KİK Kararı: 2012/UY.II-3127

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/045
Gündem No : 83
Karar Tarihi : 01.08.2012
Karar No : 2012/UY.II-3127
BAŞVURU SAHİBİ:
Fmş İnşaat Tel. Müh. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.- Kuza Dan. Mim. Müş. İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, İCADİYE MAH. YAKUP ŞEVKİ CAD. FATİH İŞ MERKEZİ NO : 3 KAT : 3/9 ELAZIĞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Diyabakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı (Diyarbakır Su Kanal İdaresi Genel Müdürlüğü), Bagcılar Mahallesı Yenıhal Caddesı 1 21090 DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/51625 İhale Kayıt Numaralı "1 Adet 30.000 M3 B.A.G Depo İnşaatı Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Diyarbakır Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 23.05.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “30.000 M3 B.A.G Depo İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak FMŞ İnşaat Tel. Müh. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.- Kuza Dan. Mim. Müş. İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 19.06.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.06.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.06.2012tarih ve 23386sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.06.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/2492sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle:

1 ) İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı, yanlış beyanlar ve hesaplamalardan oluştuğu, alınan proforma faturaların güncel fiyatları içermediği, yanlış beyan edildiği ve gerekli onayların yapılmadığı, çalışma süreleri ve çalışacak iş gücünün aşırı düşük teklif açıklamasında belgelerle desteklenmemiş olduğu, idare tarafından yapılan incelemenin yüzeysel olduğu, ihale konusu işin iş gücü sayısı, çalışma saatleri gibi nedenlerle bitirilemeyeceği, açıklamanın kâr ve genel giderlere ilişkin tutarının düşük tutulduğu, bazı imalatlara açıklamada yer verilmediği, bazı imalatların miktarlarının düşük tutulduğu, proforma fatura, maliyet cetveli ve stok fiyatlarının güncel olmadığı, ek 05,06,07,08 belgelerinin gerçeği yansıtmadığı,

2 ) İhale üzerinde bırakılan firmanın maliyet icmalinde açıklama istenmeyecek iş kalemlerinin fiyatlarını reel olmayan bir şekilde düşürüp %20 gibi bir iş kaleminde avantaj elde etmesinin mümkün olmadığı, işin niteliği gereği gaz kuruluşundan yetkisi bulunmayan bir firmanın doğalgaz ve proje kalemleriyle ilgili verdiği fiyatların kullanılamayacağı, ayrıca ihale üzerinde bırakılan isteklinin alt yüklenici beyanı ve listesini vermediği, söz konusu belgenin ihaleden sonra tamamlatıldığı,

3 ) İdarenin aşırı düşük teklif savunması için örnek analiz formatını ihale dokümanına koyması gerektiği, ihalede analiz formatının bulunmadığı, isteklilerin sınır değerin altında kalması durumunda ne şekilde açıklama yapacaklarını bilmemelerinin fiyatları yüksek tutmaları sonucunu doğuracağı, aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kalan firmaların ne şekilde açıklama yapacaklarının baştan belirlenmiş olması gerektiği, aksi taktirde idarenin istediği firmaya işi bırakmasının önünün açılacağı,

4 ) İhale dosyasının esastan incelenmediği, çok hızlı bir şekilde karar alındığı, dosyaların yeterlik kontrolünün yapılmadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihaleye 16 (onaltı) isteklinin katıldığı, idarece yapılan değerlendirme sonucunda tekliflerin tamamının geçerli kabul edildiği ve aşırı düşük sınır değerin 5.174.815,15 TL olarak hesaplandığı, teklifi sınır değerin altında kalan Centilmen İnş. Nak. Elk. Gıda Mat. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. – Serkan Yentürk İş Ortaklığı, Ercan Eker – Basıklar İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Ay-Zel Müh. İnş. Doğ. San. Tic. Ltd. Şti. ve Özbal İnş. Elk. Tem. Tur. Orm. Ürün. San. Tic. Ltd. Şti. olmak üzere dört istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 12.06.2012 tarihli ihale komisyonu kararı ile bu isteklilerden üçünün aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, açıklamalarını sunan Özbal İnş. Elk. Tem. Tur. Orm. Ürün. San. Tic. Ltd. Şti.’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen 25.05.2012 tarih ve 11387 sayılı aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin yazı ekinde sıralı iş kalemleri/grupları listesine göre açıklama istenilecek iş kalemleri ile açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin gönderildiği, bu çerçevede:

1

23.015

14-28 mm’lik kalın nervürlü çeliğin bükülmesi ve yerine konulması

2

16.058/1A

Satın alınan ve beton pompasıyla basılan, basınç dayanım sınıfı C 20/25 (BS 20) olan hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)

3

21.017/1

Plywood (film kaplı) ile yapılan düz yüzeyli çıplak beton ve betonarme kalıbı

4

23.014

Ø 8- Ø 12 mm nervürlü beton çelik çubuğunun bükülmesi, yerine konulması

5

ÇB-1600

1600 mm iç çapında çelik boru bedeli

6

21.059

En yüksek noktası (yüksekliği) 6.01-8 m'ye kadar olan yapı ve sınai imalata (köprüler hariç) ait ahşap kalıp iskelesi (8.00 m. dahil)

7

19.083/MK

Mevcut yatay ve düşey satıhlara özel PVC ve cab reçineleri modifiyeli poliüretan esaslı sert parlak ve renkli sıvı kaplama ile suya, asitlere, alkalilere, tuzlara ve solventlere dayanıklı kaplama yapılması (düşey ve trafiği az olan yatay satıhlarda)

8

15.014/4A

Makine ile patlayıcı madde kullanılmadan sert kaya kazılması (kalın tabaka ve kitle halinde sert gre, betonlaşmış konglomera, kesif kalker, mermer, ayrışmamış serpantin, andezit, trakit bazalt tüfleri, 0,400 m³'den büyük aynı cins blok taşlar ve benzeri)

9

19.095/İB-2

İki komponenli çimento esaslı su geçirimsiz elastik kaplama malzemesi ile su basıncı olan mahallerde (Havuzlarda) 3 mm kalınlığında su yalıtımı yapılması

10

14.1713

Duvar arka ve üstlerinin toprakla doldurulması

11

15.014/5B

Makine ile patlayıcı madde kullanılmadan her derinlikte sert kaya kazılması (kalın tabaka ve kitle halinde sert gre, betonlaşmış konglomera, kesif kalker, mermer, ayrışmamış serpantin, andezit, trakit bazalt tüfleri ve 0,400 m3 den büyük aynı cins blok taşlar ve benzeri zeminler)

12

36.13915/İB

Çapı 1200 mm, elk. mot. kum. flanşlı kelebek vanaların yerleştirilmesi

Olmak üzere 12 iş kalemine ilişkin açıklama istenildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında; maliyet icmal tablosu, genel gider tablosu, hesap cetveli, analizler, sıralı analiz girdileri tabloları, proforma faturalar ve bunlara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve eklerinin sunulduğu anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır…

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır…

45.1.13.12. Maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklamasına yer verilmiştir.

Yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde idarece gönderilen bilgi ve belgeler kapsamında ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi sonucunda: anılan istekli tarafından idarece açıklanması istenilen iş kalemlerine ilişkin analizlerin sunulduğu, iş kalemleri ve bu kalemlere ilişkin analiz girdileri ve miktarlarının genel itibariyle idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılan iş kalemleri, analiz girdileri ve bunların miktarları ile uyumlu olduğu, işçilik için öngörülen tutarın yürürlükte bulunan asgari ücretin altında olmadığı, sunulan proforma faturaların meslek mensubu tarafından onaylı olduğu anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, idarece açıklama istenen iş kalemleri arasında yer alan 15.014/4A poz numaralı “Makine ile patlayıcı madde kullanılmadan sert kaya kazılması” iş kalemi için başvuru sahibi tarafından 4,87 TL, idare tarafından yaklaşık maliyet hesabında ise 19,59 TL öngörüldüğü anlaşılmıştır. Başvuru sahibi tarafından anılan iş kalemine ilişkin sunulan analizde: 03.507 poz numaralı “traktör ripper’in 1 saatlik ücreti”, 03.511 poz numaralı “185 DHP’lik traktör buldozerin 1 saatlik ücreti” ve 01.501 poz numaralı “düz işçi” girdilerine yer verildiği, 03.507 poz numaralı “Traktör ripper’in 1 saatlik ücreti” girdisinin miktarının 0.1 saat, birim fiyatının 28,29 TL tutarının 2,83 TL olarak belirtildiği görülmüştür. Anılan istekli tarafından 03.507 poz numaralı girdi için öngörülen 28,29 TL tutarındaki birim fiyatın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2012 yılı birim fiyatı olan 130,98 TL/saat’in altında olduğu anlaşılmış, buna karşın öngörülen fiyata ilişkin belgeye dayalı açıklamaya rastlanılmamış ve bu hususun Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda anılan 45 inci maddesine aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Bunun yanında anılan istekli tarafından 03.507 poz numaralı “Traktör ripper’in 1 saatlik ücreti” için aynı birim fiyatın idarece açıklama istenilen 15.014/5B poz numaralı “Makine ile patlayıcı madde kullanılmadan her derinlikte sert kaya kazılması” iş kaleminde de analiz girdileri arasında kullanıldığı, dolayısıyla söz konusu aykırılığın 15.014/5B poz numaralı iş kalemi yönünden de mevcut bulunduğu anlaşılmıştır. 03.507 poz numaralı analiz girdisine ilişkin anılan istekli tarafından sunulan alt analize bakıldığında, analiz girdilerinden 03.007 poz numaralı “Traktör ripper” için birim fiyatın 2.400,00 TL olarak, 04.109 poz numaralı mazot için ise birim fiyatın 0,50 TL olarak belirtildiği, buna karşın söz konusu girdiler için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2012 yılı rayiçlerinin sırasıyla 240.000,00 ve 3,77 TL olduğu ve anılan fiyat farkının buradan kaynaklandığı, ancak söz konusu fiyat farkına ilişkin idarece gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden belgeye dayalı açıklamada bulunulmadığı anlaşılmıştır.

Anılan istekli tarafından idarece açıklama istenen 21.017/1 poz numaralı “Plywood (film kaplı) ile yapılan düz yüzeyli çıplak beton ve betonarme kalıbı” iş kalemi için sunulan analizde analiz girdisi olarak gösterilen 04.168/B3 poz numaralı “Film kaplı 21mm plywood kalıp malzemeleri” için m2 üzerinden birim fiyatın 28,27 TL olarak öngörüldüğü ve anılan malzeme için Tekinler Müh. İnş. Orm. Ür. İnş. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.den alınmış proforma fatura ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, proforma faturada m3 üzerinden birim fiyatın 1.570,00 TL olarak belirtildiği ve 1 m3 plywood’un 55,55 m2 olduğunun beyan edildiği görülmüştür. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından 1.570,00 TL’nin 55,55’e bölünmesi suretiyle malzemenin metrekare fiyatının 28,27 TL olarak analize yansıtıldığı anlaşılmıştır. Ancak anılan plywood kalıp malzemesinin kalınlığının 21 mm olarak belirlendiği dikkate alındığında, 1 m3 plywood malzemesinin 47,62 (1 / 0,021) m2 olarak hesaplanması gerektiği, bu durumda istekli tarafından yapılan dönüşümün doğru olmadığı ve bu nedenle de 28,27 TL olarak öngörülen fiyatın belgelendirilemediği anlaşılmıştır.

Ayrıca, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan ve Doğusan Demir Çel. Nak. Pet. Ür. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen beton çelik çubuğuna ilişkin proforma faturanın meslek mensubu tarafından “Birim satış tutarının mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim fiyat tutarının altında olmadığını beyan ederim” ibaresi yazılarak onaylandığı, anılan proforma faturaya ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanağında satışlar üzerinden açıklama yapıldığı, bu durumda Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda anılan 45.1.13.1 inci maddesi uyarınca “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresi yazılarak onaylanması gerektiği, dolayısıyla anılan istekli tarafından sunulan proforma fatura üzerindeki ibarenin mevzuatta öngörülen ibareye şeklen uygunluk arz etmediği anlaşılmıştır. Söz konusu durumun Men-Ka İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen hazır betona ilişkin proforma faturada, Tekinler Müh. İnş. Orm. Ür. İnş. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen çam kereste ve plywood için sunulan proforma faturada, Tekin Demir İnş. Nak. Hay. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen çelik boruya ilişkin proforma faturada ve İzoform İnş. Nak. Elk. Day. Tük. Mad. İth. İhr. San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen muhtelif ürünlere ilişkin proforma faturada da mevcut olduğu görülmüştür.

Bunun yanında Doğusan Demir Çel. Nak. Pet. Ür. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen proforma faturaya ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanağında tespit yapılan dönem belirtilmediğinden, tutanağın son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenip düzenlenmediği anlaşılamamıştır. Aynı durumun Tekinler Müh. İnş. Orm. Ür. İnş. Paz. San. Tic. Ltd. Şti., İzoform İnş. Nak. Elk. Day. Tük. Mad. İth. İhr. San. Ltd. Şti. ve Tekin Demir İnş. Nak. Hay. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen proforma faturalara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında da mevcut olduğu görülmüştür.

Buna ilaveten idarece açıklama istenen iş kalemleri arasında yer almamakla birlikte ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan hesap cetvelinde manevra odasına ilişkin inşaat imalatları arasında idarece yaklaşık maliyet hesap cetvelinde söz konusu iş grubunda yer alan 23.152 poz numaralı “Kare ve dikdörtgen profillerle pencere ve kapı yapılması ve yerine konulması”, 23.176 poz numaralı “Çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konulması” ve 23.220 poz numaralı “Demir borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması” iş kalemlerine yer verilmediği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının geçerli kabul edilmesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı ve başvuru sahibinin bu konudaki iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Ayrıca ihale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen 25.05.2012 tarihli ve 11387 sayılı aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin yazıda, açıklamanın yedi gün içinde sunulması gerektiği belirtilmiş, anılan istekli tarafından sunulan açıklamanın 08.06.2012 tarihinde idarenin kayıtlarına alındığı anlaşılmıştır. 18.07.2012 tarihli ve 1979 sayılı yazımız ile idareden aşırı düşük teklif sorgulama yazısının isteklilere bildirim tarihi ve bunu tevsik eden belgeler istenilmiş, idarenin 26.07.2012 tarihli cevabında ihale üzerinde bırakılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulama yazısının 30.05.2012 tarihinde bildirildiği belirtilmiş, yazı ekinde zimmet defterinin ilgili bölümünün ve yazının 30.05.2012 tarihinde teslim edildiğine dair Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü’nün (PTT) internet sayfasından alınan çıktının gönderildiği görülmüştür. Kuruma yazının tebliğ tarihine ilişkin iadeli taahhütlü posta tebligat alındısı gönderilmediğinden, bu hususta net bir belirleme yapılamamakla birlikte, idarece yazının 30.05.2012 tarihinde tebliğ edildiğinin belirtilmesine karşın 08.06.2012 tarihinde sunulan açıklamanın süreye ilişkin bir değerlendirme yapılmadan geçerli kabul edilmesinde de mevzuata uyarlık bulunmadığı anlaşılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin ikinci iddiası üç kısımda incelenmiştir.

a) Başvuru sahibi tarafından ihale üzerinde bırakılan firmanın maliyet icmalinde açıklama istenmeyecek iş kalemlerinin fiyatlarını reel olmayan bir şekilde düşürüp %20 gibi bir iş kaleminde avantaj elde etmesinin mümkün olmadığı iddia edilmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda anılan 45.1.3 üncü maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin, diğer belgeler yanında, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli sunması gerekmektedir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında iş kalemlerine ilişkin hesap cetveli sunduğu, miktar ve tutarları da bu hesap cetvelinde belirttiği görülmüştür. Söz konusu istekli tarafından, idarece açıklanması istenilen iş kalemleri dışındaki giderler için öngörülen fiyatlara ilişkin belgeye dayalı açıklama yapmasına gerek bulunmadığından, başvuru sahibinin bu konudaki iddiası yerinde görülmemiştir.

b) Başvuru sahibi tarafından işin niteliği gereği gaz kuruluşundan yetkisi bulunmayan bir firmanın doğalgaz ve proje kalemleriyle ilgili verdiği fiyatların kullanılamayacağı iddia edilmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda anılan 45.1.13 üncü maddesinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan istekliler tarafından sunulan analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler sayılmış olup, bu kapsamda proforma fatura veya fiyat teklifi ile açıklama yapılabileceği, ihale konusu işin içme suyu deposu yapımına ilişkin olduğu ve işin niteliği itibariyle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

c) Başvuru sahibi tarafından ihale üzerinde bırakılan isteklinin alt yüklenici beyanı ve listesini vermediği, söz konusunun belgenin ihaleden sonra tamamlatıldığı iddia edilmektedir.

İncelenen ihaleye ait İdari Şartnamenin 18 nci maddesinde ihale konusu işte idarenin onayı ile alt yüklenici çalıştırılabileceği belirtilmiş, idari şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7 nci maddesinde alt yüklenicilere ilişkin herhangi bir belge istenilmemiştir. İdarece gönderilen belgelerin incelenmesinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin de bu konuda herhangi bir belge sunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak idareden 18.07.2012 tarihli ve 1979 sayılı yazı ile bilgi istenilmiş, idarenin 19.07.2012 tarih ve 11850 sayılı cevabi yazısında bu kapsamda ihale üzerinde bırakılan isteklinin tekliflerin verildiği aşamada veya sonrasında alt yüklenici çalıştıracağına dair bir belge sunmadığı belirtilmiştir. Bu itibarla, ihale dokümanında alt yüklenicilere ilişkin herhangi bir bilgi veya belge istenilmediği ve isteklilerin de bu kapsamda bir belge sunmadığı ve sunmasına da gerek bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3 ) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.4 üncü maddesinde “İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.” açıklamasına yer verilmiştir.

İncelenen ihaleye ait İdari Şartnamenin 5 inci maddesinde, ihale dokümanı kapsamında analiz formatı bulunduğu belirtilmiştir. Bununla birlikte, idarece gönderilen ihale dokümanı kapsamında örnek analiz formatına rastlanmamış, idarece ihale dokümanının satışına ilişkin olarak düzenlenen “İhale Dokümanının Satın Alındığına İlişkin Form”dan (KİK004.0/Y) da ihale dokümanı kapsamında analiz formatının verilmediği anlaşılmıştır. İdarece ihale dokümanı kapsamında isteklilere örnek analiz formatı verilmemesinin mevzuata aykırı olduğu anlaşılmakla birlikte, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklama istenilen iş kalemlerinin kamu kurumlarınca yayımlanmış birim fiyat analizlerinin olduğu, isteklilerin söz konusu analizleri esas alarak açıklama yapmasının mümkün olduğu, ayrıca başvuru sahibi tarafından ihale dokümanına karşı dokümanın alındığı tarihten itibaren süresi içinde şikâyet başvurusunda bulunulmadığı anlaşıldığından, bu konudaki iddianın reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

4 ) Başvuru sahibinin 4 üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36 ncı maddesinde; “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmüne,

Aynı Kanunun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında;“Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Başvuru konusu ihalenin 23.05.2012 tarihinde gerçekleştirildiği, aynı tarihte verilen tekliflerin “İhale teklif zarflarının ihale komisyonunca teslim alındığına dair tutanak” ile tespit edildiği, yine aynı tarihte isteklilerce sunulan belgelerin “Zarf açma ve belge kontrol tutanağı” ile teklif fiyatlarının ise “İsteklilerce teklif edilen fiyatlara ilişkin tutanak” ile kayıt altına alındığı anlaşılmıştır. 12.06.2012 tarihli ihale komisyonu kararında ise komisyonun 23.05.2012 tarihli ilk oturumdan sonra 25.05.2012 tarihinde tekrar toplanarak dosyaları incelediği ve teklifleri değerlendirdiği, bunun sonucunda dört istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine karar verdiği, bu isteklilerden üçünün açıklama sunmaması nedeniyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer firmaların evraklarının eksiksiz olduğu hususlarına yer verilmiştir.

İhale komisyonunun 12.06.2012 tarihli kararında komisyonun tüm teklifleri incelediği ve değerlendirdiğinin belirtildiği, ayrıca teklifi aşırı düşük bulunarak değerlendirme dışı bırakılan istekliler haricinde diğer isteklilerin evraklarının eksiksiz olduğunun ifade edildiği, bunun yanında başvuru sahibi tarafından belli bir isteklinin belli belgelerinin eksik olduğu yönünde somut bir iddiaya da yer verilmediği dikkate alındığında, bu konudaki iddianın reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Özbal İnş. Elk. Tem. Tur. Orm. Ürün. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere:

Anılan Kanun’un 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi