KİK Kararı: 2012/UY.III-4181

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/065
Gündem No : 11
Karar Tarihi : 07.11.2012
Karar No : 2012/UY.III-4181 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Daser Mühendislik Ve İnş. Malz. Tic. Ltd. Şti., RÜZGARLI CAD. ŞEHİT YAŞAR AKANSEL SK. ÖZGÜRLER İŞ MERKEZİ 3/2 ULUS ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (23.Bölge Müdürlüğü), İnönü Mahallesi Rauf Denktaş Caddesi No:53 37100 KASTAMONU

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/70318 İhale Kayıt Numaralı "Kastamonu 23. Bölge Ve 231. Şube Tesisleri Doğalgaz Dönüşüm Ve Müteferrik İşleri" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 23.Bölge Müdürlüğütarafından 27.06.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Kastamonu 23. Bölge ve 231. Şube Tesisleri Doğalgaz Dönüşüm ve Müteferrik İşleri” ihalesine ilişkin olarak Daser Mühendislik ve İnş. Malz. Tic. Ltd. Şti. nin 24.09.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 03.10.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.10.2012 tarih ve 34159 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.10.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3758 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

1. İhale üzerinde bırakılan isteklinin vermiş olduğu teklif ile söz konusu yapım işinin teknik şartname ve sözleşme tasarısındaki düzenlemeler doğrultusunda yapılamayacağı, meslek mensuplarının proforma fatura veya fiyat teklifleri üzerindeki beyanları ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 numaralı tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun olup olmadığının ve maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenip düzenlenmediğinin kontrol edilmesi gerektiği, ayrıca üçüncü kişilerden alınan proforma fatura veya fiyat teklifleri üzerinde nakliye ile ilgili bir bilginin bulunup bulunmadığının ve eğer yoksa analizlerde nakliye masraflarına yer verilip verilmediğinin incelenmesi gerektiği,

2. Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.8’inci maddesi gereğince analizlerde sunulan özel pozlu malzemelerin teknik şartnameye uygun olup olmadığının incelenmesi gerektiği, bu çerçevede özel pozlu sıcak su kazanı ve özel pozlu baca gazı ekonomizörünün teknik şartnamenin 6.6 ve 6.1’inci maddelerine uygunluğunun üretici firma katalogları incelenmek suretiyle kontrol edilmesi gerektiği ve baca gazı ekonomizörünün teknik şartnamenin 6.6.c maddesine göre CE belgesine sahip olup olmadığının incelenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen başvuruya konu “Kastamonu 23. Bölge ve 231. Şube Tesisleri Doğalgaz Dönüşüm ve Müteferrik İşleri” yapım işi ihalesine 6 isteklinin teklif verdiği, yeterlik kriterlerini karşıladığı anlaşılan 5 isteklinin teklif fiyatları üzerinden aşırı düşük teklif sorgulamasına esas sınır değerin 866.058,99 TL olarak hesaplandığı, bu değerin altında teklif verdiği tespit edilen 3 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, bunlardan ikisinin açıklamada bulunmadığından teklifinin reddedildiği, Simge Isı Sistemleri İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Onr Grup Yapı Proje İnş. Müh. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından yapılan açıklamaların uygun bulunması sonucunda 12.07.2012 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı,

17.07.2012 tarihinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunması işleminin mevzuata aykırı olduğu iddiası ile başvuru sahibi tarafından idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu ancak idarenin 24.07.2012 tarihli işlemi ile şikâyeti uygun bulmaması üzerine şikâyetçinin 27.07.2012 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

Kamu İhale Kurulunun 08.08.2012 tarih ve 2012/UY.III-3189 sayılı Kararı ile “, teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilere gönderilen yazı ekinde sadece analiz formatının yer aldığı tespit edilmiş olup, söz konusu analiz formatında 11 adet iş kalemine ilişkin olarak açıklama istendiği belirtilmiştir. Ancak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemlerinin listelendiği sıralı iş kalemleri listesinde 16 adet iş kaleminin yer aldığı tespit edilmiş olup, analiz formatı içerisinde belirtilen iş kalemleri içerisinde bu 16 adet iş kaleminin tamamına yer verilmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısında, açıklama istenecek iş kalemlerinin tamamına ve açıklama istenilmeyecek analiz girdileri tablosuna yer verilmediği anlaşılmış olup, belirtilen hususları da içerecek şekilde hazırlanan açıklama isteme yazılarının da teklifi aşırı düşük olarak belirlenen isteklilere gönderilmesi suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” şeklinde karar verilmesi üzerine idare tarafından daha önce hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değeri altında kalan isteklilere tekrar aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı,

Bu kez de yalnızca Simge Isı Sistemleri İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Onr. Grup Yapı Proje İnş. Müh. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu ve söz konusu açıklamalar ihale komisyonu tarafından uygun bulunarak 12.9.2012 tarihli ikinci ihale komisyon kararı ile ihalenin tekrar Simge Isı Sistemleri İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve Onr Grup Yapı Proje İnş. Müh. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “ Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde de “ (1) İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmüne yer verilmiştir.

İlan tarihinde (11.06.2012) yürüklükte bulunan (20.08.2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete ile yürürlüğe giren) Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde yapım işleri ihalelerine mahsus olmak üzere, anılan Kanun ve Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında idarelerce uyulması gerekli kurallar tayin edilmiş ve istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmasında kullanılabilecek yöntemler belirlenmiştir. Söz konusu maddenin aşağıda yer verilen alt maddelerinde şu açıklamalara yer verilmiştir:

“…

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi**,** tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

…

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…”

İdarece gerçekleştirilen işlemlerin başvuru sahibinin iddiaları doğrultusunda ve yukarıda yer verilen mevzuat bölümleri ışığında incelenmesi neticesinde aşağıdaki sonuçlara ulaşılmaktadır:

İdarece hazırlanan yaklaşık maliyet eki belgelerden ve ihale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısının eklerinden, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.1’inci maddesine göre “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının ihale komisyonunca belirlendiği görülmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen 45.1.5. maddesi uyarınca isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları ve bu durumda hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde analiz düzenleme zorunluluğu ortadan kaldırılmakta ve 45.1.7’nci maddesi uyarınca da istekliler tarafından inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan asansör tesisatı iş kalemleri/iş grupları için analiz sunulması yerine malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılabilmesi imkanı getirilmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde, açıklama istenilen iş kalemleri içerisinde 152.1524, Özel-9 ve 110.709 poz numaralı iş kalemleri haricindeki iş kalemleri için anılan istekli tarafından Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2012 Yılı İnşaat ve Tesisat Analiz ve kar hariç birim fiyatları üzerine kendi belirlediği %5 kar oranı eklenmek suretiyle oluşturulan birim fiyatların kullanıldığı ve buna ilişkin olarak da açıklama kapsamında yine anılan Tebliğin 45.1.5’inci maddesinde belirtilen listenin sunulduğu görülmektedir.

Öte yandan 152.1524, Özel-9 ve 110.709 poz numaralı iş kalemleri için ise anılan istekli tarafından Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.7’nci maddesinde belirtilen yöntem kullanılarak malzeme + montaj bedelleri gösterilmek suretiyle açıklama yapıldığı görülmektedir.

Söz konusu iş kalemlerinden 152.1524 ve Özel-9 poz numaralı iş kalemleri için malzeme ve montaj bedellerinin Meksis Mekanik Sistemler İmalat ve Mühendislik Sanayi A.Ş. tarafından Simge Isı Sistemleri San. ve Tic. Ltd. Şti. ye hitaben 05.07.2012 tarihinde düzenlenmiş proforma fatura ile açıklandığı; bahsedilen proforma fatura üzerinde Meksis Mekanik Sistemler İmalat ve Mühendislik Sanayi A.Ş. ye ait kaşe ve imzanın bulunduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine uygun şekilde proforma faturanın serbest muhasebeci mali müşavir Murtaza ÇAKMAK tarafından imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği,

110.709 poz numaralı iş kalemi için ise malzeme ve montaj bedellerinin Burak İnoks Solar Isı Sistemleri San. Ve Tic. A.Ş. tarafından Simge Isı Sistemleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye hitaben 27.08.2012 tarihinde düzenlenmiş proforma fatura ile açıklandığı; bahsedilen proforma fatura üzerinde Burak İnoks Solar Isı Sistemleri San. ve Tic. A.Ş.’ye ait kaşe ve imzanın bulunduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1. maddesine uygun şekilde proforma faturanın Coşar Serbest Muhasebe ve Mali Müşavirlik A.O. tarafından imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği de yine anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması olarak sunulan belgelerden anlaşılmaktadır.

Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında ayrıca, teklif bedelini oluşturan iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesinin (a) alt bendinde belirtildiği gibi iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvellerinin sunulduğu görülmektedir.

Yukarıda belirtildiği şekilde yapıldığı tespit edilen açıklamalara ilave olarak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan toplam maliyet icmali incelendiğinde mekanik tesisat kalemleri için toplam 765.773,14 TL, elektrik tesisatı için toplam 24.400,00 TL, inşaat kalemleri için toplam 29.738,575 TL ve genel giderler (şantiye, karar pulu, sözleşme pulu, SGK, KİK payı, taahhütname, teminat, all-risk sigorta) için toplam 24.088,285 TL gider hesaplandığı ve yukarıda yer alan tüm tutarların toplamı olarak 844.000,00 TL’lik teklif bedeline ulaşıldığı anlaşılmaktadır.

Ancak, açıklama istenen iş kalemlerinden bazıları ile ilgili olarak yaklaşık maliyet hazırlanması aşamasında belirlenen miktarlar ile ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından öngörülen miktarlar arasında uyumsuzluk olduğu görülmektedir. Anahtar teslimi götürü bedel işlerde idare tarafından hesaplanan miktarların isteklilere ihale dokümanında verilmediği ve her türlü miktarın uygulama projesi üzerinden hesabının isteklilerin kendisine bırakıldığı, mühendislik disiplini ve bilimsel hesaplama yöntemlerinin doğasında var olan hassasiyet düzeyi belirsizliği de dikkate alındığında istekliler ve idarelerin her biri tarafından ayrı ayrı yapılan hesaplamalarda aynı sonuçların elde edilmesinin beklenmemesi gerektiği açık olmakla birlikte, uygulama projelerinin detay düzeyi ve somutluğu dikkate alındığında bu farklılıkların makul bir düzeyde olması gerekmektedir.

Başvuru konusu ihalede açıklama istenilen iş kalemlerinden 26.006/036A poz numaralı “20 x 40 cm ebadında düz yüzeyli her renk ve desende seramik duvar karosu ile fugalı duvar ve cephe kaplaması yapılması (fayans ve seramik yapıştırıcısı ile)” iş kaleminde ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından verilen miktarın (800 m2), idare tarafından tespit edilen miktardan (1300 m2) %38,46 oranında daha düşük olduğu, bu farklılığın makul bir farklılık olarak kabul edilemeyeceği açıktır. Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale komisyonu tarafından uygun bulunması işleminde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru dilekçesinde belirtilen, “Kastamonu 23. Bölge ve 231. Şube Tesisleri Doğalgaz Dönüşüm ve Müteferrik İşleri Özel Teknik Şartnamesi”nin “Diğer Hususlar” başlıklı 12’nci maddesinde “ 1. Doğalgaz işini yapacak firmalar KARGAZ şirketinden “2012 yılı itibariyle Doğalgaz iç tesisat ve dönüşüm yeterlilik belgesi” ile “2012 yılı itibariyle proje yeterlilik belgesi”ne sahip olacaktır. Bu işin kapsamında yapılacak ısı merkezleri doğalgaz bacalarının yapımında “2012 yılı itibariyle doğalgaz baca projelendirme ve imalat yetki belgesi aranacaktır. Doğalgaz işini yapacak firmalarda KARGAZ’dan bayilik teyit belgesi aranacaktır. 2. İhaleyi alan firma kazanlar, pompalar ve teknik şartnamede belirtilen diğer ekipmanlarla ilgili olarak TSE uygunluk belgelerini CE belgelerini teknik kataloglarını ve kazan verim ve kapasite test belgelerini idareye onaylatmalıdır.” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde, ihale konusu işin niteliğine göre bu maddede belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağının ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtileceği hüküm altına alınmış ve anılan maddenin (b) bendinin 8 ve 9 numaralı alt bentleri uyarınca da “ İhale konusu işin ihale dokümanında belirtilen standartlara uygunluğunu gösteren, uluslar arası kurallara uygun şekilde akredite edilmiş kalite kontrol kuruluşları tarafından verilen sertifikalar ile İdarenin talebi halinde doğruluğu teyit edilmek üzere, tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları ve/veya fotoğrafları ”nın istenebileceği düzenlenmiştir. İdari şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde, su kazanları ve ilgili ekipmanlarına (yahut herhangi bir mekanik ve/veya elektrik tesisat elemanına) ait teknik katalog ve/veya kalite ve kontrol belgesinin ve/veya kalite ve standarda uygunluk belgesinin ihale aşamasında sunulması gerektiği yönünde bir düzenleme bulunmamakta olup, teknik şartnamenin yukarıda yer verilen maddesi ile birlikte değerlendirildiğinde ihale aşamasında başvuru konusu imalat kalemleri ile ilgili teknik şartname ile kalite ve standarda uygunluğun kontrolü amacıyla herhangi bir bilgi ve belge sunulmasının istenmediği, söz konusu değerlendirmelerin sözleşme imzalanması ve sözleşmenin yürütülmesi aşamasında (sorumluluk idareye ait olmak üzere) yapılması doğrultusunda irade ortaya konulduğu, istekliler tarafından da ihaleye katılım belgeleri arasında söz konusu hususlara yönelik herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı tespit edilmiştir.

Dolayısıyla, başvuru sahibinin söz konusu iddiası ile ilgili olarak, ihaleye katılım ve tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında gözetilmesi yönünde idarenin iradesi bulunmayan (yetki ve sorumluluk idarede bulunmak üzere) bir yeterlik unsuruna ilişkin olarak tekliflerin değerlendirilmesinden bir sonraki aşama olan aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında da herhangi bir değerlendirme yapılması olanağı ve lüzumu bulunmamaktadır.

Kaldı ki, her ne kadar Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde “ Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir.” açıklaması bulunsa da, Tebliğin 45’inci maddesinin diğer bölümlerinde analizler ve fiyat tutarlarının ne şekilde açıklanacağına dair yöntem ve ilkelere yer verilmekle birlikte teknik şartnameye uygunluğun değerlendirilmesine yönelik herhangi bir yönteme yer verilmemiş olduğu da dikkate alındığında, başvuru konusu iddia ile ilgili olarak anılan iddiada belirtildiği üzere bir değerlendirmenin aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında yapılmasına olanak ve mahal bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Simge Isı Sistemleri İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Onur Grup Yapı Proje İnş. Müh. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin düzeltici işlem olarak belirlenmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi Daser Mühendislik ve İnşaat Malzemeleri Tic. Ltd. Şti. tarafından, ihale üzerinde bırakılan istekli olan Simge Isı Sistemleri İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. & Onr Grup Yapı Proje İnş. Müh. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı iddiası ile 11.10.2012 tarihinde yapılan itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesi sonucunda, Kamu İhale Kurulunun oy çokluğu ile alınan düzeltici işlem niteliğindeki 07.11.2012 tarih ve 2012/UY.III-4181 sayılı kararı ile ihale üzerinde bırakılan Simge Isı Sistemleri İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. & Onr Grup Yapı Proje İnş. Müh. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

Söz konusu kararda Simge Isı Sistemleri İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. & Onr Grup Yapı Proje İnş. Müh. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının “ .....açıklama istenen iş kalemlerinden bazıları ile ilgili olarak yaklaşık maliyet hazırlanması aşamasında belirlenen miktarlar ile ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından öngörülen miktarlar arasında uyumsuzluk olduğu görülmektedir. Anahtar teslimi götürü bedel işlerde idare tarafından hesaplanan miktarların isteklilere ihale dokümanında verilmediği ve her türlü miktarın uygulama projesi üzerinden hesabının isteklilerin kendisine bırakıldığı, mühendislik disiplini ve bilimsel hesaplama yöntemlerinin doğasında var olan hassasiyet düzeyi belirsizliği de dikkate alındığında istekliler ve idarelerin her biri tarafından ayrı ayrı yapılan hesaplamalarda aynı sonuçların elde edilmesinin beklenmemesi gerektiği açık olmakla birlikte, uygulama projelerinin detay düzeyi ve somutluğu dikkate alındığında bu farklılıkların makul bir düzeyde olması gerekmektedir. Başvuru konusu ihalede açıklama istenilen iş kalemlerinden 26.006/036A poz numaralı “20 x 40 cm ebadında düz yüzeyli her renk ve desende seramik duvar karosu ile fugalı duvar ve cephe kaplaması yapılması (fayans ve seramik yapıştırıcısı ile)” iş kaleminde ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından verilen miktarın (800 m2), idare tarafından tespit edilen miktardan (1300 m2) %38,46 oranında daha düşük olduğu, bu farklılığın makul bir farklılık olarak kabul edilemeyeceği açıktır. Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale komisyonu tarafından uygun bulunması işleminde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. ” gerekçesiyle uygun bulunmadığı belirtilmiştir.

Kamu İhale Kurulu tarafından yukarıda belirtilen gerekçeyle alınan bu karara aşağıda açıklanan nedenlerle katılmıyorum:

1. Aşırı düşük teklif sorgulaması teklif fiyatı idarece belirlenen sınır değerin altında olan isteklilerin teklif ettikleri bedelle ihale konusu işin sözleşmesine, teknik şartnamesine, mahal listesine ve projesine uygun olarak yapılmasının mümkün olup olmadığının belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır. İhale komisyonunca teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri veya gruplarına ilişkin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olarak açıklamada bulunmaları istenilmektedir.

İsteklilerden açıklamada bulunmaları istenilen her bir iş kaleminin veya grubunun gerek yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı gerekse isteklilerin teklif bedeli içerisindeki ağırlığı birbirinden farklılık göstermektedir.

İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif bedelini oluşturan imalat miktarlarının bazı iş kalemlerinde idarece yaklaşık maliyetin bulunmasında kullanılan imalat miktarlarından fazla hesaplanması, bazı iş kalemlerinde eşit hesaplanması diğerlerinde ise eksik hesaplanması olağan bir durumdur.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kaleminin miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı ne kadar açıksa, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı o kadar açıktır.

Dolayısıyla bir teklifin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin kararın, isteklilerce hesaplanan miktarlar ile idarece hesaplanan miktarlar arasındaki farkın oranına bakılarak değil, açıklama istenilen tüm iş kalemlerine ilişkin imalat farklılıklarının toplam teklif bedeli üzerindeki etkisi dikkate alınarak, imalat farklılıkları nedeniyle teklif bedelinin makul sayılamayacak ölçüde düşük hesaplanıp hesaplanmadığına bakılarak verilmesi gerekmektedir.

2. Anahtar teslimi götürü bedel işlerde idare tarafından hesaplanan miktarların isteklilere ihale dokümanında verilmediği ve her türlü miktarın uygulama proje üzerinden hesabının isteklilerin kendisine bırakıldığı, mühendislik disiplini ve bilimsel hesaplama yöntemlerinin doğasında var olan hassasiyet düzeyi belirsizliği de dikkate alındığında istekliler ve idarelerin her biri tarafından ayrı ayrı yapılan hesaplamalarda aynı sonuçların elde edilmesinin beklenmemesi gerekmektedir.

İhaleye katılan isteklilere idarece verilen uygulama projelerinin detay düzeyi ve somutluğu dikkate alındığında ise bu farklılıkların belirli bir tolerans düzeyinin dışında olmaması gerekmektedir.

İncelenen ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan hesap cetvelinin tümü incelendiğinde, 26.006/036 poz numaralı imalatın miktarı idarece hesaplanan miktardan %38,46 oranında düşük olmakla birlikte, 110.703 poz numaralı “ Güneş enerji toplayıcısı, ultrasonik veya lazer kaynak yöntemi ile imal edilmiş bakır panelli kollektör ” imalatının miktarının idarece hesaplanan miktardan %6,67, Pur-2 poz numaralı “ Q80 ön izolasyonlu paket çelik boru %25 montaj ve fittings malzemesi ile beraber ” imalatının miktarının idarece hesaplanan miktardan %14,63, Pur-1 poz numaralı “ Q100 ön izolasyonlu paket çelik boru %25 montaj ve fittings malzemesi ile beraber ” imalatının miktarının idarece hesaplanan miktardan %25,00, 193.113 poz numaralı “ Q500 tek cidarlı paslanmaz çelik baca ” imalatının miktarının idarece hesaplanan miktardan %100,00, Pur-5 poz numaralı “ Q40 ön izolasyonlu paket çelik boru %25 montaj ve fittings malzemesi ile beraber ” imalatının miktarının ise idarece hesaplanan miktardan %43,33 fazla olduğu gözönüne alındığında, söz konusu farklılıkların toplamda isteklinin teklif fiyatının düşük hesaplanmasına değil 10.662,50 TL

yüksek hesaplanmasına yol açtığı görülecektir.

Dolayısıyla miktar farklılıkları nedeniyle anılan isteklinin maliyet avantajı elde etmediği açık olduğundan, tek bir iş kalemindeki imalat miktarı düşüklüğü gerekçe gösterilerek isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmaması işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

3. Kamu İhale Kurulunca isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmama gerekçesi olarak idarece teklifte önemli maliyet bileşeni olarak görülerek açıklama istenilen iş kalemlerinden herhangi birinin isteklinin hesap cetvelinde belirtilen miktarı ile idarece yaklaşık maliyetin bulunmasında hesaplanan miktarı arasındaki farklılıkların makul bir düzeyde olması gerektiği, %38,46 oranındaki farklılığın ise makul olmadığı ileri sürülmektedir.

Yapım işleri ihalelerinde isteklilerce yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesindeki açıklamalar uyarınca değerlendirilmesi gerekmekte olup, idarece açıklama istenen iş kalemlerinden herhangi birine ilişkin makul farklılığın oranının ne olduğuna ve böyle bir değerlendirmenin işin bütünü dikkate alınmadan tek bir iş kalemindeki farklılık üzerinden yapılmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından miktar farklılıkları nedeniyle isteklinin işin bütününe vermiş olduğu fiyat teklifinde toplamda maliyet avantajı elde edip etmediği ve bu maliyet avantajının isteklinin teklifinin aşırı düşük olmasına neden olacak ölçüde olup olmadığına bakılarak karar verilmesinin hakkaniyete daha uygun olacağı açıktır. Somut olayda ise böyle bir durum söz konusu olmayıp aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülmeyen isteklinin maliyet avantajı elde etmeyip teklif bedelini 10.662,50 TL fazla hesapladığı Kurul kararındaki tespitlerden anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle ihale üzerinde bırakılan istekli olan Simge Isı Sistemleri İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. & Onr Grup Yapı Proje İnş. Müh. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu, bu nedenle “ İtirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle anılan Kurul kararına katılmıyoruz.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi