KİK Kararı: 2012/UY.II-3885

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/058
Gündem No : 88
Karar Tarihi : 01.10.2012
Karar No : 2012/UY.II-3885
BAŞVURU SAHİBİ:
Alp-Yapı İnş. Müh. Enerji İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şti., KAĞIZMAN CAD. BATI İŞ MERKEZİ KAT : 4 NO : 74 AĞRI

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Ağrı Şeker Fabrikası Müdürlüğü, Eski Erzurum Yolu Üzerı 5. Km 04100 AĞRI

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/99422 İhale Kayıt Numaralı "Fabrikamız Lojmanları Dış Cephe Tamiratı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Ağrı Şeker Fabrikası Müdürlüğü tarafından 09.08.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Fabrikamız Lojmanları Dış Cephe Tamiratı” ihalesine ilişkin olarak Alp-Yapı İnş. Müh. Enerji İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 31.08.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 03.09.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.09.2012 tarih ve 30950 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.09.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3386 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, istekli tarafından belirlenen metrajların idarenin belirlediği metrajlara uygun olmamasına rağmen savunmanın geçerli kabul edildiği, işçilik ücretleri için saatlik asgari ücretin altında maliyet öngörüldüğü ve malzeme miktarlarının eksik olarak açıklandığı, sunulan proforma faturaların son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olmadığı,

2. Kesinleşen ihale kararında, aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülmeyen isteklilere ait savunmaların uygun görülmeme gerekçelerinin belirtilmediği, bu durumun Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.16’ncı maddesine aykırı olduğu,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihalenin, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Ağrı Şeker Fabrikası Müdürlüğü tarafından anahtar teslimi götürü bedel üzerinden teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen “Fabrikamız Lojmanları Dış Cephe Tamiratı” işi olduğu, ihaleye 19 isteklinin katıldığı, Kamu İhale Kurumunun internet sitesinde yer alan sınır değer hesaplama aracı kullanılarak 94.754,98.-TL olarak belirlenen sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, Şahinler İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. ve Ha-Mel Tem. Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından, aşırı düşük teklif açıklamalarının süresinde idareye ulaştırıldığı, Şahinler İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan açıklamaların idarece yeterli görülmediği ve ihalenin açıklamaları uygun görülen Ha-Mel Tem. Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Sınır değerin altında teklif sunan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında, “Fabrikamız Lojmanları Dış Cephe Tamiratına ait fiyat teklifiniz yaklaşık maliyet ve teklif edilen diğer fiyatlara göre aşırı düşük olduğu tespit edilmiştir. Ekte gönderilen analiz formatının doldurularak tarafımıza gönderilmesini veya teklif fiyatınızla hangi avantajlı koşulları göz önüne bulundurularak verdiğinizi tevsik edici belgelerle birlikte açıklamalı olarak” ihaleyi yapan idareye ulaştırmaları gerektiği ifade edilmiştir. Anılan yazı ekinde, “Eski boyalı yüzeylere astar uygulanarak iki kat su bazlı (yarımat) antibakteriyel boya veya astar uygulamaksızın üç kat su bazlı (yarımat) antibakteriyel boya yapılması” ve “0-12,50 m arası yükseklikteki duvarlar için iş iskelesi kurulması” iş kalemlerine ait girdilerin malzeme ve işçilik olarak belirtildiği analiz formatlarının gönderildiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38.1’inci maddesinde;

“İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

İhale işlem dosyası içeriğinde yer alan yaklaşık maliyetin tespitine esas belgelerden; Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38.1 inci maddesine uygun olacak şekilde, “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının belirlenmediği, yaklaşık maliyet hesap cetvelinin;

Poz no

İmalatın çeşidi

Miktar

Birim fiyat

Toplam tutar

21.065

İş İskelesi

8.803 m³

4,26

37.500,00

PF

Boya Yapılması

15.000 m²

6,50

104.500,00

27.530/4

Sıva Tamirat İşleri + Söküm İşi

850 m²

7,63

6.500,00

27.507

500 Dozlu Düz Sıva

143 m²

10,45

1.500,00

Toplam

150.000,00

Şeklinde hazırlandığı, ancak aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısının ekinde isteklilere iki adet analiz formatı gönderildiği ve aşırı düşük teklif açıklamalarında söz konusu analizlerin doldurulmasının istendiği anlaşılmıştır. Kamu İhale Genel Tebliğinin yapım işi ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini düzenleyen 45’inci maddesinde; “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklamaları yer almaktadır.

İhale dokümanı kapsamında isteklilere, iş kalemleri yüzdesinin aşağıya aktarıldığı şekilde verildiği görülmüştür.

İNŞAAT İMALATLARI

İMALAT PURSANTAJI

1

Boya Yapılması

69%

2

İş İskelesi

25%

3

Sıva tamirat işleri

4,3%

4

Düz sıva yapılması

1,7%

Dolayısıyla, Boya Yapılması ve İş İskelesi kurulması kalemlerinin işin yaklaşık olarak % 94’lük bölümünü oluşturduğu, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan açıklama istenilecek iş kalemlerinin, ihale dokümanında yer alan iş kalemleri yüzdeleri belgesinden de görüleceği üzere isteklilere analiz formatları gönderilen, Boya Yapılması ve İş İskelesi kurulması kalemleri olduğu görülmüştür.

İsteklilere gönderilen analiz formatında, girdilerin malzeme ve işçilik olarak belirlendiği, açıklama istenilecek iş kalemlerinin her birine ilişkin olarak, “sıralı analiz girdileri listesi”nin oluşturulmadığı, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmediği, ancak isteklilerce sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mahiyeti dikkate alındığında, isteklilere aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ile birlikte, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin gönderilmemiş olmasının, ihalenin sonucu üzerinde etkisi olmayacağı değerlendirildiğinden, aşırı düşük teklif sorgulamasının açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri belirlenmek suretiyle tekrar yapılmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde,

Ha-Mel Tem. Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif fiyatı oluşturan iş kalemleri ve miktarlarını gösterecek şekilde bir hesap cetvelinin hazırlanmadığı, teklif fiyatını ne şekilde oluşturduğuna ilişkin yazılı beyanlarını sunduğu söz konusu yazıdan, su bazlı antibakteriyel boya için 3 firmadan fiyat teklifi alındığı ve bu fiyatların ortalaması alınarak su bazlı antibakteriyel boya kg birim fiyatının 4,25.-TL olarak belirlendiği, 1 m2 alanda 0,50 kg boya kullanılacağı göz önünde bulundurularak, 16.000 x (4,25/2) = 34.000,00.-TL şeklinde yapılan hesaplama sonucunda, boya yapılması imalatına ilişkin maliyetin 34.000,00.-TL olarak açıklandığı anlaşılmıştır.

Su bazlı antibakteriyel boya için 3 ayrı firmadan alınan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.2’nci maddesine göre, “meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi” gerektiği halde sunulan fiyat tekliflerinin yalnızca fiyat teklifini veren firma tarafından imzalandığı,

Ayrıca, söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde her bir firma için ayrı ayrı, SMMM tarafından düzenlenmiş maliyet / satış tutarı tespit tutanaklarının (Ek-O.6) sunulduğu, ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.11’inci maddesinde,

“Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.” açıklamasının yer aldığı, istekli tarafından sunulan tutanakların her sayfasının taraflarca imzalanmadığı tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından işçilik maliyeti, ihale konusu iş kapsamında 35 gün boyunca, günde 8 saat olmak üzere 7 adet boyacı ustası, 1 adet dülger ustası, 2 adet düz işçi çalıştırılacağı tespitinden hareketle hesaplanmıştır. Düz işçinin saatlik ücreti olarak 4,25.-TL, ustaların saatlik ücreti olarak ise, 5,25.-TL esas alınarak işçilik maliyeti toplam 15.484,00.-TL hesaplanmıştır. İstekli tarafından idarece verilen analiz formatına uygun bir analiz düzenlenmediği ve işçiliğin analiz formatında gösterilmediği tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamasında, boya ve işçilik maliyetinin 49.484,00.-TL olduğu, 85.750,00.-TL olan teklif fiyatı ile bu tutar arasındaki 36.266,00.-TL farkın tamirat harcı, el aletleri, nakliye, ulaşım, yemek gibi genel giderler ve müteahhit karı olduğu belirtilmiş olup, her bir iş kalemine ait miktarlar ve birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinin hazırlanmadığı ve idarece verilen analiz formatına uygun analizlerin sunulmadığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde , “Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.” açıklamaları yer almaktadır .

Ha-Mel Tem. Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından iş iskelesi kurulması iş kalemini açıklamak üzere, bir adet iş iskelesi kiralama sözleşmesi sunulmuş olup, bu iş kalemi ile ilgili herhangi bir maliyetin söz konusu olmadığı ifade edilmiştir. İş iskelesi kurulması kalemine ilişkin maliyet öngörülmediği dolayısıyla yapılan açıklamanın yukarıya aktarılan tebliğ açıklamalarına aykırı olduğu görülmüştür.

Yapılan tespitler neticesinde**,** Ha-Mel Tem. Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının; iş kalemlerine ait miktar ve birim fiyatların gösterildiği bir hesap cetveli sunulmadığı, idarece isteklilere gönderilen analiz formatına uygun analizlerin düzenlenmediği, sunulan fiyat tekliflerinin kamu ihale mevzuatının aradığı koşulları sağlamadığı, iş iskelesi kurulması iş kalemi için maliyet öngörülmediği, bu nedenle idarece anılan istekli tarafından sunulan açıklamaların geçerli kabul edilmesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde;

“İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.16’ncı maddesinde, “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıya aktarılan Kanun hükmü ve Tebliğ açıklamasında, kesinleşen ihale kararında tekliflerin uygun bulunmama gerekçelerinin açıkça belirtilmesi gerektiği belirtilmesine rağmen, şikâyete konu ihalede, ihaleye katılan isteklilere ihale sonucunun, ihale yetkilisince onaylanan komisyon kararıyla birlikte bildirildiği, bahse konu kesinleşen ihale kararında Şahinler İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli bulunmadığının belirtilmesiyle yetinildiği, açıklamanın hangi gerekçeyle yeterli bulunmadığına ilişkin bir bilgiye yer verilmediği tespit edilmiştir. Ancak söz konusu aykırılığın, ihalenin esasına etkili olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Ha-mel Tem. Gıda İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.’ye ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi