KİK Kararı: 2012/UY.II-2972

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/042
Gündem No : 3
Karar Tarihi : 23.07.2012
Karar No : 2012/UY.II-2972
BAŞVURU SAHİBİ:
Alan Yapı Endüstri Ve Tic.Ltd.Şti., Çetin Emeç Bulvarı 5.Cadde No : 1/11 Balgat ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Çevre Ve Şehircilik Bakanlığı Müsteşarlık Yapı İşleri Genel Müdürlüğü, Çetin Emeç Bulvarı No: 5 06460 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/84169 İhale Kayıt Numaralı "Antalya 1500 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğütarafından 29.07.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Antalya 1500 Kişilik Öğrenci Yurdu İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Alan Yapı Endüstri ve Tic. Ltd. Şti.’nin 04.04.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.04.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.04.2012tarih ve 15946sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.04.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/1665sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihalede sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuat hükümlerine uygun olmasına rağmen, idarece tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” 45 inci maddesinde; “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı, bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.6. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış olması ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

…

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya proforma fatura ya da fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

…

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

45.1.13.12. Maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…” açıklaması yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede, 16.03.2012 tarihli ihale komisyonu kararına göre; ihalenin Proyap İnş. Tur. Gıda ve Day. Tük. Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-KLV İnş. Taah. Mad. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi üzerinde ihalenin oy çokluğu ile bırakıldığı, 7 kişilik ihale komisyonunun 2 üyesinin karşı oy kullandığı, komisyon üyesi inşaat mühendisi Mustafa Keskin ve elektrik teknikeri Mustafa Büyük tarafından imzalanan her iki karşı oy metninde de özetle; Sonbay Metal San. İnş. Taah. Tic. A. Ş. ile Osman Acar Gıda Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğu ancak Alan Yapı Endüstri ve Ticaret Ltd. Şti. (başvuru sahibi) tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasındaki miktar farklılıklarının kabul edilebilir bir oran olan % 5 civarında olduğu ve yaklaşık maliyetin kümülatif olarak yaklaşık % 80’ini oluşturan aşırı düşük teklif sorgulamasına konu iş kalemleri için öngörülen toplam tutarının, isteklilerce teklif edilen bedelin % 80’ini aşmayacak şekilde açıklanması gerektiğine ilişkin olarak herhangi bir düzenlemenin olmadığı gerekçeleriyle, Alan Yapı Endüstri ve Ticaret Ltd. Şti. (başvuru sahibi) ile Güven-Er İnş. Tic. Kom. Şti. Ayhan Güven ve Ortakları tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.

İlgili mevzuat hükümlerinde; yaklaşık maliyetin kümülatif olarak yaklaşık % 80’ini oluşturan aşırı düşük teklif sorgulamasına konu iş kalemleri için öngörülen toplam tutarının, isteklilerce teklif edilen bedelin % 80’ini aşmayacak şekilde açıklanması gerektiğine ilişkin olarak herhangi bir düzenlemenin olmadığı görülmüştür.

İdarece yapılan sınır değer hesaplaması sonucunda 15 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, anılan isteklilerden yalnızca 4 isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu, sunulan açıklamaların ise idarece kabul edilmeyerek, ihalenin sınır değerin üzerindeki ilk geçerli teklif sahibi istekli olan Proyap İnş. Tur. Gıda ve Day. Tük. Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-KLV İnş. Taah. Mad. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı, başvuruya konu ihaledeki sınır değer katsayısının 1,00 olduğu, idarece aşırı düşük teklif sınır değerinin 27.582.986,09TL olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

İlgili Tebliğ maddelerinde yer verilen açıklamalar doğrultusunda, başvuru sahibi ve teklif etmiş olduğu bedel aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olan diğer 14 istekliye gönderilen 27.01.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazılarına 80 adet iş kaleminin konu edildiği, söz konusu iş kalemlerinin analizlerinde yer alan ve tutarı kâr ve genel gider hâriç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olması nedeniyle açıklanması istenmeyecek analiz girdilerinin belirtildiği, idarenin 09.05.2012 tarihli ve 2593 sayılı yazısının ekinde yer alan bilgi ve belgelere göre, sorgulama yazısının ekinde açıklama istenilecek iş kalemleri listesi (3 sayfa) ve açıklanması istenilmeyen analiz girdilerinin belirtildiği iş kalemlerinin boş analiz formatlarının (80 sayfa) sunulduğu görülmüştür.

Başvuru sahibi istekli tarafından 13.02.2012 tarihinde sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; açıklamada genel bir icmale yer verildiği, açıklaması yapılan iş kalemlerine ilişkin analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış birim fiyat ve rayiçleri ile proforma faturalar kullanılarak tevsik edildiği, teklif sorgulama yazısında 80 iş kalemine yer verildiği, tüm iş kalemlerinin istekli tarafından analizlerinin sunularak açıklandığı, açıklamada kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen birim fiyatların kullanıldığı belirtilen fiyatların ilgili kurum tarafından yayınlanan 2011 yılı birim fiyatlarının üzerinde veya bu fiyatlara eşit olduğu, işçilik ücretleri için öngörülen saatlik ücretlerin asgari saatlik işçilik ücretinin altında olmadığı, yine açıklamaya ek olarak sunulan proforma fatura ve fiyat tekliflerinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak tanzim edildiği ve ilgili meslek mensupları tarafından onaylandığı, sonuç olarak açıklamada isteklice öngörülen birim fiyatların tümünün, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak açıklandığı tespit edilmiştir.

İhalede teklif türünün anahtar teslimi götürü bedel olduğu bu durumda, ihale konusu iş kapsamında yer alan imalatlara ait miktarların hesaplanması, işe ait projeler üzerinden birçok ölçüm/sayım yapılmasını ve bu ölçümler neticesinde elde edilen rakamlarla matematiksel işlem yapılmasını gerektirmekte olup, bundan dolayı iki farklı kişinin aynı iş kalemine dair metraj hesaplamasının çoğu zaman birbiri ile örtüşmeyeceği kabul edilmiştir.

Başvuru sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak, yapılan hesaplamalardan ve idarece hazırlanan miktar kıyaslama tablosundan da görülebileceği üzere, anılan açıklamanın içeriğinde iş kalemleri için öngörülen miktar ve metrajların, ilgili iş kalemi için idarece hesaplanan miktar ve metrajlardan en fazla % 5,01 oranında daha düşük olduğu, tam aksine bazı iş kalemleri için ise % 0,52 oranında daha yüksek olduğu, söz konusu farklılıkların istekli için ciddi bir avantaj oluşturmadığı ve hesaplama hatasından kaynaklanmış olabileceği kabul edildiğinden, başvuruya konu teklif açıklamasındaki imalatlara ilişkin miktarların, idarece hesaplanan miktarlardan, yalnızca makul ve kabul edilebilir ölçüde farklı olduğu, özetle açıklamanın içeriğinde yer verilen miktar ve metrajların ihale konusu iş için yeterli olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; başvuru sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında öngörülen birim fiyatların ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak açıklandığı, yine açıklamada yer alan miktar ve metrajların, idarece belirlenen miktar ve metrajlardan makul ve kabul edilebilir oranda (en fazla % 5,01) düşük olduğu, söz konusu farklılığın istekli için ciddi bir avantaj oluşturmadığı ve hesaplama hatasından kaynaklanmış olabileceği ayrıca sorgulamaya tabi tutulması gereken önemli teklif bileşenleri arasında bulunmayan, müteahhit kârı, genel giderlere ilişkin açıklamalarının incelemeye tabi tutulmasına ve bu tür giderler arasında yer alan inşaat all risk sigorta gideri, kesin teminat komisyon gideri, SSK ve muhtasar gideri gibi giderlere ilişkin olarak açıklama yapılmasına gerek bulunmadığı ve idarece başvuru sahibi isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe olarak gösterilen, yaklaşık maliyetin aşırı düşük teklif sorgulamasına konu iş kalemleri için öngörülen toplam tutarının isteklilerce teklif edilen bedelin % 80’ini aşmayacak şekilde açıklanması gerektiği hususuna ilişkin olarak ilgili mevzuat hükümlerinde herhangi bir düzenlemenin de yer almadığı, sonuç olarak anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının ihale dokümanına ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu, anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuruya konu ihalede, aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılan Güven-Er İnş. Tic. Komandit Şirketi Ayhan Güven ve Ortakları tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; sunulan açıklamada öngörülen birim fiyatların ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak açıklandığı, yine açıklamada yer alan miktar ve metrajların genel olarak, idarece belirlenen miktar ve metrajların üzerinde olduğu, bu farklılığın istekli tarafından öngörülen birim fiyatlara göre toplam tutarının 1.168.832,42 TL olduğu, sonuç olarak anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının ihale dokümanına ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olduğu, idarece başvuru sahibi isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe olarak gösterilen, yaklaşık maliyetin aşırı düşük teklif sorgulamasına konu iş kalemleri için öngörülen toplam tutarının, isteklilerce teklif edilen bedelin % 80’ini aşmayacak şekilde açıklanması gerektiği hususuna ilişkin olarak ilgili mevzuat hükümlerinde herhangi bir düzenlemenin de yer almadığı dikkate alınarak Güven-Er İnş. Tic. Komandit Şirketi Ayhan Güven ve Ortakları’nın aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından, anılan isteklinin teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonbay Metal San.İnş. Taah. Tic. A.Ş. tarafından sunulan ve idarece uygun bulunmayan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde ise; teklif açıklamasında öngörülen birim fiyatların ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak açıklandığı, yine açıklamada yer alan miktar ve metrajların genel olarak, idarece belirlenen miktar ve metrajların üzerinde olduğu, bu farklılığın isteklice öngörülen birim fiyatlara göre toplam tutarının 821.441,76 TL olduğu, ancak istekli tarafından sunulan açıklamada bazı iş kalemleri için ilgili mevzuat hükmüne aykırı bir biçimde idarece verilen analiz formatına uygun bir analizin sunulmadığı, bu nedenle de söz konusu iş kalemleri için her birinde öngörülen tarifin bütününe ilişkin olarak bir proforma fatura alındığı, proforma faturada belirtilen birim fiyatın üzerine müteahhit kârı ve genel gider tutarı eklenerek toplam tutarın belirtildiği, bu analizlerin mevcut haliyle öngörülen girdi miktarı ve birim fiyatları hakkında bilgi vermediği tespit edildiğinden sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığından, anılan isteklinin teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata aykırılık olmadığı anlaşılmıştır.

Yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklaması idarece uygun bulunmayan bir diğer istekli olan Osman Acar Gıda Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; istekli tarafından bazı iş kalemleri için açıklaması yapılan analiz birim fiyat tutarlarının, teklifin açıklandığı genel icmaldeki teklif birim fiyatlarının üzerinde olduğu, bu durumda da Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8 inci maddesi gereğince teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği anlaşıldığından, anılan isteklinin teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata aykırılık olmadığı tespit edilmiştir. Söz konusu iş kalemleri için öngörülen farklı birim fiyatların bir kısmının aşağıda yer alan tablodaki gibi olduğu tespit edilmiştir.

Poz numarası

Genel icmaldeki birim fiyat

Analizdeki birim fiyat (Kâr dahil)

089-1506

39,64

305,62

079-101

29,30

225,91

793-102

4,86

37,48

1002-116

132,73

1.023,24

110-703

23,32

179,78

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi istekli olan Alan Yapı Endüstri ve Tic. Ltd. Şti. ve Güven-Er İnş. Tic. Komandit Şirketi Ayhan Güven ve Ortakları tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğu tespit edildiğinden, anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirmeye alınarak tekliflerin değerlendirilmesi aşaması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi