KİK Kararı: 2012/UY.II-4563

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/070
Gündem No : 115
Karar Tarihi : 28.11.2012
Karar No : 2012/UY.II-4563
BAŞVURU SAHİBİ:
Sa-Fa Restorasyon San. Tic. Ltd. Şti., BAŞAKŞEHİR 5.ETAP 1.KISIM KALAMIŞ SİTESİ E-12 BLOK DAİRE:2 İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Türk Standartları Enstitüsü İdari İşler Daire Başkanlığı, Necatibey Cad. 112 06100 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/27749 İhale Kayıt Numaralı "Tse İstanbul Tuzla Yangın Ve Ses Laboratuvarı Kompleksi Bina" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Türk Standartları Enstitüsü İdari İşler Daire Başkanlığıtarafından 31.05.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “TSE İstanbul Tuzla Yangın ve Ses Laboratuvarı Kompleksi BinaYapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Sa-Fa Restorasyon San. Tic. Ltd. Şti.nin 08.10.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 15.10.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince01.11.2012tarih ve 35811sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.10.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3999sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığıiddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Şikâyete konu ihalenin, TSE tarafından açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ TSE Tuzla Yangın ve Ses Laboratuvar Yapım İşi ” ihalesi olduğu anlaşılmıştır.

31.05.2012 tarihinde gerçekleşen ihalede, idarece belirlenen sınır değerin altında teklif veren beş istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, iki isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı, Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının proje ve ihale dosyası ile uyumsuzluğu, metrajlarının yaklaşık % 10 oranında düşük olması, ana kalemlerden 16.059/1A, 21.011, 23.014, 261.151 poz nolu imalatlarda ve diğer imalatlarda metrajları düşürmüş olmaları sebebiyle açıklamanın uygun bulunmadığı, Erme İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunduğu, Erme İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı birinci, Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Söz konusu ihale komisyon kararı üzerine Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Sa-Fa Restorasyon San. Tic. Ltd. Şti. ve Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.

Anılan itirazen şikayet başvuruları üzerine alınan Kurul Kararları uyarınca, idarece açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin mevzuata uygun şekilde yeniden belirlendiği ve Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Erme İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne aşırı düşük teklif açıklamalarına “açıklama istenilmeyen analiz girdilerini” ilave etmeleri gerektiğinin bildirildiği görülmüştür.

Adı geçen üç istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesi neticesinde, idarece Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin yapmış olduğu ilk aşırı düşük teklif açıklamasında bazı kalemlerde metraj düşüklüğünün % 10 olduğu ve ikinci açıklamada bu düşüklüğün % 5 olması sebebiyle açıklamanın uygun olmadığı, Erme İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklamaların mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiş ve ihale Erme İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakılmış, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli ise Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak belirlenmiştir.

Kamu İhale Kurulunun yukarıda bahsi geçen 15.08.2012 tarih ve 2012/UY.II-3343, 2012/UY.II-3344 ve 2012/UY.II-3345 sayılı Kararları ile idarece Kamu İhale Genel Tebliğine aykırı şekilde gerçekleşen aşırı düşük teklif sorgulaması işlemi iptal edilmiş, sorgulamanın mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar verilmiş, bunun doğal sonucu olarak, istekliler tarafından yapılan açıklamalar ile idare tarafından yapılan değerlendirmeler de geçersiz kılınmıştır. Bu nedenle idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen isteklilerin açıklamalarını değerlendirirken, düzeltici işlem kararı üzerine yapılan yeni sorgulama sonucunda istekliler tarafından sunulan yeni açıklamaları esas alması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13 ve devamı maddelerinde; “ Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)__(Ek: 20 /8 _/_2011 _-28031 R.G./ 17 md.)_Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.”

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

45.1.13.6. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış olması ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya proforma fatura ya da fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

45.1.13.12. Maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir. ” açıklamaları bulunmaktadır.

Buna göre idarece ihale üzerinde bırakılan istekli olan Erme İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, isteklinin, hesap cetveli, analizler ve piyasadan aldığı teklifler için proforma faturalar sunduğu, açıklama istenilen iş kalemlerinden 5 adeti için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan kâr hariç birim fiyatlara kendisinin öngördüğü kârı eklediği görülmüştür. İstekli tarafından sunulan belgelerin değerlendirilmesi sonucunda, yukarıda yer verilen Tebliğ açıklamalarına uygun oldukları sonucuna varılmış olup, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

1. Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı idare tarafından 16.059/1A poz nolu imalat kalemi içinde yer alan C30/37 beton, 18.111/14 poz nolu imalat kalemi içinde yer alan Hafif gaz beton, 18.465/2 poz nolu imalat kalemi içinde yer alan iki katlı su yalıtımı, 23.014 poz nolu imalat kalemi içinde yer alan beton çelik çubuğu, 23.015 poz nolu imalat kalemi içinde yer alan beton çelik çubuğu, 23.243/21 poz nolu asma tavan ve benzeri imalatlarda yaklaşık % 5’e düşürüldüğü gerekçesiyle uygun bulunmamıştır. Söz konusu pozlara ilişkin olarak isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında öngördüğü metrajlar ile idarenin metrajları ile bu metrajlar arasındaki fark incelendiğinde, isteklinin anılan pozlarda, idarenin metrajlarından yaklaşık % 5 daha düşük metraj öngördüğü anlaşılmıştır.

Şikayete konu ihalenin anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bir iş olduğu göz önüne alındığında, istekliden, idarenin metrajlarını birebir öngörmesi beklenilemeyeceğinden, idarenin metrajlarından yaklaşık % 5 düşük metraj öngörülmesinin makul olduğu, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını bu gerekçe ile uygun bulmamasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, isteklinin; idarece açıklama istenilen ve mekanik iş grubu içinde yer alan Özel-HT04 poz nolu “Rooftop (Doğalgazlı) 9000 m3/H QISI:105KW, QSOĞ:110 KW” iş kalemi, Özel-HT05 poz nolu “Rooftop (Doğalgazlı) 15000 m3/H QISI:210 KW, QSOĞ:145 KW” iş kalemi, Özel-HT06 poz nolu “Rooftop (Doğalgazlı) 3400 m3/H QISI:22.3 KW, QSOĞ:21.2 KW” iş kalemi için sırasıyla 28.500,00 TL, 43.500,00 TL ve 24.000,00 TL öngördüğü, bu fiyatları tevsik etmek üzere bir adet proforma fatura sunduğu anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması yapan istekliden beklenilen, idarece istenilen özellikteki malzeme için öngörmüş olduğu birim fiyatın dayanağını, sunduğu proforma fatura ile tevsik etmesidir. Bu itibarla, incelenen açıklamada, istekli tarafından, açıklama istenilen örneğin, Özel-HT04 poz nolu “Rooftop (Doğalgazlı) 9000 m3/H QISI:105KW, QSOĞ:110 KW” iş kalemi için 28.500,00 TL öngörülmüş olmasına rağmen isteklinin sunduğu proforma faturada bu özelliklerdeki bir klima yer almamaktadır.( Aynı durum Özel-HT06 poz nolu “Rooftop (Doğalgazlı) 3400 m3/H QISI:22.3 KW, QSOĞ:21.2 KW” iş kalemi için de geçerlidir.) İstekli tarafından sunulan proforma faturada malzeme adı “ 15000 m3 /h hava debili doğalgaz ısıtmalı çatı tipi klima cihazı –Rooftop- “ olarak gösterilmiş, bu malzeme için açılan üç satırda farklı fiyatlara yer verilmiştir. Buna göre isteklinin, sadece “ 15000 m3 /h hava debili doğalgaz ısıtmalı çatı tipi klima cihazı –Rooftop- “ malzemesi için proforma fatura sunduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan proforma faturada aynı malzeme için üç farklı fiyat bulunmakta olup, bu durumun da proforma faturanın kendi içinde çelişkili olmasına neden olduğu açıktır.

Buna göre tek bir malzemeye ilişkin proforma faturanın, fiyat bakımından kendi içinde çelişkili olması sebebiyle, istekli tarafından Özel-HT04 ve HT06 poz numaralı iş kalemleri için öngörülen fiyatları tevsik edemediği değerlendirildiğinden, açıklamanın mevzuata uygun olmadığı, idarenin açıklamayı uygun bulmama gerekçesi yerinde olmamakla birlikte sonuç olarak açıklamanın reddedilmesinin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2 ) İdarece aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülerek ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; isteklinin Özel-HT04, Özel-HT05, Özel-HT06 poz nolu kalemler içinde yer alan sırasıyla 9000 m3/h, 15000m3/h ve 3400 m3/h rooftop paket tipi klima için proforma fatura sunduğu, proforma fatura üzerinde “..İzmir fabrikamızda veya nakliyesi ve riski Müşteriye ait olmak üzere şantiyenizde araç üzerinde teslim edilir. ” ifadesinin yer aldığı görülmüştür. Buna göre proforma faturada yer alan birim fiyatlar nakliye hariç birim fiyatlar olup, ihale konusu bina işi İstanbul-Tuzla’da yapılacağından, isteklinin yukarıda anılan 3 iş kalemi için öngördüğü fiyata nakliye bedelini de dahil etmesi gerekmektedir. Ancak istekli tarafından her üç iş kalemi için öngörülen bedele nakliye tutarının eklenmediği görülmüş olup, açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca anılan isteklinin Özel-5 “Alüminyum Giydirme Cephe” imalatı için analiz sunduğu, bu analiz içinde “03.587” poz nolu “Alüminyum Doğrama İmalat Atelyesi”ne yer verdiği ve birim fiyatını 198,30 TL olarak öngördüğü anlaşılmıştır. Oysa bu fiyat Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 03.587 poz nolu iş kalemi için 2011 yılı için öngörülen karsız fiyat olup, isteklinin 2012 yılı birim fiyatlarını kullanmaması durumunda öngördüğü bedeli tevsik edici belge sunması gerekmektedir. Zira Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6’ ncı maddesinde; “ Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır ” ifadesi yer almaktadır.

Bu itibarla anılan istekli tarafından önceki yılın fiyatının kullanılmasına rağmen bu bedeli tevsik edici belge sunulmadığı görüldüğünden, açıklamanın bu yönüyle de uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 2012/UY.II-3343, 2012/UY.II-3344 ve 2012/UY.II-3345 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararları ile açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasının ekinde açıklama istenen iş kalemleri listesi ile açıklama istenmeyen analiz girdileri listesine yer verilerek yeniden yapılması yönünde düzeltici işlem tesis edilmiş, ancak mevzuata uygun olmayan ilk sorgulamaya cevap vermeyen DiyMar İnş. - Kırlangıç İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Tuğlu İnşaat’a Kurul Kararı uyarınca mevzuata uygun şekilde yeniden sorgulama yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla anılan isteklilere yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi, DiyMar İnş. - Kırlangıç İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Tuğlu İnşaat’a aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’ inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

FARKLI GEREKÇE

İnceleme konusu ihalede; Kurul çoğunluğunca verilen kararın İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirmelere ilişkin B bölümünde yer alan“ Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulmama gerekçesi yerinde olmamakla birlikte sonuç olarak açıklamanın reddedilmesinin yerinde olduğuna” ilişkin kısmına aşağıda açıklanan gerekçelerle katılmıyorum:

Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şirketinin 26.07.2012 tarihli ilk itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulunun 15.08.2012 tarih ve 2012/UY.II-3344 sayılı Kararı ile, idarece Kamu İhale Genel Tebliğine aykırı şekilde gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulaması işlemi iptal edilmiş, sorgulamanın mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar verilmesi üzerine, yeniden yapılan sorgulama sonucunda anılan isteklinin açıklaması idarece;“ Yapmış oldukları ilk aşırı düşük teklif açıklamasında, 16.059/1A, 21.011, 23.014, 261.151 poz nolu imalatlarda ve diğer imalatlarda metrajları % 10 oranında düşürdükleri, Kamu İhale Kurulunun 2012/UY.II-3344 sayılı Kararı üzerine yapılan açıklamada ise 16.059/1A, 18.111/14, 18.465/2, 23.014, 23.015 ve 23.243/21 poz nolu imalatlarda metrajları % 5 oranında düşürdükleri, % 10 oranındaki metraj düşüklüğünün alenileştiği,” gerekçesiyle reddedilmiştir.

Esas itibarıyla; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun uygulanmasına ilişkin olarak konulan hükümler her iki Kanunun ekleri ile birlikte ayrılmaz bir parçası ve bütününü kapsamaktadır.

Bu bağlamda 4734 sayılı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;

“İhale dokümanı :İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinde; isteklilere talimatları da içeren idari şartnameler ile yaptırılacak işinprojesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgileri,

Uygulama projesi :Belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği projeyi,

İhale :Bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemleri, … ifade eder,” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde ;Yaklaşık maliyet: İhale onay belgesi düzenlenmeden önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak, katma değer vergisi (KDV) hariç olmak üzere hesaplanan vedayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilen, ihale konusu işin öngörülen bedelini, ifade eder,” hükmü,

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 4 üncü maddesinde; “ Anahtar teslimi götürü bedel sözleşme:Uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenicinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden yapılan sözleşmeyi ifade eder,” düzenlemesi,

Aynı şartnamenin 14 üncü maddesinin (3) fıkrasının ilk bendinde; “Yüklenici, üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan, kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, ayrıca işin yapılacağı yere, kullanılacak her türlü malzemenin nitelik bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumluluğunu üstlenmiş sayılır..” hükmü,

Yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 2 nolu ekindeki “ Anahtar Teslimi Götürü Bedel Teklif Mektubuna ” ilişkin KİK015.2/Y no’lu standart formda; “ Yukarıda ihale kayıt numarası ve adı yer alan ihaleye ilişkin ihale dokümanını oluşturan tüm belgeler tarafımızdan okunmuş, anlaşılmış ve kabul edilmiştir. Teklif fiyata dahil olduğu belirtilen tüm masraflar ve teklif geçerlilik süresi de dahil olmak üzere ihale dokümanında yer alan tüm düzenlemeleri dikkate alarak teklif verdiğimizi,dokümanda yer alan yükümlülükleri yerine getirmememiz durumunda uygulanacak yaptırımları kabul ettiğimizi beyan ediyoruz. ” ifadesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri gereği olarak, yapım işine anahtar teslimi götürü bedel teklif verecek olan isteklilerin, tekliflerini hazırlarken basiretli tacir mantığı ile öncelikle metrajlar üzerinden buna bağlı olarak’ da fiyat hazırlamaları gerekmektedir. İş’in yüklenicisi olmaları halinde ise; üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan , kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun imalat yaparak taahhüdünü yerine getirmek zorundadır.

İhale konusu yapım işi, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edilmiş olup, bu tür ihalelerde, idarece iş kapsamındaki imalat miktarları istekli olabileceklere verilmemekte, bunun yerine istekliler ihale dokümanı kapsamında verilen uygulama projeleri ve mahal listelerini kullanarak, imalat miktarlarını hesaplamak suretiyle tekliflerini oluşturmaktadırlar. Bu durumda, isteklinin teklifini oluştururken hesapladığı metrajların, idarenin yaklaşık maliyeti hesaplarken tespit ettiği miktar/metraj değerlerinden uzaklaşmaksızın, uygulama projesinin gerektirdiği koşulları taşıması gerekmekte olup, ancak bu koşulları taşıyan teklifler geçerli teklif olarak kabul edilmelidir.

Aksi halde uygulama projesinin, fen ve sanat kurallarının, mimari gereklerin, statik hesapların göz ardı edilerek veya ihlal edilerek salt fiyat odaklı hesap tutturmak maksadıyla, aşırı düşük sorgulaması karşısında iş kalemlerinin miktarlarında azaltmaya giderek, fiyat avantajı sağlamaya çalışmak, işin yapım tekniği ve gerekliliklerine açıkça aykırılık teşkil edecektir.

Nitekim Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şirketinin ilk itirazen şikayet başvurusundaki ikinci iddiasının incelenmesi sonucunda15.08.2012 tarih ve 2012/UY.II-3344 sayılı Kararda açıkça yer aldığı üzere; inceleme konusu ihalede, yaklaşık maliyetin % 65-75 aralığında çıkan sınır değerin altında çok sayıda teklifin bulunduğu, bu durumun da isteklilerin söz konusu fiyatları teklif edebilmek için, hem iş kalemleri girdilerinin fiyatlarında, hem de iş kalemlerinin miktarlarında azaltmaya giderek fiyat avantajı sağlamaya çalıştıkları görülmektedir.

Şikayete konu ihalenin, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan bir yapım işi ihalesi olduğu hususu ile, isteklilere ihale dokümanı kapsamında verilen uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerinde, ihale süreci içinde herhangi bir değişiklik olmayacağı hususu göz önüne alındığında, tekliflerin değerlendirilmesi sırasında kendisinden aşırı düşük teklif açıklaması istenilen bir isteklinin yaptığı açıklamaların, idarece “ bazı metrajların idarece hesaplananlara göre yaklaşık % 10 olan düşüklüğü ” yönündeki gerekçenin istekli tarafından bilindiği bu durumda, düzeltici işlem niteliğindeki Kurul kararının gereklerinin idarece yerine getirilmesi işlemleri sırasındaki ikinci sorgulamada, aynı isteklinin ilk açıklamasının idarece uygun bulunmama gerekçesi olarak idarenin miktarlarından düşük olduğu kendisine bildirilen iş kalemlerinin miktarlarını artırarak, idarenin miktarlarına yaklaştırması yani; teklifinde esas aldığı miktarları değiştirmek suretiyle, ikinci açıklamasını mevzuata uygun hale getirmeye çalışması ihale dokümanında yer alan tüm düzenlemeleri dikkate alarak,basiretli bir tacir gibi teklifini oluşturmadığı sonucunu doğurmakta olup bu yaklaşım ile fen ve sanat kuralları ihlal edilmektedir.

Bu durumda; mimari gerekliliklerin, statik hesapların gözardı edilmek suretiyle salt fiyat odaklı teklif oluşturmak eşitliği bozmakta ve ortak bazda değerlendirmeyi de imkansız hale getirmektedir.

Açıklanan nedenlerle; 15.08.2012 tarih ve 2012/UY.II-3344 sayılı Kurul kararının idarece uygulanması sonucu, ikinci kez yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasında, iş kalemlerinin miktarlarında değişikliğe giderek fiyat avantajı sağlamaya çalışan Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şirketinin uygulama projesinin asli unsuru olan miktarlara bağlı kalmayarak yaptığı aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunmaması İş’in yapılabilirliği açısından işlemin doğru tesis edildiği sonucunu doğurmaktadır. Öncelikle bu nedenlerle idarece istekli teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata uygun olduğu yönündeki düşüncemle, anılan Kurul kararında Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şirketinin teklifinin salt fiyat odaklı ve şekil şartına dayalı aşırı düşük teklif açıklamasındaki, Özel-HT04, Özel-HT06 poz nolu iş kalemine ilişkin sunduğu proforma faturadaki uyumsuzluktan dolayı uygun bulunmaması nedeniyle, değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin gerekçeye katılmıyorum.

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi