KİK Kararı: 2012/UY.I-3018

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/043
Gündem No : 104
Karar Tarihi : 25.07.2012
Karar No : 2012/UY.I-3018
BAŞVURU SAHİBİ:
Ağa-Can İnşaat Sanayi Ticaret Ltd. Şti., KALEALTI DOKTORLAR SİTESİ KAT:2 NO:3 BİTLİS

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Bitlis Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü, Hüsrevpasa Mahallesi Ahmet Eren Bulvarı No: 24 13000 BİTLİS

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/59400 İhale Kayıt Numaralı "2430 M3 Makine İle Yumuşak Ve Sert Zeminin Kazılması 7327,5 M3 Ocak Taşı İle 200 Dz.Çimento Harçlı Kargir İnşaat Yapılması 3265 M2 Moloz Taş Duvar Yüzeyine Kabartma Derz Yapılması" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Bitlis Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğütarafından 28.05.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Muhtelif Cadde ve Sokaklarda İstinat Duvarı Yapımı (2430 m³ Makine ile Yumuşak ve Sert Zeminin Kazılması, 327,5 m³ Ocak Taşı ile 200 Dz. Çimento Harçlı Kargir İnşaat Yapılması, 3265 m² Moloz Taş Duvar Yüzeyine Kabartma Derz Yapılması)” ihalesine ilişkin olarak Ağa-Can İnşaat Sanayi Ticaret Ltd. Şti.’nin 29.06.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.07.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 12.07.2012 tarih ve 24754 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.07.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/2665 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

1 ) İhale üzerinde bırakılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, ancak anılan istekli tarafından yapılan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olmadığı kanaatinde oldukları,

2 ) Kesinleşen ihale kararında kendi tekliflerinin değerlendirmeye alındığı, ancak en avantajlı teklife göre yüksek olduğundan uygun olmadığının belirtildiği, idarece bu yönde tesis edilen işlemin Kanuna uygun olmadığı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

28.05.2012 tarihinde yapılan ihaleye 13 istekli tarafından teklif verilmiş, ihale komisyonu tarafından bütün teklifler geçerli kabul edilerek teklif edilen bedellere ve idarece hesaplanan yaklaşık maliyete göre sınır değer 397.341,30 TL olarak belirlenmiş, sınır değerin altında kalan 5 istekliye (Bestem İnş. San. Gıd.Taah. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti., Hatipoğulları İnş Taah. Turz. Oto. Teks. San. Tic. Ltd. Şti., Dağlı Mühendislik Emrullah Dağlı, Haspol İnş. Yol Yapı Mad. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Soyugüzel İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.) aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmış, 4 istekli aşırı düşük teklif sorgulamasına açıklama vermemiş, 1 istekli (Bestem İnş. San. Gıd.Taah. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti.) tarafından yapılan açıklamalar da ihale komisyonu tarafından uygun bulunarak ihale kararı anılan istekli üzerine alınmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Kanunun anılan maddesinde Kuruma aşırı düşük teklif sorgulaması ile ilgili olarak kriter belirleme yetkisi verilmiş olup, söz konusu kriterler Kamu İhale Genel Tebliğinin Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde düzenlenmiştir.

Buna göre Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır…

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir…

45.1.13.10. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükümleri gereğince, idarenin 05.06.2012 tarihli yazısı ile 5 istekliye (Bestem İnş. San. Gıd.Taah. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti., Hatipoğulları İnş Taah. Turz. Oto. Teks. San. Tic. Ltd. Şti., Dağlı Mühendislik Emrullah Dağlı, Haspol İnş. Yol Yapı Mad. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Soyugüzel İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.) aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak, yazı ekinde de idarece hazırlanan açıklama istenilen sıralı iş kalemleri listesine ve iş kalemleri ile ilgili olarak analizlere yer verilmiştir.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına 11.06.2012 tarihli yazı ve ekindeki belgelerle açıklama yapan ve açıklamaları da uygun bulunarak ihale üzerinde bırakılan Bestem İnş. San. Gıd.Taah. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklamalar mevzuatın yukarıya aktarılan hükümleri çerçevesinde incelenmiş olup tespit edilen hususlar aşağıda belirtilmiştir.

İdarenin 05.06.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısında toplam 3 kalemden oluşan ihale konusu işin 1 kalemi olan Ocak Taşı ile 200 Dz. Çimento Harçlı Kargir İnşaat Yapılması işi için aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ise Adabağ Yapı San. A.Ş. tarafından düzenlenen 200 kg çimento dozlu harç yapılması (Kargir İnş.) işi için proforma fatura verdiği, ancak söz konusu proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıya aktarılan 45.1.13.1 inci maddesine uygun olmadığı, proforma fatura üzerinde “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin bulunmadığı ve onay işleminin de olmadığı, bu haliyle sunulan proforma faturanın mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan; 17.002 nolu poz olan 200 kg Çimento Dozlu Harç Yapılması (Kargir İnş. (TL/m³) işi için analiz sunulduğu, ancak söz konusu analizin de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı analiz formatına uygun olmadığı, 17.002 nolu pozun alt pozu olan 08.021 ve 10.003 no.lu pozlar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı analizlerinde yer alan birim fiyat ve miktarların kullanılmadığı, bu haliyle sunulan analizin de uygun olmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulaması için yapmış olduğu açıklamalar mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir. Buna göre başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun “Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan 36 ile 42 nci maddelerinde isteklilerce sunulan tekliflerin ihale komisyonlarınca yapılacak değerlendirilmesi ve ihale yetkilisince yapılacak onay işlemine ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, ihale dokümanında belirlenen kriterleri sağlayan tekliflerin geçerli olarak değerlendirilmesi buna göre de geçerli teklifler arasından ekonomik açıdan birinci ve ikinci avantajlı isteklilerin belirlenmesi gerekmektedir.

Ancak Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3 üncü maddesinde yer alan; “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” şeklindeki açıklama gereğince sadece yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerle ilgili olarak bir istisna getirilerek bu konuda karar alma yetki ve sorumluluğu ise idareye bırakılmıştır.

İnceleme konusu ihale için sadece bir isteklinin teklifi idarece belirlenen yaklaşık maliyetin üzerinde olup, bu konudaki idarenin takdir yetkisi ise teklifin değerlendirme dışı bırakılması yönünde kullanılmıştır. Ancak ihaleye verilen toplam 13 tekliften geriye kalan 12 teklifin geçerli teklif olduğu tespiti idarece yapılmışken ve söz konusu tekliflerin idarenin yaklaşık maliyetinin altında olmasına rağmen kesinleşen ihale kararında; “Teklifinin değerlendirmeye alınmakla birlikte teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklife göre yüksek olması nedeniyle uygun görülmemiştir.” ifadesine yer verilmek suretiyle sadece ihale üzerinde bırakılan istekli olan Bestem İnş. San. Gıd.Taah. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifi geçerli kabul edilerek ekonomik açıdan ikinci avantajlı istekli dahi belirlenmeden diğer teklifler değerlendirme dışı bırakılmıştır. Buna göre idarece tesis edilen işlemin bu haliyle mevzuata aykırı olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli olan Bestem İnş. San. Gıd.Taah. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve geçerli teklifler üzerinden değerlendirme yapılarak bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Kurul Başkanı

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi