KİK Kararı: 2012/UY.II-703

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/010
Gündem No : 16
Karar Tarihi : 02.02.2012
Karar No : 2012/UY.II-703
BAŞVURU SAHİBİ:
Halil Yıldız İnş.Müh.-Kırıklar İnşaat Taahhüt Tahmil Tahliye Yemek Tic. San. Ltd.Şti., Topçuoğlu Mah. Ravza Sit. C blok No . 12 ERZURUM

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Erzurum Hınıs Sosyal Yardımlaşma Ve Dayanışma Vakfı, Aşağı Kayabaşı Mah. Ptt Caddesi 1 25600 ERZURUM

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/172710 İhale Kayıt Numaralı "Erzurum Hınıs 150 Kişilik Orta Öğretim Yurt İnşaatı Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

30.01.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[180].(0264)./2012-3Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Erzurum Hınıs Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfıtarafından 29.11.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Erzurum Hınıs 150 Kişilik Orta Öğretim Yurt İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Halil Yıldız İnş. Müh.-Kırıklar İnşaat Taahhüt Tahmil Tahliye Yemek Tic. San. Ltd. Şti.İş Ortaklığının 26.12.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 02.01.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 09.01.2012tarih ve 1176sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.01.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu, ihale konusu işin yapılmasında kullanılacak bileşenlere ilişkin maliyetlerin usulüne uygun belgelendirilmediği, kazı imalatlarında verilmiş olan analizlerdeki ekskavatörün saatlik ücretinin ve ekskavatörün 1 saatte ne kadar yakıt kullandığının uygun olmadığı ve buna ilişkin sunulan belgenin mevzuata uygun olarak düzenlenmediği, 16.058/1A pozuna uygun analizin verilmediği, elektrik ve mekanik grubuna ilişkin sunulan analizlerin verilen teklif fiyatlarıyla uyuşmadığı ve malzemelerin nasıl temin edileceğine dair belgelerin bulunmadığı, analizlerde yer alan saatlik işçilik ücretlerinin saatlik asgari ücretin altında kaldığı, teknik personel maliyetlerinin ve teknik personelle ilgili noter taahhütname giderlerinin teklife yansıtılmadığı, analizlerde yer alan işçi çalıştırılma saatleri ile imalatı oluşturan birim malzeme miktarlarının düşük kaldığı, ihale dokümanında öngörülen imalatların bir bölümünün teklif bedele yansıtılmadığı, nakliye bedellerinin analizlerde uygun verilmediği, kalıp ve iş iskelesi imalatlarına ilişkin analizlerde kereste giderine yer verilmediği, 26.252/CA ve özel023 pozlarının analizlerinin ve alt analizlerinin uygun verilmediği belirtilerek ihale kararının iptal edilerek düzeltici işleme gidilmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edilen başvuruya konu “Erzurum Hınıs 150 Kişilik Orta Öğretim Yurt İnşaatı Yapım İşi” ihalesine 12 isteklinin teklif verdiği, yeterlik kriterlerini karşılayan 11 isteklinin teklif fiyatları üzerinden aşırı düşük teklif sorgulamasına esas sınır değerin 1.652.743,73 TL olarak hesaplandığı, bu değerin altında teklif veren 3 isteklinin teklifinin aşırı düşük olarak tespit edildiği ve aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, bunlardan 1 isteklinin açıklamada bulunmaması, diğer isteklinin açıklamasının uygun olmaması nedeniyle tekliflerinin reddedildiği, Peyko Toptan Gıda Taş. İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklama uygun bulunarak ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

(Ek fıkra: 20/11/2008-5812/12 md.) İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almakta olup, benzer hükümlere Yapım işleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 60 ncı maddesinde de yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

… 45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

… 45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kâr ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kâr ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kâr ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kâr ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır…

…45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir...

… 45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir….” açıklamaları bulunmaktadır.

İdarece, ihale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen 29.11.2011 tarihli yazı ile tekliflerinin aşırı düşük bulunduğu ifade edilerek 12.12.2011 tarihine kadar yazılı olarak açıklamada bulunulması hususu belirtilmiş, söz konusu yazı ekinde, içerisinde “açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları listesi” ve “açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin listesi” ile “analiz formatı”nın yer aldığı “CD”nin gönderildiği belirlenmiştir.

Söz konusu “CD” incelendiğinde, açıklama istenilen iş kalemlerinin 65 adet iş kaleminden oluştuğu, bunun 47 adedinin inşaat grubuna, geri kalan 18 adedinin tesisat (makine ve elektrik) grubuna ait olduğu anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan Peyko Toptan Gıda Taş. İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklama üzerinde yapılan incelemede aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Söz konusu isteklice aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemlerine ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinin sunulduğu görülmüş olup, ayrıca açıklama istenilen iş kalemlerinden inşaat grubu iş kalemlerine ilişkin analizler ve yardımcı/alt analizler ile bunlara dayanak teşkil eden belgelerin sunulduğu, iş kalemlerine ait analizler ile yardımcı analizlerde yer alan işçilik fiyatları için ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin kullanıldığı, açıklama kapsamında inşaat grubu iş kalemlerine ilişkin olarak sunulan analizlerde öngörülen bedelleri tevsiken Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan rayiçlerin kullanıldığı ve bunların liste halinde belirtildiği ve bu yolla açıklaması yapılan iş kalemlerinin analizlerinde öngörülen miktarların ve rayiçlerin anılan Bakanlığın birim fiyat analizleri ve rayiçleri ile uyumlu olduğu, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinde yer alan, “Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.” açıklaması uyarınca bu şekilde yapılan açıklamaların mevzuata uygun olduğu, analizlerinde adı geçen Bakanlığın rayici kullanılmayan girdiler için piyasadan alınan proforma fatura ile açıklama yapıldığı, söz konusu proforma faturaların yetkili SMMM’ler tarafından “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresi yazılarak imzalanıp kaşelendiği, söz konusu proforma faturaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.1 inci maddesinde yer açıklamalara uygun olduğu, açıklama istenilen iş kalemlerinden tesisat grubuna ilişkin olanlar için malzeme+montaj şeklinde analiz sunulduğu, malzeme bedellerine ilişkin olarak piyasadan alınan proforma faturalar ile açıklama yapıldığı, söz konusu proforma faturaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.1 inci maddesinde yer açıklamalara uygun olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklaması kapsamında sunduğu hesap cetvelinde belirtilen açıklama istenilen 47 adet inşaat grubuna at iş kalemine ve 1 adet tesisat grubuna ilişkin metraj miktarları idarece yaklaşık maliyet hesabında öngörülen metraj miktarları ile mukayese edildiğinde; açıklama istenen 48 adet iş kaleminden 45 tanesinde idarenin metrajının yüksek olduğu, bunlardan 11 tanesinde de metraj farkının % 10’un üzerinde olduğu saptanmıştır.

Bununla birlikte, isteklinin metrajı ile idarenin metrajı arasındaki farklar ile isteklinin birim fiyatları çarpıldığında, toplam 106.078,46 TL’lik isteklinin lehine bir farkın ortaya çıktığı, diğer bir anlatımla isteklice idarenin öngördüğü metrajlar esas alınarak teklif verildiği takdirde, teklif bedelinin 106.078,46 TL daha yüksek olacağı tespit edilmiştir.

İhale konusu yapım işi, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edilmiş olup, bu tür ihalelerde, idarece iş kapsamındaki imalat miktarları istekli olabileceklere verilmemekte, bunun yerine katılımcıların ihale dokümanı kapsamında verilen uygulama projeleri ve mahal listelerini kullanarak imalat miktarlarını hesaplamaları gerekmektedir. ihale konusu iş kapsamında yer alan imalatlara ait miktarların (metrajların) hesaplanması işi, işe ait projeler üzerinden birçok ölçüm/sayım yapılmasını ve bu ölçümler neticesinde elde edilen rakamlarla matematiksel işlem yapılmasını gerektirmektedir. Bu nedenle, iki farklı kişinin aynı iş kalemine dair metraj hesaplaması çoğu zaman birbiri ile örtüşmemektedir. Bu durum, ölçme yönteminden ve hassasiyetinden veya ölçme sonrası yapılan matematiksel işlemler neticesinde elde edilen miktarlar üzerinde yapılan yuvarlamalardan ya da makul karşılanabilir hesap hatalarından kaynaklanabilir. Bununla birlikte, metraj hesaplamalarındaki farklılıkların da makul ve kabul edilebilir mertebelerde olması, işin yapılabilirliğini menfi yönde etkilememesi gerekmektedir.

Yapılan bu açıklamalar göz önünde bulundurularak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan hesap cetveli incelendiğinde, bu cetvelde öngörülen imalat miktarlarının yaklaşık maliyetteki miktarlara göre kendisine avantaj sağlayacak şekilde düşük alındığı saptandığından miktar yönüyle yapılan açıklamanın uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Netice itibariyle ihale üzerinde bırakılan isteklice açıklaması kapsamında, ihale konusu iş kapsamında bulunan iş kalemlerinin miktar ve teklif birim fiyatlarının da bulunduğu hesap cetveli sunulduğu, açıklama istenilen iş kalemlerinden inşaat grubu iş kalemlerine ilişkin analizler ve yardımcı analizler ile bunlara dayanak teşkil eden belgelerin sunulduğu, iş kalemlerine ait analizler ile yardımcı analizlerde yer alan işçilik fiyatları için ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin kullanıldığı, tesisat grubuna ilişkin olanlar için malzeme+montaj şeklinde analiz sunulduğu, malzeme bedellerine ilişkin olarak piyasadan alınan proforma faturalar ile açıklama yapıldığı, analizlerinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığın rayici kullanılmayan girdiler için piyasadan alınan proforma faturalar ile mevzuata uygun olarak açıklama yapıldığı ve bu şekilde yapılan açıklamaların mevzuata uygun olduğu anlaşılmakla birlikte, isteklinin metrajı ile idarenin metrajı kıyaslandığında metraj farklılıklarının kabul edilebilir mertebelerde olmadığı anlaşıldığından bu haliyle yapılan açıklamanın uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Peyko Toptan Gıda Taş. İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi