KİK Kararı: 2012/UY.I-1574

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/021
Gündem No : 82
Karar Tarihi : 02.04.2012
Karar No : 2012/UY.I-1574
BAŞVURU SAHİBİ:
Mehmet İriz , Gaziler Cad. Gaziler İş Merkezi No : 361 B Blok Kat 2 D : 207/1 Yenişehir İZMİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Ege Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı, Gençlık Cad. No: 12 35040 İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/2813 İhale Kayıt Numaralı "E.Ü Çeşitli Birimlerin Tadilat Ve Onarım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

26.02.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.Y.[1076].(0225)./2012-20Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Ege Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığıtarafından 26.01.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “E.Ü Çeşitli Birimlerin Tadilat ve Onarım İşi” ihalesine ilişkin olarak Mehmet İriz’in 02.03.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.03.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 12.03.2012tarih ve 10077sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.03.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;idare tarafından, açıklama istenmeyen pozlarda tespit edilen aykırılık gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmediği, ilgili mevzuat gereği idarenin tesis ettiği bu işlemde kamu ihale mevzuatına uyarlık bulunmadığıiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendireceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin, yapım işi ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 45.1.1 inci maddesinde, ihaledeki geçerli teklifler tespit edildikten sonra hesaplanacak aşırı düşük teklif sınır değeri formülü açıklanmış; 45.1.13 üncü maddesinde teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin fiyatlarını açıklama yöntemleri belirtilmiş; 45.1.13.1 inci maddesinde, tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda, proforma faturadaki birim satış tutarının, maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan ağırlıklı ortalama birim maliyetin, satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olamayacağı; maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “ Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği; satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “ Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim. ” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Öte yandan aynı Tebliğin 45.1.10 ve 45.1.13 üncü maddelerinde, idarelerin istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları dikkate almak suretiyle değerlendirme yapacağı; teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiği belirtilmiştir.

Aktarılan mevzuattan hareketle, kamu ihale hukukunda, aşırı düşük olarak tespit edilen teklifin, kural olarak reddedileceği, ancak bu işlemden önce yapılacak sorgulama sonucunda, söz konusu isteklinin, ihale konusu yapım işine ilişkin, ekonomik bir yönteme sahip olması (i), seçilen teknik çözüm sayesinde avantajlı koşullarının bulunması (ii) ve teklif edilen yapım işinin özgünlüğü (iii) gibi üç ana konunun tamamı ya da herhangi bir çerçevesinde açıklama sunacağı, açıklamaya ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğindeki usullerin esas alınacağı, açıklama yapılırken ilgilinin maliyet bileşenlerine ilişkin bilgi ve belgelere dayanan bir yöntem kullanılacağı, dayanağı olmayan ve sadece beyana dayanan açıklamaların geçerli kabul edilmesine hukuki olanak bulunmadığı anlaşılmaktadır.

İncelenen ihale, bakım ve tadilat yapım işi olup, ihaleye yirmi beş istekli katılmış, on altı istekli geçerli teklif sunmuştur. Kamu İhale Genel Tebliğinin, ilan tarihi itibariyle yürürlükte olan düzenlemesine uygun olarak yapılan aşırı düşük teklif sınır değer hesabından sonra altı isteklinin teklifi aşırı düşük olarak değerlendirilmiş, aynı Tebliğin 38.1 inci maddesi gereği hesaplanan sıralı iş kalemleri ve analiz girdileri listesi kullanılarak isteklilerden önemli teklif bileşenleri hakkında açıklama istenmiş, dört istekli açıklama sunmamış, bir isteklinin açıklaması yeterli görülmemiş, diğer bir isteklinin açıklaması uygun görülerek ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi belirlenmiştir.

İhalede aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülmeyen başvuru sahibi tarafından, idarece, açıklama istenmeyen pozlarda tespit edilen aykırılık gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmediği, ilgili mevzuat gereği idarenin tesis ettiği bu işlemde kamu ihale mevzuatına uyarlık bulunmadığı iddiasıyla itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuru sahibinin iddiası çerçevesinde, ilgilinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, açıklama istenen pozlar için 2011 yılı kamu idarelerinin fiyatlarının kullanıldığı, Tebliğin 38.3 üncü maddesi gereği buna ilişkin detaylı açıklama sunulmasının zorunlu olmaması nedeniyle bilgi ve belge sunulmadığı ve bazı pozlardaki malzeme girdileri için proforma fatura ve diğer bazı imalatlar için fiyat teklifi alındığı görülmüştür.

Öncelikli olarak idarenin sunulan açıklamayı uygun görmeme gerekçesi incelendiğinde, ilgilinin kullandığı 2, 3 ve 8 numaralı analizlerde yer alan ancak açıklama istenmeyen pozlarda kullanılan birim fiyatların uygun olmadığı, bu fiyatların yerine ilgili bakanlığın fiyatı kullanıldığında aritmetik hata tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin, yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesini düzenleyen bölümlerinde, idareler için sıralı iş kalemleri ve analiz girdileri listesi düzenlenmesinin zorunlu tutulması, bir yapım işinin yaklaşık maliyetinin hesaplanması aşamasında, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi için önemli olan bileşenlerin tespit edilmesini amaçlamaktadır. Dolayısıyla herhangi bir girdinin açıklama yapılmasına gerek olmayan kısımda yer alması, isteklilerin açıklamalarında o fiyatı serbestçe belirlemeleri, buna ilişkin açıklama sunulmaması ve idarenin de bu girdiler üzerinden değerlendirme yapmamasını gerektirmektedir. İncelenen ihalede ise idare tarafından, isteklinin açıklamalarında yer alan ancak açıklama yapılması zorunlu olmayan bir pozdaki teklif fiyatının nasıl bulunduğu açıklanmadığı için teklif resen bakanlık fiyatıyla düzeltilmiş ve buna göre işlem tesis edilmiştir. Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, isteklilerin açıklama yapılması zorunlu olmayan girdiler için fiyat teklifinde serbestilerinin bulunması ve idarenin bu kapsamdaki bir teklif fiyatın uygunsuzluğu dolayısıyla isteklinin teklifini reddetmesinde kamu ihale mevzuatına uyarlık bulunmamaktadır.

İdarenin gerekçesine ilişkin değerlendirme bu yönde olmakla birlikte itirazen şikâyet konusu iddianın, aşırı düşük teklif değerlendirmesi sonucunda tesis edilen teklifin reddi işlemine yönelik olması ve 4734 sayılı Kanunda ihalelere yönelik başvurular sonucunda tesis edilen işlemin yetki, şekil, konu, amaç ve neden gibi bütün unsurlarıyla incelenmesinin zorunlu tutulması gerekçesiyle ilgili aşırı düşük teklif açıklamaları bir bütün halinde incelenmiştir. Yapılan bu inceleme sonucunda isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin olarak sunduğu hesap cetvelinde, sıralı iş kalemleri listesinde yer alan (ve isteklinin Özel-7 poz numarasıyla analiz ettiği) imalata ilişkin herhangi bir bilgi yer almadığı, dolayısıyla açıklamada bu pozun imalat miktarlarının öğrenilemediği; 24.244/L1 poz numaralı imalatta ise yaklaşık yüzde 92 oranında miktar düşüklüğü bulunduğu görülmüştür. Tespit edilen bu eksiklikler nedeniyle başvuru sahibinin aşırı düşük açıklamaları uygun olmadığından itirazen şikâyet konusu iddia yerinde görülmemiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin yapılan değerlendirmenin yanı sıra, 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesinde yer alan, Kamu İhale Kurumu’nun, itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen konular ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmünden hareketle, aşırı düşük teklif açıklaması sunan ve teklifi kabul edilen ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarının da incelenmesi gerekmektedir.

EYC İnş. Taa. Gıda Tur. San. Tic. Ltd. Şti. adlı isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, açıklama istenen pozlar için 2011 yılı kamu idarelerinin fiyatlarının kullanıldığı, Tebliğin 38.3 üncü maddesi gereği buna ilişkin detaylı açıklama sunulması zorunlu olmaması nedeniyle bilgi ve belge sunulmadığı ve bazı pozlardaki malzeme girdileri için proforma fatura alındığı görülmüştür.

Öncelikli olarak açıklama yapılması zorunlu imalatlarla ilgili olarak isteklinin teklifinde yer alan imalat miktarlarıyla idarenin hazırladığı yaklaşık maliyet imalat miktarları karşılaştırıldığında, arada önemli farklılıklar bulunduğu anlaşılmaktadır. Örneğin idarenin hazırladığı sıralı iş kalemleri listesine göre işin önemli bir kısmını oluşturan 23.241/A poz numaralı imalatta yaklaşık yüzde 12; 28.134/A poz numaralı imalatta yaklaşık yüzde 12 ve 25.043/1A poz numaralı imalatta yaklaşık yüzde 13 oranında düşüklük tespit edilmiştir. Bu şekilde, imalat miktarlarında azaltma yaparak aşırı düşük teklif açıklaması yapmak mümkün olmadığından idarenin tesis ettiği işlemde kamu ihale mevzuatına uyarlık bulunmamaktadır.

Sonuç olarak başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemekle birlikte eşit muamele ilkesi çerçevesinden yapılan inceleme sonucunda, ihale üzerinde bırakılan EYC İnş. Taa. Gıda Tur. San. Tic. Ltd. Şti. adlı isteklinin teklifinin reddedilerek ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi