KİK Kararı: 2012/UY.I-3640

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/056
Gündem No : 10
Karar Tarihi : 19.09.2012
Karar No : 2012/UY.I-3640
BAŞVURU SAHİBİ:
Barış Bereke - Bereke Mühendislik, İSTASYON CD.GÜVEN CENTER KAT : 4 NO: 170 MUŞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü 11. Bölge Müdürlüğü, Selimbey Mahallesi İskele Caddesi 65090 VAN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/38075 İhale Kayıt Numaralı "Karayolları 11.Bölge Müdürlüğü Ahlat Bakımevi Binası, 2 Adet Prefabrik Sundurma Ve Isı Merkezi İnşaatı Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 11. Bölge Müdürlüğütarafından 30.04.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Ahlat Bakımevi Binası, 2 Adet Prefabrik Sundurma ve Isı Merkezi İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Bereke Mühendislik-Barış Bereke’nin 31.07.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 07.08.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.08.2012tarih ve 28393sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.08.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3051sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle aşırı düşük teklif sorgulaması için açıklama istenilen 28 iş kaleminden 27 iş kalemi için yaptıkları açıklamaların yeterli görülüp 17.136/K poz numaralı "Ocak taşı ile blokaj yapılması" iş kalemine ilişkin yaptıkları açıklamanın ilgili pozun 2011 yılı kârsız birim fiyatı olan 44,71 TL’nin altında 43,00 TL teklif edildiği ve buna ait analiz ve proforma fatura verilmediği gerekçesi ile uygun bulunmadığı, bu durumun mevzuata aykırı olduğu, zira 17.136/K pozunun Karayolları Genel Müdürlüğüne ait bir poz olduğu ve ihale ilan tarihinde söz konusu poza ilişkin 2012 yılı birim fiyatının açıklanmış olduğu, bu haliyle söz konusu iş kelemine ilişkin 43,00 TL tutarındaki teklifin ilgili pozun 2012 yılı kârsız birim fiyatı olan 22,94 TL'nin üzerinde olduğu iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru konusu ihalede birim fiyat teklif cetveli 228 iş kaleminden oluşmakta olup, idare tarafından ihaleye hazırlık aşamasında sıralı iş kalemleri listesinin hazırlandığı, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri (28 adet) ile açıklama istenilmesine gerek olmayan analiz girdilerinin belirlendiği tespit edilmiştir.

İdare tarafından geçerli teklifler esas alınarak sınır değerin 1.584.823,14 TL olarak hesaplandığı ve 09.07.2012 tarihli açıklama talep yazısı ekinde açıklama istenilen iş kalemleri ile açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin gönderilmek suretiyle Yılmaz Ceyhan Yapı Maden. San. Tic. Ltd. Şti., HAK-FUR İnş. Nak. Petrol Ürün. San. Tic. Ltd. Şti., Melik Erol İnş. Nak. Tem. Gıda Taah. San. Tic. Ltd. Şti., Turgut Ferat İnş. Müh.-Zehra Teks. Hay. Gıda Med. İnş. San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, Hüseyin Hasanoğlu / Hasanoğlu Yapı, Yeltekinler Yapı İnş San. Tic. Ltd. Şti., Fırat Kara-Kara Mühendislik ile Bereke Mühendislik-Barış Bereke’den aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği anlaşılmıştır. Söz konusu isteklilerden sadece başvuru sahibi Bereke Mühendislik-Barış Bereke açıklama sunmuştur.

1.584.038,99 TL teklif fiyatı sunmuş olan başvuru sahibi istekli Bereke Mühendislik-Barış Bereke’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında;

27 iş kalemi için 2011 yılı kârsız birim fiyatları üzerinde teklif fiyatı verildiği de ifade edilen açıklama üst yazısı,

Teklif birim fiyat cetvelinde yer alan tüm iş kalemlerine ilişkin maliyet tablosu,

16.137.P-1-A poz numaralı iş kalemine ilişkin fiyat analizi ve maliyet tablosu,

Özel-19 poz numaralı iş kalemine ilişkin analiz tablosu ve buna ilişkin proforma fatura

sunmuştur.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almakta olup, anılan maddenin gerekçesinde de konuya ilişkin olarak; “..işin gerektiği şekilde yapılmasına imkan verecek sorumlu bir teklif hazırlanıp hazırlanmadığını tespit etmek üzere, ihale komisyonunun yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine, bu teklif sahiplerinden tekliflerinin bileşenleri ile ilgili olarak açıklama istemesine ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapmasına imkan tanınmıştır.” açıklaması yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 45’inci maddesinde ise “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

…”

açıklamaları bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihalede aşırı düşük teklif açıklaması sunan Bereke Mühendislik-Barış Bereke’nin açıklama istenilen 28 iş kaleminden 24’üne ilişkin olarak 2011 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile 2011 yılı Karayolları Genel Müdürlüğü kâr ve genel gider hariç birim fiyatlarının, 2’sine ilişkin olarak ise 2011 yılı TEDAŞ kâr ve genel gider hariç birim fiyatlarının üzerine kendi belirlediği kâr ve genel gider tutarı eklemek suretiyle birim fiyatlarını oluşturduğu tespit edilmiştir. Anılan istekli, ÖZEL 19 poz numaralı iş kalemi için ise analiz sunmuş ve bu analizde yer alan endüstriyel kapı girdisi için üzerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde öngörülen “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ifadesinin yer aldığı SMMM imzalı ve kaşeli proforma fatura sunmuştur.

İhaleyi yapan idare ile istekli arasında ihtilafa konu 17.136/K “Ocak taşı ile blokaj yapılması” iş kalemi için başvuru sahibi 43,00 TL öngörmüş olup, idare sunulan teklif fiyatının Karayolları Genel Müdürlüğünün 2011 yılı kâr ve genel gider hariç birim fiyatının altında olduğunu, dolayısıyla bu iş kalemi için analiz sunulmuş olması gerektiğini ifade ederek başvuru sahibinin açıklamasını uygun bulmamıştır.

Başvuru sahibi ise “… İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir” açıklamasına dayanarak anılan iş kalemine ilişkin olarak ihale ilan tarihi itibariyle 2012 yılı birim fiyatının yayımlandığını ve idarenin aşırı düşük teklif değerlendirmesi sırasında 2011 yılı birim fiyatlarını değil, 2012 yılı birim fiyatlarını esas alarak değerlendirme yapması gerektiğini iddia etmektedir. Başvuru sahibi bu çerçevede, ilgili poz için öngördüğü 43,00 TL’nin bu poza ilişkin 2012 yılı kârsız birim fiyatı olan 22,94 TL’nin üzerinde olduğunu ileri sürmektedir.

Söz konusu ihtilaf hakkında karar verilebilmesi için kamu kurum ve kuruluşları tarafından cari yıla ilişkin birim fiyatların ilan tarihi ile ihale tarihi arasında duyurulması durumunda, istekliler tarafından cari yıl birim fiyatlarının kullanılıp kullanılamayacağı veya bu fiyatlara dayanarak aşırı düşük teklif açıklaması yapıp yapamayacaklarının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nde bu hususu karşılayan açık bir düzenleme bulunmamakta birlikte Tebliğ’in 45.1.5’inci maddesinin son fıkrasında “ İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir” açıklaması yer almaktadır. Bu açıklamaya yüklenilecek anlam, söz konusu ihtilaf hakkında karar verilmesini de sağlayacaktır. Tebliğin ilgili açıklaması, kamu kurum ve kuruluşlarının cari yıl birim fiyatlarının ilan tarihinden sonra yayımlanması durumunda bu fiyatların istekliler tarafından o ihalede kullanılamayacağı anlamına gelmemektedir. Anılan açıklama, sadece cari yıl birim fiyatlarının ilan tarihinde yayımlanmamış olması durumunda oluşabilecek tereddütleri bertaraf etmeye yöneliktir. Dolayısıyla, ilan tarihinden sonra yayımlanmış olsa da isteklilerin güncel, bir başka ifadeyle daha gerçekçi ve piyasa fiyatını daha doğru şekilde yansıttığı kabul edilen cari yıl birim fiyatlarını kullanmak suretiyle teklif fiyatlarını oluşturmaları veya açıklamaları da mümkün görülmelidir. Bu çerçevede, ilan tarihi ile ihale tarihi arasında kamu kurum ve kuruluşlarına ait birim fiyatlar yayımlanmışsa, isteklinin katıldığı ihalede geçmiş yıl birim fiyatlarını veya cari yıl birim fiyatlarını kullanmak hususunda bir serbestiye sahip olduğu kabul edilmelidir.

Başvuru konusu ihaleye ilişkin ilan 02.04.2012 tarihinde yayımlanmıştır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2012 yılı birim fiyatları 03.04.2012 tarihinde, Karayolları Genel Müdürlüğü 2012 Yılı Yol, Köprü, Tünel, Bitümlü Kaplamalar, Bakım ve Trafik İşlerine Ait Birim Fiyat Listesi 13.04.2012 tarihinde duyurulmuştur. İhale ise 30.04.2012 tarihinde gerçekleştirilmiştir.

17.136/K “Ocak taşı ile blokaj yapılması” iş kalemi için başvuru sahibinin öngördüğü teklif fiyatı 43,00 TL’dir. Anılan iş kalemine ilişkin Karayolları Genel Müdürlüğü 2011 Yılı Yol, Köprü, Tünel, Bitümlü Kaplamalar, Bakım ve Trafik İşlerine Ait Birim Fiyat Listesi’nde yer alan birim fiyat 55,89 olup, kâr ve genel gider hariç birim fiyat 44,71 TL’dir. Anılan iş kalemine ilişkin Karayolları Genel Müdürlüğü 2012 Yılı Yol, Köprü, Tünel, Bitümlü Kaplamalar, Bakım ve Trafik İşlerine Ait Birim Fiyat Listesi’nde yer alan birim fiyat ise 32,05 olup, kâr ve genel gider hariç birim fiyat 25,64 TL’dir. Bu haliyle, başvuru sahibinin anılan iş kalemi için öngördüğü fiyat (43,00 TL), 2011 yılı Karayolları Genel Müdürlüğü kar ve genel gider hariç birim fiyatının (44,71 TL) altında kalmakla birlikte, 2012 yılı Karayolları Genel Müdürlüğü kâr ve genel gider hariç birim fiyatının (25,64 TL) üzerindedir.

Yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde, başvuru sahibinin ihtilafa konu iş kalemine ilişkin olarak öngördüğü fiyatın 2012 yılı Karayolları Genel Müdürlüğü kâr ve genel gider hariç birim fiyatının üzerinde olup, anılan iş kalemine ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklamasında analiz vb. herhangi bir belge sunmasına gerek bulunmamaktadır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54‘üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi