KİK Kararı: 2012/UY.I-2706

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/038
Gündem No : 99
Karar Tarihi : 27.06.2012
Karar No : 2012/UY.I-2706
BAŞVURU SAHİBİ:
Ömer Yaşar Akçay, YÜKSEL CADDESİ NO:42/4 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı, Izmir Yolu Üzeri Terzioglu Yerleskesi Rektörlük Binasi 4 17100 ÇANAKKALE

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/29441 İhale Kayıt Numaralı "Üniversitemiz Bilgi İşlem Binası Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

25.06.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06-101.04-.Y.[2184].(0255)./2012-26Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığıtarafından 02.04.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Üniversitemiz Bilgi İşlem Binası Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Ömer Yaşar Akçay’ın 28.05.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 30.05.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 06.06.2012tarih ve 20837sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.06.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; idarece maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının sadece son sayfalarında imza bulunması ve Çanakkale dışından alınan proforma faturalarla ilgili nakliye bilgilerinin bulunmaması gerekçeleriyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, bahse konu imza eksikliğinin tamamlatılabilir nitelikte olduğu, proforma faturalar kapsamındaki malzemelerin nitelikleri dikkate alındığında teslim yeri, şekli vb. hususların kâr ve genel giderler içerisinde değerlendirilmesi gerektiği, idarece gönderilen sıralı iş kalemleri listesi kapsamında açıklanması istenmeyen iş kalemleri arasında bulunan nakliye kalemlerine teklif cetvelinde yer verildiği ve bu hususta bir ihtilafın bulunmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 37 nci maddesinde; belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesinin yapılacağı, ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine uymayan, teklifleri ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olmayan ve birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

Anılan Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun, verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ihale komisyonunun, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen kriterleri esas alacağı, Kurumun bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

Diğer yandan, Kurum tarafından, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.1 inci maddesinde aşırı düşük teklif sınır değerinin hesabı tarif edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, idarece, aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunmuş olan 5 istekli bulunduğunun tespiti yapılarak bu isteklilerden tekliflerine ilişkin açıklama talep edildiği belirlenmiştir.

İdarece belirlenen süre içinde, 3 isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye ulaştırdığı, idarece hiçbir isteklinin açıklamalarının uygun bulunmadığı ve ihalenin sınır değerin üzerindeki en düşük geçerli teklifi sunmuş olan istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde; “...

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

...

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

...

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

...

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

...

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamaları yer almaktadır.

İncelenen ihalede, idarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının, proforma faturalarda nakliye bilgisinin yer almaması ve maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının tüm sayfalarının taraflarca imzalanmaması gerekçeleriyle reddedildiği anlaşılmıştır.

İsteklilerce aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlere dayanak teşkil etmesi amacıyla Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13 üncü maddesinde öngörülmüş olan bilgi ve belgeler kullanılarak yapılan açıklamanın, işin gerçekleştirilmesi aşamasında, ilgili malın veya işin, açıklanan yöntemle teminini zorunlu kılmayacağı ortadadır. Sözü edilen bilgi ve belgelerin açıklama kapsamında kullanılmasındaki temel amaç, açıklaması yapılan imalatın analizi kapsamındaki girdiler için öngörülen birim fiyatların makul düzeylerde olduğunun tevsikidir.

Ayrıca, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, kamu kurumlarınca yayımlanan ve ilgili malzemelerin inşaat yerine nakliyesine ilişkin giderlerin analiz kapsamına dâhil edilmediği birim fiyat analizlerini kâr ve genel giderleri dâhil etmeksizin kullanan isteklilerin açıklamalarının uygun kabul edilmesi karşısında, aynı imalat analizindeki girdileri proforma fatura ve/veya fiyat teklifi ile açıklama yolunu seçen isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının, sunulan belgede nakliye bedeline ilişkin bilgi bulunmaması nedeniyle reddedilmesinin eşitlik ilkesine aykırı olacağı tartışmasızdır.

Bu bakımdan, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında analiz girdileri için öngörülen birim fiyatları tevsiken proforma fatura veya fiyat teklifi ile açıklama yapılması durumunda, bahse konu belgelerin temin edildiği tedarikçi, imalatçı veya piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerin ticari faaliyette bulundukları yerin ihale konusu işin gördürüleceği yere uzaklığına göre ayrıca nakliye maliyetinin öngörülmesine gerek bulunmamaktadır.

Bununla birlikte, nitelik itibariyle nakliye bedelinin önem arzettiği imalatların söz konusu olması durumunda (kazı, kum, çakıl nakliyesi vb.), bahse konu nakliye girdisinin teklif fiyatına ayrıca dahil edilmesinin ve anılan Tebliğ düzenlemelerine göre nakliye için öngörülen bedele ilişkin olarak açıklama sunulmasının gerekliliği durumunda, sözü edilen bedelin belgeye dayalı bir şekilde açıklanmasının gerekeceği kuşkusuzdur.

Bu çerçevede, incelenen ihalede başvuru sahibince aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan 11 adet proforma fatura ile 2 adet fiyat teklifi üzerinde nakliye maliyetine ilişkin bilgi bulunmaması nedeniyle idarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi işleminde isabet bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulmayan, ancak idarece ilgili meslek mensuplarından istenen proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının incelenmesinde; bahsi geçen Tebliğin 45.1.13.11 inci maddesi uyarınca her sayfası taraflarca imzalanarak kaşelenmesi gereken bahse konu tutanakların yalnızca son sayfalarında imza ve kaşelerin bulunduğu tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanunun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında; teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanmasının yazılı olarak isteneceği hükme bağlanmıştır. Bahse konu madde, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve açıklamaların değerlendirilmesine ilişkin hükümleri içeren 38 inci maddeden önceki iş ve işlemlere yönelik olmakla birlikte, anılan maddeye kıyasen, isteklilerce bahse konu 38 inci madde kapsamında yapılan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan belgelerde, açıklamanın esasını değiştirmeyecek nitelikte bilgi eksikliği bulunması halinde de ihale komisyonunca söz konusu eksik bilgilerin tamamlatılması uygun olacaktır.

Başvuruya konu ihalede, şikâyetçi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan proforma fatura ve fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında mevzuat gereği tüm sayfalarda bulunması gereken imza ve kaşe unsurlarının yalnızca son sayfada bulunması nedeniyle ortaya çıkan eksikliklerin, belgelerin kurucu unsurlarından biri niteliğinde olduğu görüldüğünden, bahse konu eksikliklerin açıklamanın esasını değiştirir nitelikte olduğu ve bu nedenle tamamlatılmasının mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, idarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi