KİK Kararı: 2012/UY.II-4702

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/073
Gündem No : 25
Karar Tarihi : 12.12.2012
Karar No : 2012/UY.II-4702
BAŞVURU SAHİBİ:
Yortaş Yapı Org. Tic. ve San. Ltd. Şti.- Amiroğlu Madencilik Köm. İnş. Harf. Nak. San. ve Tic. A.Ş. Ortak Girişimi, YUNUS EMRE MAH. YUNUS EMRE CAD. NO:34/1 DENİZLİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Pamukkale Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı, Yapı İşleri Ve Teknik Daire Baskanlığı 20070 DENİZLİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/106662 İhale Kayıt Numaralı "Paü Sağlık Meslek Yüksekokulları Bina İnşaatı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Pamukkale Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığıtarafından 31.08.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “PAÜ Sağlık Meslek Yüksekokulları Bina İnşaatı İşi” ihalesine ilişkin olarak Yortaş Yapı Org. Tic. ve San. Ltd. Şti.- Amiroğlu Madencilik Köm. İnş. Harf. Nak. San. ve Tic. A.Ş. Ortak Girişiminin 09.10.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.10.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.10.2012tarih ve 35273sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.10.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3885sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan hesap cetvelindeki açıklama istenilmeyen iş kalemlerine ilişkin miktar ve tutarların da projeye, fen ve sanat kurallarına uygun bir şekilde incelenmesi gerektiği, idarenin hesabına göre ihale konusu işin açıklama istenmeyen %20 oranındaki kısmının 5-5,5 milyon TL tutarında olduğu, ancak ihale üzerinde bırakılan isteklinin bu kısım için 1.753.498,85 TL teklif ettiği, buna göre açıklama istenilecek kalemler ile açıklama istenilmeyecek benzer nitelikteki kalemlere verilen tekliflerin birbirleriyle uyumlu olmadığı, açıklama istenilmeyen iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücret üzerinden hesaplanan işçilik ücretlerini karşılamadığı, teklif açıklamalarında satın alma yerleri fabrika, ocak ve depo olan inşaat malzemeleri için işyerine yapılan nakil bedellerinin gösterilmesi ve tevsik edilmesi gerekirken söz konusu isteklinin teklif açıklamasında nakliye bedelleri için herhangi bir açıklama yapmadığı, bahsi geçen isteklinin sunduğu proforma fatura ve fiyat teklifleri ile bunlara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları arasında uyumsuzluklar bulunduğu ve bu belgelerin son geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak hazırlanmadığı, işçilik ve montaj bedelleri ile ilgili olarak yasal defter ve belgelerde işlem bulunmadığı, proforma fatura ve fiyat tekliflerini veren firmaların teklife konu alanda faaliyet göstermedikleri, özetle ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesindeki açıklamalara aykırılık teşkil ettiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının, “Kağıthane ilçesi Kemerburgaz caddesi Kültür Merkezi, İdari Bina, zemin altı otopark ve çevre düzenlemesi yapım işi” olduğu belirtilmiştir.

Aynı Şartnamenin 19’uncu maddesinde, başvuru konusu ihalede anahtar teslimi götürü bedel üzerinden teklif verileceği düzenlenmiştir.

Başvuru konusu ihaleye 22 istekli teklif vermiş, bu tekliflerden 5’i idare tarafından değerlendirme dışı bırakılmış diğer 17 teklif ise değerlendirmeye alınmıştır. Bu duruma göre başvuru konusu ihalede oluşan sınır değer 20.176.036,82 TL olmaktadır.

Söz konusu sınır değerin altında teklif veren dört isteklinin teklifi (Aras İnş. Taah. Yapı Malz. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Keleşoğlu İnş. taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Ankas Grup İnş. Tur. ve Tic. A.Ş.-BYK Yapı İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Çalışkan Yapı Kimyasalları İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş.-Ertuğrul İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Hamdi Kaynak Ortak Girişimi ve Miroğulları İnş. ve Pet. Ürün. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Makhaf İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi) idarece aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmuştur. Bu isteklilerden sırasıyla ilk üçünün teklifi söz konusu istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması yapılmaması sebebiyle idarece değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Miroğulları İnş. ve Pet. Ürün. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Makhaf İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması ise idare tarafından kamu ihale mevzuatına uygun olarak kabul edilmiş ve başvuru konusu ihale adı geçen istekli üzerinde bırakılmıştır.

Açıklama istenilen sıralı iş kalemleri listesi ile açıklama istenilmeyen sıralı analiz girdilerinin 05.09.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgulaması yazısı ekinde ilgili isteklilere tebliğ edildiği görülmektedir.

Aşırı düşük teklif sorgulaması yazısı ekinde bulunan açıklama istenilen sıralı iş kalemleri listesinde 52 adet iş kalemi, aynı yazı ekinde bulunan açıklama istenmeyen analiz girdileri listesinde ise 26 girdi bulunmaktadır.

İhale dokümanı dâhilinde isteklilere verilen belgelerle ilgili olarak İdari Şartname’nin “İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5’inci maddesinde,

“5.1. İhale dokümanı aşağıdaki belgelerden oluşmaktadır:

a) İdari Şartname.

b) Teknik Şartnameler.

c) Sözleşme Tasarısı.

ç) Yapım İşleri Genel Şartnamesi. (İhale dokümanı kapsamında verilmemiştir.)

d) Standart formlar:

…

e) İş kalemleri veya iş gruplarına ait ilerleme yüzdeleri listesi ve 52 adet analiz formatı…” düzenlemesi bulunmaktadır.

Ancak idare tarafından Kuruma gönderilen evrak arasında, yukarıda aktarılan İdari Şartname düzenlemesinde belirtilen teknik şartname, ilerleme yüzdeleri listesi ve 52 adet analiz formatı ile anahtar teslim götürü bedel üzerinden teklif alınan bir ihalede olması gereken proje, mahal listesi, birim fiyat tarifi vb. belgelere rastlanmamıştır. Konuyla ilgili olarak 20.11.2012 tarih ve 2942 sayılı yazı ile ihaleyi yapan idareden bilgi-belge talep edilmiştir. Söz konusu yazıda,

“ Gelen belge ve bilgiler incelendiğinde,

a) İdari Şartname’nin “İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde teknik şartnamelerin, (e) bendinde ise iş kalemleri veya iş gruplarına ait ilerleme yüzdeleri listesi ve 52 adet analiz formatının ihale dokümanı kapsamında bulunduğu belirtilmektedir.

Ancak İdarenizce Kurumumuza gönderilen ihale işlem dosyası dâhilinde yukarıda bahsi geçen belgelere rastlanılmamıştır. Dolayısıyla söz konusu belgelerin Kurumumuza gönderilmesi gerekmektedir.

b) Bunun dışında, başvuru konusu ihalede anahtar teslimi götürü bedel üzerinden teklif verileceği görülmekle beraber, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde bulunması gereken proje, mahal listesi, birim fiyat tarifleri vb. belgelere de İdarenizce Kurumumuza gönderilen ihale işlem dosyasında rastlanılmamıştır.

Bundan dolayı, mevcut ise söz konusu belgelerin (projelerin CD ortamında ve AutoCAD formatında gönderilmesi tercih olunur) Kurumumuza gönderilmesi gerekmektedir.

_c) Ayrıca, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde isteklilerin teklif vermelerine dayanak teşkil eden proje, mahal listesi, birim fiyat tarifleri vb._belgelerin ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilip verilmediği hususunda bilgiye ihtiyaç duyulmuştur.” ifadeleri yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen bilgi-belge talebine cevaben İdarece gönderilen yazı ve ekindeki belgeler 23.11.2012 tarihinde Kurum kayıtlarına alınmıştır. Bahsi geçen evrak arasında isteklilere verilen ihale dokümanlarını içeren CD, sıralı iş kalemleri listesi, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi, idarece yapılan fiyat analizleri, özel pozlar için fiyat analizi formatı ve ilerleme yüzdeleri listeleri vardır. CD kapsamında ise projeler, analiz girdileri tabloları, pursantaj listeleri, teknik şartnameler ve diğer ihale dokümanı mevcuttur.

Başvuru sahibinin iddiası doğrultusunda, idarece Kuruma gönderilen ihale işlem dosyası kapsamında bulunan belgeler üzerinden, Miroğulları İnş. ve Pet. Ürün. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Makhaf İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelenmiş ve aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

? Adı geçen isteklinin teklif açıklaması kapsamında, hesap icmali, müteahhit kârı ve genel giderler icmali, hesap cetvelleri, özel birim fiyatlara ilişkin 23 adet analiz, işçilik, nakliye ve yükleme-boşaltma girdilerine ilişkin yardımcı analizler, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatların kârsız hâlleri üzerine istekli tarafından belirlenen kâr miktarları ilave edilerek teklif tutarının belirlendiğine dair 29 iş kalemine ilişkin liste, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatların kullanıldığına dair üç adet analiz girdisinden oluşan liste, 18 adet proforma fatura veya fiyat teklifi bulunmaktadır.

? İdarece belirlenen sıralı iş kalemleri listesindeki sıra numarası ile “5) özels1 ve 48) özelfc1” poz numaralı iş kalemleri için yapılan analizler, malzeme ve işçilik olmak üzere iki girdiden oluşmaktadır ve her iki iş kaleminde de malzeme için teklif edilen birim fiyatların proforma fatura yoluyla nakliye dâhil olmak üzere bir firmadan, bu malzemelerin montajına ilişkin işçilik birim fiyatlarının ise başka bir firmadan fiyat teklifi yoluyla alındığı tespit edilmiştir.

Söz konusu proforma fatura ile fiyat teklifinin şekil şartları açısından kamu ihale mevzuatına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Dolayısıyla bahsi geçen iki iş kalemine ilişkin açıklamada mevzuata aykırılık bulunmamıştır.

? “8) İ.Ö.B.F.07” poz numaralı “2 cm kalınlığında renkli mermer ile döşeme kaplaması yapılması” iş kalemi için istekli tarafından yapılan analizin içeriği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan “26.206/C1” poz numaralı “3 cm kalınlığında renkli mermer ile döşeme kaplaması yapılması” iş kaleminin analizi ile karşılaştırılmıştır.

İsteklinin yaptığı analizdeki girdiler ve bu girdilerin miktarları, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan “26.206/C1” pozunun analizindeki girdiler ve bu girdilerin miktarları ile, “0,22 m² miktarlı 04.416/C001 poz numaralı girdi” haricinde, uyumludur. İsteklinin analizinde “1,05 m² miktarlı 04.416/C001 poz numaralı girdi” var iken “0,22 m² miktarlı 04.416/C001 poz numaralı girdi” yoktur. Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan ilgili analizdeki “0,22 m² miktarlı 04.416/C001 poz numaralı girdi” nin süpürgelikle alakalı olabileceği düşünülmekle birlikte başvuru konusu ihaleye ait İnşaat Teknik Şartname’sinin “Zemin Kaplamaları” başlıklı 22’nci maddesinin “Mermer Zemin Kaplaması ve Süpürgelik Yapılması” başlıklı birinci fıkrasında, mermer süpürgelik yapılması gerektiğine dair bir düzenleme bulunmadığından ve idarece isteklilere verilen projelerde de bu yönde bir detaya rastlanılmadığından, isteklinin analizindeki mermer süpürgelik miktarına ilişkin eksiklik mevzuata aykırı bulunmamıştır.

Söz konusu iş kaleminin analizinde bulunan renkli mermer girdisinin birim fiyatının proforma fatura ile piyasadan temin edildiği görülmektedir. Bahsi geçen proforma faturada şekil şartları açısından kamu ihale mevzuatına aykırılık görülmemiştir. Dolayısıyla söz konusu iş kalemi için yapılan analiz mevzuata uygun bulunmuştur.

?“10) İ.Ö.B.F.04, 11) İ.Ö.B.F.03, 13) İ.Ö.B.F.11, 15) İ.Ö.B.F.12, 17) İ.Ö.B.F.02, 20) İ.Ö.B.F.31, 22) İ.Ö.B.F.13, 26) İ.Ö.B.F.17, 27) Özel-Elkt-43, 33) Özel-Elkt-1, 37) İ.Ö.B.F.10, 39) Özel-Elkt-42, 40) İ.Ö.B.F.21, 42) İ.Ö.B.F.18, 44) Özel-Elkt-2, 46) Özel-Elkt-33, 47) İ.Ö.B.F.27, 49) İ.Ö.B.F.19 ve 50) İ.Ö.B.F.08 ” poz numaralı iş kalemleri için yapılan analizlerin tamamında sadece malzeme ve işçilik girdileri belirtilmiştir ve bu iki girdi tipi için teklif edilen birim fiyatların, proforma fatura veya fiyat teklifi yoluyla piyasadan temin edildiği belirlenmiştir.

Konuyla ilgili olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13 numaralı maddesinde “Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.” açıklaması yer almaktadır.

Ancak yukarıda sayılan iş kalemleri arasında bulunan “10) İ.Ö.B.F.04-Ahşap grid sistem asma tavan yapılması, 26) İ.Ö.B.F.17-Poliüretan esaslı likit su izolasyonu yapılması, 37) İ.Ö.B.F.10-Ahşap Deck kaplama yapılması, 40) İ.Ö.B.F.21-Tekstürlü sıva yapılması ve 47) İ.Ö.B.F.27-Poliüretan esaslı köpükle ısı yalıtımı yapılması” iş kalemlerinin mezkûr Tebliğ açıklaması kapsamına girmediği sonucuna varılmıştır.

Dolayısıyla ya söz konusu iş kalemlerine ilişkin olarak istekli tarafından yapılan analizde ya da isteklinin bu iş kalemlerine ilişkin olarak sunduğu fiyat tekliflerinde, bahsi geçen iş kalemlerinin uygulanmasında kullanılan girdilerin detaylı olarak belirtilmesi gerekirken, ilgili analizlerde veya fiyat tekliflerinde bu detaylandırmaya gidilmediği görüldüğünden, bu durum kamu ihale mevzuatına aykırı bulunmuştur.

? “14) İ.Ö.B.F.38” poz numaralı “5 cm kalınlıkta mucaratlı traverten ile döşeme kaplaması yapılması” iş kalemi için istekli tarafından yapılan analizin içeriği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan “26.211/MK” poz numaralı “4 cm kalınlıkta mucaratlı andezit plaklarla döşeme kaplaması yapılması” iş kaleminin analizi ile karşılaştırılmıştır.

İsteklinin yaptığı analizdeki girdiler ve bu girdilerin miktarları, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan “26.211/MK” pozunun analizindeki girdiler ve bu girdilerin miktarları ile uyumludur.

Söz konusu iş kaleminin analizinde bulunan traverten plak girdisinin birim fiyatının proforma fatura ile piyasadan temin edildiği görülmektedir. Bahsi geçen proforma faturada şekil şartları açısından kamu ihale mevzuatına aykırılık görülmemiştir. Dolayısıyla söz konusu iş kalemi için yapılan analiz mevzuata uygun bulunmuştur.

? Adı geçen isteklinin teklif açıklaması kapsamında bulunan Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatların kârsız hâlleri üzerine istekli tarafından belirlenen kâr miktarları ilave edilerek teklif tutarının belirlendiğine dair 29 iş kalemine ilişkin listede ve aynı Bakanlık tarafından yayımlanan birim fiyatların kullanıldığına dair üç adet analiz girdisinden oluşan listede teklif edilen birim fiyatların, söz konusu Bakanlığın belirlediği birim fiyatların kârsız hâllerinin üzerinde oldukları görüldüğünden, bahsi geçen iki listede belirtilen birim fiyatların mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

? Başvuru sahibinin şikâyet ve itirazen şikâyet dilekçelerinde bulunan, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasındaki hesap cetvelinde yer alan, yaklaşık maliyetin %20’lik kısmını oluşturan ve açıklama yapılması istenilmeyen iş kalemleri için teklif edilen tutarların mevzuata uygun olmadığı hususundaki iddia ile ilgili olarak Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde yer alan,

“45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklaması doğrultusunda, yaklaşık maliyetin %20’lik bölümünde yer alan iş kalemleri hakkında bir açıklama yapılmasına gerek olmadığından başvuru sahibinin iddiasının bu kısmı yerinde görülmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Miroğulları İnş. ve Pet. Ürün. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Makhaf İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği gerekçede Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

EK GEREKÇE

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunda özetle, “ ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunmasının mevzuata aykırılık taşıdığı ” şeklinde dile getirilen iddiası hakkında, Kurulca, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı, bu nedenle adı geçen isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması hususlarına yönelik “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarına ilişkin Yönetmeliğin 18 inci maddesi çerçevesinde istenilen bilgi ve inceleme raporu ve ekleri kapsamında yapılan inceleme uyarınca;

Başvuruya konu ihalede aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak ihale üzerinde bırakılanMiroğulları Ltd. Şti.-Makhaf Ltd. Şti. ortak girişiminin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığına ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen kararda;

“ 10) İ.Ö.B.F.04, 11) İ.Ö.B.F.03, 13) İ.Ö.B.F.11, 15) İ.Ö.B.F.12, 17) İ.Ö.B.F.02, 20) İ.Ö.B.F.31, 22) İ.Ö.B.F.13, 26) İ.Ö.B.F.17, 27) Özel-Elkt-43, 33) Özel-Elkt-1, 37) İ.Ö.B.F.10, 39) Özel-Elkt-42, 40) İ.Ö.B.F.21, 42) İ.Ö.B.F.18, 44) Özel-Elkt-2, 46) Özel-Elkt-33, 47) İ.Ö.B.F.27, 49) İ.Ö.B.F.19 ve 50) İ.Ö.B.F.08 ” poz numaralı iş kalemleri için yapılan analizlerin tamamında sadece malzeme ve işçilik girdileri belirtilmiştir ve bu iki girdi tipi için teklif edilen birim fiyatların, proforma fatura veya fiyat teklifi yoluyla piyasadan temin edildiği belirlenmiştir.

Konuyla ilgili olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13 numaralı maddesinde “Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.” açıklaması yer almaktadır.

Ancak yukarıda sayılan iş kalemleri arasında bulunan “10) İ.Ö.B.F.04-Ahşap grid sistem asma tavan yapılması, 26) İ.Ö.B.F.17-Poliüretan esaslı likit su izolasyonu yapılması, 37) İ.Ö.B.F.10-Ahşap Deck kaplama yapılması, 40) İ.Ö.B.F.21-Tekstürlü sıva yapılması ve 47) İ.Ö.B.F.27-Poliüretan esaslı köpükle ısı yalıtımı yapılması” iş kalemlerinin mezkûr Tebliğ açıklaması kapsamına girmediği sonucuna varılmıştır.

Dolayısıyla ya söz konusu iş kalemlerine ilişkin olarak istekli tarafından yapılan analizde ya da isteklinin bu iş kalemlerine ilişkin olarak sunduğu fiyat tekliflerinde, bahsi geçen iş kalemlerinin uygulanmasında kullanılan girdilerin detaylı olarak belirtilmesi gerekirken, ilgili analizlerde veya fiyat tekliflerinde bu detaylandırmaya gidilmediği görüldüğünden, bu durum kamu ihale mevzuatına aykırı bulunmuştur.” şeklinde ifade edilen gerekçeye katılmakla beraber;

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinin son fıkrasında; “İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasında “İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Yönetmelik’in üçüncü fıkrasında ise, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonunun bu düzenlemeyi esas alacağı hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “ Aşırı düşük teklif değerlendirmesi ” başlıklı 45 inci maddesi, yapım işi ihalelerine ilişkin olup, söz konusu maddede; aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin sınır değerin belirlenmesine, idarenin yaklaşık maliyeti hazırlama aşamasında yapması gereken iş ve işlemlerin neler olduğuna, teklifi belirlenen sınır değerin altında kaldığı için aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen isteklilerden idarece ne çerçevede açıklama isteneceğine ve isteklilerin tekliflerine ilişkin yazılı açıklama kapsamında sunması gereken belgelerin neler olduğu ve nasıl sunulması gerektiğine ilişkin ayrıntılı düzenlemelere ve açıklamalara yer verilmiştir.

Yukarıya aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bir yapım işi ihalesinde, aşırı düşük teklif olarak belirlenen teklif sahibi isteklilerin idareye sunacakları açıklama kapsamında hesap cetveline de yer vermeleri gerekmektedir.

Anılan Tebliğin “ Aşırı düşük teklif değerlendirmesi ” başlıklı 45.1.2 inci maddesinde; “Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Buçerçevede; istenenaçıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.” açıklamasına,

45.1.2.1 nci maddesinde “İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklamasına yer verilmiş,

Anılan Tebliğin 45.1.3 üncü maddesinde de sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulmasının istenmeyeceği açıkça belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45 inci maddesinde yapılan düzenlemeler, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin olarak isteklilere açıklama yapma ve belgelendirme zorunluluğu getirmekte, geriye kalan % 20’lik kısmın ise, sorgulamaya konu edilmesini ve bu kapsamda yer alan kalemlere ilişkin analiz ve belgelendirme yapılmasını engellemektedir.

Ancak toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinde sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemlerine yer verilmesi gerektiği açıktır.

Dolayısıyla teklifin, açıklama istenilen iş kalemleri ile açıklama istenilmeyen kalemler ile birlikte bir bütün olarak hazırlandığı dikkate alındığında; isteklilerce açıklama istenilecek kalemler ile açıklama istenilmeyecek benzer nitelikli kalemlere verilen tekliflerin birbiriyle uyumlu olması gerekmektedir. Aksi halde tekliflerin sağlıklı ve gerçekçi hazırlandığından ve sağlıklı bir rekabet ortamından bahsedilemeyeceği açıktır.

Somut olayda, başvuru sahibinin şikâyet ve itirazen şikâyet dilekçelerinde bulunan, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasındaki hesap cetvelinde yer alan, yaklaşık maliyetin % 20’lik kısmını oluşturan ve açıklama yapılması istenilmeyen iş kalemleri için teklif edilen tutarların mevzuata uygun olmadığı hususundaki iddia ile ilgili olarak yapılan incelemede, idarece tespit edilen yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmını oluşturan iş kalemleri için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen tutarların toplamı, söz konusu firmanın teklif ettiği toplam tutarın takribî % 92’sidir. Yani idarece tespit edilen yaklaşık maliyetin % 20’lik kısmını oluşturan ve açıklama yapılması istenilmeyen iş kalemleri için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen tutarların toplamı, söz konusu isteklinin teklif ettiği toplam tutarın takribî % 8’idir.

İhale üzerinde bırakılan isteklininaşırı düşük teklif açıklamasındaki “İnşaat işleri hesap cetveli” dâhilinde bulunan, yaklaşık maliyetin % 20’lik bölümünü oluşturan ve açıklama istenilmeyen iş kalemleri arasında yer alan, özel analiz yapılan kalemler haricinde kalan iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatlarla karşılaştırma yapıldığında,

Adı geçen Bakanlık tarafından yayımlanan ilgili iş kalemlerine ait birim fiyatlarla, sözü edilen isteklinin teklif ettikleri arasında önemli farklar bulunduğu görülmektedir. Bahsi geçen iş kalemlerine ilişkin örnek aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Poz

Kamu Kurumu Fiyatı (TL)

İsteklinin teklif ettiği fiyat (TL)

İşçilik tutarının, söz konusu isteklinin teklif ettiği birim fiyattan fazla olduğu kalemlerdeki işçilik maliyeti

15.140/2

22,31

6,47

15.140/8

20,96

6,08

8,36

18.115/07

91,75

26,61

18.138/A3

46,28

13,42

19.082

27,91

8,09

9,20

21.067

6,76

1,96

3,55

21.068

6,76

1,96

3,55

22.009/3A

125,65

36,44

25.137

9,76

2,83

4,18

26.042/MK

29,04

8,42

9,20

26.702/C1

99,80

28,94

29,26

…

…

…

Yukarıdaki tabloda örnek olarak verilen kalemlerden “15.140/8, 19.082, 21.067, 21.068, 25.137, 26.042/MK ve 26.702/C1” poz numaralı iş kalemlerinde belirtilen işçilik tutarları , Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyat analizlerindeki işçilik girdilerine ait miktarların, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif ettiği işçilik fiyatı olan 4,18 TL ile çarpılması sonucunda elde edilmiştir.

Dolayısıyla, örnek olarak verilen bahis konusu iş kalemleri için adı geçen Bakanlık tarafından yayımlanan birim fiyatlarla ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif ettikleri arasında önemli farklar bulunması dışında, sözü edilen isteklinin örnek iş kalemleri için teklif ettiği birim fiyatlar, işçilik maliyetlerini dahi karşılamamaktadır.

Bunun dışında, örneğin yukarıdaki tabloda yer alan “15.140/2-Temel tabanına el ile tuvenan kum çakıl serilmesi ve sıkıştırılması” pozunda, isteklinin teklif ettiği birim fiyat, işçilik tutarı olan 1,2 saat x 4,18 TL=5,02 TL’den daha fazladır. İsteklinin teklif ettiği birim fiyattan işçilik maliyeti düşüldüğünde geriye 1,06 TL kalmaktadır ki bu tutar “Kum” girdisi giderine karşılık gelen meblağdır. Ancak aynı isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatların kullanıldığına dair üç adet analiz girdisinden oluşan listede yer alan “10.009/MK” poz numaralı girdinin sözü edilen Bakanlık tarafından yapılan analizinde yer alan “04.002/2B” poz numaralı “Kum” girdisinin 2012 yılı birim fiyatı 8,27 TL’dir. Dolayısıyla, söz konusu istekli “10.009/MK” poz numaralı girdi için teklif ettiği tutarda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyattan yararlanıldığını belirterek, “Kum” girdisi için de dolaylı olarak adı geçen Bakanlık tarafından belirlenen birim fiyatı kullanmaktadır. Buna karşın “15.140/2-Temel tabanına el ile tuvenan kum çakıl serilmesi ve sıkıştırılması” pozundaki işçilik tutarı düşüldüğünde geriye kalan meblağ olan 1,06 TL, ilgili kamu kurumunun belirlediği fiyatı karşılamamaktadır.

Bu durumda, yukarıda yapılan değerlendirmeler, her ne kadar açıklama yapılması istenilmeyen kalemler de olsa da, söz konusu bu kalemlerin birim fiyat tarifi olarak belirlenen poz numarasına, yapım şartlarına, fen ve sanat kurallarına aykırı yapılamayacağı hususu, teklifin bir bütün olarak ve birbiriyle uyumlu olması gerektiği hususu ile bir arada ele alındığında:

Başvuru sahibinin, açıklama istenilen iş kalemleri için, poz numarasıyla atıf yapılan teknik tarifine uygun birim fiyat teklif ettiği; açıklama istenilmeyen iş kalemleri için ise kendi yapmış olduğu açıklamalarla da çelişecek nitelikte, birbiri ile uyumlu olmayan birim fiyatlar teklif ederek sonuçta aynı imalatın yapımı için farklı fiyatlar teklif edilmesi durumunun ortaya çıkmasına sebep olduğu görülmüştür.

Bir başka değişle, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3 numaralı maddesinde “Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.” açıklaması yer almasına karşın, analiz sunulmaması hâli, isteklilerin söz konusu iş kalemleri için piyasa şartlarında makul olmayan ve mevzuata aykırılık içeren teklif verme hakkını da vermemektedir. Bundan dolayı, yaklaşık maliyetin % 20’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri için açıklama istenilmemekle birlikte, bu bölümünde kalan iş kalemlerinin, istekli tarafından mevzuata aykırılık içeren teklifler vermek suretiyle aşırı düşük teklif açıklamasının yapılabilmesini mümkün kılmak maksadıyla kullanılması hususu da mevzuata aykırı bulunmuştur.

Açıklanan nedenlerle, başvuruya konu ihalede aşırı düşük teklif açıklaması idarece uygun bulunarak ihale üzerinde bırakılan isteklinin, aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığına ilişkin Kurul kararı gerekçesine katılmakla beraber, adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığına ilişkin Kurul kararı gerekçeleri içinde yer almayan yukarıda belirtilen gerekçelerin de adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına ilişkin Kurul kararı gerekçeleri içinde yer alması gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul kararına katılıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi