KİK Kararı: 2012/UY.III-3551

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/055
Gündem No : 8
Karar Tarihi : 12.09.2012
Karar No : 2012/UY.III-3551
BAŞVURU SAHİBİ:
Özkan Mühendislik İnş. San. Ve Tic.Ltd.Şti.- Atak İnş. Tic.Turz. San. İth. İhr. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, İÇ SOK. NO : 7/5 KAVAKLIDERE ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Manisa Belediye Başkanlığı (Fen İşleri Müdürlüğü), Anafartalar Mahallesi Ergen Caddesi No:2 45010 MANİSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/66672 İhale Kayıt Numaralı "Manisa Belediyesi Küçük Sanayi Köprülü Kavşak Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Manisa Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğütarafından 17.07.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Manisa Belediyesi Küçük Sanayi Köprülü Kavşak Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Özkan Mühendislik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Atak İnş. Tic.Turz. San. İth. İhr. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 20.07.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 26.07.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 02.08.2012tarih ve 27269sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.08.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/2932sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle başvuruya konu ihalede, idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarının ihale konusu işin niteliği, plan ve projesi ile benzer işlerdeki fiyatlar dikkate alındığında düşük bir bedel olduğu ihaleye konu işle örtüşmediği, yaklaşık maliyetin hatalı şekilde düşük belirlenmesinden dolayı sınır değerin de düşük belirlendiği, yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin yönetmelik hükümlerinde, idarenin hesap yöntemi olarak kullandığı, "ortalama alma " şeklinde bir yöntemin bulunmadığı, istekliler tarafında sunulan tekliflerin ortalaması alınarak yaklaşık maliyet hesaplanması ya da hesabın doğruluğunun göstergesi olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, ihale komisyonu kararında, idarece ihale esnasında açıklanan yaklaşık maliyetin ihale sonrası güncellendiği ve sınır değer belirlenerek teklif fiyatlarının sınır değerin altında kalmadığının belirtildiği, ancak idarece gerçekleştirilen işlemin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 11’inci maddesine uygun olmadığı, ayrıca idarece yapılan güncellemenin de hatalı olduğu yaklaşık maliyetin minimum 20.000.000,00 TL olması gerektiğiiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Yapılan incelemede ihale konusu işin, işe ait İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde yer aldığı üzere, 181 iş kaleminden oluşan, “Manisa Belediyesi Küçük Sanayi Köprülü Kavşak Yapım İşi” olduğu, işin anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edildiği, ihale onay belgesinin ihale yetkilisi tarafından 22.05.2012 tarihinde onaylandığı, söz konusu yapım işinin, 1- Köprü işleri, 2- Köprü istinat, 3- Toprak işleri, 4- Asfalt işleri, 5- Drenaj işleri, 6- Otokorkuluk imalatı, 7- Trafik işaretleme işleri, 8- Çeşitli işler, 9- İstinat duvarları, 10- Kentsel tasarım, 11- Elektrik işleri, 12- Çelik yapı,13- İçmesuyu deplase, 14- 4 adet vana odası, 15- Yatay sondajla geçiş ve tahliye 16- Tahliye kısımlarından oluştuğu, yaklaşık maliyet hesap cetveli ve ekleri incelendiğinde, projelerin, zemin etütlerinin metrajların teknik şartnamelerin, birim fiyat tariflerinin oluşturulduğu, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatı bulunan iş kalemleri için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 2011 yılı birim fiyatları, İller Bankası A.Ş. ve Karayolları Genel Müdürlüğü gibi kurumların 2011 yılı birim fiyatlarının kullanıldığı, yayımlanmış birim fiyatı bulunmayan ve özel imalat gerektiren iş kalemleri için özel fiyatlar oluşturulduğu tespit edilmiştir. İhale dokümanı kapsamında isteklilere, idari şartname, teknik şartnameler, sözleşme tasarısı ve standart formların yanı sıra, iş kalemleri veya iş gruplarına ait ilerleme yüzdeleri listesi, 16 adet analiz formatları, projelerin ve birim fiyat tariflerinin verildiği anlaşılmıştır.

İhale konusu iş kapsamında yapılacak inşaat işlerinden özel imalatlar için örneğin;

-Kazıdan çıkan malzemenin şantiye dışına nakli için 3,09 TL,

- C40 Betonu ile Öngerilmeli K1 Kirişinin İmali, işyerine nakli ve kirişin yerine konulması işi (öngerme halatı, kılıf borusu temini, işçiliği vb. giderler dahildir.) için 14.380,00 TL,

- C40 Betonu ile Öngerilmeli K2 Kirişinin İmali, işyerine nakli ve kirişin yerine konulması işi (öngerme halatı, kılıf borusu temini, işçiliği vb. giderler dahildir.) için 10.613,12 TL,

- Yüklenici malı Binder tabakası hazırlanması, nakliyesi, serilmesi ve sıkıştırılması (Yüklenici malı finişer ve bitüm ile, 5 cm kalınlığında) için 100,90 TL,

Fiyatlar öngörüldüğü, söz konusu fiyatların nasıl oluşturulduğuna dair idareden bilgi istenilmiş olup idarece gönderilen belge ve bilgilerden idarenin özel imalatlara ilişkin fiyatlarını piyasa araştırması neticesinde oluşturduğu anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihalede idarece belirlenen ve ihale onay belgesinde yer alan yaklaşık maliyetin 14.004.864,46 TL olduğu**,** verilen 6 adet teklifin, 11.100.000,00 TL ile 17.720.000,00 TL arasında olduğu, başvuru sahibinin teklifinin ise 15.165.000,00 TL olduğu, ihale komisyonu tarafından yapılan aşırı düşük teklif değerlendirmesine esas sınır değer hesabında sınır değerin 9.232.220,20 TL olarak belirlendiği, bu haliyle başvuruya konu ihalede sınır değerin altında teklif olmadığının anlaşıldığı ve ihalenin en düşük teklif sahibi istekli üzerinde bırakıldığı görülmüştür. Ancak idareden temin edilen ihale işlem dosyası kapsamında, yaklaşık maliyetin güncellendiği ve hesaplanan yeni yaklaşık maliyetin 16.024.343,67 TL olduğu, söz konusu yaklaşık maliyet üzerinden belirlenen sınır değerin ise 10.170.253,75 TL olduğu görülmüştür.

Bunun üzerine 22.08.2012 tarihli yazı ile idareden yaklaşık maliyetin güncellenme gerekçesi ve güncelleme yöntemi hakkında bilgi istenilmiş olup 29.08.2012 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan idarenin cevap yazısında, kendileri tarafından İller Bankası A.Ş.’ye 2011 yılında kredi talebinde bulunulduğu, kredi ile ilgili işlemlerin sonuçlanması ve ihaleye çıkılmasının 2012 yılına sarktığı, İller Bankası A.Ş. tarafından ihale öncesinde incelenen sözleşme tasarısı, şartname, yaklaşık maliyet ve eklerinin incelendiği sırada 2012 yılı birim fiyatlarının henüz açıklanmadığı, bir karışıklığa mahal verilmemesi için tüm yazışmalarda kullanılan yaklaşık maliyet tutarı değiştirilmeden ihaleye çıkıldığı, ihale komisyonu tarafından ihalede açıklanan yaklaşık maliyete göre yapılan sınır değer hesabında, hiçbir teklifin sınır değerin altında kalmadığının görüldüğü, bunun üzerine kontrol amacıyla en düşük teklifin sınır değerin altında kalıp kalmadığının tespit edilebilmesi amacıyla yaklaşık maliyetin güncellendiği, güncelleme işleminin iki farklı şekilde yapıldığı, ilk olarak yaklaşık maliyetin tamamının ÜFE ile güncellendiği, ikinci olarak birim fiyatı olan işlerin 2012 yılı Bayındırlık birim fiyatları ile, piyasa fiyatlı işlerin ise ÜFE ile güncellendiği, güncelleme sonucunda oluşan en yüksek maliyete göre de yapılan hesaplamada hiçbir teklifin sınır değerin altında kalmadığı bildirilmiştir.

Ayrıca başvuru sahibi tarafından, 10.07.2012 tarihli dilekçe ile söz konusu ihaleye ait “Giriş Takı Çelik Uygulama Projeleri”nin metrajlar bölümünde HEA 600 profillerinin 3 adet yerine 1 adet olarak gösterildiği, bu nedenle toplam metrajda yaklaşık olarak 50 ton civarında artışa neden olmakla birlikte teklif fiyatını önemli ölçüde değiştireceği hususunda, 10.07.2012 tarihli diğer bir yazı ile ise ihale dosyasında verilen kavşak uygulama projeleri tip en kesitler paftasında verilen yol üst yapı katmanları ile kentsel tasarım uygulama kesitlerinde verilen yol üst yapı katmanlarının birbiri ile çeliştiği, yol üstyapı katmanlarının netleştirilerek isteklilere bildirilmesi hususunda başvuruda bulunulduğu görülmüştür.

İhale yetkilisinin imzasıyla gönderilen cevap yazısında ilk yazıya ilişkin olarak, proje ekinde yer alan tabloların metraj listesi olmadığı, malzeme listesi olduğu, anahtar teslimi götürü bedel işlerde isteklilere işin metrajının verilmediği, yapılan teknik incelemede, yaklaşık maliyet ve pursantajda eksik imalat bulunmadığının tespit edildiği, ikinci yazıya ilişkin olarak ise bir çok işin projelendirme ve yapım aşamalarında farklı mühendislik dalları ve uygulamalarının bulunduğu, işin yapım aşamasında farklı deplasmanlar ve mühendislik hizmetlerinin yer aldığı, söz konusu ihalenin kapsamında bulunan kentsel tasarım işi dahilinde köprülü kavşağa ait kaldırım, karo, bordür, ağaç dibi ızgarası gibi işlerin yer aldığı, ihale dokümanı eki olan pursantaj da yer alan kentsel tasarım işi dahilinde nelerin yapılacağının gözüktüğü, kentsel tasarım projeleri adı altında sadece kesitler paftasında projenin görselliğini arttırmak adına köprülü kavşağa ait görsel kesit ve unsurlar eklendiği, burada verilmiş olan köprü yüksekliği, genişliği ve diğer unsurların görselliği ve bilgilendirmeyi arttırmak adına yapılmış olan ancak kendi deplasmanında bulunmadığı için betonarme ve uygulama projelerini etkilemeyecek unsurlar olduğu, yol üst yapı katmanlarında hangi imalatların uygulanacağı hususunun “Kavşak İşleri” başlığı altında belirtildiği, kentsel tasarım projeleri kesitlerinde yer alan üst yapı katmanlarının sehven yazılan ve kendi deplasman ve mühendislik hizmetinde olmayan unsurlar olduğu, bu katmanların belirlenmesi için kavşak uygulama projelerinde belirtilen katmanlara ve teknik şartnamelere bakılarak tespit edilmesi gerektiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından konu edilen HEA 600 profillerine ilişkin olarak yapılan incelemede, söz konusu imalatların, idarece hesaplanan yaklaşık maliyete esas metrajlarda 3 adet olarak yer aldığı tespit edilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler, yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti ve yaklaşık maliyetin hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti başlıklı 8,9,10 ve 11 inci maddelerinde,

“Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler

MADDE 8 – (1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

(2) Ön ilan yayımlanmadan önce yapı tekniği ve ihtiyaç programına göre tahmin edilen fiziki miktar veya kapsam esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi gerekiyorsa yeniden hesaplanır.

(3) İhale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

(4) İhale konusu işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı teklifler ile birlikte açıklanır.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, yaklaşık maliyet de bu kapsamda hesaplatılabilir.

Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti

MADDE 9 – (1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur.

b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.

c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır.

ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir.

d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar.

e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.

Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti

MADDE 10 – (1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.

Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi

MADDE 11 – (1) (Değişik:03/07/2009-27277 R.G./1 md.) İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

(2) (Değişik:03/07/2009-27277 R.G./1 md.) Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle ihale onay belgesine eklenir.

(3) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda yaklaşık maliyeti oluşturan unsurlar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan ilgili endeksler üzerinden güncellenir.” hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer alan tespitler ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, tespit edilen yaklaşık maliyet ve eklerinin ihale onay belgesinin ekinde ihale yetkilisinin onayına sunulduğu, ancak ihale yetkilisinin onayından sonra ihaleye çıkılabildiği, oluşturulan ihale işlem dosyasının bir örneğinin ilan tarihini izleyen üç gün içinde ihale komisyonu üyelerine verildiği, bununla birlikte 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde yer aldığı üzere verilen tekliflerin aşırı düşük teklif olup olmadığı hususunun tespitinde, yaklaşık maliyetten önce diğer tekliflere göre bir değerlendirme yapılacağının hüküm altına alınmış olduğu ve yaklaşık maliyetin ancak teklif fiyatları ile birlikte açıklandığı, bu aşamadan önce açıklanamayacağı ve ilan edilemeyeceği, ihaleye teklif veren isteklilerin yaklaşık maliyetin tutarından habersiz olarak teklif fiyatlarını oluşturduğu, başvuruya konu ihalede, verilen tekliflerin teklif fiyatlarının yaklaşık maliyete göre çok farklılık arz etmediği, her ne kadar başvuru sahibi tarafından yaklaşık maliyetin minimum 20.000.000,00 TL olması gerektiği iddia edilse de kendisinin 15.165.000,00 TL fiyat teklif ettiği göz önüne alındığında, idarece hesaplanan yaklaşık maliyete itibar edilmesi gerektiği, idarece yaklaşık maliyetin hesaplanması yöntemi açısından mevzuata aykırılık bulunmadığı, ayrıca ihale esnasında açıklanan yaklaşık maliyetin güncellenmesi işleminin ihale komisyonu tarafından sadece kontrol amacıyla yapıldığı, ihalenin esasına bir etkisinin bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi