusu maddede; aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin sınır değerin belirlenmesine, idarenin yaklaşık maliyeti hazırlama aşamasında yapması gereken iş ve işlemlerin neler olduğuna, teklifi belirlenen sınır değerin altında kaldığı için aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen isteklilerden idarece ne çerçevede açıklama isteneceğine ve isteklilerin tekliflerine ilişkin yazılı açıklama kapsamında sunması gereken belgelerin neler olduğu ve nasıl sunulması gerektiğine ilişkin ayrıntılı düzenlemelere ve açıklamalara yer verilmiştir.

Yukarıya aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bir yapım işi ihalesinde, aşırı düşük teklif olarak belirlenen teklif sahibi isteklilerin idareye sunacakları açıklama kapsamında hesap cetveline de yer vermeleri gerekmektedir.

Anılan Tebliğ’in “ Aşırı düşük teklif değerlendirmesi ” başlıklı 45.1.2’nci maddesinde,

“Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.” açıklamasına,

45.1.2.1’inci maddesinde,

“İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklamasına yer verilmiş,

Anılan Tebliğ’in 45.1.3’üncü maddesinde de sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulmasının istenmeyeceği açıkça belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yapılan düzenlemeler, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin olarak isteklilere açıklama yapma ve belgelendirme zorunluluğu getirmekte, geriye kalan % 20’lik kısmın ise sorgulamaya konu edilmesini ve bu kapsamda yer alan kalemlere ilişkin analiz ve belgelendirme yapılmasını engellemektedir.

Ancak, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinde sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemlerine yer verilmesi gerektiği açıktır.

Dolayısıyla, açıklamalar kapsamında hesap cetvelinin sunulmasının istenilmesinden teklifin, açıklama istenilen iş kalemleri ile açıklama istenilmeyen kalemler ile birlikte bir bütün olarak değerlendirileceği ve isteklilerce açıklama istenilecek kalemler ile açıklama istenilmeyecek benzer nitelikli kalemlere verilen tekliflerin birbiriyle uyumlu olması gerektiği, aksi halde tekliflerin sağlıklı ve gerçekçi hazırlandığından ve sağlıklı bir rekabet ortamından bahsedilemeyecektir.

Başvuruya konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan ve idarece kendisine bildirilen iş kalemleri için 4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatına uygun olacak şekilde açıklama yapılmıştır.

Ancak, sorgulamaya konu edilmeyen ve yaklaşık maliyetin % 20’sini oluşturan iş kalemleri için 0,01 TL gibi çok düşük birim fiyatlar teklif etmiştir. Bu durum açıklama istenilmeyecek iş kalemleri ile benzer nitelikli olan açıklama istenilecek iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatları mukayese edildiğinde daha iyi anlaşılmaktadır. Örneğin;

• Açıklama istenilen 18.071/2/MK Poz No’lu “ Yatay Delikli 19x19x13,5 cm Fabrika Tuğlası ile Duvar Yapılması ” iş kalemi için öngörülen birim fiyat 76,86 TL iken, 18.071/1/MK Poz No’lu “ Yatay Delikli 19x19x8,5 cm Fabrika Tuğlası ile Yarım Tuğla Duvar Yapılması ” iş kalemi için öngörülen birim fiyatın 0,01 TL olduğu, söz konusu iş kaleminin analizinde işçilik saatinin miktarının 1,45 TL/Saat olduğu, bu haliyle teklif edilen fiyatın ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücrete göre hesaplanan işçilik ücretini dahi karşılamadığı,

• Açıklama istenilen Y.23.014 Poz No'lu “ 8-12 mm çaplı Nervürlü Beton Çelik Çubuğu, Çubukların Kesilmesi, Bükülmesi ve Yerine Konulması ” iş kalemi için öngörülen birim fiyat, 1.641,63 TL iken, Y.23.011 Poz No’lu “ Nervürlü Çelik Hasırın Yerine Konulması ” iş kalemi için öngörülen birim fiyatın 0,01 TL olduğu, söz konusu iş kaleminin analizinde işçilik saatinin miktarının 38 saat olduğu, bu haliyle teklif edilen fiyatın ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücrete göre hesaplanan işçilik ücretini dahi karşılamadığı,

• Açıklama istenilen 26.206/C1/ANL Poz No’lu “ 3 cm Kalınlığında Adıyaman Mozel Bej Mermer ile Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kalemi için öngörülen birim fiyat 57,75 TL iken, 26.622/C/ANL Poz No’lu “ Adıyaman Mozel Bej Mermer Plaklar ile Merdiven Basamağı Kaplaması Yapılması” iş kalemi için öngörülen birim fiyatın 0,01 TL olduğu, söz konusu iş kaleminin analizinde işçilik saatinin miktarının 3 saat olduğu, bu haliyle teklif edilen fiyatın ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücrete göre hesaplanan işçilik ücretini dahi karşılamadığı,

Görülmüş olmakla birlikte bu örneklerin çoğaltılması da mümkündür.

Her ne kadar açıklama yapılması istenilmeyen kalemler olsa da, söz konusu bu kalemlerin birim fiyat tarifi olarak belirlenen poz numarasına, yapım şartlarına, fen ve sanat kurallarına aykırı yapılamayacağı hususu, teklifin bir bütün olarak ve birbiriyle uyumlu olması gerektiği hususu ile bir arada ele alındığında:

İsteklilerce, açıklama istenilecek iş kalemlerine makul ve kabul edilebilir teklifler verilirken; açıklama istenilmeyecek iş kalemleri için, teklifi manipüle ederek, kendi beyanlarına, işin Teknik Şartnamesine, fen ve sanat kurallarına uygun olmayacak bir imalatın yapılmasını gündeme getirebilecek fiyat tekliflerinin kabulü mümkün görünmemektedir.

Kaldı ki, 4734 sayılı Kanun ve bu Kanuna göre Kurumca hazırlanan ikincil mevzuatta, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin yaklaşık maliyetin % 20’sini oluşturan iş kalemleri için isteklilerce belgeye dayalı açıklama yapılmayacağı düzenlenmiştir.

Bu düzenleme, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin, belgelendirme yapmayacakları iş kalemleri için gayri ciddi fiyatlar teklif edebilecekleri anlamı taşımamaktadır.

Yaklaşık maliyetin % 20’sine tekabül eden imalatlar için isteklilerce açıklama sunulması gerekmediğinden, bu kısım için teklif edilen fiyatların incelenmemesi gerektiği şeklinde Kamu İhale Kurulu kararları mevcut olmakla birlikte; somut olayda isteklinin hesap cetvelindeki uyumsuzlukların göz ardı edilemeyeceği, 4734 sayılı Kanun, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği'nin, aşırı düşük tekliflere ilişkin hüküm ve açıklamalarının, gerçekçi olmayan bir teklifin kabulünü sağlamayı amaçlamadığı, aksine bir yaklaşımın 4734 sayılı Kanun'un temel ilkelerine aykırılık oluşturacağı açıktır.

Öte yandan, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamalar kapsamında idarece belirlenmiş olan ve açıklama istenilen analiz girdilerine yer verilmediği görülmüştür. Bununla birlikte, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan maliyet tablolarında bazı iş kalemlerinin altında çimento kum, hafif agrega, tuğla vb. için miktar ve birim fiyatlara yer verildiği görülmektedir. Ancak yapılan incelemede, bu fiyatların neyi ifade ettiğinin anlaşılması mümkün olmamıştır. Şöyle ki, örneğin çimentonun 2012 yılı rayiç fiyatı 104,00 TL iken bu tablolarda çimentonun ton fiyatının 14,94 TL olarak belirtildiği görülmüştür.

Yukarıda yer alan tespitler çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu açıklamaların uygun olmadığı, bu nedenle anılan isteklinin teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, incelemeye konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda aktarılan gerekçelere göre uygun olmadığı, bu nedenle anılan isteklinin teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılması gerekirken üzerinde ihalenin bırakılmasının yerinde olmadığı, bu sebeple “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yönünde verilen karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi