KİK Kararı: 2012/UY.II-3344

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/048
Gündem No : 98
Karar Tarihi : 15.08.2012
Karar No : 2012/UY.II-3344
BAŞVURU SAHİBİ:
Arseaş İnş. Taah. Ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti., CEVİZLİDERE MAHALLESİ 1238.CADDE NO:1/8 BALGAT / ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Türk Standartları Enstitüsü (İdari İşler Daire Başkanlığı), Necatibey Cad. No:112 06100 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/27749 İhale Kayıt Numaralı "Tse İstanbul Tuzla Yangın Ve Ses Laboratuvarı Kompleksi Bina" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Türk Standartları Enstitüsü İdari İşler Daire Başkanlığıtarafından 31.05.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “TSE İstanbul Tuzla Yangın ve Ses Laboratuvarı Kompleksi Bina” ihalesine ilişkin olarak Arseaş İnş. Taah. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.’nin 06.07.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.07.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 26.07.2012tarih ve 26283sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.07.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/2858sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

1 ) Aşırı düşük teklif sorgulama yazısında açıklama sunulması istenen iş kalemleri ile istenilmeyen iş kalemleri ve analiz girdilerinin %3'lük kısmına ilişkin herhangi bir belirleme yapılmamış olduğu, aşırı düşük teklif açıklamalarının metrajların yaklaşık % 10 düşük olduğu ayrıca önemli imalatlardan 16.059/1A, 21.011 ve 361.151 poz nolu imalatlarda öngörülen miktarların düşük olduğu gerekçeleriyle reddedildiği, ihale konusu işin anahtar teslimi götürü bedel olması nedeniyle imalat miktarlarının idarece yeklaşık maliyette esas alınan miktarlarla bire bir aynı olmasının mümkün olmadığı, aşırı düşük teklif açıklamalarının metrajlardaki miktarın yaklaşık maliyet hesabında esas alınan miktara göre % 10 oranında düşük olması gerekçesiyle reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı,

2 ) İdarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı miktarların bazılarında önemli mertebede hesap hatası bulunduğu,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ 38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır… ” açıklaması,

Mezkûr Tebliğin “ Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir…” açıklaması,

Yer almaktadır.

İdarece yapılan sınır değer hesaplaması sonucunda 5 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, 2 isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının proje ve ihale dosyası ile uyumsuzluk, metrajların yaklaşık % 10 düşük olması, ana kalemlerden 16.059/1A pozlu C30/37 beton imalatının, 21.011 pozlu betonarme kalıbın, 23.014 pozlu beton çelik çubuğunun, 261.151 pozlu hava kanalının ve diğer imalatlarının metrajlarının düşük olması sebebiyle uygun bulunmadığı, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Erme İnş. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuruya konu ihaledeki sınır değer katsayısının 1,00 olduğu, idarece aşırı düşük teklif sınır değerinin 8.668.525,99 TL olarak belirlendiği, yapılan hesaplamada bu tutarın doğru olduğu tespit edilmiştir.

Aktarılan Tebliğ maddelerinde yer verilen açıklamalar doğrultusunda, başvuru sahibi ve teklif etmiş olduğu bedel aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olan 5 istekliye gönderilen 05.06.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazılarına 39 adet iş kaleminin konu edildiği, ancak söz konusu iş kalemlerinin analizlerinde yer alan ve tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olması nedeniyle açıklanması istenmeyecek analiz girdilerinin belirtilmediği, sorgulama yazısının ekinde yalnızca açıklama istenen iş kalemlerinin sunulduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılmak üzere, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında idarece sıralı iş kalemleri/grupları listesi ve sıralı analiz girdileri tablosunun oluşturulması, aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında da hazırlanan sıralı iş kalemleri/grupları listesi çerçevesinde yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/gruplarının tespit edilerek, sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemler/grupları ve belirtilen iş kalemleri/gruplarının analizinde yer alan açıklanması istenen ve istenmeyen maliyet girdilerinin belirlenmesi gerekmektedir.

İncelemeye konu ihaleye ait ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda; ihale onay belgesi, yaklaşık maliyet cetveli ve sıralı iş kalemleri/grupları listesine yer verildiği ancak söz konusu iş kalemleri/grupları için sıralı analiz girdileri tablosunun oluşturulmadığı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sorgulanan tüm iş kalemlerine yer verildiği ve açıklama yapıldığı, analizler içerisindeki açıklama istenen ve istenmeyen girdilere ilişkin olarak herhangi bir farklılaştırma yapılmadığı görülmüştür.

Yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde açıklama istenmeyen analiz girdilerine yer verilmediği, bu nedenle de aşırı düşük tekliflerin sorgulamasına ilişkin işlemlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38, 45.1.2.1, 45.1.2.2 ve 45.1.2.3 üncü maddelerine uygun olarak gerçekleştirilmediği, isteklilerin açıklamasında, açıklama istenilmemesi gereken analiz girdilerine ilişkin olarak da açıklamada bulunmaya çalışıldığı, bu hususun da ihalede yapılan aşırı düşük teklif sorgulamalarının sağlıklı şekilde yürütülmesine engel oluşturduğu, idarece, Kamu İhale Genel Tebliği’nin belirtilen maddelerine uygun olarak, açıklama istenmeyecek analiz girdilerinin oluşturularak, bu verilerin ışığında aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılmasının uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9 uncu maddesinde “(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur.

b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.

c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır.

ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir.

d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar.

e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.” hükmü bulunmaktadır.

İhale onay belgesi ve ekleri incelendiğinde, söz konusu işteki iş kalemleri miktarlarının uygulama projeleri üzerinden hesaplandığı ayrıca başvuru sahibinin şikayeti üzerine yeniden yapılan hesaplamada miktarlarda bir değişiklik olmadığı tespit edilmiştir.

Yaklaşık maliyet hesabında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatların esas alınması ve söz konusu fiyatların da piyasa rayiçlerinin çok üzerinde olması nedeniyle ihalelerde teklif fiyatlar yaklaşık maliyetin altında kalmaktadır. Bununla birlikte genellikle yaklaşık maliyetin % 65-75 aralığında çıkan sınır değerin altında çok sayıda teklifin bulunduğu bu durumun da isteklilerin söz konusu fiyatları teklif edebilmek için hem iş kalemleri girdilerinin fiyatlarında hem de iş kalemlerinin miktarlarında azaltmaya giderek fiyat avantajı sağlamaya çalıştıkları görülmektedir.

Yaklaşık maliyetin idare tarafından aktarılan Yönetmelik hükmüne uygun şekilde hesaplandığı anlaşılmakla birlikte teklifi aşırı düşük bulunan diğer isteklilerin söz konusu kalemlere ilişkin miktarı ile kıyas yapıldığında başvuru sahibinin metrajlarında düşüklük bulunduğu tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme sonucunda başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde bulunmamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasının ekinde açıklama istenen iş kalemleri listesi ile açıklama istenmeyen analiz girdileri listesine yer verilerek yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanun’un 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi