KİK Kararı: 2012/UY.I-1590

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/021
Gündem No : 92
Karar Tarihi : 02.04.2012
Karar No : 2012/UY.I-1590
BAŞVURU SAHİBİ:
Yılmazlar İnşaat Taah. Tic. Ve San. A.Ş., ACAR MAHALLESİ CANDAN ÇIKMAZI SOKAK UMUT YILDIRIM SİTESİ A1 BLOK D:4 İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü İçmesuyu Dairesi Başkanlığı, Devlet Mah. İnönü Bulvarı No:16 C Blok Kat 4 Yücetepe 06100 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/166750 İhale Kayıt Numaralı "“Musabeyli (Yozgat İçmesuyu Projesi) Hamsu İsale, Derivasyon Hattı Ve Tünel İnşaatı “" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

29.03.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.Y.[1062].(0263)./2012-20Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü İçmesuyu Dairesi Başkanlığı tarafından 23.11.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Musabeyli (Yozgat İçmesuyu Projesi) Hamsu İsale, Derivasyon Hattı ve Tünel İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Yılmazlar İnşaat Taah. Tic. ve San. A.Ş.’nin 23.02.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.02.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 12.03.2012tarih ve 9929sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.03.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin sunuluş ve içerik bakımından yeterli olmadığı, sorgulamaya konu iş kalemlerine / iş gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlerin bileşenlerinin ve miktarlarının eksik belirlendiği, proforma fatura ve fiyat teklifleri ile açıklanan iş kalemlerinde yer alan girdilerin inşaat sahasına nakline ilişkin bir fiyat öngörülmediği, bu belgelerin mevzuata uygun olarak düzenlenmediği, ilgili maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının SMMM’lerden istenmesi gerektiği, hesap cetvelini oluşturan iş kalemlerinin/iş gruplarının eksik olduğu, açıkta yapılan kazı miktarının hiçbir hesap ve belgeye dayanmaması nedeniyle eksik belirlendiği, tünel kazısında fazla kazı, akıntı, taş düşmesi, çöküntü, heyelan vs. kaynaklı boşlukların doldurulması karşılığı bir gider öngörülmediği, analiz oluşturulurken tünel havalandırması, tünel uzunluk zammı, iş zorlukları ve randıman düşüklükleri gibi giderlerin dikkate alınmadığı, analizlerdeki işçi ücretlerinin asgari saatlik işçi ücreti olan 3,94 TL’den az olduğu, akaryakıt fiyatının EPDK tarafından yayımlanan en düşük akaryakıt fiyatından az olduğu, makine fiyatlarının yanlış hesaplandığı, nakliye hesabında döküm yeri bedelinin göz önüne alınmadığı, sözleşme giderlerinin belgelere dayalı olarak açıklanması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde, ihale komisyonunun, teklifi aşırı düşük olan isteklilerden, teklifin önemli bileşenleriyle ilgili, yapım işinin teklif fiyatıyla yapılmasına imkân veren yönteme, seçilen teknik çözümlere ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullara ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğüne ilişkin belgelere dayalı açıklama isteyeceği, isteklilerce yapılan açıklamaları değerlendirerek yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerini reddedeceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine göre hesaplanan sınır değerin altında kalan isteklilerden, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak isteneceği ve isteklilere, istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verileceği açıklamalarına yer verilmiştir. Anılan Tebliğde ayrıca;

“45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

…

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.9. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 16 md.) İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklamaları bulunmaktadır.

Başvuruya konu ihalede, idare tarafından Cihan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Yek Grup Yapı İnş. Taah. Pey. Tar. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. - Er-El İnş. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’ndan aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, Yek Grup Yapı İnş. Taah. Pey. Tar. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. - Er-El İnş. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın açıklama sunmadığı, Cihan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan açıklamanın uygun görülerek ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.

Anılan mevzuat düzenlemelerine göre, anahtar teslimi götürü bedel yapım işlerinde, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında teklife esas bir hesap cetveli sunulması ve açıklama istenen kalemlere ilişkin analizler ile bu analizlerdeki miktar ve fiyatların tevsik edilmesi gerekmektedir. İstekli tarafından yapılan açıklamanın kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlara ve rayiçlere dayanması halinde ise, isteklilerin başka bir belge sunmalarına ve açıklama istenen kalemlerde yer alan analiz girdilerinden, tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için açıklama yapmalarına gerek bulunmamakla birlikte, analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamayacağından, işçi ücretlerinin, ihale tarihinde geçerli olan asgari ücretin altında belirlenmemesi zorunludur.

Yapılan incelemede, ihale üzerinde kalan istekli tarafından, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bir hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri/iş gruplarına ilişkin analizlerin sunulduğu, analizlerdeki fiyatların kamu kurum ve kuruluşlarınca 2011 yılında yayımlanan birim fiyatlar ile rayiçlere eşit veya bunlardan yüksek belirlendiği, analiz girdi miktarlarının eksik tespit edilmediği görülmüştür. Bu nedenle, başvuru sahibinin ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin sunuluş ve içerik bakımından yeterli olmadığı, makine fiyatlarının yanlış hesaplandığı yönündeki iddiası uygun bulunmamıştır.

İhale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında işçi ücretlerinin ihale tarihinde geçerli olan asgari ücretin üzerinde, 3,80 TL olarak öngörüldüğü, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca 2011 yılı için 3,29 TL olarak belirlenen akaryakıt bedelinin, istekli tarafından da teklifin hazırlanmasında esas alındığı, açıklama istenen iş kalemleri/iş gruplarına ilişkin proforma fatura ya da fiyat teklifinin açıklama kapsamında bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede, başvuru sahibinin, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında proforma fatura ve fiyat teklifleri ile açıklanan iş kalemlerinde yer alan girdilerin inşaat sahasına nakline ilişkin bir fiyat öngörülmediği, proforma fatura ve fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olarak düzenlenmediği, ilgili maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının SMMM’lerden istenmesi gerektiği, analizlerdeki girdi miktarlarının eksik olduğu, işçi ücretlerinin asgari saatlik işçi ücreti olan 3,94 TL’den az olduğu, akaryakıt fiyatının EPDK tarafından yayımlanan en düşük akaryakıt fiyatından düşük belirlendiği şeklindeki iddiaları yerinde görülmemiştir.

Yaklaşık maliyete esas teşkil eden analizler incelendiğinde, yaklaşık maliyet hesabında tünel kazısında fazla kazı, akıntı, taş düşmesi, çöküntü, heyelan vs. kaynaklı boşlukların doldurulması karşılığı bir gider öngörülmediği, tünel havalandırması, tünel uzunluk zammı ve randıman düşüklükleri gibi giderlerin hesaba dahil edilmediği görülmüş olup, yalnızca “B-16.536-Barajlarda idarece istenilen dozda konkasör kumu ve kırmataş kullanılarak betoniyerle karıştırılan ve vibratörle dövülen tünel betonarme betonu” pozu ile “B-16.581/1- Yer altında püskürtme betonu (shotcrete) yapılması” pozunda, tünelde iş güçlüğü zammı hesaplandığı tespit edilmiştir. İhale üzerinde kalan istekli tarafından, anılan iş kalemlerine ilişkin analizler incelendiğinde, 16.536 pozu için idareyle aynı oranda (%20) tünelde iş güçlüğü zammı hesaplandığı, 16.581/1 pozuna ilişkin analizde ise, % 25 oranında geri saçılma, % 5 oranında sıkışma ve uçuşma olmak üzere toplam % 30 oranında bir zam belirlendiği, 16.581/1 pozunda hesaplanan zammın adının tünelde iş güçlüğü zammı olarak belirlenmemesinin, esasta bir değişiklik yaratmayacağı sonucuna varılmıştır. Kaldı ki, ihale üzerinde kalan istekli tarafından, 16.518/1 pozunda belirlenen zam oranı, idarece belirlenen zam oranından daha yüksektir. Bu itibarla, başvuru sahibinin tünel kazısında fazla kazı, akıntı, taş düşmesi, çöküntü, heyelan vs. kaynaklı boşlukların doldurulması karşılığı bir gider öngörülmediği, analiz oluşturulurken tünel havalandırması, tünel uzunluk zammı, iş zorlukları ve randıman düşüklükleri gibi giderlerin dikkate alınmadığı yönündeki iddiası uygun bulunmamıştır.

İhale üzerinde kalan isteklinin hesap cetveliile yaklaşık maliyet hesap cetveliincelendiğinde, isteklinin hesap cetvelinin toplam 13 kalem ve iş grubundan oluştuğu, bunların 6’sının açıklama istenen iş kalemleri olduğu; idarenin yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ise toplam 27 iş kalemi ve iş grubundan oluştuğu görülmüştür. Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, idarenin yaklaşık maliyet hesap cetveli ile isteklilerin hesap cetvellerinin birebir aynı olması beklenmemekle birlikte, isteklilerin hesap cetvelinde yer alan imalatların, sözleşmenin yürütülmesinde yapılması öngörülen bütün işleri kapsaması gerektiği açıktır. Bu nedenle, isteklinin hesap cetvelindeki imalatlarla yaklaşık maliyet hesap cetvelindeki imalatların kapsamının aynı olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede, isteklinin hesap cetvelindeki bazı iş gruplarının, yaklaşık maliyet hesap cetvelindeki birden fazla iş kalemini içerdiği, örneğin drenaj deliklerinin açılması ve drenaj için beton imalatı ve yerine döşenmesi kalemleri için yaklaşık maliyet hesap cetvelinde ayrı satır açılmışken, isteklinin hesap cetvelinde yer alan drenaj yapılması iş grubuna ilişkin satırın, bu iki iş kalemini de kapsadığı görülmüştür. Bununla birlikte; istekli tarafından sunulan hesap cetvelinde, yaklaşık maliyet hesap cetvelindeki tüm imalatların öngörülmediği, örneğin açıkta püskürtme betonu (shotcrete) yapılması iş kaleminin, isteklinin hesap cetvelindeki hiçbir iş grubu ya da iş kalemi içinde bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu itibarla başvuru sahibinin, hesap cetvelini oluşturan iş kalemlerinin/iş gruplarının eksik olduğu şeklindeki iddiası yerinde bulunmuştur.

Diğer taraftan, isteklinin hesap cetvelinde yer alan bazı imalatların miktarlarının, yaklaşık maliyet hesap cetvelindeki bazı imalatların miktarlarından önemli ölçüde düşük belirlendiği, örneğin her cins zeminde kazı kesiti 6 m2’den büyük olan tünel kazısı (ahşap, geçici iksalı) kaleminin miktarı idarece 50.000 m3 olarak belirlenmişken, isteklinin hesap cetvelinde aynı iş kaleminin miktarının 40.045 m3 olarak belirlendiği, tünelde her cins eğri yüzeyli beton ve betonarme kalıbı yapılması kalemi miktarının idarece 25.000 m2, istekli tarafından 17.878 m2 olarak tespit edildiği görülmüştür. Benzer şekilde, yeraltında püskürtme (shotcrete) betonu imalat miktarının idarece 8.000 m3, istekli tarafından 3.784 m3 belirlendiği anlaşılmıştır. Söz konusu miktar eksikliklerinin, isteklinin teklifinin değerlendirilmesinde istekliye avantaj sağladığı ve eksik belirlenen miktarların makul kabul edilemeyecek ölçüde olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, ihale üzerinde kalan isteklinin hesap cetvelindeki imalatların, yaklaşık maliyet hesap cetvelindeki imalatların tümünü kapsamadığı ve açıklama sunulan bazı iş kalemlerine ilişkin miktarların, idarece belirlenen miktarlardan önemli ölçüde düşük olduğu anlaşıldığından, aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Cihan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi