KİK Kararı: 2012/UY.II-3962

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/061
Gündem No : 15
Karar Tarihi : 17.10.2012
Karar No : 2012/UY.II-3962
BAŞVURU SAHİBİ:
Kayahan Mühendislik Müş. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti., YENİŞEHİR MAH. TRABZON CED. MERVE AP. NO : 66 K : 2 D :3 KAHRAMANMARAŞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kahramanmaraş Özel İdaresi Yatırım Ve İnşaat Müdürlüğü, Ismetpasa Mahallesi Trabzon Bulvari Özel Idare Is Merkezi Kat:9 65 46100 KAHRAMANMARAŞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/58593 İhale Kayıt Numaralı "K.Maraş Merkez Sümer Mahallesi 24 Derslik İlköğretim Okulu İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kahramanmaraş Özel İdaresi Yatırım Ve İnşaat Müdürlüğütarafından 08.06.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “K. Maraş Merkez Sümer Mahallesi 24 Derslik İlköğretim Okulu İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Kayahan Mühendislik Müş. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 13.08.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 03.09.2012 tarih ve 29945 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.08.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3277 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdarece, inşaat risk oranı “1” alınarak tüm çalışanlar için tek bir asgari ücret belirlendiği, saatlik ücretlerinin düz işçi, soğuk demirci ustası ve soğuk demirci ustası yardımcısı ve diğer ücretlerin aynı olamayacağı ve iş riskinin “3” olması durumu göz önüne alınarak saatlik ücretin daha fazla olması gerektiği, bu nedenle teklifin toplamı değiştiği gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı, analizlere esas olan işçilik saat ücretlerinin asgari ücretin altında olmamasının temel kural olduğu, düz işçi, usta veya usta yardımcılarının farklı ücretlendirilmesine yönelik bir düzenleme bulunmadığı gibi, işyeri riskine göre de ayrım yapılmadığı, iş yerinin risk oranının SGK tarafından kesilecek prime esas bir durum olduğu ve saatlik işçilik ücreti ile ilgisi olmadığı, analizlerde belirlenen düz işçi veya usta saat ücretinin asgari ücretin altında olmamasının yeterli görüldüğü ve konuya ilişkin birçok Kurul kararı bulunduğu,

2. Tekliflerinin işin yıllara sari olması nedeniyle kesilecek olan %3 gelir vergisinin ek gider olduğu ve bu nedenle de giderin yükseleceği ve belirlenen %10 genel gider ve kâr miktarından fazla olacağı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak %3 stopaj gelir vergisinin ek bir gider olmadığı, doğması muhtemel bir vergi için tevkif edilen, başka bir deyişle emanete alınan mükellefin kendi parasının ek bir gidermiş gibi gösterilerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı, ayrıca tekliflerinde %3,04 olarak toplam 54.932 TL kâr gösterildiği ve olağanüstü gider artışları, fark veya ek harcama söz konusu olduğu takdirde bu kârdan harcama yapılabileceği, idarece belirtildiği gibi stopaj ek gider olarak kabul edildiğinde bile %3 oranındaki bu değerin kâr sınırları içinde kaldığı, üstelik ihale tenzilatlarının idarenin yaklaşık maliyetine göre %25 müteahhit kârının altında olduğu ve bu durumun işin yapılabilirliğini açıkça gösterdiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde ihale konusu işin adı “K.Maraş Merkez Sümer Mahallesi 24 Derslik İlköğretim Okulu İnşaatı” olarak belirlenmiştir.

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde tekliflerin anahtar teslimi götürü bedel üzerinden verileceği ve ihale üzerinde bırakılan istekli ile anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacağı düzenlenmiştir.

Kuruma gönderilen ihale işlem dosyası içerisinde yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde, idarece sınır değerin altında teklif verdiği belirlenen başvuru sahibi istekliden bila tarih ve 428 sayılı yazı ile teklifinin aşırı düşük teklif olmasına sebep olan maliyet bileşenleri ile ilgili açıklamalarını beş iş günü içinde idareye sunmasının istenildiği, 24.07.2012 tarihli ihale komisyonu kararında anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmektedir.

Bahse konu ihale komisyonu kararında anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeme gerekçelerinden biri olarak; analizlerde yer alan işçilikler hesaplanırken günlük asgari ücretin çalışma saatine bölünüp sigorta risk prim oranı “1” alınarak tüm çalışanlar için tek bir asgari ücret belirlendiği, ancak analizlerde yer alan işçilik ücretlerinin ihale tarihinde yürürlükte bulunan inşaat kolları sigorta risk prim oranı olan “3” üzerinden hesaplanması gerektiği, bu durumda ise başvuru sahibinin analizlerinde yer alan işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında olacağı, bunun da teklif toplamını değiştireceği gösterilmiştir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, birim fiyat analizlerinde ve yardımcı analizlerde yer alan usta, usta yardımcısı, yağcı, düz işçi, erbab işçi, çırak, şoför, operatör ve makinist ve diğer işçilik saatlik ücreti için 3,94 TL bedel öngörüldüğü görülmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklamaları yer almaktadır.

Asgari Ücret Yönetmeliği’nin “Ücretin Yürürlüğü” başlıklı 11’inci maddesinde; “Komisyonca belirlenen ücretler Resmi Gazete’de yayımlanır ve yayımlandığı tarihi izleyen ayın ilk gününden itibaren yürürlüğe girer.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru konusu ihalenin 08.06.2012 tarihinde gerçekleştirildiği, 30 Aralık 2011 tarih ve 28158 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararında 16 yaşını doldurmuş işçilerin bir günlük normal çalışma karşılığı asgari ücretlerinin; “1/1/2012-30/6/2012 tarihleri arasında 29,55 (Yirmidokuzellibeş) Türk Lirası olarak, 1/7/2012- 31/12/2012 tarihleri arasında ise 31,35 (Otuzbirotuzbeş) Türk Lirası olarak…” tespit edildiği belirtilmektedir. Bu tespite göre bir hesaplama yapıldığında 2012 yılı ilk altı ay için 16 yaşını doldurmuş işçilerin saatlik ücretinin 3,94 TL olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen maddesi uyarınca teklif edilen işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olmamasının yeterli olacağı anlaşıldığından, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekçesinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

24.07.2012 tarihli ihale komisyonu kararında anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeme gerekçelerinden bir diğeri olarak “…istekli teklif edilen teklif fiyatı içerisindeki genel gider ve kar için %10 (1.805.000,00x0.10=180.500,00 TL) olarak belirlediği, bu rakamın (%10) içinde %3,04’ü olan 54.932,00 TL kar olarak, şantiye giderleri içinde 125.568,50 TL olarak belirlediği (bunun içinse SSK ve Muhtasar giderleri için 38.175,75 TL bedel belirlediği, ancak Sosyal Güvenlik Kurumunun Tebliğine göre 1.805.000,00 TL tutarındaki teklife yatırılması gereken SSK tutarının (1.805.000,000.035=63.175,00-TL) 63.175,00 TL olduğu, işin süresi 365 gün olduğundan söz konusu yapım işi %3 gelir vergisine tabi olacağından (1.805.000,000,03=54.150,00) toplam 54.100,00 TL gelir vergisi olmak üzere toplam 117.325,00-TL SSK ve muhtasar gideri olacağı bu durumda isteklinin genel giderler icmalinde muhtasar ve SSK için ayrılan 38.175,75 TL’lik tutarın yerine 117.325,00 TL eklendiğinde 125.568,50 TL olarak hesapladığı genel giderler toplamının 204.717,75 TL olacağı ve bu durumda genel gider toplamının %10 rakamının çok üzerinde olacağı ve müteahhit karı olamayacağı…” hususu gösterilmektedir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu “Müteahhit Karı ve Genel Giderler İcmali” başlıklı yazıda yüklenici kârı ve genel gider toplamı oranının %10, genel giderlerin teklife oranının %6,96, yüklenici kârı oranının ise %3,04 olduğu, sözleşme giderleri için 29.782,50 TL, inşaat harici giderler için 86.786,00 TL ve genel giderler için 9.000,00 TL olmak üzere genel giderler toplamının 125.568,50 TL olarak belirlendiği, inşaat harici giderler başlığı altında SSK ve muhtasar giderlerinin 38.175,75 TL olduğu bilgisi yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde isteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderlerinin teklif fiyata dahil olduğu, bu gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiğinin kabul edildiği düzenlemesi yer almaktadır.

Bir yapım işinde aşırı düşük teklif sahiplerinin işçilik süreleri ve işçilik sayılarına ilişkin hesaplamalarının tahmini hesaplar olduğu, gerçek değerlerin işin yapımı sırasında oluşacağı, oluşan bu değerlere göre SGK primlerinin ilgili kuruma ödeneceği, bir iş kaleminin imalat aşamasında ağırlıklı olarak iş makinesi ile yapılması durumunda işçilik maliyetinin azalacağı, dolayısıyla SSK ve stopaj değerlerinin düşeceği anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde aşırı düşük teklif sahibi olarak belirlenen teklif sahiplerinden idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği, ihale komisyonunun, yapım işinin imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, ihale komisyonunun aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alacağı, Kurumun aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu belirtilmiştir.

Bu açıdan bir değerlendirme yapıldığında, idarece aşırı düşük teklif sahiplerine yazılan bila tarih ve 428 sayılı yazı ile tekliflerinin aşırı düşük teklif olmasına sebep olan maliyet bileşenleri ile ilgili açıklama istenildiği, işçiler için ödenecek SGK ödemeleri ve muhtasar giderleri için teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşen olarak nitelendirilerek açıklama istenilmediği, kaldı ki işçiler için ödenecek SGK ödemeleri ile muhtasar giderlerinin bir yapım işinde teklifte önemli bileşen olarak değerlendirilerek, aşırı düşük teklif sahiplerinden buna ilişkin açıklama istenmesinin de uygun olmayacağı, bu anlamda aşırı düşük teklif sorgulamasında teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşen olarak belirlenmeyen bir hususta idarece isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasındaki hesap cetvelinde öngördüğü tutarlardan yola çıkarak henüz kesinlik kazanmamış ve istekli tarafından tahmini bir bedel olarak öngörüldüğü anlaşılan ve işin yapımı sırasında gerçek değerleri hesaplanabilecek olan SSK ve muhtasar giderlerinin yetersiz olduğu gerekçesiyle anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

İlaveten başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu hesap cetveli, analizler ve yardımcı analizler ile proforma faturaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif Değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olduğu tespit edilmiştir.

Sonuç olarak yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Kayahan Mühendislik Müş. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi