KİK Kararı: 2012/UY.I-745

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/010
Gündem No : 61
Karar Tarihi : 02.02.2012
Karar No : 2012/UY.I-745
BAŞVURU SAHİBİ:
Maz İnşaat Taah. Pet. Nak. ve Turz. İşl. San. Tic. Ltd. Şti.- Özdemir İnşaat Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. , Çukurambar Mah. 1424 Cad. No : 2/11 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Çevre Ve Orman Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü İçme Suyu Ve Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı, Devlet Mah. Inönü Bulv No:16 C Blok Kat 4 Yücetepe Anakara ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/142550 İhale Kayıt Numaralı "Ankara Şereflikoçhisar İçmesuyu Projesi İsale Hattı İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

27.12.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.Y.[4266].(0063)./2011-65Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü İçme Suyu ve Kanalizasyon Dairesi Başkanlığıtarafından 18.10.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Ankara Şereflikoçhisar İçmesuyu Projesi İsale Hattı İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Maz İnşaat Taah. Pet. Nak. ve Turz. İşl. San. Tic. Ltd. Şti. & Özmir İnşaat Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.İş Ortaklığının 02.12.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 14.12.2011tarih ve 52849sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.12.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

Bahse konu ihalenin Cem-Sel İnş. Turz. Tic. Ltd. Şti.’nde kaldığı, ikinci en avantajlı teklif olarak firmaları Maz İnş. Taah. Pet. Nak. ve Turz. İşlt. Tic. Ltd. Şti. & Özmir İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı olduğunun 30.11.2011 tarihinde elden tebliğ edilen kesinleşen ihale kararı ile öğrendikleri, aşağıda belirtilen konularla ilgili olarak idareye şikayet başvurusunda bulunmalarına rağmen idarenin 06.12.2011 tarihli yazısı ile şikâyet başvurularının reddedildiği, kararın 09.12.2011 tarihinde elden tebliğ edildiği,

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak ihale üzerinde bırakılan Cem-Sel İnş. Turz. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasının Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 60 ncı ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine uygun olarak hazırlanmadığı, verilmiş olan fiyat analizleri ve yardımcı fiyat analizlerinde yer alan imalat iş kalemleri ve miktarlarının işin projesinde ve öngörülen imalat iş kalemleri ve miktarları ile uyumlu olmadığı, ayrıca fiyat analizlerinde yer alan malzeme, işçilik ve makine rayiç bedellerinin kamu kurum ve kuruluşları ile piyasa fiyatlarını yansıtmadığı, fiyat analizlerinde nakliyeye tabi imalatların nakliye bedellerinin yansıtılmadığı, sunulan proforma fatura ve teklif fiyatlarının anılan Tebliğ hükümlerine uygun olamadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

(Ek fıkra: 20/11/2008-5812/12 md.) İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde;

“ (1) (Değişik:26/06/2010-27623 R.G./2 md.) İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin (Değişik: 30/07/2010 -27657 RG/ 1. md.) “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“ 38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması,

Anılan Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde;

“45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

….

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2.İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir.

….” açıklaması yer almaktadır.

Bahse konu ihale Ankara Şereflikoçhisar İçmesuyu Projesi İsale Hattı İnşaatı işi olup anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle yapılan ihalede ihale konusu işin miktarı ve türü İdari Şartnamenin 2.c maddesinde;

“ Şereflikoçhisar ilçe merkezinin 2045 yılı içme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının karşılanması için Peçenek Barajı içmesuyu branşmanı vana odasından alınacak 0,305 m3/s ham su arıtma tesisine (Arıtma tesisi inşaatı bu iş kapsamında değildir.), arıtma tesisinde arıtılan arıtılmış su ile birlikte Akpınar, Karabük, Kadıncık ve Sadıklı Kaptaj suları branşman noktalarında arıtılmış su hattına bağlanarak ilçe merkezinde yer alan mevcut DY4 deposuna iletilecektir. Mevcut DY4 deposu yanında inşa edilecek olan terfi merkezi ile mevcut DM5 ve DM2 deposu yanında yeni yapılacak olan 500 m3 hacimli depoya iletim sağlanacaktır. İş kapsamındaki tüm tesislerin (1 adet su alma braşmanı, yaklaşık 12.4 km.si Çelik, 19.3 km si HDPE Boru olan İletim Hatları, 1 adet terfi merkezi, 1 adet 500 m3 depo, kaptaj yapısı toplama odaları) otomasyon ve SCADA sistemi de yapılacak olup inşaat işlerine ait detaylar Özel Teknik Şartnamesinde açıklanmıştır.

Çelik borular ilgili standartlara uygun, içi TS EN 10298 standardına göre içi beton kaplı, dışı TS 5139 standardına göre polietilen kaplı, TS EN 10217-1 gereklerine uygun eşdeğer kalitede spiral kaynaklı St 44 çelik sınıfında olacaktır. Çelik boru hatlarının ilgili şartname ve standartlar gereğince korozyona karşı katodik koruması yapılacaktır. İsale hatları güzergahı boyunca mevcut yollar kullanılacak olup, bu yolların kullanılmadığı bölümlerde projesine uygun servis ve bağlantı yolları yapılacaktır. İş süresince yolun gerekli bakım ve onarımı yapılacak, yol hizmete açık tutulacaktır. İş bitiminden sonra bozulan yollar tamir edilerek eski haline getirilecektir. İsale hatları üzerinde projesine uygun olarak Özel Teknik Şartnamesinde sayıları verilen sanat yapılarının inşaatları yapılacak ve mekanik ekipmanları tesis edilecektir. İsale hatları üzerinde yer alan yol, kanalizasyon, yağmur suyu ve dere geçişleri ile tespit kitleleri vb. sanat yapıları kapsam içinde değerlendirilecektir.İş kapsamında 1 adet depo inşa edilerek elektrik ve mekanik ekipmanları teçhiz edilecek, elektrik, otomasyon, SCADA ve gerekli bütün işleri yapılacaktır. İş kapsamında bir adet terfi merkezi inşa edilerek elektrik, mekanik ekipmanları teçhiz edilecek, elektrik, otomasyon, SCADA ve gerekli bütün işleri yapılacaktır. Terfi merkezi 2 grup pompa sistemi ile hem DM5 deposuna hem de yeni 500 m3 depoya arıtılmış suyu ayrı ayrı terfi edecektir.Üstte verilen sayı, adet, miktarlar vs. yaklaşık değerler olup özel teknik şartnamedeki değerle esastır. ” olarak belirtilmiştir.

İhalede yaklaşık maliyet 13.715.309,00 TL olarak belirlenmiş bu husus ihale onay belgesinde, Yaklaşık Maliyet Hesap Cetvelinde, İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlara ilişkin Tutanakta da belirtilmiştir. Bahse konu ihaleye 18 istekli teklif vermiş olup idare tarafından geçerli teklifler üzerinden sınır değer 6.849.536,94 TL olarak belirlenmiş, idarenin 18.11.2011 tarih ve 433336 sayılı yazısı ile sınır değerin altında teklif veren Cem-Sel İnş. Turz. Tic. Ltd. Şti, ile Asmet Yapı Turz. Taah. ve Tic. Ltd.Şti. & Met İnş. Tic. San. ve Turz. Ltd. Şti. İş Ortaklığından 13 kalemden oluşan “Aşırı Düşük Sorgulama Cetveli” oluşturularak tekliflerine açıklama getirilmesi istenilmiştir. İhale komisyonunun 28.11.2011 tarihli kararı ile Asmet Yapı Turz. Taah. ve Tic. Ltd.Şti. & Met İnş. Tic. San. ve Turz. Ltd. Şti. İş Ortaklığı aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığından teklifi değerlendirme dışı bırakılmış, Cem-Sel İnş. Turz. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak ihale anılan istekli üzerinde bırakılmıştır.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası içerisinde anılan Tebliğin 38 ve 45 inci maddesi hükümleri uyarınca yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi”, iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” ile açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin bulunmadığının görülmesi üzerine idareden 28.12.2011 tarih ve 22829 sayılı yazı ile söz konusu belgelerin gönderilmesi istenilmiştir.

İdarece 10.01.2012 tarih ve 14333 sayılı yazı ekinde “sıralı iş kalemleri/iş grupları listesi” gönderilmiştir. İdarece gönderilen sıralı iş kalemleri/iş grupları listesinin” incelenmesinde;

Sıralı iş kalemleri/iş grupları listesinin oluşturulmasında yaklaşık maliyetin ihale onay belgesinde ve Yaklaşık Maliyet Hesap Cetvelinde ve “İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlara” İlişkin Tutanakta 13.715.309,00 TL olarak belirtilmesine rağmen “sıralı iş kalemleri/iş grupları listesinin” oluşturulmasında yaklaşık maliyetin 11.033.255,11 TL olarak belirtildiği ve söz konusu “sıralı iş kalemleri/iş grupları listesinin” bu tutar üzerinden belirlendiği görülmüştür. Bu durum aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacak iş kalemleri/iş gurupları sayısını değiştirmektedir.

Bahse konu ihalede yaklaşık maliyetin 13.715.309,00 TL olduğu ihale işlem dosyasından açıkça anlaşıldığından idarece bu yaklaşık maliyete göre Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 ve 45 inci maddeleri uyarınca “sıralı iş kalemleri/iş grupları listesinin” oluşturularak sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemlerini belirlemesi gerekirken anılan mevzuat hükümlerine uygun işlem tesis etmediği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece anılan Tebliğ hükümleri uyarınca “sıralı iş kalemleri/grupları listesinin” ve “sıralı analiz girdileri tablosunun” oluşturularak aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

GEREKÇEDE KARŞI OY

İnceleme konusu ihalede başvuru sahibinin dilekçesinde belirtilen iddialara yönelik olarak Kurul çoğunluğunca alınan Kararda yer alan;

“……

Sıralı iş kalemleri/iş grupları listesinin oluşturulmasında yaklaşık maliyetin ihale onay belgesinde ve Yaklaşık Maliyet Hesap Cetvelinde ve “İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlara” İlişkin Tutanakta 13.715.309,00 TL olarak belirtilmesine rağmen “sıralı iş kalemleri/iş grupları listesinin” oluşturulmasında yaklaşık maliyetin 11.033.255,11 TL olarak belirtildiği ve söz konusu “sıralı iş kalemleri/iş grupları listesinin” bu tutar üzerinden belirlendiği görülmüştür. Bu durum aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacak iş kalemleri/iş gurupları sayısını değiştirmektedir.

Bahse konu ihalede yaklaşık maliyetin 13.715.309,00 TL olduğu ihale işlem dosyasından açıkça anlaşıldığından idarece bu yaklaşık maliyete göre Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 ve 45 inci maddeleri uyarınca “sıralı iş kalemleri/iş grupları listesinin” oluşturularak sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemlerini belirlemesi gerekirken anılan mevzuat hükümlerine uygun işlem tesis etmediği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece anılan Tebliğ hükümleri uyarınca “sıralı iş kalemleri/grupları listesinin” ve “sıralı analiz girdileri tablosunun” oluşturularak aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi” gerekçelerine dayanılarak, idarece tesis edilen işlemlerin Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olmaması nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiği hususunda “ düzeltici işlem belirlenmesine ” kararı verilmiştir.

Kamu İhale Kanununun 38 inci ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60 ıncı maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili yazılı açıklama istenmesi ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hususa ilişkin uygulamayı somutlaştırmak amacıyla, Kamu İhale Genel Tebliğinin “ Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı38 inci maddesi ile aynı Tebliğin “ Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi ” başlıklı 45 inci maddelerinde yer verilen söz konusu açıklamalarda, yapım işi ihalelerinde bir teklifin aşırı düşük olup olmadığını ortaya koyan sınır değerin nasıl tespit edileceği ve teklifleri söz konusu sınır değerin altında kalan isteklilerce yapılan belgelere dayalı açıklamaların da hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Bu çerçevede, yukarıda değinilen Tebliğ maddelerinde belirtilen açıklamalar uyarınca; idarelerin, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yaklaşık maliyet hesabı sırasında “ sıralı iş kalemleri/grupları” listesi ve “ sıralı analiz girdileri” tablosu oluşturularak ihale onay belgesinin ekinde sunulmasının zorunlu kılındığı; ayrıca, aşırı düşük teklif açıklamalarında, idarelerce hangi iş kalemleri ve hangi analiz girdileri esasında sorgulamaya tabi tutulması gerektiğine (sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden idarece belirlenen sıralı iş kalemleri/grupları listesinden hareketle yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren kalem/gruplar, yine idarece oluşturulan “ sıralı analiz girdileri” tablosu kullanılarak bu iş kalemi/gruplarına ait analizlerde yer alan ve tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’ünün üzerinde olan girdiler gibi) yönelik birtakım yeni kriterlerin getirildiği görülmektedir.

İncelemeye ilişkin alınan Kurul Kararında, aşırı düşük aşamasında Kamu İhale Genel Tebliğine aykırı olarak idarece gerçekleştirilen işlemler ile ihalede aşırı düşük sınır değerin altında 2 istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamaların ve bu açıklamalardan birisinin idarece uygun bulunarak ihalenin bu istekli üzerinde bırakılması işlemlerin olmak üzere idarece tekliflerin değerlendirilmesine yönelik yapılan bütün işlemlerin iptal edilerek, aşırı düşük teklif aşamasında sorgulamaya tabi tutulacak iş kalem/gruplarının her birine ilişkin olarak açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin tespit edilmesi, mevcut yapılmış açıklamalar ile idarece yapılan değerlendirmeler dikkate alınmaksızın yapılan tespitler doğrultusunda yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği ve sorgulamaların, Kamu İhale Genel Tebliğinde belirtilen açıklamalara uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.2. maddesinde;

“ Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1**.** İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2.İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

_Analizlerdeki işçilik girdisi**,** tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. _

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.” açıklamaları yer almaktadır.

İdarece aşırı düşük sınır değerin altında kalan iki istekliden 13 adet iş kalemine ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklamasının yapılmasının istenildiği,

Bu isteklilerden biri tarafından, idarenin bu hususa yönelik davetine hiç cevap verilmeyerek aşırı düşük açıklamada bulunulmadığı, yukarıda belirtilen 13 adet iş kalemi üzerinden aşırı düşük açıklamada bulunan Cem-Sel İnş. Turz. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunarak ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı,

“ Ankara Şereflikoçhisar İçmesuyu Projesi İsale Hattı İnşaatı ” yapım işine ilişkin olarak idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin; “ İsale Hattı Boru Döşeme İşleri ” için 10.218.239,50 TL, “ İnşaat İşleri ” için 1.536.928,17 TL, “ Elektrik İşleri ” için 940.221,59 TL, “ Mekanik İşler ” için 914.920,10 TL, “ İş sonu projeleri ve kesin hesap ” için 100.000,00 TL ve “ Belediye Binasında Scada İzleme ” işleri için 5.000,00 TL ana bileşenleri üzerinden 2011 birim fiyatları ile toplam 13.715.309,33 TL olarak hesaplandığı anlaşılan yaklaşık maliyetin, “ İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlar ” listesinde ve ihale onay belgesinde de 13.715.309,00 TL olarak belirtildiği,

Kamu İhale Genel Tebliğinin, yaklaşık maliyet hesabı sırasında “ sıralı iş kalemleri/grupları” listesi ve “ sıralı analiz girdileri” tablolarının oluşturularak ihale onay belgesinin ekine eklenmesi gerektiği açıklaması uyarınca, idarece, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yer alan, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmını oluşturan 13 adet iş kalemlerine ait analizler ile bu iş kalemlerinin her birine ilişkin olarak sıralı analiz girdileri listesinin hazırlandığı, idarece hesaplanan sınır değerin altında kalan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısının ekinde sorgulamaya esas 13 adet iş kalemine esas analizlerin yer aldığının görüldüğü, ancak, “ sıralı iş kalemleri/iş grupları listesi ” nin oluşturulmasında, yaklaşık maliyetin, ihale onay belgesinde ve yaklaşık maliyet hesap cetvelinde ve “ İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlar ” listesinde 13.715.309,00 TL olarak belirtilmesine rağmen, yaklaşık maliyetin 11.033.255,11 TL olarak esas alınarak “ sıralı iş kalemleri/iş grupları listesinin ” oluşturulduğu ve bu listede 14 iş kaleminin yer aldığı görülmüştür. Mevzuata aykırı olarak gerçekleştirilen bu durumun, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacak iş kalemleri/iş gurupları sayısını değiştireceği hususunun açık olduğu, bu nedenle, idarece **13.715.309,00 TL **olarak hesaplanan yaklaşık maliyet üzerinden“ sıralı iş kalemleri/iş grupları listesi ” nin belirlenmesi durumunda, 21 iş kalemi üzerinden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerekirken, yaklaşık maliyetin 11.033.255,11 TL olduğu dikkate alınarak, iş kalemleri/iş grupları sayısının 14 kalem olarak belirlenmesine rağmen, idarece bu iş kalemlerinden 13 üne ilişkin sorgulama yaptığı,

Anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyetin 13.715.309,00 TL olduğu ihale dokümanlarından açıkça anlaşıldığından, idarenin bu yaklaşık maliyete göre Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 ve 45 inci maddeleri uyarınca “ sıralı iş kalemleri/iş grupları listesini ” oluşturularak sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemlerini belirlemesi gerekirken, anılan mevzuat hükümlerine uygun işlem tesis etmediği hususu ile idarenin aşırı düşük teklif sorgulama işlemini kamu ihale mevzuatına uygun bir şekilde gerçekleştirmeden aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklinin açıklamalarının uygun bulunarak bu istekli üzerinde bırakıldığı hususları göz önüne alındığında;

Aktarılan Tebliğ açıklamaları uyarınca, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken yaklaşık maliyetinin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerinin her birinin ayrı ayrı aşırı düşük sorgulamaya konu edilebileceği, ayrıca, bu iş kalemlerinin her birine ilişkin olarak , tutarı kar ve genel gider hariç iş kalemi analiz toplamının % 3’üneeşit ve altında olan analiz girdileri için isteklilerden açıklama yapılması istenilemeyecek olduğundan,

İdarece, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yaklaşık maliyet hesabı sırasında oluşturulan “ sıralı iş kalemleri/grupları ” listesindeki 21 adet iş kalemi ile bu listedeki iş kalemlerinin her birine ilişkin olarak “ sıralı analiz girdileri” tablosunun aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında, sorgulama verecek istekliye verilerek aşırı düşük teklif açıklama yapılması, bu liste içinde olan ve daha önce sorgulanarak kabul edilen 13 adet iş kalemi için açıklama yapılmasının istenilmemesi gerekmektedir.

Diğer yandan, isteklilerin ihale tarihinde verdikleri tekliflerinin tüm unsurları için irade beyanında bulunmuş oldukları düşüncesi ile, tekliflerinin bütün evrakı ile unsurlarının aksi bir karar olmadıkça değiştirilemeyeceğinin açık olduğu hususu göz önüne alındığında, ihalenin üzerinde bırakıldığı isteklinin, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sıralı iş kalemleri listesinin % 80’lik kısmını oluşturan 21 adet iş kaleminin 13 adedine ilişkin iş kalemlerinin tüm bileşenleri üzerinden vermiş olduğu açıklamalar ve bunların tevsiki amacıyla sunulan bilgi ve belgelerin mevcudiyeti karşısında, Kurul Kararı uyarınca, aşırı düşük teklif açıklaması sunan bu istekliden bu belgelerin tekrar istenmesi hususu ile,

Aşırı düşük açıklamaya ilişkin ilk süreçte açıklama istemine hiç cevap vermeyen istekliden aşırı düşük teklif açıklamasının tekrar istenilmesi hususlarının,

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesindeki temel ilkelerine,hukuka, mevzuata ve ihale mantığına aykırı olduğu aşikardır.

İsteklilere açıklanarak duyurulan yaklaşık maliyetin esas alınması ile oluşturulması gereken “ sıralı iş kalemleri ” listesinde 21 adet iş kaleminin olduğu göz önünde bulundurulduğunda, daha önce sorgulanarak idarece uygun görülen sorgulamanın tekrar yapılmayarak idarece bu kalemler için yapılan değerlendirmelerin aynen muhafaza edilerek kabul edilmesi gerektiği, bu iş kalemleri listesi içindeki 13 iş kalemi üzerinden açıklama sunan ve bu iş kalemi açıklamaları uygun bulunan istekliden, 13 iş kalemi haricindeki iş kalemleri ile buna ilişkin analiz ve analiz girdileri için sorgulamanın yapılarak ihale işlemlerine devam edilmesi gerektiği, diğer yandan ilk sorgulamaya cevap vermeyen istekliden, yeni duruma göre “ hiç cevap vermemesi nedeni ile iradesini ortaya koyduğu ” gerekçesi ile aşırı düşük sorgulamanın istenmemesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Yukarıda açıklanan gerekçeler doğrultusunda “ düzeltici işlem belirlenmesi ” kararı verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, Kurul kararı gerekçesine katılmıyorum.

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi