KİK Kararı: 2012/UY.II-4562

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/070
Gündem No : 114
Karar Tarihi : 28.11.2012
Karar No : 2012/UY.II-4562
BAŞVURU SAHİBİ:
Arseaş İnşaat Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti., CEVİZLİDERE MAHALLESİ 1238.CADDE NO:1/8 BALGAT / ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı (İdari İşler Daire Başkanlığı), Necatibey Cad. No: 112 06100 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/27749 İhale Kayıt Numaralı "Tse İstanbul Tuzla Yangın Ve Ses Laboratuvarı Kompleksi Bina" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Türk Standartları Enstitüsü İdari İşler Daire Başkanlığıtarafından 31.05.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “TSE İstanbul Tuzla Yangın ve Ses Laboratuvarı Kompleksi BinaYapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Arseaş İnşaat Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin 08.10.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.10.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.10.2012tarih ve 35232sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.10.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3875sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarenin, yapmış oldukları aşırı düşük teklif açıklaması ile ilgili olarak "11.09.2012 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması talebi yazısı üzerine yapılan açıklamada metrajları % 10 oranında düşürdükleri, Kamu İhale Kurulunun 2012/UY.II-3344 sayılı Kararı üzerine yapılan ikinci açıklamada ise metrajları % 5 oranında düşürdükleri, % 10 oranındaki metraj düşüklüğünün alenileştiği ve bu nedenle açıklamanın reddedilmesi gerektiği" yönündeki gerekçesinin yerinde olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Şikâyete konu ihalenin, TSE tarafından açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ TSE Tuzla Yangın ve Ses Laboratuvar Yapım İşi ” ihalesi olduğu anlaşılmıştır.

31.05.2012 tarihinde gerçekleşen ihalede, idarece belirlenen sınır değerin altında teklif veren beş istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, iki isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı, Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının proje ve ihale dosyası ile uyumsuzluğu, metrajlarının yaklaşık % 10 oranında düşük olması, ana kalemlerden 16.059/1A, 21.011, 23.014, 261.151 poz nolu imalatlarda ve diğer imalatlarda metrajları düşürmüş olmaları sebebiyle açıklamanın uygun bulunmadığı, Erme İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunduğu, Erme İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı birinci, Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdarece alınan komisyon kararı üzerine, ihaleye teklif veren isteklilerden Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından, önce idareye daha sonra Kuruma yapılan itirazen şikayet başvurusunda, “ 1) Aşırı düşük teklif sorgulama yazısında açıklama sunulması istenen iş kalemleri ile istenilmeyen iş kalemleri ve analiz girdilerinin %3'lük kısmına ilişkin herhangi bir belirleme yapılmamış olduğu, aşırı düşük teklif açıklamalarının metrajların yaklaşık % 10 düşük olduğu ayrıca önemli imalatlardan 16.059/1A, 21.011 ve 361.151 poz nolu imalatlarda öngörülen miktarların düşük olduğu gerekçeleriyle reddedildiği, ihale konusu işin anahtar teslimi götürü bedel olması nedeniyle imalat miktarlarının idarece yaklaşık maliyette esas alınan miktarlarla bire bir aynı olmasının mümkün olmadığı, aşırı düşük teklif açıklamalarının metrajlardaki miktarın yaklaşık maliyet hesabında esas alınan miktara göre % 10 oranında düşük olması gerekçesiyle reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı,

_
2 ) İdarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı miktarların bazılarında önemli mertebede hesap hatası bulunduğu,” _iddia edilmiş,

Kurulca alınan 15.08.2012 tarih ve 2012/UY.II-3344 sayılı Kararda;

“1) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde ; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler”başlıklı 38 inci maddesinde; “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır…” açıklaması,

Mezkûr Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi”başlıklı 45 inci maddesinde;__“45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir…” açıklaması,

Yer almaktadır.

İdarece yapılan sınır değer hesaplaması sonucunda 5 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, 2 isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının proje ve ihale dosyası ile uyumsuzluk, metrajların yaklaşık % 10 düşük olması, ana kalemlerden 16.059/1A pozlu C30/37 beton imalatının, 21.011 pozlu betonarme kalıbın, 23.014 pozlu beton çelik çubuğunun, 261.151 pozlu hava kanalının ve diğer imalatlarının metrajlarının düşük olması sebebiyle uygun bulunmadığı, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Erme İnş. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuruya konu ihaledeki sınır değer katsayısının 1,00 olduğu, idarece aşırı düşük teklif sınır değerinin 8.668.525,99 TL olarak belirlendiği, yapılan hesaplamada bu tutarın doğru olduğu tespit edilmiştir.

Aktarılan Tebliğ maddelerinde yer verilen açıklamalar doğrultusunda, başvuru sahibi ve teklif etmiş olduğu bedel aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olan 5 istekliye gönderilen 05.06.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazılarına 39 adet iş kaleminin konu edildiği, ancak söz konusu iş kalemlerinin analizlerinde yer alan ve tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olması nedeniyle açıklanması istenmeyecek analiz girdilerinin belirtilmediği, sorgulama yazısının ekinde yalnızca açıklama istenen iş kalemlerinin sunulduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılmak üzere, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında idarece sıralı iş kalemleri/grupları listesi ve sıralı analiz girdileri tablosunun oluşturulması, aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında da hazırlanan sıralı iş kalemleri/grupları listesi çerçevesinde yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/gruplarının tespit edilerek, sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemler/grupları ve belirtilen iş kalemleri/gruplarının analizinde yer alan açıklanması istenen ve istenmeyen maliyet girdilerinin belirlenmesi gerekmektedir.

İncelemeye konu ihaleye ait ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda; ihale onay belgesi, yaklaşık maliyet cetveli ve sıralı iş kalemleri/grupları listesine yer verildiği ancak söz konusu iş kalemleri/grupları için sıralı analiz girdileri tablosunun oluşturulmadığı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sorgulanan tüm iş kalemlerine yer verildiği ve açıklama yapıldığı, analizler içerisindeki açıklama istenen ve istenmeyen girdilere ilişkin olarak herhangi bir farklılaştırma yapılmadığı görülmüştür.

Yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde açıklama istenmeyen analiz girdilerine yer verilmediği, bu nedenle de aşırı düşük tekliflerin sorgulamasına ilişkin işlemlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38, 45.1.2.1, 45.1.2.2 ve 45.1.2.3 üncü maddelerine uygun olarak gerçekleştirilmediği, isteklilerin açıklamasında, açıklama istenilmemesi gereken analiz girdilerine ilişkin olarak da açıklamada bulunmaya çalışıldığı, bu hususun da ihalede yapılan aşırı düşük teklif sorgulamalarının sağlıklı şekilde yürütülmesine engel oluşturduğu, idarece, Kamu İhale Genel Tebliği’nin belirtilen maddelerine uygun olarak, açıklama istenmeyecek analiz girdilerinin oluşturularak, bu verilerin ışığında aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılmasının uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

_
2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:_

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9 uncu maddesinde “(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur.

b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.

c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır.

ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir.

d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar.

e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.” hükmü bulunmaktadır.

İhale onay belgesi ve ekleri incelendiğinde, söz konusu işteki iş kalemleri miktarlarının uygulama projeleri üzerinden hesaplandığı ayrıca başvuru sahibinin şikayeti üzerine yeniden yapılan hesaplamada miktarlarda bir değişiklik olmadığı tespit edilmiştir.

Yaklaşık maliyet hesabında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatların esas alınması ve söz konusu fiyatların da piyasa rayiçlerinin çok üzerinde olması nedeniyle ihalelerde teklif fiyatlar yaklaşık maliyetin altında kalmaktadır. Bununla birlikte genellikle yaklaşık maliyetin % 65-75 aralığında çıkan sınır değerin altında çok sayıda teklifin bulunduğu bu durumun da isteklilerin söz konusu fiyatları teklif edebilmek için hem iş kalemleri girdilerinin fiyatlarında hem de iş kalemlerinin miktarlarında azaltmaya giderek fiyat avantajı sağlamaya çalıştıkları görülmektedir.

Yaklaşık maliyetin idare tarafından aktarılan Yönetmelik hükmüne uygun şekilde hesaplandığı anlaşılmakla birlikte teklifi aşırı düşük bulunan diğer isteklilerin söz konusu kalemlere ilişkin miktarı ile kıyas yapıldığında başvuru sahibinin metrajlarında düşüklük bulunduğu tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme sonucunda başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde bulunmamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasının ekinde açıklama istenen iş kalemleri listesi ile açıklama istenmeyen analiz girdileri listesine yer verilerek yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanun’un 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

_
Oybirliği ile karar verildi._ ” ifadelerine yer verilmiştir.

Anılan Kurul Kararı uyarınca, idarece açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlendiği ve Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Erme İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne aşırı düşük teklif açıklamalarına “açıklama istenilmeyen analiz girdilerini” ilave etmeleri gerektiğinin bildirildiği görülmüştür.

Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması, bu kez idarece isteklinin yapmış olduğu ilk açıklamadaki metrajlarının itirazen şikayet aşamasında alenileşen yaklaşık % 10 olan düşüklüğünün, ikinci aşamada, 16.059/1A poz nolu imalat kalemi içinde yer alan C30/37 beton, 18.111/14 poz nolu imalat kalemi içinde yer alan hafif gaz beton, 18.465/2 poz nolu imalat kalemi içinde yer alan iki katlı su yalıtımı, 23.014 poz nolu imalat kalemi içinde yer alan beton çelik çubuğu, 23.015 poz nolu imalat kalemi içinde yer alan beton çelik çubuğu, 23.243/21 poz nolu asma tavan ve benzeri imalatlarda yaklaşık % 5’e düşürüldüğü gerekçesiyle uygun bulunmamıştır.

Başvuru sahibi istekli, Kamu İhale Kurulunun 15.08.2012 tarih ve 2012/UY.II-3344 sayılı Kararında, öngörmüş oldukları miktarlarla yaklaşık maliyette öngörülen miktarlar arasındaki farklılıklara ilişkin değerlendirme yapılmadığını, yaptıkları ilk açıklamada miktar farklılıklarının % 10’dan fazla olmadığını, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleşen ihalede, bu farkın kabul edilebilir olduğu, bu konuda birçok Kurul Kararı bulunduğunu, Kurul tarafından düzeltici işlem tesis edilmesinden sonra öngörmüş oldukları imalat miktarları ve birim maliyetlerin daha titiz bir çalışma ile gözden geçirildiğini, yeniden yapmış oldukları hesaplamada miktar farklılıklarının % 5 mertebesinde oluştuğunu, açıklamayı buna göre yaptıklarını, buna hukuki bir engel bulunmadığını, idarenin önceki açıklamayı esas alarak tekliflerini reddetmesinin yerinde olmadığını iddia etmektedir.

Kamu İhale Kurulunun yukarıda anılan 15.08.2012 tarih ve 2012/UY.II-3344 sayılı Kararı ile idarece Kamu İhale Genel Tebliğine aykırı şekilde gerçekleşen aşırı düşük teklif sorgulaması işlemi iptal edilmiş, sorgulamanın mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar verilmiş, bunun doğal sonucu olarak, istekliler tarafından yapılan açıklamalar ile idare tarafından yapılan değerlendirmeler de geçersiz kılınmıştır. Bu nedenle idarenin, başvuru sahibi istekliyi, isteklinin yapmış olduğu ilk aşırı düşük teklif açıklamasını gerekçe göstererek değerlendirme dışı bırakması işleminin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir. Daha açık bir ifadeyle, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını değerlendirirken, idarenin düzeltici işlem kararı üzerine yapmış olduğu yeni sorgulama sonucunda istekli tarafından sunulan yeni açıklamanın esas alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması, idare tarafından 16.059/1A poz nolu imalat kalemi içinde yer alan C30/37 beton, 18.111/14 poz nolu imalat kalemi içinde yer alan hafif gaz beton, 18.465/2 poz nolu imalat kalemi içinde yer alan iki katlı su yalıtımı, 23.014 poz nolu imalat kalemi içinde yer alan beton çelik çubuğu, 23.015 poz nolu imalat kalemi içinde yer alan beton çelik çubuğu, 23.243/21 poz nolu asma tavan ve benzeri imalatlarda yaklaşık % 5’e düşürüldüğü gerekçesiyle uygun bulunmamıştır. Söz konusu pozlara ilişkin olarak isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında öngördüğü metrajlar ile idarenin metrajları ile bu metrajlar arasındaki fark incelendiğinde, isteklinin anılan pozlarda, idarenin metrajlarından yaklaşık % 5 daha düşük metraj öngördüğü anlaşılmıştır.

Şikayete konu ihalenin anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bir iş olduğu göz önüne alındığında, istekliden, idarenin metrajlarını birebir öngörmesi beklenilemeyeceğinden, idarenin metrajlarından yaklaşık % 5 düşük metraj öngörülmesinin makul olduğu, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını bu gerekçe ile uygun bulmamasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, isteklinin; idarece açıklama istenilen ve mekanik iş grubu içinde yer alan Özel-HT04 poz nolu “Rooftop (Doğalgazlı) 9000 m3/H QISI:105KW, QSOĞ:110 KW” iş kalemi, Özel-HT05 poz nolu “Rooftop (Doğalgazlı) 15000 m3/H QISI:210 KW, QSOĞ:145 KW” iş kalemi, Özel-HT06 poz nolu “Rooftop (Doğalgazlı) 3400 m3/H QISI:22.3 KW, QSOĞ:21.2 KW” iş kalemi için sırasıyla 28.500,00 TL, 43.500,00 TL ve 24.000,00 TL öngördüğü, bu fiyatları tevsik etmek üzere bir adet proforma fatura sunduğu anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması yapan istekliden beklenilen, idarece istenilen özellikteki malzeme için öngörmüş olduğu birim fiyatın dayanağını, sunduğu proforma fatura ile tevsik etmesidir. Bu itibarla, incelenen açıklamada, istekli tarafından, açıklama istenilen örneğin, Özel-HT04 poz nolu “Rooftop (Doğalgazlı) 9000 m3/H QISI:105KW, QSOĞ:110 KW” iş kalemi için 28.500,00 TL öngörülmüş olmasına rağmen isteklinin sunduğu proforma faturada bu özelliklerdeki bir klima yer almamaktadır.( Aynı durum Özel-HT06 poz nolu “Rooftop (Doğalgazlı) 3400 m3/H QISI:22.3 KW, QSOĞ:21.2 KW” iş kalemi için de geçerlidir.) İstekli tarafından sunulan proforma faturada malzeme adı “ 15000 m3 /h hava debili doğalgaz ısıtmalı çatı tipi klima cihazı –Rooftop- “ olarak gösterilmiş, bu malzeme için açılan üç satırda farklı fiyatlara yer verilmiştir. Buna göre isteklinin, sadece “ 15000 m3 /h hava debili doğalgaz ısıtmalı çatı tipi klima cihazı –Rooftop- “ malzemesi için proforma fatura sunduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan proforma faturada aynı malzeme için üç farklı fiyat bulunmakta olup, bu durumun da proforma faturanın kendi içinde çelişkili olmasına neden olduğu açıktır.

Buna göre tek bir malzemeye ilişkin proforma faturanın, fiyat bakımından kendi içinde çelişkili olması sebebiyle, istekli tarafından Özel-HT04 ve HT06 poz numaralı iş kalemleri için öngörülen fiyatları tevsik edemediği değerlendirildiğinden, açıklamanın mevzuata uygun olmadığı, idarenin açıklamayı uygun bulmama gerekçesi yerinde olmamakla birlikte sonuç olarak açıklamanın reddedilmesinin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 15.08.2012 tarih ve 2012/UY.II-3344 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararı ile açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasının ekinde açıklama istenen iş kalemleri listesi ile açıklama istenmeyen analiz girdileri listesine yer verilerek yeniden yapılması yönünde düzeltici işlem tesis edilmiş, ancak mevzuata uygun olmayan ilk sorgulamaya cevap vermeyen DiyMar İnş. - Kırlangıç İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Tuğlu İnşaat’a Kurul Kararı uyarınca mevzuata uygun şekilde yeniden sorgulama yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla anılan isteklilere yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği tespit edilmiştir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İdarece aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülerek ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; isteklinin Özel-HT04, Özel-HT05, Özel-HT06 poz nolu kalemler içinde yer alan sırasıyla 9000 m3/h, 15000m3/h ve 3400 m3/h rooftop paket tipi klima için proforma fatura sunduğu, proforma fatura üzerinde “..İzmir fabrikamızda veya nakliyesi ve riski Müşteriye ait olmak üzere şantiyenizde araç üzerinde teslim edilir. ” ifadesinin yer aldığı görülmüştür. Buna göre proforma faturada yer alan birim fiyatlar nakliye hariç birim fiyatlar olup, ihale konusu bina işi İstanbul-Tuzla’da yapılacağından, isteklinin yukarıda anılan 3 iş kalemi için öngördüğü fiyata nakliye bedelini de dahil etmesi gerekmektedir. Ancak istekli tarafından her üç iş kalemi için öngörülen bedele nakliye tutarının eklenmediği görülmüş olup, açıklamanın bu haliyle mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca anılan isteklinin Özel-5 “Alüminyum Giydirme Cephe” imalatı için analiz sunduğu, bu analiz içinde “03.587” poz nolu “Alüminyum Doğrama İmalat Atelyesi”ne yer verdiği ve birim fiyatını 198,30 TL olarak öngördüğü anlaşılmıştır. Oysa bu fiyat Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 03.587 poz nolu iş kalemi için 2011 yılı için öngörülen karsız fiyat olup, isteklinin 2012 yılı birim fiyatlarını kullanmaması durumunda öngördüğü bedeli tevsik edici belge sunması gerekmektedir. Zira Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6’ncı maddesinde; “ Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır ” ifadesi yer almaktadır.

Bu itibarla anılan istekli tarafından önceki yılın fiyatının kullanılmasına rağmen bu bedeli tevsik edici belge sunulmadığı görüldüğünden, açıklamanın bu yönüyle de uygun olmadığı görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi, DiyMar İnş. - Kırlangıç İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Tuğlu İnşaat’a aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

FARKLI GEREKÇE

İnceleme konusu ihalede başvuru sahibinin 26.07.2012 tarihli ilk itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulunun 15.08.2012 tarih ve 2012/UY.II-3344 sayılı Kararı ile, idarece Kamu İhale Genel Tebliğine aykırı şekilde gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulaması işlemi iptal edilmiş, sorgulamanın mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar verilmesi üzerine, yeniden yapılan sorgulama sonucunda başvuru sahibinin açıklaması idarece;“ Yapmış oldukları ilk aşırı düşük teklif açıklamasında, 16.059/1A, 21.011, 23.014, 261.151 poz nolu imalatlarda ve diğer imalatlarda metrajları % 10 oranında düşürdükleri, Kamu İhale Kurulunun 2012/UY.II-3344 sayılı Kararı üzerine yapılan açıklamada ise 16.059/1A, 18.111/14, 18.465/2, 23.014, 23.015 ve 23.243/21 poz nolu imalatlarda metrajları % 5 oranında düşürdükleri, % 10 oranındaki metraj düşüklüğünün alenileştiği,” gerekçesiyle reddedilmesi üzerine, idarenin gerekçesinin yeninde olmadığı iddiası kapsamındaki ikinci başvurusunun incelenmesi sonunda Kurul çoğunluğunca verilen karar ile, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığına ve eşit muamele ilkesi gereği yapılan inceleme neticesinde de, Hazmer Yapı Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi, Diy Mar İnş. - Kırlangıç İnş. Tur. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Tuğlu İnşaat’a aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarına yönelik “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmiştir.

Esas itibarıyla; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun uygulanmasına ilişkin olarak konulan hükümler her iki Kanunun ekleri ile birlikte ayrılmaz bir parçası ve bütününü kapsamaktadır.

Bu bağlamda 4734 sayılı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;

“İhale dokümanı :İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinde; isteklilere talimatları da içeren idari şartnameler ile yaptırılacak işinprojesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgileri,

Uygulama projesi :Belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği projeyi,

İhale :Bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemleri, … ifade eder,” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde ;Yaklaşık maliyet: İhale onay belgesi düzenlenmeden önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak, katma değer vergisi (KDV) hariç olmak üzere hesaplanan vedayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilen, ihale konusu işin öngörülen bedelini, ifade eder,” hükmü,

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 4 üncü maddesinde; “ Anahtar teslimi götürü bedel sözleşme:Uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenicinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden yapılan sözleşmeyi ifade eder,” düzenlemesi,

Aynı şartnamenin 14 üncü maddesinin (3) fıkrasının ilk bendinde; “Yüklenici, üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan, kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, ayrıca işin yapılacağı yere, kullanılacak her türlü malzemenin nitelik bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumluluğunu üstlenmiş sayılır..” hükmü,

Yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 2 nolu ekindeki “ Anahtar Teslimi Götürü Bedel Teklif Mektubuna ” ilişkin KİK015.2/Y no’lu standart formda; “ Yukarıda ihale kayıt numarası ve adı yer alan ihaleye ilişkin ihale dokümanını oluşturan tüm belgeler tarafımızdan okunmuş, anlaşılmış ve kabul edilmiştir. Teklif fiyata dahil olduğu belirtilen tüm masraflar ve teklif geçerlilik süresi de dahil olmak üzere ihale dokümanında yer alan tüm düzenlemeleri dikkate alarak teklif verdiğimizi,dokümanda yer alan yükümlülükleri yerine getirmememiz durumunda uygulanacak yaptırımları kabul ettiğimizi beyan ediyoruz. ” ifadesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri gereği olarak, yapım işine anahtar teslimi götürü bedel teklif verecek olan isteklilerin, tekliflerini hazırlarken basiretli tacir mantığı ile öncelikle metrajlar üzerinden buna bağlı olarak’ da fiyat hazırlamaları gerekmektedir. İş’in yüklenicisi olmaları halinde ise; üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak, fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan , kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun imalat yaparak taahhüdünü yerine getirmek zorundadır.

İhale konusu yapım işi, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edilmiş olup, bu tür ihalelerde, idarece iş kapsamındaki imalat miktarları istekli olabileceklere verilmemekte, bunun yerine istekliler ihale dokümanı kapsamında verilen uygulama projeleri ve mahal listelerini kullanarak, imalat miktarlarını hesaplamak suretiyle tekliflerini oluşturmaktadırlar. Bu durumda, isteklinin teklifini oluştururken hesapladığı metrajların, idarenin yaklaşık maliyeti hesaplarken tespit ettiği miktar/metraj değerlerinden uzaklaşmaksızın, uygulama projesinin gerektirdiği koşulları taşıması gerekmekte olup, ancak bu koşulları taşıyan teklifler geçerli teklif olarak kabul edilmelidir.

Aksi halde uygulama projesinin, fen ve sanat kurallarının, mimari gereklerin, statik hesapların göz ardı edilerek veya ihlal edilerek salt fiyat odaklı hesap tutturmak maksadıyla, aşırı düşük sorgulaması karşısında iş kalemlerinin miktarlarında azaltmaya giderek, fiyat avantajı sağlamaya çalışmak, işin yapım tekniği ve gerekliliklerine açıkça aykırılık teşkil edecektir.

Nitekim başvuru sahibinin ilk itirazen şikayet başvurusundaki ikinci iddiasının incelenmesi sonucunda15.08.2012 tarih ve 2012/UY.II-3344 sayılı Kararda açıkça yer aldığı üzere; inceleme konusu ihalede, yaklaşık maliyetin % 65-75 aralığında çıkan sınır değerin altında çok sayıda teklifin bulunduğu, bu durumun da isteklilerin söz konusu fiyatları teklif edebilmek için, hem iş kalemleri girdilerinin fiyatlarında, hem de iş kalemlerinin miktarlarında azaltmaya giderek fiyat avantajı sağlamaya çalıştıkları görülmektedir.

Şikayete konu ihalenin, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan bir yapım işi ihalesi olduğu hususu ile, isteklilere ihale dokümanı kapsamında verilen uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerinde, ihale süreci içinde herhangi bir değişiklik olmayacağı hususu göz önüne alındığında, tekliflerin değerlendirilmesi sırasında kendisinden aşırı düşük teklif açıklaması istenilen bir isteklinin yaptığı açıklamaların, idarece “ bazı metrajların idarece hesaplananlara göre yaklaşık % 10 olan düşüklüğü ” yönündeki gerekçenin istekli tarafından bilindiği bu durumda, düzeltici işlem niteliğindeki Kurul kararının gereklerinin idarece yerine getirilmesi işlemleri sırasındaki ikinci sorgulamada, aynı isteklinin ilk açıklamasının idarece uygun bulunmaması üzerine idarenin miktarlarından düşük olduğu kendisine bildirilen iş kalemlerinin miktarlarını artırarak, idarenin miktarlarına yaklaştırması yani; teklifinde esas aldığı miktarları değiştirmek suretiyle, ikinci açıklamasını mevzuata uygun hale getirmeye çalışması ihale dokümanında yer alan tüm düzenlemeleri dikkate alarak,basiretli bir tacir gibi teklifini oluşturmadığı sonucunu doğurmakta olup bu yaklaşım ile fen ve sanat kuralları ihlal edilmektedir.

Bu durumda; mimari gerekliliklerin, statik hesapların gözardı edilmek suretiyle salt fiyat odaklı teklif oluşturmak eşitliği bozmakta ve ortak bazda değerlendirmeyi de imkansız hale getirmektedir.

Açıklanan nedenlerle; 15.08.2012 tarih ve 2012/UY.II-3344 sayılı Kurul kararının idarece uygulanması sonucu, ikinci kez yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasında, iş kalemlerinin miktarlarında değişikliğe giderek fiyat avantajı sağlamaya çalışan başvuru sahibinin uygulama projesinin asli unsuru olan miktarlara bağlı kalmayarak yaptığı aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunmaması İş’in yapılabilirliği açısından işlemin doğru tesis edildiği sonucunu doğurmaktadır. Öncelikle bu nedenlerle idarece istekli teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata uygun olduğu yönündeki düşüncemle, anılan Kurul kararında başvuru sahibinin teklifinin salt fiyat odaklı ve şekil şartına dayalı aşırı düşük teklif açıklamasındaki, Özel-HT04, Özel-HT06 poz nolu iş kalemine ilişkin sunduğu proforma faturadaki uyumsuzluktan dolayı uygun bulunmaması nedeniyle, değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin gerekçeye katılmıyorum.

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi