KİK Kararı: 2012/UY.III-1104

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/015
Gündem No : 29
Karar Tarihi : 27.02.2012
Karar No : 2012/UY.III-1104
BAŞVURU SAHİBİ:
Cessimoğlu Sondaj İnş.Tekstil Ve Gıda San.Tic.Ltd.Şti., Güvenevler Mah. H. Ahmet Yesevi Cad. Anadolu Lisesi İçi GAZİANTEP

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Şahinbey Belediyesi Mali Hizmetler Müdürlüğü, Kolejtepe Mahallesi Yesil Cami Caddesi No: 8 GAZİANTEP

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/185604 İhale Kayıt Numaralı "Şahinbey Belediyesi Muhtelif Parklarda Su Sondaj Kuyusu Açılması İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

22.02.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.Y.[608].(0097)./2012-12Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Şahinbey Belediyesi Mali Hizmetler Müdürlüğütarafından 20.12.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Şahinbey Belediyesi Muhtelif Parklarda Su Sondaj Kuyusu Açılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Cessimoğlu Sondaj İnş. Tekstil ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin 20.01.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.01.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine,başvuru sahibinin 06.02.2012tarih ve 5296sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.02.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;tekliflerinin sınır değerin altında olduğu için idarece firmalarından teklif açıklaması istenildiği, teklif açıklaması kapsamında 6 kalem iş grubu için işçilik, yakıt, pvc boru, matkap, çakıl ve makina giderlerini açıkladıkları, makinanın donanımıyla birlikte firmalarına ait olduğu, işçilik ve yakıta ilişkin olarak resmi birim fiyatları teklif ettikleri, çakıl ve pvc borunun ise piyasada hazır sunulan ve özel bir imalat süreci gerektirmeyen bir mamul olması nedeniyle piyasadan almış oldukları proforma fatura ile bu giderleri tevsik ettikleri, tekliflerinin sınır değerin 3.469,18 TL altında olduğu, bu farkın çok büyük bir rakam olmadığı, ihale üzerinde bırakılan istekli ile firmaları arasındaki farkın ise 35.400,00 TL olduğu, kamu yararı açısından tekliflerinin yeniden değerlendirilmesini talep ettikleri iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu işin “1500 mt Teçhizli sondaj, 3000 mt Teçhizsiz Su Sondaj Kuyusu Açılması İşi” olduğu,

Yaklaşık maliyetin cetvelinin “Teçhizli Sondaj Adı ve Kuyusu Açılması” ve “Teçhizsiz Sondaj Adı ve Kuyusu Açılması” olmak üzere iki iş grubundan oluşturulduğu ve her bir iş grubuna ilişkin olarak piyasadan fiyat teklifi almak suretiyle yaklaşık maliyet tutarının belirlendiği,

İhale komisyonunca tekliflerin alınmasından sonra 205.969,18 TL olarak hesaplanan teklif sınır değerin altında teklif verenCessimoğlu Sondaj İnş. Gıda San. Tic. Şti.’den 22.12.2011 tarihli yazıda teklif bileşenlerine ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmalarının istenildiği, yazı ekinde “Teçhizli Sondaj Adı ve Kuyusu Açılması” ve “Teçhizsiz Sondaj Adı ve Kuyusu Açılması” şeklinde oluşturulan iki iş grubuna ilişkin iki adet analiz formatının gönderildiği, dolayısıyla ihale konusu işin tamamına ilişkin teklif açıklaması istenildiğinin anlaşıldığı,

Analiz formatına göre teçhizli sondaj kuyusu açılması işinin sondaj sabit giderleri, sondaj makinesi, çakıl, personel giderleri, teçhiz borusu, su sondaj matkabı ve şantiye giderleri olmak üzere toplam 7 girdiden oluştuğu; teçhizsiz sondaj kuyusu açılması işinin ise sondaj sabit giderleri, sondaj makinesi, çakıl, personel giderleri, su sondaj matkabı ve şantiye giderleri olmak üzere toplam 6 girdiden oluştuğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 45 inci maddesinde ise; “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

Örnek:

Yaklaşık maliyeti 100.000 TL olan bir ihalede; ihale komisyonu, (38.1) maddesine göre idarece oluşturulan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ni kullanarak yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 den küçük olan (0,6888) 8, 9 ve 10 nolu iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan 4 nolu iş kalemi/grubunu açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları olarak belirleyecektir.

Sıralı iş kalemleri/grupları listesi

İş kalemi/

grubu No

İş kalemi/grubu adı

Tutarı

Tutar/YM

Kümülatif toplam

8

…….

32.000

0,3200

0,3200

9

…….

20.000

0,2000

0,5200

10

…….

16.880

0,1688

0,6888

4

…….

15.000

0,1500

0,8388

6

…….

9.600

0,0960

0,9348

7

…….

2.400

0,0240

0,9588

3

…….

2.250

0,0225

0,9813

5

…….

1.000

0,0100

0,9913

2

…….

750

0,0075

0,9988

1

…….

120

0,0012

1,0000

TOPLAM

100.000

100,0000

Sorgulama yapılacak olan “4” nolu iş kalemi/grubunun kar ve genel gider hariç birim fiyatının 8,49 TL olduğu varsayıldığında, ihale komisyonu tarafından, tutarı 18,49 TL’nin % 3’ü olan (18,49x0,03=0,55) 0,55 TL’ye eşit veya altında kalan analiz girdileri “vida ve plastik dupel, agraf 12 cm, agraf vidası, derz bandı, ses yalıtım bandı, borazan vida, derz dolgu alçısı harcı” olarak tespit edilecektir.

Ancak söz konusu girdilerin tutarları toplamı olan 2,81 TL’nin, 4 nolu iş kaleminin kar ve genel gider hariç analiz toplamının (birim fiyatının) % 15’i olan (18,49x0,15=2,77) 2,77 TL’den fazla olması nedeniyle sıralı analiz girdileri tablosuna göre 2,77 TL’lik tutarın aşılmasına neden olan “vida ve plastik dubel” açıklama yapılması gerekli olmayan analiz girdileri içinden çıkarılacak ve “agraf 12 cm, agraf vidası, derz bandı, ses yalıtım bandı, borazan vida, derz dolgu alçısı harcı” açıklama yapılmasına gerek olmayan analiz girdileri olarak ihale komisyonunca tespit edilecektir.

İş kalemi / grubu analizi

İş kalemi / grubu

No : 4

Yangına dayanıklı alçı duvar levhaları ile metal iskeletli giydirme duvar yapılması (………… Duvar Levhası ile)

Ölçü Birimi

m2

Poz No

Girdiler

Ö Br.

Miktarı

B.Fiyatı

Tutarı*

……

Vida ve plastik dubel

Ad

XXX

XXX

0,54

…..

Levha xx mm (yangına dayanıklı)

m2

XXX

XXX

5,00

…..

Tc 60 Profilli-0,6mm

m

XXX

XXX

3,50

…..

TU 28 Profilli-0,5 mm

m

XXX

XXX

0,80

…..

Agraf 12 cm

Ad

XXX

XXX

0,51

…..

Agraf vidası

Kt

XXX

XXX

0,31

…..

Derz Bandı (Cam el.)

m

XXX

XXX

0,34

…..

Ses yalıtım bandı 5 cm

m

XXX

XXX

0,33

…..

Borazan vida

Kt

XXX

XXX

0,35

…..

Derz dolgu alçısı harcı

m3

XXX

XXX

0,43

…..

Düz İşçi(taş.)

Sa

XXX

XXX

0,68

…..

Alçı levha ustası

Sa

XXX

XXX

3,25

…..

Alçı levha usta yar.

Sa

XXX

XXX

2,45

Kar ve genel giderler hariç toplam

18,49

Kar ve genel giderler (% 25)

4,62

TOPLAM TUTAR

23,11

Sıralı analiz girdileri tablosu

Girdiler

Ö.B.

Miktarı

B.Fiyatı

Tutarı

Kümülatif Toplam

Agraf vidası

Kt

XXX

XXX

0,31

0,31

Açıklama yapılması istenilmeyecektir

Ses yalıtım bandı 5 cm

m

XXX

XXX

0,33

0,64

Açıklama yapılması istenilmeyecektir

Derz Bandı (Cam el.)

m

XXX

XXX

0,34

0,98

Açıklama yapılması istenilmeyecektir

Borazan vida

Kt

XXX

XXX

0,35

1,33

Açıklama yapılması istenilmeyecektir

Derz dolgu alçısı harcı

m3

XXX

XXX

0,43

1,76

Açıklama yapılması istenilmeyecektir

Agraf 12 cm

Ad

XXX

XXX

0,51

2,27

Açıklama yapılması istenilmeyecektir

Vida ve plastik dubel

Ad

XXX

XXX

0,54

2,81

Düz İşçi(taş.)

Sa

XXX

XXX

0,68

TU 28 Profilli-0,5 mm

m

XXX

XXX

0,80

Alçı levha usta yar.

Sa

XXX

XXX

2,45

Alçı levha ustası

Sa

XXX

XXX

3,25

Tc 60 Profilli-0,6mm

m

XXX

XXX

3,50

Levha xx mm (yangına dayanıklı)

m2

XXX

XXX

5,00

(NOT = Örnekteki iş kalemine ait analizdeki girdiler ve tutarları gerçek verileri yansıtmamaktadır, (45.1.2.1) ve (45.1.2.2) maddesi için oluşturulmuş sayısal örnektir.)

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır…” açıklaması yer almaktadır.

Söz konusu hükümler ve Kamu İhale Genel Tebliği’ndeki açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; idarelerin aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yaklaşık maliyet hesabı sırasında “sıralı iş kalemleri/grupları listesi”ni ve “sıralı analiz girdileri tablosu”nu oluşturması, ihale komisyonunca, “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının belirlenmesi, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemlerinin sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri olarak belirlenmesi ve bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmaması, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi ve bu analiz girdileri için açıklama yapılmasının istenilmemesi, teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden istenilecek açıklama yazısında, açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları ile açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin de belirtilmesinin gerektiğianlaşılmaktadır.

İdarenin aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında, her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranının tespit edilmesi suretiyle oluşturulması gereken “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ve “sıralı analiz girdileri tablosu”nun ve açıklama istenilmeyecek analiz girdileri tablosunun düzenlenmediği, yaklaşık maliyetin sadece % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/ iş gruplarının açıklanması gerekirken idarece ihale konusu işin tamamına ilişkin açıklama istenildiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyetin iki iş grubuna ilişkin piyasadan fiyat teklifi almak suretiyle oluşturulduğu, her bir iş grubu içindeki girdileri ve bu girdilere ilişkin miktarları ve birim fiyatları gösteren bir yaklaşık maliyet cetveli bulunmadığı, Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesi uyarınca gerekli liste ve cetvellerin oluşturulmamış olması nedeniyle Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.1, 45.1.2, 45.1.2.3 ve 45.1.4 üncü maddeleri uyarınca, her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranının tespit edilmesinin ve “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ve “sıralı analiz girdileri tablosu” oluşturulmadan ve hangi analiz girdilerinin esas alınarak açıklama yapılması gerektiğine ilişkin bir belirleme yapılmadan aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılamayacağı belirlenmiştir.

Bu nedenle ilk önce idarece yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun olarak “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ve “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlandıktan ve yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/ iş grupları belirlenip daha sonra aşırı düşük teklif açıklaması istenilerek, aşırı düşük teklif sorgulamasının bu çerçevede yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İnceleme konusu ihalede başvuru sahibinin dilekçesinde belirtilen iddialara yönelik olarak Kurul çoğunluğunca alınan Kararda yer alan;

“…..

Yaklaşık maliyetin iki iş grubuna ilişkin piyasadan fiyat teklifi almak suretiyle oluşturulduğu, her bir iş grubu içindeki girdileri ve bu girdilere ilişkin miktarları ve birim fiyatları gösteren bir yaklaşık maliyet cetveli bulunmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38 inci maddesi uyarınca gerekli liste ve cetvellerin oluşturulmamış olması nedeniyle Kamu İhale Genel Tebliğinin 38.1, 45.1.2, 45.1.2.3 ve 45.1.4 maddeleri uyarınca, her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranının tespit edilmesinin ve “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ve “sıralı analiz girdileri tablosu” oluşturulmasının, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri tablosunun düzenlenmesinin ve de hangi analiz girdilerinin esas alınarak açıklama yapılması gerektiğine ilişkin bir belirleme yapılmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından, bu aşamada mevzuat hükümlerine uygun olarak aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılamayacağı belirlenmiştir.

Bu nedenle idarece yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun olarak**“sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ve “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlandıktan** ve yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/ iş grupları belirlendikten sonra aşırı düşük teklif açıklaması istenilerek, aşırı düşük teklif sorgulamasının bu çerçevede yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.” gerekçelerine dayanılarak, idarece tesis edilen işlemlerin Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olmaması nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiği hususunda “ düzeltici işlem belirlenmesine ” kararı verilmiştir.

Kamu İhale Kanununun 38 inci ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60 ıncı maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili yazılı açıklama istenmesi ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hususa ilişkin uygulamayı somutlaştırmak amacıyla, Kamu İhale Genel Tebliğinin “ Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı38 inci maddesi ile aynı Tebliğin “ Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi ” başlıklı 45 inci maddelerinde yer verilen söz konusu açıklamalarda, yapım işi ihalelerinde bir teklifin aşırı düşük olup olmadığını ortaya koyan sınır değerin nasıl tespit edileceği ve teklifleri söz konusu sınır değerin altında kalan isteklilerce yapılan belgelere dayalı açıklamaların da hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Bu çerçevede, yukarıda değinilen Tebliğ maddelerinde belirtilen açıklamalar uyarınca; idarelerin, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yaklaşık maliyet hesabı sırasında “ sıralı iş kalemleri/grupları” listesi ve “ sıralı analiz girdileri” tablosu oluşturularak ihale onay belgesinin ekinde sunulmasının zorunlu kılındığı; ayrıca, aşırı düşük teklif açıklamalarında, idarelerce hangi iş kalemleri ve hangi analiz girdileri esasında sorgulamaya tabi tutulması gerektiğine (sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden idarece belirlenen sıralı iş kalemleri/grupları listesinden hareketle yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren kalem/gruplar, yine idarece oluşturulan “ sıralı analiz girdileri” tablosu kullanılarak bu iş kalemi/gruplarına ait analizlerde yer alan ve tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’ünün üzerinde olan girdiler gibi) yönelik birtakım yeni kriterlerin getirildiği görülmektedir.

İncelemeye ilişkin alınan Kurul Kararında, aşırı düşük aşamasında Kamu İhale Genel Tebliğine aykırı olarak idarece gerçekleştirilen işlemler ile ihalede aşırı düşük sınır değerin altında en düşük fiyat teklifi veren istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamaların idarece uygun bulunmaması işlemleri ile idarece tekliflerin değerlendirilmesine yönelik yapılan bütün işlemlerin iptal edilerek, aşırı düşük teklif aşamasında sorgulamaya tabi tutulacak iş kalem/grupları ile bunların her birine ilişkin olarak açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin tespit edilmesi, mevcut yapılmış açıklamalar ile idarece yapılan değerlendirmeler dikkate alınmaksızın yapılan tespitler doğrultusunda yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği ve sorgulamaların, Kamu İhale Genel Tebliğinde belirtilen açıklamalara uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.2. maddesinde;

“ Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1**.** İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2.İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

_Analizlerdeki işçilik girdisi**,** tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. _

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.” açıklamaları yer almaktadır.

Kamu İhale Tebliği uyarınca, idarece hesaplanan, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yer alan, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmını oluşturan iş kalemlerine ait analizler ile bu iş kalemlerinin her birine ilişkin olarak sıralı analiz girdileri listelerinin hazırlanmadığı, idarece hesaplanan sınır değerin altında kalan istekliden ihale konusu işin tamamına ilişkin açıklama istenildiği, anılan Tebliğ açıklamalarına aykırı olarak, idarece, “ Sıralı İş Kalemleri/grupları” listesi ile bu listedeki her bir iş kalemine yönelik olarak “ açıklama istenilecek-istenilmeyecek analiz girdileri ” listelerinin oluşturulmadığı, idarenin aşırı düşük teklif sorgulama işlemini kamu ihale mevzuatına uygun bir şekilde gerçekleştirmeden teklifinin tüm bileşenleri üzerinden aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklinin yapmış olduğu açıklamaların uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakıldığı hususu göz önüne alındığında;

Anılan Tebliğ uyarınca, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken yaklaşık maliyetinin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerinin her birinin ayrı ayrı aşırı düşük sorgulamaya konu edilebileceği, ayrıca, bu iş kalemlerinin her birine ilişkin olarak , tutarı kar ve genel gider hariç iş kalemi analiz toplamının % 3’üneeşit ve altında olan analiz girdileri için isteklilerden açıklama yapılması istenilemeyecek olduğundan,

İdarece, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yaklaşık maliyet hesabı sırasında oluşturulması gereken “ sıralı iş kalemleri/grupları ” listesi ile bu listedeki iş kalemlerinin her birine ilişkin olarak “ sıralı analiz girdileri” tablolarının aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında sorgulama verecek istekliye verilmesi, oluşturulan bu tablolardan yararlanılarak, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi ve bu analiz girdileri için açıklama yapılmasının istenilmemesi gerekmektedir.

İdarece sınır değerin altında kalan istekliden teklifin tüm bileşenleri üzerinden aşırı düşük sorgulamaya ilişkin açıklama yapılmasının istenildiği, bu isteklinin teklifinin tüm bileşenleri üzerinden yapmış olduğu açıklamalarını sunduğu, bu açıklamalar içinde idarece, oluşturulmayan “ sıralı iş kalemleri/grupları ” listesi ile bu listedeki her bir iş kalemine ilişkin “ açıklama istenilecek-istenilmeyecek analiz girdileri ”nin de bulunduğu, bu istekli tarafından yapılan bu açıklamaların idarece incelenmesi sonucunda uygun bulunmadığı ve buna ilişkin gerekçeli kesinleşen ihale kararının istekliye bildirildiği, anılan kesinleşen ihale kararında aşırı düşük açıklamaların uygun bulunmadığına ilişkin ayrıntılı gerekçelerin ve tekliflerindeki bu hususlara ilişkin eksikliklerin istekliye bildirildiği bu süreçten sonra, isteklinin ihale tarihi itibariyle tekliflerinin tüm unsurları için irade beyanında bulunmuş olması nedeni ile teklifinin bütün evrakı ile unsurlarının aksi bir karar olmadıkça değiştirilemeyeceği düşüncesi ile, aşırı düşük açıklamaları idarece uygun görülmeyen bu isteklinin, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında teklifinin tümü üzerinden yapmış olduğu açıklamaların tevsiki amacıyla sunduğu belge ve bilgilerin mevcudiyeti karşısında, Kurul Kararı uyarınca aşırı düşük teklif açıklaması sunan bu istekliden bu belgelerin tekrar istenmesinin mevzuata ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesindeki temel ilkelerine aykırı olduğu aşikardır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “ Tekliflerin değerlendirilmesi ” başlıklı37 inci maddesinin ilk fıkrasında;

“ İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz. “ hükmü yer almaktadır.

Bu hükmün açıklanmasına yönelik olarak Kamu İhale Tebliğinin “İdarelerce belgelerdeki eksik bilgilerin tamamlatılması” başlıklı 16.6 maddesinde;

“16.6.1 İhale dokümanında başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan eklerinden herhangi birinin, aday veya isteklilerce sunulmaması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılmayacaktır. Ancak,

a) Geçici teminat ve teklif mektuplarının Kanunen taşıması zorunlu hususlar hariç olmak üzere, sunulan belgelerde ihale sonucu açısından teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu tür bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

b) Aday ve isteklilerce sunulan ve başka kurum, kuruluş ve kişilerce düzenlenen belgelerde, belgenin taşıması zorunlu asli unsurlar dışında, belgenin içeriğine ilişkin tereddüt yaratacak nitelikte olan ve belgeyi düzenleyen kurum, kuruluş veya kişilerden kaynaklanan bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

İdarelerce tamamlatılacaktır. Bu çerçevede, bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler, idarece ilgili kurum veya kuruluştan re’sen istenebilir. Söz konusu belgelerin aday veya istekliler tarafından tamamlatılmasının istenilmesi halinde ise bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak idarelerce aday veya isteklilere iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilecektir.

16.6.2.İdarelerce bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına ilişkin olarak verilen süre içinde aday veya isteklilerce sunulan belgelerin, başvuru veya ihale tarihinden sonraki bir tarihte düzenlenmesi halinde, bu belgeler, aday veya isteklinin başvuru veya ihale tarihi itibarıyla ihaleye katılım şartlarını sağladığını tevsik etmesi halinde kabul edilecektir.

16.6.3.Bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına ilişkin belgelerin yazılı olarak istenilmesi ve aday ve isteklilerce bir dilekçe ekinde sunulması gerekmektedir. İdarece belirlenen sürede eksik bilgileri tamamlamayan aday ve isteklilerin başvuruları veya teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve isteklilerin geçici teminatları gelir kaydedilir.

16.6.4.İlgili mevzuatına göre ihaleye katılma şartı olarak istenmesi gereken belge veya bilgilerin idarece istenmediği ve bu durumun tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında tespit edildiği hallerde, idarelerce bu tür belge veya bilgiler başvuruların ya da tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aday veya isteklilerden talep edilemeyecek ve tamamlatılamayacaktır. “ açıklamaları ile,

Aynı Tebliğin “ İhale süreci devam ederken çeşitli nedenlerle teklif geçerlik süresinin bitmesi ve 4734 sayılı Kanunun 32 nci maddesi uyarınca teklif geçerlik sürelerinin uzatılması yönündeki idare talebini kabul etmeyen isteklilerin bulunması durumu ”na ilişkin 45.1.17. maddesinde; ”..yeniden bir sınır değer tespit edilmeyecek ve idarece aşırı düşük teklif sorgulaması, tespit edilen ilk sınır değer dikkate alınarak gerçekleştirilecektir. Ancak; gerek idarece gerek Kurum veya mahkemeler tarafından alınan kararlar çerçevesinde, ihale tarihi itibari ile geçerli olan teklif sayısında değişiklik olması halinde aşırı düşük teklif sınır değerinin geçerli teklifler dikkate alınarak yeniden belirlenmesi gerekmektedir.” açıklaması,

Yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan Kanun hükmü ve Tebliğ açıklamaları uyarınca,ihale komisyonu tarafından tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere tekliflerde net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerinin açıklanmasının istenebileceği, bu açıklamanın, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilemeyeceği, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksiklikleri bulunan tekliflere yönelik mevcut evraktaki bilgi eksikliğinin tamamlatılabileceği yönünde isteklilere makul süre verilebileceği, buaçıklamanın yazılı olarak istenilmesi durumunda da, tamamlatılmaya yönelik cevap vermeyen istekliler nezdinde de, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatlarının gelir kaydedileceği, bu fiilin 4734 sayılı Kanunun ağır müeyyidelerinden sayıldığı, diğer yandan da, geçerli olan teklif sayısında değişiklik olduğuna yönelik düzelti işlem uygulanırken aşırı düşük sorgulama sürecinde teklif geçerlik süresinin dolması halinde, aşırı düşük teklif sınır değerinin geçerli teklifler dikkate alınarak yeniden belirlenmesi gerektiği, idarece ilk komisyon kararında aşırı düşük teklif sorgulamasında geçersiz teklif kabul edilen isteklilerin varlığı durumunda bu tekliflerinbedellerinin yeniden tespit edilecek sınır değer hesabında göz önüne alınacağı ancak bu tekliflere yeniden aşırı düşük açıklama verme imkânı tanınmaması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalar göz önüne alındığında; “ sıralı iş kalemleri/grupları ” listesi ile bu listedeki her bir iş kalemine ilişkin olarak “ sıralı analiz girdileri” tablosunun oluşturulmadığı gerekçeleri ile, bu istekli tarafından teklifinin tümü üzerinden yapılan ve idarece uygun görülmeyen açıklamaların, aşırı düşük sorgulama veren istekliye, aşırı düşük açıklamaların uygun bulunmadığına ilişkin gerekçeler ile tekliflerindeki bu hususlara ilişkin tüm eksiklilerin bilindiği bu süreçte, isteklinin ihale tarihinde verdikleri tekliflerinin tüm unsurları için irade beyanında bulunmuş olması nedeni ile tekliflerinin bütün evrakı ile unsurlarının aksi bir karar olmadıkça değiştirilemeyeceği düşüncesi ile, aşırı düşük açıklamaları idarece uygun görülmeyen bu isteklinin, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında tekliflerinin tümü üzerinden yapmış olduğu açıklamaların tevsiki amacıyla sunduğu belge ve bilgilerin mevcudiyeti karşısında, Kurul Kararı uyarınca, aşırı düşük teklif açıklaması sunan bu isteklilerden bu belgelerin tekrar istenmesinin, aşırı düşük sorgulama aşamasında tekliflerinin niteliğini değiştirecek bileşen unsurlarının ve bunlara ilişkin evrakların tamamlatılması anlamına geleceği, bu işlemlerin Kanun ve ilgili mevzuattaki müeyyidelerinin 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 235 inci maddesindeki ağır suçlara tekabül ettiği göz önüne alındığında, aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik eksiklerini önceden bilen isteklilere bu bilgi ve evraklarının tamamlatılması anlamına gelecek Kurul Kararı gerekçesinin, hukuka, mevzuata ve ihale mantığına aykırılık içerdiği değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince, “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunun “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin kararına katılmıyorum.

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi