SoorglaÜcretsiz Dene

KİK Kararı: 2012/UY.I-1908

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene

Karar Bilgileri

Mahkeme

Kamu İhale Kurumu Kararı

Karar No

2012/UY.I-1908

Karar Tarihi

30 Nisan 2012


KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/025
Gündem No : 58
Karar Tarihi : 30.04.2012
Karar No : 2012/UY.I-1908 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Arı İnşaat Otomotiv San. Ve Tic. Ltd. Şti., TUNUS CADDESİ NO:48/12 KAVAKLIDERE / ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Mardin İl Özel İdaresi Genel Sekreterlik, Istasyon Mah. Rektör Aykaç Cad. No:82 47060 MARDİN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/164345 İhale Kayıt Numaralı "Mardin Bakım Ve Rehabilitasyon (Engelsiz Yaşam) Merkezi İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

20.04.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.Y.[1364].(0162)./2012-28Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Mardin İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği tarafından 12.12.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Mardin Bakım ve Rehabilitasyon (Engelsiz Yaşam) Merkezi İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Arı İnşaat Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 19.03.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.03.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 04.04.2012tarih ve 13328sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.04.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

1 ) Aşırı düşük teklif sorgulamasına yapılan açıklamalarının idarece uygun bulunmayarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, kendileri tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu, tekliflerinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması ile kamu zararına sebep olunduğu ve mevzuata aykırı işlem tesis edildiği,

2 ) Tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçeleri arasında yer alan, idarece belirlenen yaklaşık maliyet miktarlarına göre kendileri tarafından tespit edilen miktarlar arasındaki fark ile ilgili olarak ise öncelikle idarece belirlenen miktarların doğruluğunun teyit edilmesi gerektiği, ayrıca anahtar teslimi götürü bedel ihale için makul edilebilir sınırlar içerisinde kalınması şartı ile idarenin belirlemiş olduğu miktarlar ile istekliler tarafından belirlenen miktarlar arasında böyle bir farkın bulunmasının doğal olduğu,

3 ) Açıklama istenilmeyecek iş kalemleri ile ilgili olarak da idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması, buna göre de bir değerlendirme yapılmasının mevzuata uygun olmadığı,

4 ) İhale üzerinde bırakılan istekli de dahil olmak üzere ihaleye teklif veren tüm isteklilerin anahtar teknik personelle ilgili beyanlarının mevzuata uygun olarak yapılıp yapılmadığı hususu ile ilgili idarece ayrıntılı incelemenin yapılmadığı, yapılacak ayrıntılı inceleme sonrasında birçok isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

12.12.2011 tarihinde yapılan ihaleye 26 istekli tarafından teklif verilmiş, verilen bütün teklifler ihale komisyonu tarafından geçerli kabul edilmiş, idarece belirlenen yaklaşık maliyete ve isteklilerce teklif edilen bedele göre sınır değer 3.262.841,97 TL olarak belirlenmiş, 9 isteklinin teklifi sınır değerin altında kalmış, anılan isteklilere idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmış, 7 istekli aşırı düşük teklif sorgulamasına açıklama vermemiş, 2 istekli tarafından yapılan açıklamalar da ihale komisyonu tarafından uygun bulunmayarak teklifleri değerlendirme dışı bırakılmış ve ihale ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen İpek Yapı İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. & Murat Aktaş İş Ortaklığı üzerinde bırakılmıştır.

Başvuru sahibi olan Arı İnş. Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifi, aşırı düşük teklif sorgulamasına sunduğu açıklamalarda, açıklama istenilen 55 adet iş kaleminden 38 adet için analiz verildiği, 10 adet için Bayındırlık Bakanlığı birim fiyatlarının kullanıldığı, 7 adet tesisat için sadece teklif verildiği, açıklama istenilen 83 adet analiz girdisi için 12 adet analiz verildiği, 20 adet fiyat teklifi verildiği, 24 adet Bayındırlık Bakanlığı rayici kullanıldığı, 26 adet işçilik pozu için saatlik asgari birim fiyatın üstünde birim fiyat teklifi verildiği, 1 adet 10.003/MK pozu için hiçbir işlem yapılmadığı, ayrıca idarece belirlenen miktarlara göre düşük miktarlar ile teklif verildiği gerekçesi ile açıklamaların uygun bulunmayarak teklifin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Kanunun anılan maddesinde Kuruma aşırı düşük teklif sorgulaması ile ilgili olarak kriter belirleme yetkisi verilmiş olup, söz konusu kriterler Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde düzenlenmiştir.

Buna göre Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır…

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir…

45.1.13.10. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnamey e aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükümleri gereğince, idarenin 04.01.2012 tarihli yazısı ile toplam 9 istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak, yazı ekinde de idarece hazırlanan toplam 55 kalem için açıklama istenilen sıralı iş kalemleri listesine ve iş kalemleri ile ilgili olarak analizlere yer verilmiştir.

Başvuru sahibi olan Arı İnş. Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin, toplam 55 kalem açıklama istenilecek iş kalemlerinden 10 adedi için Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.6 ncı maddesinde yer alan; “Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.” açıklamasına istinaden Bayındırlık Bakanlığı birim fiyatlarına göre liste oluşturduğu, söz konusu listede 10.003/MK alt pozunun yer aldığı 18.071/2/MK pozuna da yer verildiği, 18.071/2/MK pozu Bayındırlık Bakanlığı birim fiyatlarına göre fiyatlandırıldığından söz konusu poz için herhangi bir analiz verilmesine gerek olmadığı, bu nedenle idarece anılan isteklinin teklifinin bu sebeple değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde bulunmuştur.

Başvuru sahibi, yine açıklama istenilecek toplam 55 adet iş kaleminden 7 adet tesisat malzemeleri için de Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.7 nci maddesinde yer alan; “ İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.” hükmüne ve yine anılan Tebliğin 45.1.13.1 maddesinde yer alan; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” açıklamasınaistinaden düzenlenmiş proforma faturalarla birlikte birim fiyatın malzeme, montaj ve firma kârını içerecek şekilde analizlerinin verildiği anlaşılmış olup söz konusu açıklamanın da bu haliyle mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin teklifinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

Başvuru sahibinin açıklama istenilen 55 adet iş kaleminden geriye kalan 38 adet iş kalemi için ise ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatları veya malın tedarikçileri ile üreticilerinden alınan ve üzerinde “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” beyanını taşıyan proforma faturalardaki bedeller üzerinden düzenlediği analizlerinin mevzuata uygun olarak verildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına yapmış olduğu açıklamalarda tespit ettiği miktarların idarece belirlenen miktarlara göre düşük olduğu gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi ile ilgili olarak ise, kıyaslama yapılarak bir değerlendirme yapılabilmesi için açıklama istenilen iş kalemlerinden idarece ve istekli tarafından belirlenen miktarlar tablo halinde aşağıda oluşturulmuştur.

Açıklama İstenilen İş Kalemleri

İle İlgili Olarak

Poz No

İdarenin Miktarı

İsteklinin Miktarı

105-612

1,000

1,000

15.006/3C

2.952,404

2.841,900

15.102/1-K

18.091,510

17.450,300

152-1114

1,000

1,000

16.002/MK

218,265

202,810

16.003/MK

387,447

363,600

16.058/1A

3.607,129

3.430,890

17.081

618,037

587,700

17.136

433,488

417,600

18.071/2/MK

542,032

513,940

18.211

2.374,488

2.317,800

18.246

1.627,820

1.602,400

18.466/1

2.626,440

2.512,180

18.466/3

729,935

698,140

19.050/3

2.203,203

2.163,800

19.053/2

1.762,180

1.701,800

19.055/A1

1.622,655

1.557,200

21.011

2.790,770

2.709,700

21.017/1

11.211,475

10.728,900

21.035

1.138,240

1.194,700

21.054

9.425,865

9.090,500

21.066

5.013,180

4.797,590

21.210

2.374,488

2.331,800

22.009/3A

257,180

253,450

23.014

128,365

122,010

23.015

159,793

151,850

23.155

4.768,029

4.609,890

23.176

8.409,390

8.031,600

23.241/A

388,843

4.999,350

25.048/1A

5.067,428

4.912,410

25.116/A5

549,850

515,270

26.006/108A

1.784,505

1.699,960

26.042/MK

659,310

622,960

26.195/6MK

1.284,517

1.217,350

26.210

622,725

601,500

26.302/C

479,149

450,160

27.501/MK

2.790,382

2.666,811

27.528/2

5.033,532

4.804,420

27.531/MK/A

4.550,825

4.418,320

27.535/MK

2.302,500

2.217,190

27.581/MK

2.197,770

2.132,310

28.134/A

286,020

272,600

501-311

1,000

1,000

750-302

3,000

3,000

833-301

3,000

3,000

911-272

1,000

1,000

912-222

1,000

1,000

950-105

1,000

1,000

950-107

1,000

1,000

950-109

1,000

1,000

MSB.805

1.387,481

1.077,400

MSB.913/A1

113,400

109,400

ÖZEL2

1.622,655

1.571,787

V.1176/A

57,600

51,200

V.1301

368,400

330,880

Yukarıda yer alan tablo üzerinden bir değerlendirme yapıldığında, isteklinin özellikle MSB.805 pozuna ilişkin olarak idarece belirlenen miktara göre % 22’lik bir eksiklikle miktar belirlediği, diğer kalemlerle ilgili olarak da genel olarak idarece belirlenen miktarlara göre istekli tarafından belirlenen miktarların eksik olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin teklifinin ihale komisyonunca bu sebeple elenmesinin yerinde olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin bu konudaki iddiası yerinde bulunmamıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

İhale konusu işe ilişkin miktarların, işe ilişkin teknik şartname, uygulama projeleri üzerinden yaklaşık maliyete esas olmak üzere idarece belirlendiği ve söz konusu miktarların uygun olduğu kabulü ile değerlendirmeler yapıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde bulunmamıştır.

3 ) Başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin idarece açıklama istenilmeyecek iş kalemleri üzerinden değerlendirme yapıldığı yönündeki iddiasına ilişkin olarak idarece, yapılan değerlendirmenin sadece açıklama istenilecek iş kalemleri üzerinden yapıldığı şeklinde açıklamaya yer verildiği anlaşıldığından ve başvuru sahibinin birinci iddiası da sadece açıklama istenilen iş kalemleri üzerinden değerlendirildiğinden başvuru sahibinin bu iddiası yerinde bulunmamıştır.

4 ) Başvuru sahibinin 4 üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdari şartnamenin 7.5.2 nci maddesinde; “1 Adet İnşaat Mühendisi En az 5 Yıl Deneyimli

İsteklinin; ticari faaliyette bulunduğu yerde, ilk ilan tarihinden geriye doğru en az bir yıl boyunca kesintisiz şekilde ve işin niteliğine uygun olarak, yukarıda belirtilen sayı ve nitelikte anahtar teknik personeli çalıştırması ve bu durumu belgelendirmesi gereklidir. Bu personel için mezuniyetinden itibaren geçirilmesi gereken sürenin sağlandığı hususu; mezuniyet belgesi ile, odaya kayıtlı olduğu hususu ilgili meslek odası üye kayıt belgesiyle, aday veya isteklinin bünyesinde çalıştığı hususu ise Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı "Hizmet Bildirimi" ile tevsik edilir. Anahtar teknik personel şartının aynı meslek alanına ilişkin farklı kişiler bildirilmek suretiyle karşılanması halinde, bu kişilerin tamamının mezuniyet belgelerinin sunulması zorunludur.

Anahtar teknik personel olarak bildirilenlerden, başvuru veya ihale tarihi itibarıyla aday veya istekli bünyesinde çalışmakta olan mimar ve mühendisler, aday veya isteklinin bünyesinde çalıştıklarına ve ihale konusu işte isteklinin anahtar teknik personeli olarak çalışacaklarına ilişkin yazılı beyanlarını verirler.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İsteklinin organizasyon yapısı ve personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı 40 ıncı maddesinde; “(1) İdarece yeterlik kriteri olarak anahtar teknik personele ilişkin belgelerin istenildiği hallerde, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru en az bir yıl boyunca gerçek veya tüzel kişiliğin ticari faaliyette bulunduğu yerde kesintisiz şekilde ve işin niteliğine uygun olarak idarece öngörülen sayıda mühendis veya mimar çalıştırması ve bu durumun belgelendirilmesi şartı aranır. Bu şart aynı pozisyon için tek bir mühendis veya mimar ile tevsik edilebileceği gibi farklı mühendis veya mimarlarla da tevsik edilebilir. Yıl içinde toplam olarak otuz günü aşmayan kesintiler, kesinti olarak kabul edilmez…

(4) Anahtar teknik personelin ilgili meslek odasına kayıtlı olması zorunludur. Bu personelin mezuniyetinden itibaren geçecek süre en fazla beş yıl olarak öngörülebilir. Bu sürenin sağlandığı hususu mezuniyet belgesi ile, odaya kayıtlı olduğu hususu ilgili meslek odası üye kayıt belgesiyle, aday veya isteklinin bünyesinde çalıştığı hususu ise Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı “Hizmet Bildirimi” ile tevsik edilir. Anahtar teknik personel şartının aynı meslek alanına ilişkin farklı kişiler bildirilmek suretiyle karşılanması halinde, bu kişilerin tamamının mezuniyet belgelerinin sunulması zorunludur.

(5) Anahtar teknik personel olarak bildirilenlerden, başvuru veya ihale tarihi itibarıyla aday veya istekli bünyesinde çalışmakta olan mimar ve mühendisler, aday veya isteklinin bünyesinde çalıştıklarına ve ihale konusu işte isteklinin anahtar teknik personeli olarak çalışacaklarına ilişkin yazılı beyanlarını verirler.

(6) Anahtar teknik personel olarak bildirilenlerden, başvuru veya ihale tarihi itibarıyla aday veya istekli bünyesinde çalışmakta olanlar, aday veya isteklinin bünyesinde görev yaptıkları süre boyunca, başka bir gerçek veya tüzel kişide çalışamazlar.

(7) Yukarıda belirtilen niteliklere sahip gerçek kişi istekliler, şahıs şirketi ortakları, limited şirketlerde müdürlük görevini yürüten ortaklar, anonim şirketlerin yönetim kurulu başkanı, yönetim kurulu üyeleri, murahhas müdür ve genel müdür ortakları, ortak girişimlerin ise gerçek kişi ortakları ve tüzel kişi ortaklarının yukarıda sayılan unvanları taşıyan gerçek kişi ortaklarının, anahtar teknik personel olarak bildirilmesi durumunda, isteklinin bünyesinde çalıştığına dair belge aranmaz. (Değişik:03/07/2009-27277 R.G./7 md.) Gerçek kişi istekliler hariç, bu kişilerin tüzel kişilikteki görev ve/veya ortaklık süreleri, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenen belge ile tevsik edilir…” düzenlemesine,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “İsteklinin organizasyon yapısına ve personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı 37 nci maddesinde ise; “Uygulama Yönetmeliğinin “İsteklinin organizasyon yapısına ve personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı 40 ıncı maddesi uyarınca, aday veya isteklilerden anahtar teknik personel istenilmesi durumunda aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir.

37.1.1. İsteklilerin/Adayların, teklifleri/başvuruları kapsamında, ilk ilan/davet tarihinden geriye doğru en az bir yıl boyunca ticari faaliyette bulundukları yerde kesintisiz şekilde ve işin niteliğine uygun olarak idarece öngörülen sayıda mühendis veya mimar çalıştırdıklarını belgelendirmeleri gerekmektedir. Anahtar teknik personelin, ilk ilan/davet tarihinden geriye doğru bir yıl içinde, sigortalı hizmet listesindeki eksik gün sayısı toplamı otuz günü aşamaz

37.1.2. Anahtar teknik personel bakımından, ticari faaliyette bulunulan yer olarak, ticari işletmelerde ticaret sicilinde kayıtlı merkez veya şube adresi, esnaf ve sanatkârlar için ise sicilde kayıtlı adres kabul edilecektir.

37.1.3. İstekliler/Adaylar, teklifleri/başvuruları kapsamında; ihale/ön yeterlik tarihi itibari ile ticari faaliyette bulundukları yerde çalıştırdıkları anahtar teknik personelin listesini (Standart Form-KİK025.3/Y) sunacaklardır. Ayrıca adı geçen standart formun ekinde, ilk ilan/davet tarihinden geriye doğru en az bir yıl boyunca ticari faaliyette bulunulan yerde çalıştırılan anahtar teknik personele ilişkin “Geriye Doğru Bir Yıllık Dönem İçinde Çalıştırılan Anahtar Teknik Personel Listesi” (Standart Form-KİK025.4/Y) ve anahtar teknik personel listesinde (Standart Form-KİK025.3/Y) bildirilen mühendis/mimar tarafından düzenlenen, Anahtar Teknik Personel Beyannamesi (Standart Form-KİK025.2/Y) yer alacaktır.

37.1.4. Anahtar teknik personel listesinde (Standart Form-KİK025.3/Y) bildirilen mühendis/mimarların; mezuniyet belgelerinin, ilgili meslek odasına kayıtlı olduklarını gösterir üye kayıt belgelerinin, ilgisine göre Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı; “Hizmet Bildirimi” veya personelin işe alındığını gösteren belgelerin adı geçen liste ekinde sunulması gerekmektedir.

37.1.5. “Geriye Doğru Bir Yıllık Dönem İçinde Çalıştırılan Anahtar Teknik Personel Listesi” (Standart Form-KİK025.4/Y) ekinde, listedeki personele ilişkin mezuniyet belgeleri ve Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı “Hizmet Bildirimi”nin yer alması gereklidir.

37.1.6. Anahtar teknik personelin mezuniyetinden itibaren geçecek süre en fazla beş yıl olarak öngörülebilecek olup, idarelerce bu süreden daha az bir süre de öngörülebilir. Anahtar teknik personelde, belli bir süre benzer işte çalışma ve lisansüstü eğitim yapmış olma koşulunun aranmaması gerekmektedir. Anahtar teknik personelin mezuniyetinde itibaren geçecek süre belirlenirken kıst olarak (ay ve gün) hesaplama yapılmayacaktır. Örneğin 1/9/2011 tarihinde yapılan bir ihalede, dokümanda anahtar teknik personel için mezuniyetinden itibaren geçecek sürenin 5 yıl olarak öngörülmesi durumunda, 1/10/2006 tarihinde mezun olan bir mühendis anahtar teknik personel olarak bildirilebilecektir.

37.1.7. Yönetmeliğin 40 ıncı maddesinin yedinci fıkrasındaki; “Yukarıda belirtilen niteliklere sahip gerçek kişi istekliler, şahıs şirketi ortakları, limited şirketlerde müdürlük görevini yürüten ortaklar, anonim şirketlerin yönetim kurulu başkanı, yönetim kurulu üyeleri, murahhas müdür ve genel müdür ortakları, ortak girişimlerin ise gerçek kişi ortakları ve tüzel kişi ortaklarının yukarıda sayılan unvanları taşıyan gerçek kişi ortaklarının, anahtar teknik personel olarak bildirilmesi durumunda, isteklinin bünyesinde çalıştığına dair belge aranmaz. Gerçek kişi istekliler hariç, bu kişilerin tüzel kişilikteki görev ve/veya ortaklık süreleri, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenen belge ile tevsik edilir.” hükmünde yer alan, “limited şirketlerde müdürlük görevini yürüten ortaklar” ibaresinden, temsil yetkisi verilen müdür veya müdürler anlaşılması gerekmektedir. Tüzel kişilerin yukarıda sayılan görev veye unvandaki kişiler dışındaki mühendis veya mimar ortakların anahtar teknik personel olarak gösterilebilmesi için bu kişilerin isteklinin bünyesinde çalıştığının sosyal güvenlik kurumu onaylı belgeler ile tevsik edilmesi zorunludur. Anahtar teknik personel olarak şahıs şirketi ortakları, limited şirketlerde müdürlük görevini yürüten ortaklar, anonim şirketlerin yönetim kurulu başkanı, yönetim kurulu üyeleri, murahhas müdür ve genel müdür ortakların bildirilmesi durumunda; ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru en az bir yıldır, ilgisine göre söz konusu görevlerde bulunan ve/veya ortak olan kişilerin, anahtar teknik personel niteliğini haiz olduklarının ve görev ve/veya ortaklık sürelerinin belgelendirilmesi zorunlu olup ayrıca bu kişilerin Anahtar Teknik Personel Beyannamesi (Standart Form-KİK025.2/Y) sunmaları gerekmektedir.

37.1.8. Gerçek kişi aday veya isteklinin, anahtar teknik personel listesinde kendisini bildirmesi durumunda, liste ekinde mezuniyet belgesi ve ilgili meslek odasına kayıtlı olduklarını gösterir üye kayıt belgesi yer alacak olup kendisi için Anahtar Teknik Personel Beyannamesi (Standart Form-KİK025.2/Y) sunmasına gerek bulunmamaktadır. Ancak bu durumda da anahtar teknik personel olan gerçek kişi istekliler, Yönetmeliğin 40 ıncı maddesinin altıncı fıkrası uyarınca anahtar teknik personel olarak görev yaptıkları süre boyunca başka gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışamayacaklardır. Ayrıca, bir adet anahtar teknik personel istenen ihalelerde, gerçek kişinin anahtar teknik personel olarak kendisini bildirmesi durumunda, “Geriye Doğru Bir Yıllık Dönem İçinde Çalıştırılan Anahtar Teknik Personel Listesi”ni de sunmasına gerek bulunmamaktadır…” açıklamalarına yer verilmiştir.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükümleri gereğince ihaleye teklif veren bütün isteklilerin anahtar teknik personelle ilgili olarak teklifi ile birlikte idareye sunmuş oldukları belgeler incelenmiş olup, değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

a) Öncelikle başvuru sahibi olan Arı İnşaat Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından anahtar teknik personelle ilgili olarak sunulan belgeler incelenmiştir. Anılan istekli tarafından Hüseyin Dayan anahtar teknik personel olarak bildirilmiştir. Bu kapsamda; “Anahtar Teknik Personel Listesi” (Standart Form-KİK025.3/Y), “Geriye Doğru Bir Yıllık Dönem İçinde Çalıştırılan Anahtar Teknik Personel Listesi” (Standart Form-KİK025.4/Y) ve “Anahtar Teknik Personel Beyannamesi” (Standart Form-KİK025.2/Y), anahtar teknik personele ait diploma ve meslek odası kayıt belgeleri ile anahtar teknik personel için SGK tahakkuk fişleri verilmiştir.

Ancak başvuru sahibi tarafından sunulan anahtar teknik personelle ilgili SGK tahakkuk fişlerinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 37.1.4 ve 37.1.5 inci maddelerinde yer alan; “37.1.4 Anahtar teknik personel listesinde (Standart Form-KİK025.3/Y) bildirilen mühendis/mimarların; mezuniyet belgelerinin, ilgili meslek odasına kayıtlı olduklarını gösterir üye kayıt belgelerinin, ilgisine göre Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı; “Hizmet Bildirimi” veya personelin işe alındığını gösteren belgelerin adı geçen liste ekinde sunulması gerekmektedir.

37.1.5. “Geriye Doğru Bir Yıllık Dönem İçinde Çalıştırılan Anahtar Teknik Personel Listesi” (Standart Form-KİK025.4/Y) ekinde, listedeki personele ilişkin mezuniyet belgeleri ve Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı “Hizmet Bildirimi”nin yer alması gereklidir.” şeklindeki açıklamalara uygun olmadığı anlaşıldığından anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

b) Düz İnş. Tic. Ltd. Şti. tarafından anahtar teknik personelle ilgili olarak sunulan belgelerin incelenmesi sonucunda da, anılan istekli tarafından “Anahtar teknik personel listesi”, anahtar teknik personele ait meslek odası kayıt belgesi ile sigortalı hizmet listesi verilmiş olup, mevzuatın yukarıya aktarılan hükümleri gereğince sunulması gereken “Geriye Doğru Bir Yıllık Dönem İçinde Çalıştırılan Anahtar Teknik Personel Listesi” (Standart Form-KİK025.4/Y) ve “Anahtar Teknik Personel Beyannamesi” (Standart Form-KİK025.2/Y) gibi standart formların ve anahtar teknik personelin hizmete giriş bildirgelerinin verilmediği anlaşıldığından eksik belge kapsamında anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

c) Kamu İhale Genel Tebliğinin 37.1.1. ve 37.1.2 maddelerinde yer alan; “37.1.1. İsteklilerin/Adayların, teklifleri/başvuruları kapsamında, ilk ilan/davet tarihinden geriye doğru en az bir yıl boyunca ticari faaliyette bulundukları yerde kesintisiz şekilde ve işin niteliğine uygun olarak idarece öngörülen sayıda mühendis veya mimar çalıştırdıklarını belgelendirmeleri gerekmektedir. Anahtar teknik personelin, ilk ilan/davet tarihinden geriye doğru bir yıl içinde, sigortalı hizmet listesindeki eksik gün sayısı toplamı otuz günü aşamaz

37.1.2. Anahtar teknik personel bakımından, ticari faaliyette bulunulan yer olarak, ticari işletmelerde ticaret sicilinde kayıtlı merkez veya şube adresi, esnaf ve sanatkârlar için ise sicilde kayıtlı adres kabul edilecektir.” şeklindeki açıklamalara göre Ensar İnş. Tic. Ltd. Şti., Şahinler İnş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti., Ve-Du İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti., ve Yasinoğlu İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından anahtar teknik personel olarak bildirilen kişilerin Kamu İhale Genel Tebliğinin anılan maddelerinde yer alan açıklamalar gereğince, ihale ilan tarihinden itibaren geriye doğru bir yıllık süre boyunca başka yerlerde çalışıp çalışmadıkları yönünde Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınacak hizmet dökümünden sonra idarece karar verilmek üzere düzeltici işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

d) İhaleye teklif veren 26 adet istekliden geriye kalan 20 isteklinin anahtar teknik personel olarak bildirdiği kişilere ilişkin sunduğu belgelerin, mevzuatın yukarıya aktarılan hükümlerine uygun olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi olan Arı İnşaat Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Düz İnş. Tic. Ltd. Şti.’nin anahtar teknik personel olarak sunulan belgelerinin mevzuata uygun olmadığı gerekçesi ile tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması, Ensar İnş. Tic. Ltd. Şti., Şahinler İnş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti., Ve-Du İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. ve Yasinoğlu İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından anahtar teknik personel olarak bildirilen kişilerin ihale ilan tarihinden itibaren geriye doğru bir yıllık süre boyunca başka yerlerde çalışıp çalışmadıkları yönünde Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınacak hizmet dökümünden sonra idarece tekliflerinin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla
Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim