KİK Kararı: 2012/UY.II-1734

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/023
Gündem No : 49
Karar Tarihi : 16.04.2012
Karar No : 2012/UY.II-1734
BAŞVURU SAHİBİ:
İşyapı Makina İnşaat San. Ve Tic. Ltd. Şti., CİHAN SOKAK NO:18/20 SIHHİYE / ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Uludağ Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı, Uludag Üniversitesi Rektörlügü Izmir Yolu 21.Km.Görükle Kampüsü 16059 BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/206449 İhale Kayıt Numaralı "Muhtelif İşler Rektörlük Büyük Onarım İnşaatı (19.Kısım)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

13.04.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[1289].(0265)./2012-21Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Uludağ Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığıtarafından 17.01.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Muhtelif İşler Rektörlük Büyük Onarım İnşaatı (19.Kısım)” ihalesine ilişkin olarak İşyapı Makina İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 15.03.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.03.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 28.03.2012tarih ve 12366sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.03.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde kalan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen istekli tarafından öngörülen teklif bedellerinin yüksek oranda tenzilatlı olduğu, sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale dokümanı ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olamayacağıiddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere idarece yapılacak işlemler” başlıklı 38 inci maddesinde; “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır…” açıklaması,

Aynı Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir…” açıklaması,

Yer almaktadır.

İlgili mevzuat hükümlerinde, idarelerce yaklaşık maliyetin tespiti esnasında yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri / gruplarının belirleneceği, sıralı analiz girdileri listesi kullanılarak, söz konusu iş kalemleri / gruplarının tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edileceği, aşırı düşük tekliflerin sorgulanması esnasında, yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturduğu tespit edilen iş kalemleri / gruplarının listesinin ve anılan iş kalemlerine ilişkin açıklanması istenmeyecek analiz girdilerinin listesinin isteklilere verileceği, teklif sorgulamasının belirtilen iş kalemleri için yapılacağı ifade edilmiştir.

Yaklaşık maliyetin tespitinde cetvelin ekini oluşturan tablolarda; bazı iş kalemlerinin altında, iş kaleminin konusunu oluşturan işle ilgili, çimento, kum, sıva kumu, düz demir, kazı malzemesi, moloz ve tuğla nakliyelerine ilişkin nakil kalemlerine yer verildiği, söz konusu nakliye kalemlerinin nakledilen mallara göre tasnif edilerek ayrı bir iş kalemi olarak belirlenmediği, yalnızca ilgili iş kaleminin altında bir satırda belirtildiği, belirtilen iş kalemlerinin yaklaşık maliyet içerisindeki açıklamalarında ve kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen fiyat tariflerinde her hangi bir nakliye girdisine yer verilmediği, ilgili mevzuat hükmü gereğince yaklaşık maliyetin % 80’inin belirlenmesi esnasında anılan nakliye giderlerinin ilgili oldukları iş kalemlerinin tutarına dâhil kabul edilerek hesaplamaların yapıldığı ancak aşırı düşük tekliflerin sorgulanmasında ilgili nakliye giderlerinin belirtilmeyip yalnızca iş kalemlerinin isimlerine yer verildiği tespit edilmiştir. Özetle, idarenin, açıklama istenecek iş kalemlerini tespit ederken nakliye bedellerini bu iş kalemleri içerisine dâhil ederek hesaplama yaptığı, ancak isteklilere gönderdiği aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazılarında, sadece iş kalemlerinin isimlerine ve poz numaralarına yer verdiği anlaşılmıştır. Hazırlanan nakliye icmalleri tablosunda da görüleceği üzere, aşırı düşük teklif sorgulamasına konu 11 iş kaleminde ilgili iş kaleminin altında belirtilen nakliye giderlerinin, toplam tutarının 35.123,51 olduğu, yaklaşık maliyetin tutarının 2.783.681,89 TL olduğu göz önüne alındığında, bu tutarın, yaklaşık olarak yaklaşık maliyetin % 1,26 üne karşılık geldiği tespit edilmiştir.

İdarece aşırı düşük teklif sınır değerinin 1.883.663,85 TL olarak belirlendiği, yapılan hesaplamada sınır değerin doğru olarak tespit edildiğinin anlaşıldığı, söz konusu tutarın altında bir teklif sunan 7 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, 2 isteklinin teklif açıklaması sunduğu, sunulan 2 teklif açıklamasının da idarece uygun bulunduğu görülmüştür.

İdarenin 02.02.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazılarının ekinde, 49 adet iş kaleminden oluşan açıklama istenilecek iş kalemleri / grupları listesinin ve 35 adet analiz girdisinden oluşan açıklanması istenilmeyen analiz girdilerine ilişkin listenin yer aldığı, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasının ekinde sunulan, açıklama istenilecek iş kalemler / grupları listesinde yer alan 49 adet iş kaleminin yaklaşık maliyet cetvelindeki toplam tutarının 2.199.718,80 TL olduğu, bu tutarın ise yaklaşık maliyete oranının % 80’den daha düşük bir oran olan (2.783.681,89 TL / 2.199.718,80 TL=) % 79,02 olduğu, dolayısıyla açıklanması istenilen iş kalemlerinin yaklaşık maliyet içerisindeki oranının % 80’in altında olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu farklılığın, yaklaşık maliyetin % 80’inin belirlenmesi esnasında, anılan 49 adet iş kaleminin nakliyesine ilişkin iş kalemlerinin ayrı birer iş kalemi olarak görülmeyip, tutarlarının anılan iş kalemlerine dâhil edilmesinden kaynaklandığı tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; idarece yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan iş kalemlerinin hatalı tespit edildiği ve teklif sorgulamasına tabi tutulan kısmın yaklaşık maliyetin % 79,02’si civarında olduğu görüldüğünden, mevcut sorgulamalar neticesinde istekliler tarafından yapılan teklif açıklamalarının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından, idarece yaklaşık maliyet cetvelinde ilgili iş kaleminin altındaki satırda yer verilen nakliye kalemlerinin, özelliklerine göre tasnif edilerek ayrı bir iş kalemi olarak belirtilmek suretiyle yaklaşık maliyeti oluşturan sıralı iş kalemleri listesinin yeniden oluşturulması ve oluşan bu listeye göre yaklaşık maliyetin % 80’inin yeniden belirlenmesi gerektiği değerlendirilmekte olup, belirtilen aykırılıkların giderilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının ihalede sınır değerin altında bir teklif sunan 7 isteklinin tamamı için yeniden yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalede yaklaşık maliyet cetvelinde yer alan nakliye kalemlerinin, özelliklerine göre ayrı ayrı tasnif edilmesi suretiyle, anılan kalemlerin sıralı iş kalemleri listesine dâhil edilerek, yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan iş kalemlerinin yeniden belirlenmesi, sınır değerin altında bir teklif sunan 7 isteklinin tamamı için aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılarak tekliflerin değerlendirilmesi aşaması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İnceleme konusu ihalede başvuru sahibinin dilekçesinde belirtilen iddialara yönelik olarak Kurul çoğunluğunca alınan Kararda yer alan;

“….

Kamu İhale Kanununun 38 inci ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60 ıncı maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili yazılı açıklama istenmesi ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hususa ilişkin uygulamayı somutlaştırmak amacıyla, Kamu İhale Genel Tebliğinin “ Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı38 inci maddesi ile aynı Tebliğin “ Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi ” başlıklı 45 inci maddelerinde yer verilen söz konusu açıklamalarda, yapım işi ihalelerinde bir teklifin aşırı düşük olup olmadığını ortaya koyan sınır değerin nasıl tespit edileceği ve teklifleri söz konusu sınır değerin altında kalan isteklilerce yapılan belgelere dayalı açıklamaların da hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Bu çerçevede, yukarıda değinilen Tebliğ maddelerinde belirtilen açıklamalar uyarınca; idarelerin, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yaklaşık maliyet hesabı sırasında “ sıralı iş kalemleri/grupları” listesi ve “ sıralı analiz girdileri” tablosu oluşturularak ihale onay belgesinin ekinde sunulmasının zorunlu kılındığı; ayrıca, aşırı düşük teklif açıklamalarında, idarelerce hangi iş kalemleri ve hangi analiz girdileri esasında sorgulamaya tabi tutulması gerektiğine (sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden idarece belirlenen sıralı iş kalemleri/grupları listesinden hareketle yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren kalem/gruplar, yine idarece oluşturulan “ sıralı analiz girdileri” tablosu kullanılarak bu iş kalemi/gruplarına ait analizlerde yer alan ve tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’ünün üzerinde olan girdiler gibi) yönelik birtakım yeni kriterlerin getirildiği görülmektedir.

İncelemeye ilişkin alınan Kurul Kararında, aşırı düşük aşamasında Kamu İhale Genel Tebliğine aykırı olarak idarece gerçekleştirilen işlemler ile, ihalede aşırı düşük sınır değerin altında 7 isteklinin ikisi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamaların her ikisinin de idarece uygun bulunarak ihalenin en düşük teklif sahibi isteklinin üzerinde bırakılması işlemleri de dahil olmak üzere idarece tekliflerin değerlendirilmesine yönelik yapılan bütün işlemlerin iptal edilerek, aşırı düşük teklif aşamasında sorgulamaya tabi tutulacak iş kalem/grupları ile, bu iş gruplarının her birine ilişkin olarak açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin tespit edilmesi, mevcut yapılmış açıklamalar ile idarece yapılan değerlendirmeler dikkate alınmaksızın yapılan tespitler doğrultusunda yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği ve sorgulamaların, Kamu İhale Genel Tebliğinde belirtilen açıklamalara uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.2. maddesinde;

“ Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1**.** İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

45.1.2.2.İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

_Analizlerdeki işçilik girdisi**,** tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. _

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.” açıklamaları yer almaktadır.

İdarece aşırı düşük sınır değerin altında kalan 7 istekliden 49 adet iş kaleminden oluşan açıklama istenilecek iş kalemleri / grupları listesinin ve 35 adet analiz girdisinden oluşan açıklanması istenilmeyen analiz girdilerine ilişkin listenin yer aldığı, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasının ekinde sunulan, açıklama istenilecek iş kalemler / grupları listesinde yer alan 49 adet iş kaleminin yaklaşık maliyet cetvelindeki toplam tutarının 2.199.718,80 TL olduğu, bu tutarın ise yaklaşık maliyete oranının % 80’den daha düşük bir oran olan (2.783.681,89 TL / 2.199.718,80 TL =) % 79,02 olduğu, dolayısıyla açıklanması istenilen iş kalemlerinin yaklaşık maliyet içerisindeki oranının % 80’in altında olduğu, idarenin, açıklama istenecek iş kalemlerini tespit ederken nakliye bedellerini bu iş kalemleri içerisine dâhil ederek hesaplama yaptığı, ancak isteklilere gönderdiği aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazılarında, sadece iş kalemlerinin isimlerine ve poz numaralarına yer verdiği anlaşılmıştır. Hazırlanan nakliye icmalleri tablosunda da görüleceği üzere, aşırı düşük teklif sorgulamasına konu 11 iş kaleminde ilgili iş kaleminin altında belirtilen nakliye giderlerinin, toplamtutarının 35.123,51 olduğu, yaklaşık maliyetin tutarının 2.783.681,89 TL olduğu göz önüne alındığında, bu tutarın, yaklaşık olarak yaklaşık maliyetin % 1,26 üne karşılık geldiği tespit edilmiştir.

Bu 7 istekliden beşinin idarenin aşırı düşük davetine cavap vermedikleri, diğer iki isteklinin de, belirtilen iş kalemleri üzerinden aşırı düşük açıklamalarını sundukları ve bu açıklamaların idarece uygun bulunarak ihalenin en düşük bedel üzerinden teklif veren Yiğit Eğitim Araçları inş. Elk. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, diğer aşırı düşük teklif açıklama sunan isteklinin de ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği,

Anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin, yaklaşık maliyet hesabı sırasında “ sıralı iş kalemleri/grupları” listesi ve “ sıralı analiz girdileri” tablolarının oluşturularak ihale onay belgesinin ekine eklenmesi gerektiği açıklaması uyarınca, idare tarafından, kümülatif toplamı yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmını oluşturan 49 adet iş kalemi, açıklama istenecek iş kalemleri olarak belirlenerek, teklif bileşenlerine ilişkin açıklama talep yazısının ekinde isteklilere gönderilmiş olup ayrıca, bahsi geçen iş kalemlerinde açıklanmasına gerek bulunmayan (tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olan) 35 adet analiz girdisi de belirtilmiştir. Yukarıya aktarılan Tebliğ açıklamasında, iş gruplarının sıralanması suretiyle birikimli toplamı yaklaşık maliyetin % 80 ini oluşturan iş grupları tespit edilerek, bu iş grupları üzerinden açıklama istenebileceği düzenlenmişse de, iş kalemlerine nakliyelerin dahil edilerek yaklaşık maliyetin hazırlanmış olması gerektiği, aksi takdirde, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasının ekinde sunulan, açıklama istenilecek iş kalemler / grupları listesinde yer alan 49 adet iş kaleminin yaklaşık maliyet cetvelindeki toplam tutarının % 79,02 olacağı, dolayısıyla söz konusu farklılığın, yaklaşık maliyetin % 80’inin belirlenmesi esnasında, anılan 49 adet iş kaleminin nakliyesine ilişkin iş kalemlerinin ayrı birer iş kalemi olarak görülmeyip, tutarlarının anılan iş kalemlerine dahil edilmesinden kaynaklandığının değerlendirilmesine rağmen; idarece, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yer alan, yaklaşık maliyetin % 79,02’lik kısmını oluşturan 49 adet iş kalemine ait analizler ile bu iş kalemlerinin her birine ilişkin olarak 35 adet sıralı analiz girdileri listelerinin hazırlandığı, idarece hesaplanan sınır değerin altında kalan iki istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısının ekinde yukarıda aktarılan iş kalemine esas analizlerin yer aldığının görüldüğü, ancak, idarece yaklaşık maliyetin hesabında iş kalemi içinde nakliyenin dahil edilerek hesaplanmaması nedeniyle, 49 adet iş kaleminin yaklaşık maliyet cetvelindeki toplam tutarının % 79,02 olduğu, bunun da % 80 den eksik olduğunun ortaya çıktığı göz önüne alındığında;

Aktarılan Tebliğ açıklamaları uyarınca, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken yaklaşık maliyetinin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerinin her birinin ayrı ayrı aşırı düşük sorgulamaya konu edilebileceği, ayrıca, bu iş kalemlerinin her birine ilişkin olarak , tutarı kar ve genel gider hariç iş kalemi analiz toplamının % 3’üneeşit ve altında olan analiz girdileri için isteklilerden açıklama yapılması istenilemeyecek olduğundan,

İdarece, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yaklaşık maliyet hesabı sırasında birim fiyat tariflerine uygun olarak her bir iş kalemine giren unsurların göz önüne alınarak yapılan yaklaşık maliyet üzerinden yeniden sıralı iş kalemleri listesi oluşturulması, aşırı düşük teklif sorgulamasının oluşturulacak olan yeni liste üzerinden istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmekte ise de, iki istekli tarafından bu sorgulama içinde yer alan ve idarece uygun görülen iş kalemlerine yönelik sorgulamanın tekrar yapılmayarak aynen muhafaza edilmesi, sorgulamaya yeni giren iş kalemlerine yönelik olarak yeniden aşırı düşük istenilmesi şeklinde açıklama yapılması istenilmesi,

Gerekmektedir.

Diğer yandan, aşırı düşük açıklamada bulunan iki istekli tarafından ihale tarihinde verdikleri tekliflerinin tüm unsurları için irade beyanında bulunmuş oldukları düşüncesi ile, tekliflerinin bütün evrakı ile unsurlarının aksi bir karar olmadıkça değiştirilemeyeceğinin açık olduğu hususu ile idarenin aşırı düşük davetine cevap vermeyen beş isteklinin bu yöndeki iradeleri göz önüne alındığında, ihalenin üzerinde bırakıldığı istekli ile diğer isteklinin, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sıralı iş kalemleri listesinin % 79,02 lik kısmını oluşturan 49 adet iş kalemlerinin tüm bileşenleri üzerinden vermiş oldukları açıklamalar ve bunların tevsiki amacıyla sunulan bilgi ve belgelerin mevcudiyeti karşısında, Kurul Kararı uyarınca, aşırı düşük teklif açıklaması sunan iki istekli ile açıklama sunmayan diğer beş istekliden bu iş kalemlerine yönelik belgelerin tekrar istenmesi hususunun 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesindeki temel ilkelerine, hukuka, mevzuata ve ihale mantığına aykırı olduğu aşikardır.

İsteklilere açıklanarak duyurulan yaklaşık maliyetin esas alınması ile oluşturulması gereken “ sıralı iş kalemleri ” listesindeki iş kalemleri göz önünde bulundurulduğunda, daha önce sorgulanarak idarece uygun görülen sorgulamanın tekrar yapılmayarak idarece bu kalemler için yapılan değerlendirmelerin aynen muhafaza edilerek kabul edilmesi gerektiği, bu iş kalemleri listesi içindeki 49 iş kalemi üzerinden açıklama sunan ve bu iş kalemi açıklamaları uygun bulunan iki istekliden, bu iş kalemleri haricindeki yeni iş kalemleri ile buna ilişkin analiz ve analiz girdileri için sorgulamanın yapılarak ihale işlemlerine devam edilmesi gerektiği, ayrıca idarenin aşırı düşük davetine hiç cevap vermeyen beş istekliden yeniden aşırı düşük açıklama istenilmemesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Yukarıda açıklanan gerekçeler doğrultusunda “ düzeltici işlem belirlenmesi ” kararı verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, Kurul kararı gerekçesine katılmıyorum.

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

KİK Kararı: 2012/UY.II-1734

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin