KİK Kararı: 2012/UY.I-3575

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/055
Gündem No : 32
Karar Tarihi : 12.09.2012
Karar No : 2012/UY.I-3575
BAŞVURU SAHİBİ:
Ramazan Çakar, HIZIRTEPE MAHALLESİ KELEBEK SOKAK NO:8 SAKARYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sakarya Su Ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, Mithatpaşa Mah. Kent Park Bahçesi 54100 SAKARYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/69815 İhale Kayıt Numaralı "İçmesuyu Arıtma Tesisleri Enh Ve Trp İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğütarafından 21.06.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “İçmesuyu Arıtma Tesisleri ENH ve TRP İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Ramazan Çakar’ın 12.07.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.07.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 31.07.2012 tarih ve 26984 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.07.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/2914 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle 01.03.2012 tarihinde ihalesi yapılan 2012/17918 İKN’li Arıtma Tesisleri ENH ve TRP İnşaatı işinde firmaları ile Mepsa Elk. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, açıklama sonucunda 23.03.2012 tarihinde ihalenin firmaları üzerinde bırakıldığı, ancak Mepsa Elk. Ltd. Şti.nin şikayet başvurusu üzerine 07.05.2012 tarihinde ihalenin iptal edildiği, idarece yaklaşık maliyetin hatalı tespit edilmesinden dolayı iki firmanın teklifinin aşırı düşük kaldığı, idarenin iptal gerekçesi olan teknik kapasite artırımının kabul edilebilir bir gerekçe olmadığı, ilave edilen işin 12.07.2012 tarihinde ihalesi yapılan 2012/81383 İKN’li ihale kapsamında yapılabilecek olduğu,

Nihayetinde, idarece 21.06.2012 tarihinde yeniden (teknik kapasite artırılarak) 2012/69815 İKN ile ihaleye çıkıldığı, firmalarının teklifinin bu ihalede yine aşırı düşük bulunduğu, süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasına cevap verdikleri, ancak aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmeyerek firmalarının teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin yanlış olduğu, normalde aşırı düşük bulunmayacak olan tekliflerinin idarenin hatası yüzünden aşırı düşük olarak değerlendirildiği, ihale komisyonunun bu hususları dikkate almadan karar verdiği, idarece hazırlandığı düşünülen yaklaşık maliyet ile gerçekte olması gereken TEDAŞ 2011 yılı birim fiyatlarına göre hazırlanmış yaklaşık maliyet incelendiğinde hangi kalemlerdeki hatalardan dolayı yaklaşık maliyetin hatalı ve yüksek çıktığının görüleceği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru sahibinin 2012/69815 İKN’li ihalenin idarece yaklaşık maliyetinin hatalı tespit edildiği iddiasına ilişkin olarak;

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde;“(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.

(3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü yer almaktadır.

İncelemeye konu ihalenin 21.06.2012 tarihinde gerçekleştirildiği, ihalenin yapıldığı ilk oturumda istekliler tarafından teklif edilen fiyatlarla birlikte yaklaşık maliyetin idarece açıklandığı görülmüş olup, bu hususa ilişkin ihale komisyonu tutanağı 21.06.2012 tarihinde düzenlenmiştir.

Başvuru sahibinin şikayete konu ettiği idarece yaklaşık maliyetin hatalı tespit edildiği ile ilgili hususun ihalenin ilk oturumunun yapıldığı tarih olan 21.06.2012 tarihi itibariyle farkına varıldığı/varılması gerektiği, bu hususa ilişkin olarak süresi içerisinde idareye bir şikayet başvurusunun yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle başvurunun süre yönünden reddi gerekmektedir.

Başvuru sahibinin teklifinin idarece aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmemesi gerektiği iddiasına ilişkin olarak;

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

“İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.“ hükmü,

Anılan Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde; “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.” hükmü yer almaktadır.

Yapım işleri ihalelerinde teklif bedeli sınır değerin altında kalan isteklilerin 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada uyacakları usul ve esaslar Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde düzenlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde;

“…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

….dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.) (Ek: 20/8/2011-28031 R.G./ 17 md.) Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.

…

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Bahse konu ihale “Arıtma Tesisleri ENH ve TRP İnşaatı” yapımı işi olup, birim fiyat teklif almak suretiyle 21.06.2012 tarihinde yapılan ihaleye 5 istekli tarafından teklif verildiği, verilen tüm tekliflerin geçerli olduğu, idarece geçerli teklifler üzerinden sınır değerin 382.451,99 TL olarak belirlenerek bu değerin altında teklif veren başvuru sahibinin 22.06.2012 tarihinde 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi gereğince aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu görülmüştür. İdarenin başvuru sahibine gönderdiği yazıda, 15 iş kaleminde açıklama yapılması istenilmiş ve söz konusu yazı ekinde açıklama istenilen iş kalemleri listesi ile açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesine yer verilmiştir.

03.07.2012 tarihli ihale komisyonu kararıyla aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmadığından teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.

İncelenen ihalede, fiyatı sınır değerin altında kalan başvuru sahibinin idare tarafından açıklanması istenilen iş kalemleri esas alınarak 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yaptığı yazılı açıklamaların incelenmesinden;

Başvuru sahibi tarafından açıklama ekinde; idarece açıklama istenilen iş kalemleri listesine ilişkin olarak 1 adet analiz ve 1 adet serbest muhasebeci mali müşavir onaylı proforma fatura sunulmuştur.

Başvuru sahibinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, idarece açıklanması talep edilen (5.6.6/M.1) poz nolu iş kalemi için poz numarası belirtilmek suretiyle analiz sunulduğu, açıklama istenilen diğer iş kalemleri için (32.11/002, 31.6.3/018, 32.1/086, 31.6.3/010, 32.1/013, 31.6.3/012, 22.4.4/007, 38.7/001, 11.6/001, 24.4.2/005, 32.1/083, 22.4.8/007, 11.4/006 ve 9.3.1/002) proforma fatura sunulduğu, proforma faturaların serbest muhasebeci mali müşavir tarafından iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle imzalanıp kaşelendiği ancak proforma faturaların üzerinde “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim” veya“ Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim” ibaresinin yer almadığı görülmüştür.

Bu haliyle, yapılan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda belirtilen hükümlerine uygun olmadığı, idarece anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinin beşinci fıkrasında; “İdareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sorgulama yapılmadan veya itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde ise Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşme imzalanamaz.” hükmü yer almakta olup, Kuruma yapılacak başvuru için öngörülen süre içerisinde ve Kurumca nihai karar verilene kadar idarelerce sözleşme imzalanamayacaktır.

İhale işlem dosyasının incelenmesinden; idarece 03.07.2012 tarihinde ihale komisyonu kararının alındığı, anılan kararının ihale yetkilisince aynı gün onaylandığı, kesinleşen kararın başvuru sahibine 04.07.2012 tarihinde tebliğ edildiği, başvuru sahibinin 12.07.2012 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunduğu, idarenin 23.07.2012 tarihinde şikayete cevap verdiği, şikayete cevabın başvuru sahibine aynı gün faks ile bildirildiği, başvuru sahibinin 31.07.2012 tarihinde Kuruma başvurduğu, ancak Kurumca nihai karar verilmeden idarenin 16.08.2012 tarihinde 4734 sayılı Kanun’un 55’inci maddesine aykırı olarak sözleşmeyi imzaladığı görülmüştür.

Sonuç olarak, başvuru sahibinin iddiaları ve eşit muamele yönünden yapılan inceleme sonucunda mevzuata aykırı bir husus olmadığı anlaşıldığından idarece sözleşmenin anılan Kanun maddesindeki süre beklenilmeden imzalanmasında esasa etkili bir aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi