KİK Kararı: 2012/UY.II-1687

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/022
Gündem No : 99
Karar Tarihi : 09.04.2012
Karar No : 2012/UY.II-1687 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Doppelmayr Seılbahnen Gmbh, Strasse 8-10 Postfach 20 A-6961 Wolfurt-Avusturya DİĞER

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Cumhurıyet Bulvarı No:1 K:6/621 İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/115629 İhale Kayıt Numaralı "Balçova Teleferik Tesislerinin Yenilenmesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

04.04.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[1190].(0167)./2012-23Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı tarafından 06.09.2011tarihinde 4734 sayılı Kanunun 21 (e) maddesine göre pazarlık usulüile yapılan “Balçova Teleferik Tesislerinin Yenilenmesi” ihalesine ilişkin olarak Doppelmayr Seılbahnen Gmbh’nin 02.03.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.03.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 21.03.2012tarih ve 11335sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.03.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; idarenin “güncelleme” işlemi adı altında yaklaşık maliyeti yeniden tespit etmesinin mevzuata aykırı olduğu, ayrıca, aşırı düşük teklif sınır değerinin tespit edilmesinde yaklaşık maliyetin önemli bir bileşen olduğu, tekliflerin alındıktan sonra güncellenen yaklaşık maliyete göre hesaplanacak olan aşırı düşük teklif sınır değerinin ihalenin sonucunda doğrudan etkili olacağı, ihale yapıldıktan sonra henüz sonucu kesinleşmeyen bir iş için Başkanlık oluru ile ödenek aktarımının yasal olmadığı, idarenin yaklaşık maliyeti yanlış hesapladığı, dolayısıyla ödeneği bulunmayan bir işin ihale edilerek, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesine aykırı işlem tesis edildiğiiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İncelenen ihalede yaklaşık maliyetin; idarenin 2010/6837 IKN’li ihalesine 12.10.2010 tarihinde STM Sistem Teleferik Montajı Turz. ve İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Yapıkur İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı (6.680.000,00 TL), Leitner AG/SpA (6.679.000,00 TL) ve Doppelmayr Seilbahnen Gmbh (6.950.000,00 TL) tarafından verilen son tekliflerin ortalaması alınarak (6.769.666,67 TL) güncellenmesi sonucunda bulunan tutar (7.292.961,90 TL) ile yıkım ve söküm işlerine ait tutarın (181.892,12 TL) toplanması sonucunda 06.04.2011 tarihinde 7.474.854,02 TL olarak belirlendiği,

İhaleye katılan isteklilerin son tekliflerinin ise STM Sistem Teleferik Montajı Turz. ve İnş. San. ve Tic. A.Ş. (10.225.000,00 TL), Leitner AG/SpA – Fırat Ticaret Derviş Sami Mütevelizade İş Ortaklığı (10.980.000,00 TL) Doppelmayr Seilbahnen Gmbh (14.400.000,00 TL) olduğu, ihale komisyonunca tüm tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.3 üncü maddesi uyarınca işlem tesis edildiği,

Anlaşılmıştır.

2010/6837 IKN’li ilk ihalede, yaklaşık maliyetin piyasada faaliyet gösteren Pomagolaski S.A (9.005.000,00 TL), STM Sistem Teleferik Montajı Turz. ve İnş. San. ve Tic. A.Ş. (9.230.000,00 TL) ile Ungan San. Tes. ve Mak. Müh. Tic. Ltd. Şti. (10.250.000,00 TL) tarafından verilen fiyat tekliflerinin ortalaması alınarak 06.01.2010 tarihinde 9.495.000,00 TL olarak belirlenmiştir.

İhale komisyonu tarafından;

İlk ihaledeki yaklaşık maliyetin ihale ilan tarihi dikkate alınarak güncellenmesi sonucundaki bulunan tutarın 10.976.371,41 TL + Yıkım işleri, ilk ihaledeki ilk ve son tekliflerin ortalaması alınarak bulunan tutarın (8.746.946,67 TL) ihale ilan tarihi dikkate alınarak güncellenmesi sonucunda bulunan tutarın 9.492.929,53 TL olduğu,

Yaklaşık maliyetin hesaplama yöntemi incelendiğinde, 06.09.2011 tarihinde yapılan şikayete konu ihalede, birinci ihale kapsamında olmayan 181.892,12 TL tutarında mevcut binaların yıkılması işlerine ait maliyet tutarının da eklendiği, ihale öncesi bu işi yapabilecek firmalardan fiyat tekliflerinin alınmadığı, ilk ihaleye verilen tenzilatlı tekliflerin ortalamasının alındığı, bu fiyatın 06.04.2011 tarihinde TUİK tarafından yayımlanan ÜFE değerleri dikkate alınarak güncellendiğinden, tenzilatlı tekliflere göre yaklaşık maliyetin belirlenmiş olmasının uygun bulunmadığı,

Verilen tekliflerin piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığı hususunda 24.01.2012 tarihinde alınan ihale komisyon kararı ile Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından son teklif tutarlarının piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığına dair bildirimde bulunmasına karar verildiği,

Anlaşılmıştır.

26.01.2012 tarih ve 148 sayılı yazı ile Ege Bölgesi Sanayi Odası’ndan son tekliflerin teknik şartname ve istasyon binalarına ait ön projeler dikkate alınarak piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığı hususunda bilgi istenilmiştir. Ege Bölgesi Sanayi Odası’nın cevap yazısında; “Rayiç fiyatı belirlenmesi istenilen işin komplike bir iş olması, seri ve standart üretimi bulunmaması nedeniyle rayiç fiyat belirlenemediği” ifade edilmiştir.

İhale komisyonu tarafından, Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3 üncü maddesinde yer alan; “Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” hükmü uyarınca, sorumluluk idareye ait olmak üzere, ihalede temel olan saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik, gizlilik, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri dikkate alınarak, yapılan incelemeler sonucunda, ihalenin iptal edilmesi durumunda yeni yapılacak ihalede yaklaşık maliyetin ilk ihaledeki hesap yöntemi dikkate alındığında (piyasadan alınan tekliflerin ortalamasının güncel değeri) 11.759.783,46 TL + Yıkım İşleri, şikayete konu ihaledeki hesap yöntemi esas alındığında ise 19.11.2011 tarihinde yapılan ihaledeki son tekliflerin ortalaması alınarak 11.868.333,33 TL olacağı, bu nedenle, şikayete konu ihaledeki yaklaşık maliyetin ilk ihale öncesi piyasadan alınan tekliflerin ortalaması alınarak belirlenen yaklaşık maliyet tutarının (9.495.000,00 TL) ihale ilan tarihi (12.08.2011) dikkate alınarak güncellenerek hesaplanması sonucunda 10.976.371,41 TL + Yıkım İşleri olarak değerlendirilmiştir.

09.01.2012 tarihli komisyon kararı ile teklif edilen tutarı karşılayacak 10.225.000,00 TL + KDV tutarında ödeneğin bulunup bulunmadığının sorgulandığı, 19.01.2012 tarih ve 020.180 sayılı Başkanlık Olur’u ile 2012 yılı bütçesinde 345 nolu proje için 7.627.119,00 TL + KDV ayrılmış olan ödeneğin 10.225.000,00 TL + KDV olması için 2.597.881,00 TL + KDV kadar arttırılmasının onaylandığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 21 inci maddesinin (e) bendinde; ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenememesi durumunda pazarlık usulü ile ihale yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.

Aynı maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“(a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılacak ihalelerde, ihale dokümanında belirtilen değerlendirme kriterlerine göre yeterliği tespit edilen istekliler, öncelikle ihale konusu işin teknik detayları ve gerçekleştirme yöntemleri gibi hususlarda fiyatı içermeyen ilk tekliflerini sunar. İdarenin ihtiyaçlarını en uygun şekilde karşılayacak yöntem ve çözümler üzerinde ihale komisyonu her bir istekli ile görüşür. Teknik görüşmeler sonucunda şartların netleşmesi üzerine bu şartları karşılayabilecek isteklilerden, gözden geçirilerek şartları netleştirilmiş teknik şartnameye dayalı olarak fiyat tekliflerini de içerecek şekilde tekliflerini vermeleri istenir.

Bu madde kapsamında yapılacak ihalelerde, ilk fiyat tekliflerini aşmamak üzere isteklilerden ihale kararına esas olacak son yazılı fiyat teklifleri alınarak ihale sonuçlandırılır.” ,

Yapım İşleri ihaleleri Uygulama Yönetmeliğinin**“** Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8 inci maddesinde;

“İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

Ön ilan yayımlanmadan önce yapı tekniği ve ihtiyaç programına göre tahmin edilen fiziki miktar veya kapsam esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi gerekiyorsa yeniden hesaplanır.

İhale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

İhale konusu işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı teklifler ile birlikte açıklanır.

Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, yaklaşık maliyet de bu kapsamda hesaplatılabilir.”

Anılan Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9 uncu maddesinde;

“Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur.

b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.

c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır.

ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir.

d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar.

e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.”

Anılan Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10 uncu maddesinde;

“İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.”

Anılan Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 11 inci maddesinde;

“İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle ihale onay belgesine eklenir.

Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda yaklaşık maliyeti oluşturan unsurlar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan ilgili endeksler üzerinden güncellenir.”,

Hükümleri yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3 üncü maddesinde;

“16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” a çıklamaları yer almaktadır.

Özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle4734 sayılı Kanunun 21 (e) maddesine göre pazarlık usulü ile ihale edilen işlerde, ihaleye katılan isteklilerden öncelikle ihale konusu işin teknik detayları ve gerçekleştirme yöntemleri gibi hususlarda fiyat içermeyen ilk tekliflerini sunmalarının istenildiği , idarenin ihtiyaçlarını en uygun şekilde karşılayacak yöntem ve çözümler üzerinde ihale komisyonunun her bir istekli ile yapmış olduğu teknik görüşmeler sonucunda şartların netleşmesi ihale öncesi belirlenen yaklaşık maliyetin sonradan değişebileceğinin doğal bir sonucudur.

İhale konusu işin özgün ve karmaşık olması ve ihale öncesinde şartnamenin netleştirilmemiş olduğu anlaşılmakta ise de, söz konusu idarenin yaklaşık maliyetini daha önce aynı usul ile yapmış olduğu ve ihalesine verilen son tekliflerin ortalamasını alarak belirlemiş olduğundan şartları netleştirilmiş olan bir şartnamenin kendisinde mevcut olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, incelenen ihalede idare tarafından daha önceki ihalesindeki şartları netleştirilmiş olan bu şartname dikkate alınarak Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8, 9, 10 ve 11 uncu maddesinde yer alan hükümlere uygun olarak yaklaşık maliyetini belirlenmesi gerekirken, yaklaşık maliyetin anılan mevzuat hükümlerine uygun olarak belirlenmediği, işin tamamına ait verilen fiyat tekliflerinin ortalaması alınarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Bu nedenle, incelenen ihalede, idarenin yaklaşık maliyetini belirlerken esas aldığı daha önce yapmış olduğu ihalesi ile incelenen ihaledeki değişen şartların neler olduğunun netleştirilmesi ve değişen şartların toplam fiyata etkisinin açıklanması gerekmektedir.

İncelenen ihalede, ihale komisyonu tarafından yukarıda belirtilen hususların dikkate alınması gerekirken, yaklaşık maliyetin yeniden belirlenmesine yönelik birçok işlemin yapıldığı görülmüştür.

Açıklanan nedenlerle, incelenen ihalede ihale komisyonu tarafından yapılan işlemlerin anılan Tebliğ açıklamalarına uygun olmadığı ve idarece anılan Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak belirlenen yaklaşık maliyete göre tekliflerin sağlıklı olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından, ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin dilekçesinde belirtilen iddialarına yönelik olarak, Kurul çoğunluğunca alınan karar ile “ ihalenin iptaline ” karar verilmiştir.

İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından “ Balçova Teleferik Tesislerinin Yenilenmesi Yapım İşinin ” 4734 sayılı Kanunun 21. maddesinin (e) bendine göre pazarlık usulü ile ihaleye çıkarıldığı, ilk ihaleye katılan üç istekli tarafından verilen son tekliflerin ortalamasının (6.769.666,67 TL) güncellenmesi sonucunda bulunan tutar (7.292.961,90 TL) ile yıkım ve söküm işlerine ait tutarın (181.892,12 TL) toplamı esas alınarak yaklaşık maliyetin 7.474.854,02 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihalede 3 adet ihale dokümanı satın alındığı, 06.09.2011 tarihinde yapılan ihaleye 3 isteklinin katıldığı, isteklilerin ilk ve son teklif bedellerinin;

İsteklinin Adı

İlk teklif bedeli (TL)

Son teklif bedeli (TL)

STM Sistem Teleferik Montajı Turz. ve İnş. San. ve Tic. A.Ş.

13.280.000,00

10.225.000,00

Leitner AG/SpA - Fırat Ticaret Derviş Sami Mütevelizade İş Ortaklığı

14.900.000,00

10.980.000,00

Leitner AG/SpA - Fırat Ticaret Derviş Sami Mütevelizade iş Ortaklığı

16.500.000,00

14.400.000,00

şeklinde olduğu, 21.02.2012 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin STM Sistem Teleferik Montajı Turz. ve İnş. San. ve Tic. A. Ş.’nin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Dosya içeriğinin incelenmesinden;

2010/6837 İhale Kayıt Numarası altında ihaleye çıkılan ilk ihalede, yaklaşık maliyetin piyasada faaliyet gösteren Pomagolaski S.A (9.005.000,00 TL), STM Sistem Teleferik Montajı Turz. ve İnş. San. ve Tic. A.Ş. (9.230.000,00 TL) ile Ungan San. Tes. ve Mak. Müh. Tic. Ltd. Şti. (10.250.000,00 TL) tarafından verilen fiyat tekliflerinin ortalaması alınarak 06.01.2010 tarihinde 9.495.000,00 TL olarak belirlendiği görülmektedir.

İhale komisyonu tarafından, ilk ihaledeki yaklaşık maliyetin ihale ilan tarihi dikkate alınarak güncellenmesi sonucundaki bulunan tutarın 10.976.371,41 TL + Yıkım işleri, ilk ihaledeki ilk ve son tekliflerin ortalaması alınarak bulunan tutarın (8.746.946,67 TL) ihale ilan tarihi dikkate alınarak güncellenmesi sonucunda bulunan tutarın 9.492.929,53 TL olduğu, yaklaşık maliyetin hesaplama yöntemi incelendiğinde, 06.09.2011 tarihinde yapılan şikâyete konu ihalede, birinci ihale kapsamında olmayan 181.892,12 TL tutarında mevcut binaların yıkılması işlerine ait maliyet tutarının da eklendiği, ihale öncesi bu işi yapabilecek firmalardan fiyat tekliflerinin alınmadığı, ilk ihaleye verilen tenzilatlı tekliflerin ortalamasının alındığı, bu fiyatın 06.04.2011 tarihinde TUİK tarafından yayımlanan ÜFE değerleri dikkate alınarak güncellendiğinden, tenzilatlı tekliflere göre yaklaşık maliyetin belirlenmiş olmasının uygun bulunmadığı, verilen tekliflerin piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığı hususunda 24.01.2012 tarihinde alınan ihale komisyon kararı ile Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından son teklif tutarlarının piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığına dair bildirimde bulunmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

26.01.2012 tarih ve 148 sayılı yazı ile Ege Bölgesi Sanayi Odası’ndan son tekliflerin teknik şartname ve istasyon binalarına ait ön projeler dikkate alınarak piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığı hususunda bilgi istenilmesi üzerine, Ege Bölgesi Sanayi Odası’nın cevap yazısında; “ Rayiç fiyatı belirlenmesi istenilen işin komplike bir iş olması, seri ve standart üretimi bulunmaması nedeniyle rayiç fiyat belirlenemediği ” ifade edilmiştir.

İhale komisyonu tarafından, Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.3 maddesinde yer alan; “Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” hükmü uyarınca, sorumluluk idareye ait olmak üzere, ihalede temel olan saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik, gizlilik, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri dikkate alınarak, yapılan incelemeler sonucunda, ihalenin iptal edilmesi durumunda yeni yapılacak ihalede yaklaşık maliyetin ilk ihaledeki hesap yöntemi dikkate alındığında (piyasadan alınan tekliflerin ortalamasının güncel değeri) 11.759.783,46 TL + Yıkım İşleri, şikâyete konu ihaledeki hesap yöntemi esas alındığında ise 26.01.2012 tarihinde yapılan ihaledeki son tekliflerin ortalaması alınarak 11.868.333,33 TL olacağı, bu nedenle, şikâyete konu ihaledeki yaklaşık maliyetin ilk ihale öncesi piyasadan alınan tekliflerin ortalaması alınarak belirlenen yaklaşık maliyet tutarının (9.495.000,00 TL), ihale ilan tarihi (12.08.2011) dikkate alınarak, güncellenerek hesaplanması sonucunda 10.976.371,41 TL+Yıkım İşleri olarak değerlendirilmiştir.

09.01.2012 tarihli komisyon kararı ile teklif edilen tutarı karşılayacak 10.225.000,00 TL+KDV tutarında ödeneğin bulunup bulunmadığının sorgulandığı, 19.01.2012 tarih ve 020.180 sayılı Başkanlık Olur’u ile 2012 yılı bütçesinde 345 nolu proje için 7.627.119,00 TL + KDV ayrılmış olan ödeneğin 10.225.000,00 TL+KDV olması için 2.597.881,00 TL + KDV kadar arttırılmasının onaylandığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 21. maddesinin (e) bendinde; ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenememesi durumunda pazarlık usulü ile ihale yapılabileceği hüküm altına alınmış olup, aynı maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“(a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılacak ihalelerde, ihale dokümanında belirtilen değerlendirme kriterlerine göre yeterliği tespit edilen istekliler, öncelikle ihale konusu işin teknik detayları ve gerçekleştirme yöntemleri gibi hususlarda fiyatı içermeyen ilk tekliflerini sunar. İdarenin ihtiyaçlarını en uygun şekilde karşılayacak yöntem ve çözümler üzerinde ihale komisyonu her bir istekli ile görüşür. Teknik görüşmeler sonucunda şartların netleşmesi üzerine bu şartları karşılayabilecek isteklilerden, gözden geçirilerek şartları netleştirilmiş teknik şartnameye dayalı olarak fiyat tekliflerini de içerecek şekilde tekliflerini vermeleri istenir.

Bu madde kapsamında yapılacak ihalelerde, ilk fiyat tekliflerini aşmamak üzere isteklilerden ihale kararına esas olacak son yazılı fiyat teklifleri alınarak ihale sonuçlandırılır." kuralına yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.3 maddesinde;

“16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

1. Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,
2. Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,
3. Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe

ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.”açıklamaları yer almaktadır.

İncelenen ihalede, ihaleye verilen son tekliflerin yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle , ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenip belirlenmediği yönünde yapılan değerlendirme sonucunda, yaklaşık maliyetin ilk ihaledeki tenzilatlı son tekliflere göre belirlenmiş olmasının uygun bulunmadığı, bu nedenle, Ege Bölgesi Sanayi Odası’ndan ilk ihaledeki son tekliflerin teknik şartname ve istasyon binalarına ait ön projeler dikkate alınarak piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığı hususunda bilgi istenildiği, Ege Bölgesi Sanayi Odası tarafından işin komplike bir iş olması, seri ve standart üretimi bulunmaması nedeniyle bilgi verilemediği, ihalenin iptal edilmesi durumunda, yeni yapılacak ihalede yaklaşık maliyetin, ilk ihaledeki hesap yöntemi dikkate alındığında (piyasadan alınan tekliflerin ortalamasının güncel değeri) 11.759.783,46 TL + Yıkım işleri, şikâyete konu ihaledeki hesap yöntemi esas alındığında ise 19.11.2011 tarihinde yapılan ihaledeki son tekliflerin ortalaması alınarak 11.868.333,33 TL olacağı, bu nedenle, şikâyete konu ihaledeki yaklaşık maliyetin, ilk ihale öncesi piyasadan alınan tekliflerin ortalaması alınarak belirlenen yaklaşık maliyet tutarının (9.495.000,00 TL) ihale ilan tarihi (12.08.2011) dikkate alınarak güncellenerek hesaplanması sonucunda 10.976.371,41 TL + Yıkım İşleri olarak değerlendirildiği anlaşılmaktadır.

İhale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle, pazarlık usulü ile ihalenin yapıldığı ve ihaleye katılan isteklilerden öncelikle, ihale konusu işin teknik detayları ve gerçekleştirme yöntemleri gibi hususlarda fiyat içermeyen ilk tekliflerini sunmalarının istenildiği, idarenin ihtiyaçlarını en uygun şekilde karşılayacak yöntem ve çözümler üzerinde, ihale komisyonunun her bir istekli ile yapmış olduğu teknik görüşmeler sonucunda, şartların netleşmesi üzerine bu şartları karşılayabilecek isteklilerden, gözden geçirilerek şartları netleştirilmiş teknik şartnameye dayalı olarak fiyat tekliflerini de içerecek şekilde tekliflerini vermeleri istenildiği, dolayısıyla, ihalenin kendine özgü koşulları olması nedeniyle şartnamenin ancak ihale yapıldıktan sonra netleştirilmiş olacağından, ihale öncesinde belirlenen yaklaşık maliyete göre değerlendirme yapılamayacağı, bu nedenle, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyetin belirlenmesine yönelik yapılan işlemlerin anılan Tebliğ hükmüne aykırılık oluşturmadığı düşünülmektedir. İdarece belirlenen tutarın ihaleye verilen en düşük iki teklifin üzerinde olmakla birlikte, ihale komisyonu tarafından Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca, teklif edilen tutarı karşılayacak ödenek bulunup bulunmadığının sorgulandığı ve 2012 yılı bütçesinde ayrılmış olan ödeneğin arttırılmasının başkanlık Oluru ile onaylandığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddialarının uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

4734 sayılı Kanunun 21. maddesinin (e) bendine göre yapılan ihaleler, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle, teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenememesi sonucu, diğer ihale usullerinden ayrılmaktadır. İhale konusu işin yapılmasına ilişkin yaklaşık maliyetin, ilk başta net olarak belirlenmesinin mümkün bulunmadığı, çünkü daha ortada yaklaşık maliyet hesaplamasında kullanılabilecek şartları netleşmiş bir teknik şartnameden bahsedilemeyeceği açıktır. Her ne kadar inceleme konusu ihaleye konu iş, daha öncede ihale edildiğinden ihale öncesi netleştirilmiş bir şartname olabileceği düşünülebilirse de, idarenin ihaleyi Kanunun 21/e maddesine göre yapmak istemesinden idarenin netleşmiş bir şartnamesinin varlığından bahsedilemez.

Kaldı ki, geçen zamanda koşullar ve ihtiyaçlar da değişmiş olabileceğinden, böyle bir şartnamenin olmaması da doğaldır. Aksi takdirde, zaten 21/e’nin koşulları ortadan kalkmış olacaktır. Eldeki şartnamenin üzerinde konuşulacak ve görüşmelerle geliştirilecek temel çalışma metni işlevi gördüğü kanaatine varılmıştır.

Diğer taraftan, her bir isteklinin kendi teknik çözüm önerisi için sunduğu fiyat teklifinin diğer fiyat teklifleri ile mukayesesinin mümkün olamayacağı ve şartların netleşmesi üzerine verilen teklifler dahi bazı isteklilerin avantajlı koşulunu yansıtacağından fiyatların çok farklılaşması bile olağandır.

İncelemeye konu ihalede ise, teklif fiyatları sınır değerin üzerinde oluşmuş olup, aşırı düşük teklif sorgulaması yapmaya gerek olmadığından, idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin ihalenin sonucuna etkisinin olmadığı, teklif fiyatlarının da birbirinden ayırt edilir ölçüde uzaklaşmaması ve ayrıca idarece ödenek aktarımı için Olur alındığı da dikkate alındığında, incelemeye konu ihalenin sonuçlandırılabileceği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; inceleme konusu ihalede “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, “ ihalenin iptaline” ilişkin karara katılmıyoruz.

Abdullah DÜNDAR Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi Kurul Üyesi