KİK Kararı: 2012/UY.III-1556

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/021
Gündem No : 40
Karar Tarihi : 02.04.2012
Karar No : 2012/UY.III-1556
BAŞVURU SAHİBİ:
Özgür Doğan / Aren İnşaat , ATAKENT MAHALLESİ MİTHATPAŞA CADDESİ GÜN SİTESİ A BLOK NO:90/10 İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Maltepe Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü, Feyzullah Mah. Bağdat Cad. No: 292 İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/553 İhale Kayıt Numaralı "Her Türlü Moloz Nakli" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

19.03.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.Y.[1004].(0169)./2012-16Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Maltepe Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğütarafından 24.01.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Her Türlü Moloz Nakli” ihalesine ilişkin olarak Özgür Doğan / Aren İnşaat’ın 22.02.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 24.02.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 06.03.2012tarih ve 9263sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.03.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük olduğu, teklif edilen fiyat ile söz konusu işin yapılmasının mümkün olmadığı, aşırı düşük teklif açıklamasının ihale konusu iş kaleminin analizinde yer alan katsayılara göre yapılmadığı, söz konusu isteklinin 09.005/1 poz numaralı alt iş kaleminin tutarını 1’den büyük bir rakama bölmek suretiyle analiz içinde verilen yoğunluğu (1 ton/m3) kullanmadan hesaplama yaptığıiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak idarenin cevabında; söz konusu istekli tarafından moloz nakli için 6,25 TL/ton fiyat teklifinin alındığı, döküm bedelinin İSTAÇ A.Ş.’den 1.71 TL/ton olarak alındığı, moloz yükleme bedelinin 4,00 TL/ton olduğu, yüklenici kârı ve genel gider hariç tutarın 11,96 TL/ton olduğu, bu tutara 1,43 TL kâr eklenerek nakliye fiyatının 13,39 TL/ton olarak tespit edildiği, ilgili meslek mensubundan maliyet/satış tespit tutanağının ve faturaların da istenildiği, sunulan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olduğu hususları yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir” ,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8 inci maddesinde,

“(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

…”

Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti başlıklı 9 uncu maddesinde,

“(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

…

d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar.

…”

Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10 uncu maddesinde,

“(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

…

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

…

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

…” hükümleri,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 45 inci maddesinde,

“…

45.1.1. (Değişik: 29/12/2010-27800-6.m. R.G./ 1 md.) Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

…

Aritmetik ortalamadan standart sapma çıkartılır ve eklenir.

…

Aritmetik ortalama değerinin standart sapma kadar aşağısı ve standart sapma kadar yukarısı arasında kalan bölgede yer alan tekliflerin tekrar ortalaması alınmak suretiyle, ikinci aritmetik ortalama bulunur.

…

Hesaplanan ikinci aritmetik ortalama yaklaşık maliyete bölünmek suretiyle (C) değeri elde edilir.

…

(C) değeri aşağıdaki eşitliklerin ilgili olanında yerine konularak (K) değeri bulunur.

…

Sınır değer aşağıdaki eşitlikten bulunur:

SD (Sınır değer) = K x Tort2 / C x N

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

…” açıklamaları bulunmaktadır.

İnceleme konusu “Her Türlü Moloz Nakli” yapım işi ihalesinde; birim fiyat teklif alınan ihale konusu yapım işi kapsamında yer alan tek iş kalemi,

“Her türlü molozun depolama sahasından döküm sahasına nakli (48.000 ton)” ,

Teknik Şartnamenin 1 inci maddesi,

“Birim Fiyat Tarifi: Yapılacak iş Maltepe ilçe sınırlarında idarece daha önceden toplanmış ve geçici depolama alanlarına nakledilen molozların nakil araçlarıyla Şile’de bulunan İstanbul Büyük Şehir belediyesinden ruhsatlı moloz depolama sahalarına taşınması işidir. ”

Şeklinde düzenlenmiştir.

24.01.2012 tarihinde yapılan ihaleye 11 istekli katılmış, ihale komisyonu tarafından 9 isteklinin teklifi geçerli kabul edilerek, idarece hesaplanan yaklaşık maliyet ve geçerli teklif fiyatlarına göre aşırı düşük teklif sınır değeri 738.077,92 TL olarak hesaplanmıştır.

Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerden, ekinde birim fiyat teklif alınan iş kalemine ilişkin analiz formatının yer aldığı 26.01.2012 tarihli yazılarla aşırı düşük teklif fiyatları hakkında açıklama istenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif fiyatı açıklaması ekinde yer alan analiz ve alt analizden;

Molozun nakline ilişkin olarak 6,25 TL teklif birim fiyatı tevsik amacıyla, ihale dokümanında ve aşırı düşük teklif fiyatı hakkında açıklama istenen yazı ekinde yer alan analiz formatında verilen nakliye formülünün kullanılmadığı, bunun yerine Aktaş Hafriyat-Hikmet Aktaş’tan alınan 22.01.2012 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu,

Molozun döküm bedeli için teklif edilen 1,71 TL bedeli tevsik amacıyla, İstanbul Büyükşehir Belediyesi İSTAÇ A.Ş. tarafından sunulan söz konusu hizmete ilişkin ilan edilmiş 2012 yılı fiyat tarifesinin (Şile Kurna sahasına KDV dahil 2,00 TL; KDV hariç 2,00 / 1,18 = 1,69 TL) sunulduğu,

Molozun yüklenmesi ve boşaltılması için teklif edilen 2,00 TL/m3 bedeli tevsik amacıyla, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 09.005/1 poz numaralı birim fiyatının esas alındığının belirtildiği, (ancak 2011 yılı birim fiyatının kârsız tutarının 3,80 TL/m3 olduğu,)

09.005/1 poz numaralı iş kaleminin (m3 cinsinden) miktarının, nakledilecek malzemenin yoğunluğu 2 Ton/m3 alınarak, 2 olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Diğer taraftan, ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması ekinde yer alan analiz ve alt analizden;

Moloz nakli bedelinin ihale dokümanı ekinde verilen analiz formatında belirtilen taşıma formülüne göre hesaplandığı ve 8,37 TL/ton bedel öngörüldüğü,

Molozun döküm bedeli için teklif edilen 1,70 TL/ton bedeli tevsik amacıyla, İstanbul Büyükşehir Belediyesi İSTAÇ A.Ş. tarafından sunulan söz konusu hizmete ilişkin ilan edilmiş 2012 yılı fiyat tarifesinin (Şile Kurna sahasına KDV dahil 2,00 TL; KDV hariç 2,00 / 1,18 = 1,69 TL) sunulduğu,

Molozun yüklenmesi ve boşaltılması için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 09.005/1 poz numaralı birim fiyatın kârsız tutarına eşit (3,80 TL/m3) fiyatın esas alındığı ve % 18,474 kâr öngörülerek 14,75 TL birim fiyat teklif edildiği,

09.005/1 poz numaralı iş kaleminin (m3 cinsinden) miktarının, malzemenin yoğunluğu 1,6 Ton/m3 alınarak 1/1,6 olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Yapılan incelemeden:

İhale konusu yapım işinin “her türlü molozun nakledilmesi” başlıklı tek iş kaleminden ibaret olduğu ve birim fiyat teklif cetvelinde biriminin “ton” olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyetin tespitinde esas alınan, söz konusu iş kaleminin % 25 kâr dahil 22,88 TL/ton olarak belirlenen birim fiyatı hesabına ilişkin “T. mesafesi T. yolu üzerinden ölç.meyli ≤ %10 olan her cins kapl. yolda M > 10 km olan taşıma” başlıklı analizde;

Molozun “nakli”, “döküm bedeli” ile “yükleme ve boşaltılması” olmak üzere 3 alt iş kaleminin bulunduğu,

Analiz ölçü biriminin “ton” olduğu,

Tarifin “Maltepe ilçe sınırları dahilindeki molozların taşıtlara yüklenmesi ve 60 km mesafedeki depolama sahasına nakli kantara girerek tartılması ve döküm bedeli dahil 1 ton fiyatıdır” şeklinde yapıldığı,

Moloz nakline ilişkin kalemde, taşıma formülünün “[F = A x K x (0.0007 x M + 0.01) x G; A (zorluk katsayısı) = 1, K (taşıma katsayısı Poz No 02.017) = 161, M = 60 km, G (yoğunluk) = 1]” şeklinde esas alındığı ve tutarının [1 x 161 x (0,0007 x 60 + 0,01) x 1 =] 8,37 (TL) olarak belirlendiği,

Moloz dökümüne ilişkin kalemde, döküm ölçü biriminin “ton”, miktarının 1 (ton) ve birim fiyatı ile tutarının, piyasadan alınan fiyat teklifi esas alınarak, 3,10 TL olarak belirlendiği,

Moloz yükleme ve boşaltılmasına ilişkin 09.005/1 poz numaralı kalemde, yükleme ve boşaltma ölçü biriminin “m3”, miktarının 1,8 (m3), (birim fiyatı belirtilmemiş olmakla birlikte, söz konusu iş kaleminin 2011 birim fiyatının kârsız tutarının 3,80 TL/m3 olduğu) tutarının 6,84 (= 3,80 x 1,80) (TL) olarak belirlendiği,

Böylece birim fiyatın kâr hariç toplam tutarının 18,31 TL/ton olarak hesaplandığı,

Diğer taraftan, isteklilerce satın alınan ihale dokümanında ve aşırı düşük teklif fiyatları hakkında açıklama istenen yazı ekinde yer alan ihale konusu yapım işi kapsamında yer alan tek iş kalemine ilişkin “geçici alanlarda toplanmış olan inşaat artığı ve molozların resmi döküm alanlarına nakledilmesi” başlıklı analiz formatında;

Analiz ölçü biriminin “ton” olduğu,

Tarifin “Maltepe ilçe sınırları dahilindeki molozların paletli veya lastik tekerli yükleyici ile taşıtlara yüklenmesi ve 60 km mesafedeki depolama sahasına nakli kantara girmesi boşaltılması döküm bedeli dahil 1 ton fiyatıdır” şeklinde yapıldığı,

Moloz nakline ilişkin kalemde, taşıma formülünün “[F = A x K x (0.0007 x M + 0.01) x G; A (zorluk katsayısı) = 1, K (taşıma katsayısı Poz No 02.017) = 161, M = 60 km, G (yoğunluk) = 1]” ,

Moloz dökümüne ilişkin kalemde, döküm ölçü biriminin “ton”,

Moloz yükleme ve boşaltılmasına ilişkin 09.005/1 poz numaralı kalemde, yükleme ve boşaltma ölçü biriminin “m3”,

Olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Bilindiği üzere, 10 km’den fazla mesafeye inşaat malzemelerinin taşınmasına ilişkin formüllerden, m3 cinsinden ölçülen malzemelerin beher m3 için bedelin (TL) belirlenmesinde;

[F = A x K x (0.0007 x M + 0.01) x Y; A (zorluk katsayısı), K (taşıma katsayısı Poz No 02.017), M (mesafe, km), Y (yoğunluk, ton/m3)] formülü,

Ton cinsinden ölçülen malzemelerin beher ton’u için bedelin (TL) belirlenmesinde;

[F = A x K x (0.0007 x M + 0.01); A (zorluk katsayısı), K (taşıma katsayısı Poz No 02.017), M (mesafe, km)] formülü kullanılır.

Ayrıca Çevre ve Şehircilik Bakanlığının (Bayındırlık ve İskan Bakanlığının) “malzemenin yüklenmesi, boşaltılması ve istifi (taşımalar hariç)” üst başlık altında yer alan 09.000 poz numaralı iş kalemlerinden 09.005/1 poz numaralı “moloz, blokaj, kırmataş, balast, kaldırım taşının taşıtlara yükleme ve boşaltması” imalatının ölçü birimi m3 olup, birim fiyatın kârsız tutarı olan 3,80 TL malzemenin beher m3 için ödenecek tutardır.

Diğer taraftan moloz taşının yoğunluğu 1,8 ton/m3 olarak kabul edilmektedir.

Bu durumda, ihale konusu yapım işini oluşturan tek iş kalemi olan “her türlü molozun nakledilmesi” iş kaleminin ölçü birimi, birim fiyat teklif cetveli ve analizde “ton” olarak belirlendiğinden,

Moloz nakil bedelinin tespitinde taşıma formülünün [F = A x K x (0.0007 x M + 0.01); A (zorluk katsayısı), K (taşıma katsayısı Poz No 02.017), M (mesafe, km)] olarak belirlenmesi,

Moloz yükleme ve boşaltma bedelinin tespitinde, miktarın 1/1,80 m3 [yoğunluğu 1,80 ton/m3 olan malzemenin 1 tonunun hacmi: d (yoğunluk) = m (kütle) / v (hacim) formülüne göre 1,8 ton/m3 = 1 ton / v, v = 1/1,8 m3]esas alınması gerekmektedir.

Bu durumda, idarece yoğunluk değeri için 1 esas alındığından nakil bedeli değişmemekle birlikte, yükleme ve boşaltma miktarındaki (1.8 m3) farklılıktan dolayı, yaklaşık maliyetin belirlenmesine esas birim fiyatın kârsız tutarı 13,58 TL/ton olmaktadır.

Diğer taraftan, ihale dokümanında ve aşırı düşük teklif fiyatları hakkında açıklama istenen yazı ekinde yer alan analiz formatında belirtildiği üzere, idarece ihale konusu yapım işi kapsamında taşınacak molozun yoğunluğunun 1 ton/m3 olarak kabul edildiğinin varsayılması halinde,

Moloz yükleme ve boşaltma bedelinin tespitinde, miktarın 1 m3 [yoğunluğu 1 ton/m3 olan malzemenin 1 tonunun hacmi: d (yoğunluk) = m (kütle) / v (hacim) formülüne göre 1 ton/m3 = 1 ton / v, v = 1 m3] olarak esas alınması gerekmektedir. Bu durumda yaklaşık maliyetin belirlenmesine esas birim fiyatın kârsız tutarı 15,27 TL/ton olmaktadır.

Dolayısıyla her iki durumda da, idarece yaklaşık maliyetin belirlenmesinde esas alınan birim fiyatın ölçü birimi olarak ton üzerinden belirlenmesi ve buna göre teklif alınması öngörüldüğü halde, teklif birim fiyat kapsamında yer alan ve ölçü birimi m3 olan 09.005/1 poz numaralı “moloz, blokaj, kırmataş, balast, kaldırım taşının taşıtlara yükleme ve boşaltması” imalatının ton cinsinden bedeli hesaplanacak şekilde miktarı belirlenmediğinden, yaklaşık maliyette esas alınan tutarın ihale konusu iş kapsamında yapılacak imalatın ton cinsinden tutarı ile uyumlu olmadığı tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri ile Tebliğ açıklamaları dikkate alındığında, yapım işi ihalelerinde yaklaşık maliyetin ihale konusu işin miktarları ile uyumlu olarak doğru bir şekilde tespit edilmesi, aşırı düşük teklif fiyatı sınır değerinin sağlıklı bir şekilde belirlenmesi açısından gereklidir.

Bu durumda, ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin yapılacak imalatın tonu üzerinden doğru olarak hesaplanmadığı, bu haliyle isteklilerce teklif edilen fiyatların yaklaşık maliyet ile eşit koşullarda karşılaştırılmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi