KİK Kararı: 2012/UY.I-3637

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/056
Gündem No : 8
Karar Tarihi : 19.09.2012
Karar No : 2012/UY.I-3637
BAŞVURU SAHİBİ:
Prizma Yapı End. San. ve Tic. Ltd. Şti., KAZIM ÖZALP MAH. FİLİSTİN SK. NO: 32/6 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş Mühendislik ve Sözleşmeler Daire Başkanlığı, Bilkent Plaza A1 Blok 06800 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/80120 İhale Kayıt Numaralı "Spor Salonu, Lostra Salonu, Depolar, Arşivler, Mescit Ve Müştemilatın Tadilat Ve Bakım Onarımlarının Yapılması" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş. Mühendislik ve Sözleşmeler Daire Başkanlığıtarafından 19.07.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Spor Salonu, Lostra Salonu, Depolar, Arşivler, Mescit ve Müştemilatın Tadilat ve Bakım Onarımlarının Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Prizma Yapı End. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 09.08.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.08.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine başvuru sahibince 05.09.2012tarih ve 30381sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.09.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3336sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetleidarece kendi tekliflerine aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, ancak aşırı düşük teklif sorgulamasına yapmış oldukları açıklamaların, açıklama istenmeyen iş kalemlerinin teklifin içerisinde % 0,44'lük kısmını oluşturduğu gerekçesi ile uygun bulunmayarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, mevzuatın hiç bir yerinde açıklama istenmeyen kalemlerle ilgili olarak böyle bir değerlendirmenin olmadığı belirtilerek idarece bu yönde alınan kararın mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

19.07.2012 tarihinde yapılan ihaleye 4 istekli tarafından teklif verilmiş, ihale komisyonu tarafından bütün teklifler geçerli kabul edilerek teklif edilen bedellere ve idarece hesaplanan yaklaşık maliyete göre sınır değer 160.188,50 TL olarak belirlenmiş, sınır değerin altında kalan 1 istekliye (Başvuru sahibi olan Prizma Yapı End. San. ve Tic. Ltd. Şti.) aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmış, anılan istekli tarafından yapılan açıklamalar ihale komisyonu tarafından uygun bulunmayarak teklifi değerlendirme dışı bırakılmış ve ihale ekonomik açıdan en avantajlı istekli üzerinde bırakılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Kanun’un anılan maddesinde Kuruma aşırı düşük teklif sorgulaması ile ilgili olarak kriter belirleme yetkisi verilmiş olup söz konusu kriterler Kamu İhale Genel Tebliğinin Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde düzenlenmiştir.

Buna göre Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır…

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir…

45.1.13.10. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükümleri gereğince, idarelerce yapım ihalelerinde aşırı düşük teklif sorgulaması için sıralı iş kalemleri listesinin oluşturması ve bu listeye göre açıklama istenilecek iş kalemlerinin belirlenmesi gerekmektedir. İdarece bu kapsamda toplam 75 kalemden oluşan sıralı iş kalemleri belirlenmiş olup toplam 13 kalem yaklaşık maliyetin %82’sine denk gelecek şekilde açıklama istenilecek iş kalemi olarak belirlenerek 23.07.2012 tarihli yazısı ile başvuru sahibi olan Prizma Yapı End. San. ve Tic. Ltd. Şti.nden söz konusu listeye göre ihale dokümanı ekinde verilen analiz formatlarına uygun olarak aşırı düşük teklif sorgulaması istenmiştir.

Başvuru sahibi tarafından 30.07.2012 tarihli yazı ve ekindeki belgelerle aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmuş olup söz konusu açıklamalar üzerinden yapılan değerlendirmeler aşağıdadır.

Başvuru sahibi tarafından açıklama istenilen toplam 13 iş kaleminden 9’u için kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan kârsız birim fiyatlara firma kârı ilave edilmek suretiyle liste halinde sunulan fiyatlarla açıklama yapılmış olup, söz konusu açıklamaların bu haliyle Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesine uygun olduğu anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibi tarafından açıklama istenilen iş kalemlerinden 4’ü için ise idarece verilen analiz formatları kullanılarak proforma fatura ile açıklama yapılmış olup söz konusu açıklamaların da bu haliyle Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine uygun olduğu anlaşılmıştır.

Diğer taraftan açıklama istenilen iş kalemleri üzerinden bir değerlendirme yapabilmek amacıyla idarece belirlenen miktar ve birim fiyatlarla, başvuru sahibi tarafından belirlenen miktar ve birim fiyatlar aşağıda bir tablo haline getirilmiştir.

Açıklama İstenen

İdarenin

İdarenin

İsteklinin

İsteklinin 2

Toplam

İş kalemleri.

miktarı

Birim Fiy.

Miktarı

Birim Fiy.

Tutar

MSB.921/A

144,72

230,43

176,400

173,81

30.660,08

18.140/C2

729,97

32,13

766,377

28,01

21.466,22

22.081

81,23

245,51

85,265

214,09

18.254,38

25.120/5

443,38

38,45

535,500

13,08

7.004,34

21.261

261,30

50,43

274,516

43,97

12.070,47

26.007/128C

491,08

24,19

515,899

21,09

10.880,31

25.048/3

1.730,00

6,41

1.814,310

5,59

10.141,99

Özel/02

1,00

10.750,00

1,000

9.265,00

9.265,00

Özel/03

1,00

10.125,00

1,000

8.720,00

8.720,00

27.528/3

1.552,55

4,55

1.631,896

3,97

6.478,63

261-753

45,00

143,00

47,250

124,70

5.892,08

Özel/10

206,00

27,66

263,000

5,45

1.433,35

Y.23.244/L

270,00

17,63

729,750

15,37

11.216,26

Toplam:

153.483,11

Yukarıda yer alan tablo üzerinden yapılan değerlendirmede başvuru sahibi tarafından ihale konusu iş için teklif edilen toplam 154.000,00 TL’nin 153.483,11 TL’sinin ihale konusu işin sadece açıklama istenilen iş kalemleri olan 13 kalemine denk geldiği, geriye kalan 516,89 TL’nin ise ihale konusu işin geriye kalan 62 kalemine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca başvuru sahibi tarafından verilen hesap cetvelinin “Makine Tesisatı İmalatları” kısmında 29’uncu sırada yer alan 261-753 numaralı iş kalemi için 124,70 TL birim fiyat ile teklif verildiği, hesap cetvelinin 42’nci kaleminde yer alan aynı iş kalemi için ise 1,43 TL birim fiyat ile teklif verildiği de tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yapılan düzenlemeler, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin olarak isteklilere açıklama yapma ve belgelendirme zorunluluğu getirmekte, geriye kalan %20’lik kısmın ise, sorgulamaya konu edilmesini ve bu kapsamda yer alan kalemlere ilişkin analiz ve belgelendirme yapılmasını engellemektedir.

Ancak toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinde sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemlerine yer verilmesi gerektiği açıktır.

Dolayısıyla teklifin, açıklama istenilen iş kalemleri ile açıklama istenilmeyen kalemler ile birlikte bir bütün olarak hazırlandığı dikkate alındığında; isteklilerce açıklama istenilecek kalemler ile açıklama istenilmeyecek benzer nitelikli kalemlere verilen tekliflerin birbiriyle uyumlu olması gerekmektedir. Aksi halde tekliflerin sağlıklı ve gerçekçi hazırlandığından ve sağlıklı bir rekabet ortamından bahsedilemeyeceği açıktır.

Somut olayda başvuru sahibi yaklaşık maliyetin %82’sini oluşturan ve idarece kendisine bildirilen iş kalemleri için 4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatına uygun olacak şekilde açıklama yapmıştır.

Ancak sorgulamaya konu edilmeyen yaklaşık maliyetin %18’ini oluşturan iş kalemleri için toplam teklifinin %0,44’ü oranında bir fiyat teklif edilmiştir.

Sonuç olarak her ne kadar başvuru sahibi tarafından açıklama istenilen iş kalemleri ile ilgili olarak aşırı düşük teklif sorgulamasına yapılan açıklamalar mevzuata uygun olmakla birlikte aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının özünde, isteklinin teklif etmiş olduğu bedelin ihale konusu işin yapılabilirliğini tespit amacının olduğu, ihale konusu işin tamamının açıklama istenilen iş kalemleri olan 13 kalemden ibaret olmadığı, ihale konusu işin geriye kalan 62 kaleminin ise idarenin yaklaşık maliyetinin %18’ine denk geldiği göz önünde bulundurulduğunda isteklinin teklif bedelinden açıklama istenilen iş kalemleri için teklif edilen bedel çıkarıldıktan sonra geriye kalan bedelin de makul bir orana denk gelmesinin gerektiği, 516,89 TL ile ihalenin 62 kalemine ilişkin işin yerine getirilebilme imkanının bulunmadığı anlaşıldığından idarece anılan isteklinin teklinin aşırı düşük teklif sorgulamasında sunduğu açıklamaların, açıklama istenmeyen iş kalemlerinin teklifin % 0,44'lük kısmını oluşturduğu gerekçesi ile uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde tesis edilen işlem yerinde bulunmuş ve başvuru sahibinin iddiası uygun bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Kurul Başkanı

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi