KİK Kararı: 2012/UY.I-4966

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/077
Gündem No : 48
Karar Tarihi : 24.12.2012
Karar No : 2012/UY.I-4966
BAŞVURU SAHİBİ:
Badıllı Mühendislik Teks. İnş. Gıda Turz. San. Ve Tic. Ltd. Şti., HAMİDİYE MAHALLESİ MEHMET AKİF ERSOY CADDESİ BADILLI APT. NO:2 ŞANLIURFA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Urfa Özel İdaresi Yatırım Ve İnşaat Müdürlüğü, Ertuğrul Gazi Mah. N.Fazıl Kısakürek Cad. No: 35/C ŞANLIURFA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/97412 İhale Kayıt Numaralı "Bozova İlçesi Demircik Köyü İ.Ö.O. Ve Lojman Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Şanlıurfa İl Özel İdaresi Yatırım ve İnşaat Müdürlüğütarafından 24.08.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Bozova İlçesi Demircik Köyü İ.Ö.O. ve Lojman Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Badıllı Mühendislik Teks. İnş. Gıda Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. nin 17.10.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 05.11.2012 tarih ve 36051 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.11.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/4034 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle ihaleyi yapan idarenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile ilgili 45.maddesinin amacı dışına çıktığı, firmaları tarafından gönderilen açıklama istenilen ve yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan sıralı iş kalemleri üzerinde bilgi ve belgelerini düzenledikleri ve geri kalan iş kalemleri için sorgulama yapılmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği, ihale komisyonunca uygun görülmeyen belgelerden biri olan Adıyaman mozel bej mermerle duvar ve döşeme kaplaması yapılmasıyla ilgili analizlerin incelenmediği, eğer incelenmiş olsa idi her iki analiz için de 2 cm kalınlığında mermer kullanılacağının anlaşılacağı, idarenin vermiş olduğu analiz formatı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın söz konusu iş kalemleriyle ilgili analizlere uygun olarak düzenlenmiş analizlerin sunulduğu, analizlerde kalınlık katsayısı kullanıldığı, firmaları tarafından analizlerde asgari saatlik ücret olarak 4,50 TL/saat alındığı, bu ücretin yürürlükteki saatlik asgari ücret fiyatından yüksek olduğu, netice itibarıyla idarenin aşırı düşük teklif değerlendirmesinin yerinde olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İncelenen ihaleye 16 isteklinin teklif verdiği, geçerli teklifler dikkate alınarak sınır değerin 793.476,93 TL olarak belirlendiği, teklif fiyatı sınır değerin altında kalan dört istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, Habip HAYIRLI, Mehmet Sait ARUSOĞLU ve Hasan Tahsin GERGERLİ Gerger Mühendislik’in aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı, Badıllı Mühendislik Teks. İnş. Gıda Tur. San.ve Tic. Ltd. Şti.nin ise sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, teklifi sınır değerin üzerinde olan Akkuş Gıda Sanayi İnş. Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı, Özlem İnş. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

“İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.“ hükmü,

Anılan Kanun’un “ İhalenin karara bağlanması ve onaylanması ” başlıklı 40’ıncı maddesinde; “ 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. ” hükmü yer almaktadır.

Yapım işleri ihalelerinde teklif bedeli sınır değerin altında kalan isteklilerin 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada uyacakları usul ve esaslar Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde düzenlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “ Aşırı düşük teklif değerlendirmesi ” başlıklı 45’inci maddesinde;

“…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 16 md.) İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

….dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.) (Ek: 20/8/2011-28031 R.G./ 17 md.) Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.

…

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.”

açıklaması yer almaktadır.

Bahse konu anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle yapılan ihalede idare tarafından 30 adet iş kalemine ilişkin açıklama istenilmiş olup başvuru sahibi Badıllı Mühendislik Teks. İnş. Gıda Tur. San.ve Tic. Ltd. Şti. açıklaması ekinde; hesap cetveli icmali, 34 adet maliyet tablosu, 3 adet analiz, ayrıca bu analizlere ilişkin 2 adet serbest muhasebeci mali müşavir onaylı proforma fatura ile kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlamış olduğu ve açıklamada esas alınan fiyatlar ile ilgili 1 adet liste sunmuştur

Anılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde,

İdare tarafından açıklama istenilen 27 adet iş kalemleri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış “kâr ve genel gider” içermeyen 2012 yılı fiyatları üzerine istekli tarafından belirlenen kâr ve genel gider tutarı ilave edilerek fiyat oluşturulduğu bahse konu iş kalemleri ile ilgili olarak Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.5. maddesi hükümlerine göre hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunduğu,

“26.252/c1/ANL-2 cm kalınlığında Adıyaman mozel bej mermer plaklar ile duvar kaplaması yapılması – 230Serbest Boy” iş kalemi ile ilgili ihale dokümanı kapsamında yer alan birim fiyat tarifine uygun olarak Çevre ve Şehir Bakanlığı tarafından yayımlanmış analiz girdileri miktarları esas alınarak açıklama yapıldığı, analiz girdisi içinde yer alan “2 cm kalınlığındaki Adıyaman mozel bej mermer” ile ilgili olarak “Yardımcı Mermer Maden San. ve Tic. Ltd. Şti.” tarafından düzenlenmiş olan proforma fatura sunulduğu, proforma fatura üzerinde “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yer aldığı ve serbest muhasebeci mali müşavir tarafından iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle imzalanıp kaşelendiği,

“26.206/c1/ANL 3 cm kalınlığında Adıyaman mozel bej mermer ile döşeme kaplaması yapılması – 330Serbest Boy” iş kalemi ile ilgili olarak Çevre ve Şehir Bakanlığı tarafından yayımlanmış analiz girdi miktarları esas alınarak açıklama yapıldığı,

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 26.206/C1 poz nolu iş kalemi için yayımlanmış fiyat analizinde yer alan girdi miktarlarının aşağıdaki şekilde olup;

26.206/C1

3 cm kalınlığında renkli mermer ile döşeme kaplaması yapılması

Poz No

Malzeme

Miktar

Birim

04.416/C001

Renkli Mermer (Zaiyatıyla)

1,050

M2

04.416/C001

Renkli Mermer 330Serbest boy için, k=0,22

0,220

M2

10.009/MK

400 dozlu harç

0,030

M3

10.021

600 dozlu çimento şerbeti

0,001

M3

04.031

Su

0,010

M3

01.005

Mermer kaplama ustası

2,000

Sa

01.501

Düz işçi

2,000

Sa

01.501

Düz işçi

0,500

Sa

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış rayiç listelerinde doğal taşların fiyatı 230serbest boy için oluşturulduğundan, 330serbest boy renkli mermer ile yapılacak olan duvar ve döşeme kaplamalarında k=0,22 katsayısı kullanılarak analiz oluşturulmuştur.

Başvuru sahibi tarafından 26.206/C1/ANL poz nolu iş kalemi ile ilgili analiz oluşturulurken, analiz girdileri içerisinde yer alan “04.416/C001- renkli mermer” girdisi için proforma fatura sunularak fiyatlandırma yapıldığı, alınan proforma faturanın “2 cm kalınlığındaki Adıyaman Mozel Bej Mermer” için düzenlenmiş olduğu, başvuru sahibi tarafından bahse konu iş kaleminin birim fiyat tarifine uygun olarak “330serbest boy Adıyaman mozel bej mermer” fiyatına ulaşabilmek için yayımlanmış analize uygun olarak k=0,22 katsayısı kullanılarak fiyat oluşturulduğu,

“Özel İnş.08 – 5*15 cm aralığında 4,5 mm kalınlığında PVC kaplamalı panel çit yapılması” iş kalemi ile ilgili olarak malzeme ve işçilik girdileri belirtilerek analiz oluşturulduğu, panel çit ile ilgili olarak “Adana Panel Çit ve Çit Sistemleri” tarafından düzenlenmiş olan proforma fatura sunulduğu, proforma fatura üzerinde “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yer aldığı ve serbest muhasebeci mali müşavir tarafından iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle imzalanıp kaşelendiği,

Başvuru sahibi tarafından yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan iş kalemleri ile ilgili olarak sunmuş oldukları açıklama kapsamındaki 26.252/C1/ANL, 26.206/C1/ANL ve Özel İnş.08 poz nolu iş kalemlerine ait analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde (24.08.2012) geçerli saatlik asgari ücret olan 4.18 TL/Saat ‘in üstünde 4,50 TL/Saat olduğu,

Tespit edilmiş olup yapılan açıklamaların anılan mevzuata hükümlerine uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde;

“45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

Anılan Tebliğ hükmü uyarınca yaklaşık maliyetin %20’lik bölümünde yer alan iş kalemleri hakkında bir açıklama yapılmasına gerek olmadığından başvuru sahibinin bahse konu iddiası yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Badıllı Mühendislik Teks. İnş. Gıda Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınarak bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde, “ İhaleyi yapan idarenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile ilgili 45.maddesinin amacı dışına çıktığı, firmaları tarafından gönderilen açıklama istenilen ve yaklaşık maliyetin % 80’nini oluşturan sıralı iş kalemleri üzerinde bilgi ve belgelerini düzenledikleri ve geri kalan iş kalemleri için sorgulama yapılmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği, ihale komisyonunca uygun görülmeyen belgelerden biri olan Adıyaman mozel bej mermerle duvar ve döşeme kaplaması yapılmasıyla ilgili analizlerin incelenmediği, eğer incelenmiş olsa idi her iki analiz içinde 2 cm kalınlığında mermer kullanılacağının anlaşılacağı, idarenin vermiş olduğu analiz formatı ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın söz konusu iş kalemleriyle ilgili analizlere uygun olarak düzenlenmiş analizlerin sunulduğu, analizlerde kalınlık katsayısı kullanıldığı, firmaları tarafından analizlerde asgari saatlik ücret olarak 4,50 TL/saat alındığı, bu ücretin yürürlükteki saatlik asgari ücret fiyatından yüksek olduğu, netice itibarıyla idarenin aşırı düşük teklif değerlendirmesinin yerinde olmadığı ” şeklinde yer alan iddiaları hakkında Kurulca, iddialarının yerinde olduğu gerekçesiyle “ düzeltici işlem belirlenmesine ” ilişkin karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarına ilişkin İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi çerçevesinde inceleme raporu ve eki bilgi ve belgelerle sınırlı olarak yapılan inceleme ve hukuki değerlendirmeye göre;

Urfa Özel İdaresi Yatırım ve İnşaat Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Bozova İlçesi Demircik Köyü İ.Ö.O. ve Lojman Yapım İşi ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan fiyatlar esas alınarak toplam 1.230.958,17 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (33) adet ihale dokümanı satın alındığı, 24.08.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye (16) istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece yapılan teklif değerlendirmesine göre, bir isteklinin teklifinin “ teminat Mektubu uygun olmadığı” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı , geriye kalan 15 teklifin geçerli teklif olarak kabul edildiği, aşırı düşük teklif sorgulaması için sınır değerin geçerli teklifler üzerinden 793.476,93 TL olarak hesaplandığı, bu bedeli altında teklif veren başvuru sahibi de dahil dört istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen en düşük bedelli üç firma tarafından aşırı düşük açıklamada bulunulmadığı için tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer açıklama sunan firma olan başvuru sahibinin de, aşırı düşük savunması uygun bulunmadığı için değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin sınır değerin üzerinde teklif veren firma üzerinde bırakılarak sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından 793.000,00 TL’lik teklif fiyatının açıklaması kapsamında sunulmuş olan maliyet tablolarının incelenmesinde, yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan 30 adet iş kalemi için toplam 792.786,10 TL teklif edildiği, açıklama istenilmeyen 250 adet iş kaleminin tamamı için toplam 213.90 TL (teklif bedelinin % 0,027’ü) teklif edildiği, açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamının miktarları idarenin yaklaşık maliyetinde ön gördüğü miktardan ortalama % 6,5 oranında daha düşük olduğu, açıklama istenilmeyen iş kalemlerinde ise bu oranın % 3 mertebesinde olduğu,

Açıklama istenilmeyen 250 adet iş kaleminin 249 adedi için birim fiyat olarak 0,01 TL öngörüldüğü, söz konusu iş kalemleri içinde Y.15.006/1A-Makine ile yumuşak ve sert küskülük kazılması, Y.15.010/2A-Makine ile patlayıcı madde kullanılmadan yumuşak kaya kazılması, 18.071/1/MK- yatay delikli 19198,5 cm fabrika tuğlası ile yarım tuğla duvar yapılması, 27.528/3-Çıplak beton, ince sıva, alçı sıva vb. yüzeylere saten alçı kaplama yapılması, 26.005/033A 40*40 cm düz yüzeyli her renk ve desende seramik yer karosu ile fugalı döşeme kaplaması, 25.048/2 saten alçılı yüzeylere astar çekilerek 2 kat plastik badana yapılması gibi esaslı işçilik ve malzeme gerektiren iş kalemlerinin de bulunduğu dikkate alındığında söz konusu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen 0,01 TL’lik birim fiyatların yürürlükteki asgari işçilik ücretini dahi karşılamadığı,

Açıklama istenilmeyen iş kalemleri içerisinde yer alan “Y.23.011-Nervürlü çelik hasırın yerine konulması” iş kalemi için ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2012 Yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatlarına göre kâr hariç birim fiyatı 1.472,60 TL/Ton olarak belirlenmiş iken başvuru sahibi tarafından 1,00 TL/Ton fiyat teklif edildiği, söz konusu iş kalemi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış analizde 24 saat 01.501 - düz işçi, 5 saat 01.019 – soğuk demirci ustası, 9 saat 01.219 – soğuk demirci usta yardımcısı ve 1025 Kg 04.305/1 Çelik hasır (nervürlü) yer aldığı, istekli tarafından açıklamaları kapsamında kullanılan 4,50 TL/saat’lik işçilik ücreti esas alındığında bahse konu iş kalemi için toplam işçilik maliyetinin (38 Saat * 4,50 TL) 171,00 TL olması gerektiği, istekli tarafından teklif edilen 1,00 TL/Ton tutarındaki birim fiyatın işçilik ücreti ve malzeme bedellerini karşılamasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38’inci maddesinin son fıkrasında,

“İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasında,

“İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.” hükmüne yer verilmiş;

Anılan Yönetmeliğin aynı maddesinin üçüncü fıkrasında ise, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonunun bu düzenlemeyi esas alacağı hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “ Aşırı düşük teklif değerlendirmesi ” başlıklı 45’inci maddesi, yapım işi ihalelerine ilişkin olup, söz konusu maddede; aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin sınır değerin belirlenmesine, idarenin yaklaşık maliyeti hazırlama aşamasında yapması gereken iş ve işlemlerin neler olduğuna, teklifi belirlenen sınır değerin altında kaldığı için aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen isteklilerden idarece ne çerçevede açıklama isteneceğine ve isteklilerin tekliflerine ilişkin yazılı açıklama kapsamında sunması gereken belgelerin neler olduğu ve nasıl sunulması gerektiğine ilişkin ayrıntılı düzenlemelere ve açıklamalara yer verilmiştir.

Yukarıya aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen bir yapım işi ihalesinde, aşırı düşük teklif olarak belirlenen teklif sahibi isteklilerin idareye sunacakları açıklama kapsamında hesap cetveline de yer vermeleri gerekmektedir.

Anılan Tebliğ’in “ Aşırı düşük teklif değerlendirmesi ” başlıklı 45.1.2’nci maddesinde,

“Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.” açıklamasına,

45.1.2.1’inci maddesinde,

“İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklamasına yer verilmiş,

Anılan Tebliğ’in 45.1.3’üncü maddesinde de sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulmasının istenmeyeceği açıkça belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yapılan düzenlemeler, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin olarak isteklilere açıklama yapma ve belgelendirme zorunluluğu getirmekte, geriye kalan % 20’lik kısmın ise sorgulamaya konu edilmesini ve bu kapsamda yer alan kalemlere ilişkin analiz ve belgelendirme yapılmasını engellemektedir.

Ancak toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinde sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemlerine yer verilmesi gerektiği açıktır.

Dolayısıyla teklifin, açıklama istenilen iş kalemleri ile açıklama istenilmeyen kalemler ile birlikte bir bütün olarak hazırlandığı dikkate alındığında; isteklilerce açıklama istenilecek kalemler ile açıklama istenilmeyecek benzer nitelikli kalemlere verilen tekliflerin birbiriyle uyumlu olması gerektiği, aksi halde tekliflerin sağlıklı ve gerçekçi hazırlandığından, sağlıklı bir rekabet ortamından bahsedilemeyeceği anlaşılmıştır.

Somut olayda başvuru sahibi sorgulamaya konu edilmeyen yaklaşık maliyetin % 20’sini oluşturan iş kalemleri için toplam teklifinin % 1’inden daha düşük bir fiyat teklif etmiştir (Teklifinin % 0,03’ü = 213,90 TL).

Her ne kadar açıklama yapılması istenilmeyen kalemler olsa da, söz konusu bu kalemlerin birim fiyat tarifi olarak belirlenen poz numarasına, yapım şartlarına, fen ve sanat kurallarına aykırı yapılamayacağı hususu, teklifin bir bütün olarak ve birbiriyle uyumlu olması gerektiği hususu ile bir arada ele alındığında;

Başvuru sahibinin, açıklama istenilen iş kalemleri için, poz numarasıyla atıf yapılan teknik tarifine uygun birim fiyat teklif ettiği; açıklama istenilmeyen iş kalemleri için ise kendi yapmış olduğu açıklamalarla da çelişecek nitelikte, birbiri ile uyumlu olmayan birim fiyatlar teklif ederek sonuçta aynı imalatın yapımı için farklı fiyatlar teklif edilmesi durumunun ortaya çıkmasına sebep olduğu görülmüştür.

İsteklilerce, açıklama istenilecek iş kalemlerine makul ve kabul edilebilir teklifler verilirken; açıklama istenilmeyecek iş kalemleri için, teklifi manipüle ederek, kendi beyanlarına, işin teknik şartnamesine, fen ve sanat kurallarına uygun olmayacak bir imalatın yapılmasını gündeme getirebilecek fiyat tekliflerinin kabulü mümkün görünmemektedir.

Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun ve bu Kanun’a göre Kurumca hazırlanan ikincil mevzuatta, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin yaklaşık maliyetin %20’sini oluşturan iş kalemleri için sorgulamaya tabi tutulamayacağı ve bu gibi iş kalemleri için isteklilerce belgeye dayalı açıklama yapılmayacağının düzenlenmiş olması, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin, belgelendirme yapmayacakları iş kalemleri için ilgili mevzuatına, işin teknik şartnamesi ile fen ve sanat kurallarına uygun olmayan fiyatları teklif edebilecekleri anlamını taşımamaktadır.

4734 sayılı Kanun, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliğinin, aşırı düşük tekliflere ilişkin hüküm ve açıklamalarının, gerçekçi olmayan bir teklifin kabulünü sağlamayı amaçlamadığı hususu göz önüne alındığında, açıklama istenilmeyen 250 iş kalemine verilen 213,90 TL ile bu iş kalemlerinin yerine getirilebilmesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, açıklama istenilmeyen iş kalemlerinden biri olan ve 1,00 TL birim fiyat teklif edilen Y.23.011 poz nolu iş kaleminin, sadece işçilik girdisinin 171,00 TL olduğu ve açıklama istenilemeyen birçok kalemde de aynı durumun söz konusu olduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde yer alan,

“İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” şeklindeki açıklama göz önünde bulundurulduğunda, başvuru sahibi isteklinin yukarıda yer verilen Y.23.011 poz numaralı iş kalemi de dahil olmak üzere, açıklama istenilmeyen iş kalemleri için teklif etmiş olduğu birim fiyatların ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücrete göre hesaplanan işçilik ücretlerini dahi karşılamadığı görülmüştür.

Asgari ücretin altında işçi çalıştırılacağı anlamına gelen bu nitelikteki fiyat tekliflerinin, açıklama istenilen iş kalemi olsun ya da olmasın, iş mevzuatına aykırı olduğu değerlendirilmiştir.

Dolayısıyla, ihale komisyonu tarafından başvuru sahibinin teklifine ilişkin sunmuş olduğu açıklamaların uygun görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, incelemeye konu ihalede, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda aktarılan gerekçelere göre uygun olmadığı, bu nedenle anılan isteklinin teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olduğu, bu sebeple “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yönünde verilen karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi