KİK Kararı: 2012/UY.I-1384

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/019
Gündem No : 43
Karar Tarihi : 19.03.2012
Karar No : 2012/UY.I-1384
BAŞVURU SAHİBİ:
Servet Ataç , Ataçlar Müt.Müh.ve Müş. Egs Business Park B2 Blok Kat : 11 No : 354 İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Zeytinburnu Belediyesi, Kazlıçesme Mah. Abay Cad. 165 34020 İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/176478 İhale Kayıt Numaralı "Zeytinburnu Belediyesi Hizmet Binası Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

15.03.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.Y.[915].(0197)./2012-16Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Zeytinburnu BelediyesiBaşkanlığı tarafından 12.12.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Zeytinburnu Belediyesi Hizmet Binası Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Servet Ataç’ın 15.02.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 21.02.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 29.02.2012tarih ve 8456sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.02.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;ihale üzerinde bırakılan isteklinin ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığıiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İnceleme konusu ihalenin Zeytinburnu Belediyesi Hizmet Binası Yapım İşi olduğu, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 10 isteklinin teklif verdiği, geçerli teklif olarak belirlenen 10 isteklinin teklifleri esas alınarak aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı ve hesaplanan bu sınır değerin altında bulunan Özbek İnş. Turizm Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti., Eriş İnşaat Tesisat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti ve Hisar İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği, Eriş İnşaat Tesisat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti’nin teklifinin aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığından reddedildiği,

İdarenin 21.12.2011 tarihli aşırı düşük teklif açıklama istemli yazısı ekinde açıklama istenilen kalemler ve açıklama istenilmeyen analiz girdileri tablosunun gönderildiği,

Belirlenmiştir.

Aşırı düşük teklif olarak belirlenen Özbek İnş. Turizm Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Hisar İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından sunulan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilerek mevzuata uygun bulunduğu ve Özbek İnş. Turizm Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif, Hisar İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.”

Hükmü yer almakta ve yapım işleri ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi, açıklama talebi ve açıklamaya ilişkin usullerin neler olduğu, Kanunun ilgili maddesinin son fıkrası çerçevesinde Kamu İhale Genel Tebliğinde yapılan düzenlemeler ile açıklanmaktadır.

Bu çerçevede; Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 45 inci maddesinde yer alan;

“45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…”

Açıklaması ile idarelerce teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen bir istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenirken, açıklama istenecek iş kalemlerinin neler olduğunu gösteren “Sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile açıklanması gereken iş kalemlerinde yer alan hangi imalat bileşenlerine ilişkin açıklama yapılacağını gösteren “Sıralı analiz girdileri listesi” nin hazırlanması ve açıklama talep yazısı ekinde bu belgelerin isteklilere verilmesi gerekmektedir.

İhale işlem dosyası kapsamında yapılan inceleme sonucunda;

“Sıralı iş kalemleri/grupları listesi” nde tüm iş kalemlerinin yaklaşık maliyet içerisindeki tutarlarının oranına göre sıralandığı, açıklanması gereken iş kalemlerinin hangileri olduğuna ilişkin belirlemenin yapıldığı ve açıklama istenmeyen analiz girdilerinin belirlendiği, bu hususlara ilişkin tabloların aşırı düşük teklif açıklaması talep edilen isteklilere gönderildiği anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, 15.006/2 B, 16.003/MK, 16.059/2A, 16.060/1/MK/A, 16.070, 16.071/3, 18.112/10, 18.140/D1, 18.467/2, 21.011, 21.054, 21.066, 23.010, 23.014, 23.015, 23.101, 23.243/6A, 25.016/1, 25.048/3, 26.303/C1, 27.525/1, 27.532/1, 27.581/MK, ÖZEL.N2XH.1.185, ÖZF.DÖŞEME.03, ÖZF.DÖŞEME.01, ÖZF-Dvr1, ÖZF-İ22 nolu inşaat iş kalemlerinde ve 089.921, 1020.154, 261.151, 261.152, 261.153, 265.604, 782.101, 880.643, 880.674, 890.532, 950.119 nolu tesisat iş kalemlerinde analiz girdilerinin belirlendiği, açıklama istenmeyen analiz girdileri tablosunun ise anılan inşaat iş kalemlerinin analiz girdileri esas alınarak belirlendiği, açıklama istenen inşaat iş kalemlerinin bazılarında ise örneğin;

-ÖZF-İ01 nolu Titanyum Çinko Çatı Kaplama Yapılması iş kaleminde,

-ÖZF-İ02 nolu Taş Cephe Kaplama-Kolon Kaplamaları 345-60113-137 (Mekanik Montaj) iş kaleminde,

-ÖZF-İ08 nolu Silikon Cephe Kaplama iş kaleminde,

-ÖZF-İ09 nolu Kapaklı Cephe Kaplama iş kaleminde,

-ÖZF. Cam Kork nolu Cam Korkuluk ve Üzerine Paslanmaz Çelik Küpeşte Yapılması

ve

-ÖZF-İ11 nolu Transparan Cephe Kaplama iş kaleminde analiz girdilerinin iş kalemlerinin isimleri yazılmak suretiyle oluşturulduğu, dolayısıyla örnekleme yolu ile ifade edilen bu iş kalemlerinde tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmediği anlaşılmıştır.

Bir başka ifade ile açıklama istenmeyen analiz girdileri tablosunun analiz girdileri belli olan iş kalemleri üzerinden belirlendiği, analiz girdileri tespit edilmeyen iş kalemlerinde ise analizlere ilişkin analiz girdilerinin iş kalemlerinin isimleri yazılmak suretiyle oluşturulduğu, iş kaleminin ismi ile analiz girdisinin isminin aynı olduğu görülmüş olup, açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin sıralı analiz girdilerinin tüm analiz girdileri belirtilerek hazırlandıktan sonra isteklilerin tekliflerine ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılması gerektiği tespit edilmiştir.

Bu itibarla, yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuatta yer verilen usul çerçevesinde gerçekleştirilmediği anlaşılarak, usulüne uygun yapılmayan bir aşırı düşük teklif sorgulaması ile tekliflerin değerlendirilmesinin mümkün olmayacağı ve aşırı düşük tekliflerin sorgulanması ve değerlendirilmesi süreçlerinin usulüne uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan açıklamalara uygun olarak yeniden aşırı düşük teklif açıklamalarının istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirtilen iddiasına yönelik olarak Kurul çoğunluğunca verilen karar ile;

“……

Bir başka ifade ile açıklama istenmeyen analiz girdileri tablosunun analiz girdileri belli olan iş kalemleri üzerinden belirlendiği, analiz girdileri tespit edilmeyen iş kalemlerinde ise analizlere ilişkin analiz girdilerinin iş kalemlerinin isimleri yazılmak suretiyle oluşturulduğu,iş kaleminin ismi ile analiz girdisinin isminin aynı olduğu görülmüş olup, açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin sıralı analiz girdilerinin tüm analiz girdileri belirtilerek hazırlandıktan sonra isteklilerin tekliflerine ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılması gerektiği tespit edilmiştir.

Bu itibarla, yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuatta yer verilen usul çerçevesinde gerçekleştirilmediği anlaşılarak, usulüne uygun yapılmayan bir aşırı düşük teklif sorgulaması ile tekliflerin değerlendirilmesinin mümkün olmayacağı ve aşırı düşük tekliflerin sorgulanması ve değerlendirilmesi süreçlerinin usulüne uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan açıklamalara uygun olarak yeniden aşırı düşük teklif açıklamalarının istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. ” gerekçeleri üzerinden “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmiştir.

Anılan Karar ile yapılan değerlendirme ile, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan üç istekli tarafından ikisinin yapmış olduğu açıklamaların idarece uygun görülmesi işlemleri ve aşırı düşük davetine hiç cevap vermeyen istekli nezdinde yapılan işlemler ile idarece tekliflerin değerlendirilmesine yönelik yapılan bütün işlemlerin iptal edilerek, aşırı düşük teklif aşamasında sorgulamaya tabi tutulacak iş kalem/gruplarının her birine ilişkin olarak açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin tespit edilmesi, mevcut yapılmış açıklamalar ile idarece yapılan değerlendirmeler dikkate alınmaksızın yapılan tespitler doğrultusunda yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği ve sorgulamanın, Kamu İhale Genel Tebliğinde belirtilen açıklamalara uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Kamu İhale Tebliği uyarınca, idarece hesaplanan, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yer alan, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmını oluşturan iş kalemlerine ait analizlerin hazırlandığı ve açıklanması gereken iş kalemlerinin hangileri olduğuna ilişkin belirlemenin yapıldığı ve açıklama istenmeyen analiz girdilerinin belirlendiği, ancak, açıklama istenmeyen analiz girdileri tablosunun analiz girdileri belli olan iş kalemleri üzerinden belirlendiği, analiz girdileri tespit edilmeyen iş kalemlerinde ise analizlere ilişkin analiz girdilerinin iş kalemlerinin isimleri yazılmak suretiyle oluşturulduğu, iş kaleminin ismi ile analiz girdisinin isminin aynı olduğu görülmüş olup, açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin sıralı analiz girdilerinin tüm analiz girdileri belirtilerek hazırlandıktan sonra isteklilerin tekliflerine ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılması gerektiği, diğer bir ifade ile, yaklaşık maliyetin %80 ini oluşturan iş kalemlerinden sadece inşaat iş kalemlerine ilişkin 15.006/2 B, 16.003/MK, 16.059/2A, 16.060/1/MK/A, 16.070, 16.071/3, 18.112/10, 18.140/D1, 18.467/2, 21.011, 21.054, 21.066, 23.010, 23.014, 23.015, 23.101, 23.243/6A, 25.016/1, 25.048/3, 26.303/C1, 27.525/1, 27.532/1, 27.581/MK, ÖZEL.N2XH.1.185, ÖZF. DÖŞEME.03, ÖZF.DÖŞEME.01, ÖZF-Dvr1, ÖZF-İ22 nolu inşaat iş kalemlerinde ve 089.921, 1020.154, 261.151, 261.152, 261.153, 265.604, 782.101, 880.643, 880.674, 890.532, 950.119 nolu tesisat iş kalemlerinde analiz girdilerinin belirlendiği, bunun dışında aynı listede yer alması gerekli özel pozlara ilişkin iş kalemlerinin analiz girdilerinin belirlenmediği, idarece hesaplanan sınır değerin altında kalan üç isteklinin teklifinin geçerli olduğu, bu isteklilerden yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmını oluşturan iş kalemleri ile yukarıda aktarılan inşaat iş kalemlerine ilişkin belirlenen analiz girdileri üzerinden açıklama istenilmesi üzerine, bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması davetine hiç cevap vermeyen bir istekli haricinde diğer iki istekli tarafından idareye bu kapsamda aşırı düşük açıklama sunulduğu, idarece, anılan Tebliğ açıklamalarına aykırı olarak, oluşturulan “ Sıralı İş Kalemleri/grupları” listesindeki her bir iş kalemine yönelik olarak “ açıklama istenilecek-istenilmeyecek analiz girdileri ” listesinin oluşturulmadığı, idarenin aşırı düşük teklif sorgulama işlemini kamu ihale mevzuatına uygun bir şekilde gerçekleştirmeden aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan iki isteklinin açıklamalarının uygun bulunarak ihalenin bunlardan biri üzerinde bırakıldığı hususu göz önüne alındığında;

Anılan Tebliğ uyarınca, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken yaklaşık maliyetinin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerinin her birinin ayrı ayrı aşırı düşük sorgulamaya konu edilebileceği, ayrıca, bu iş kalemlerinin her birine ilişkin olarak , tutarı kar ve genel gider hariç iş kalemi analiz toplamının % 3’üneeşit ve altında olan analiz girdileri için isteklilerden açıklama yapılması istenilemeyecek olduğundan,

İdarece, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yaklaşık maliyet hesabı sırasında oluşturulan “ sıralı iş kalemleri/grupları ” listesi ile bu listedeki iş kalemlerinin her birine ilişkin olarak “ sıralı analiz girdileri” tablosunun aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında sorgulama verecek istekliye verilmesi, oluşturulan bu tablolardan yararlanılarak, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi ve bu analiz girdileri için açıklama yapılmasının istenilmemesi gerekmektedir.

İdarece “ Sıralı İş Kalemleri/grupları” listesindeki her bir iş kalemine yönelik olarak üç istekliden aşırı düşük sorgulamaya ilişkin açıklamalarının yapılmasının istenildiği, bunlardan ikisi tarafından tekliflerinin % 80 ini oluşturan “ Sıralı İş Kalemleri/grupları” üzerinden açıklamalarını sunduğu, bu açıklamalar içinde idarece oluşturulmayan “ açıklama istenilecek-istenilmeyecek analiz girdileri ”nin de bulunduğu, bu istekliye ilişkin yapılan bu açıklamaların idarece incelenmesi sonucunda uygun bulunduğu ve buna ilişkin gerekçeli kesinleşen ihale kararının isteklilere bildirildiği bu süreçten sonra, isteklilerin ihale tarihinde verdikleri tekliflerinin tüm unsurları için irade beyanında bulunmuş olması nedeni ile tekliflerinin bütün evrakı ile unsurlarının aksi bir karar olmadıkça değiştirilemeyeceği düşüncesi ile, aşırı düşük açıklamaları idarece uygun görülen bu isteklinin, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında teklifinin % 80 lik kısmının tümü üzerinden yapmış olduğu açıklamaların tevsiki amacıyla sunduğu belge ve bilgilerin mevcudiyeti karşısında, Kurul Kararı uyarınca, aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin hiç açıklama sunmayan istekliden bu belgelerin tekrar istenmesinin mevzuata ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesindeki temel ilkelerine aykırı olduğu aşikardır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “ Tekliflerin değerlendirilmesi ” başlıklı37 inci maddesinin ilk fıkrasında;

“ İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz. “ hükmü yer almaktadır.

Bu hükmün açıklanmasına yönelik olarak Kamu İhale Tebliğinin “İdarelerce belgelerdeki eksik bilgilerin tamamlatılması” başlıklı 16.6 maddesinde;

“16.6.1 İhale dokümanında başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan eklerinden herhangi birinin, aday veya isteklilerce sunulmaması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılmayacaktır. Ancak,

a) Geçici teminat ve teklif mektuplarının Kanunen taşıması zorunlu hususlar hariç olmak üzere, sunulan belgelerde ihale sonucu açısından teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu tür bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

b) Aday ve isteklilerce sunulan ve başka kurum, kuruluş ve kişilerce düzenlenen belgelerde, belgenin taşıması zorunlu asli unsurlar dışında, belgenin içeriğine ilişkin tereddüt yaratacak nitelikte olan ve belgeyi düzenleyen kurum, kuruluş veya kişilerden kaynaklanan bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

İdarelerce tamamlatılacaktır. Bu çerçevede, bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler, idarece ilgili kurum veya kuruluştan re’sen istenebilir. Söz konusu belgelerin aday veya istekliler tarafından tamamlatılmasının istenilmesi halinde ise bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak idarelerce aday veya isteklilere iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilecektir.

16.6.2.İdarelerce bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına ilişkin olarak verilen süre içinde aday veya isteklilerce sunulan belgelerin, başvuru veya ihale tarihinden sonraki bir tarihte düzenlenmesi halinde, bu belgeler, aday veya isteklinin başvuru veya ihale tarihi itibarıyla ihaleye katılım şartlarını sağladığını tevsik etmesi halinde kabul edilecektir.

16.6.3.Bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına ilişkin belgelerin yazılı olarak istenilmesi ve aday ve isteklilerce bir dilekçe ekinde sunulması gerekmektedir. İdarece belirlenen sürede eksik bilgileri tamamlamayan aday ve isteklilerin başvuruları veya teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve isteklilerin geçici teminatları gelir kaydedilir.

16.6.4.İlgili mevzuatına göre ihaleye katılma şartı olarak istenmesi gereken belge veya bilgilerin idarece istenmediği ve bu durumun tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında tespit edildiği hallerde, idarelerce bu tür belge veya bilgiler başvuruların ya da tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aday veya isteklilerden talep edilemeyecek ve tamamlatılamayacaktır. “ açıklamaları ile,

Aynı Tebliğin “ İhale süreci devam ederken çeşitli nedenlerle teklif geçerlik süresinin bitmesi ve 4734 sayılı Kanunun 32 nci maddesi uyarınca teklif geçerlik sürelerinin uzatılması yönündeki idare talebini kabul etmeyen isteklilerin bulunması durumu ”na ilişkin 45.1.17. maddesinde; ”..yeniden bir sınır değer tespit edilmeyecek ve idarece aşırı düşük teklif sorgulaması, tespit edilen ilk sınır değer dikkate alınarak gerçekleştirilecektir. Ancak; gerek idarece gerek Kurum veya mahkemeler tarafından alınan kararlar çerçevesinde, ihale tarihi itibari ile geçerli olan teklif sayısında değişiklik olması halinde aşırı düşük teklif sınır değerinin geçerli teklifler dikkate alınarak yeniden belirlenmesi gerekmektedir.” açıklaması,

Yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan Kanun hükmü ve Tebliğ açıklamaları uyarınca,ihale komisyonu tarafından tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere tekliflerde net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerinin açıklanmasının istenebileceği, bu açıklamanın, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilemeyeceği, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksiklikleri bulunan tekliflere yönelik mevcut evraktaki bilgi eksikliğinin tamamlatılabileceği yönünde isteklilere makul süre verilebileceği, buaçıklamanın yazılı olarak istenilmesi durumunda da, tamamlatılmaya yönelik cevap vermeyen istekliler nezdinde de, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatlarının gelir kaydedileceği, bu fiilin 4734 sayılı Kanunun ağır müeyyidelerinden sayıldığı, diğer yandan da, geçerli olan teklif sayısında değişiklik olduğuna yönelik düzelti işlem uygulanırken aşırı düşük sorgulama sürecinde teklif geçerlik süresinin dolması halinde, aşırı düşük teklif sınır değerinin geçerli teklifler dikkate alınarak yeniden belirlenmesi gerektiği, idarece ilk komisyon kararında aşırı düşük teklif sorgulamasında geçersiz teklif kabul edilen isteklilerin varlığı durumunda bu tekliflerinbedellerinin yeniden tespit edilecek sınır değer hesabında göz önüne alınacağı ancak bu tekliflere yeniden aşırı düşük açıklama verme imkânı tanınmaması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalar göz önüne alındığında; sırf “ sıralı iş kalemleri/grupları ” listesindeki her bir iş kalemine ilişkin olarak “ sıralı analiz girdileri” tablosunun oluşturulmadığı gerekçesi ile, bu iki istekli tarafından, açıklama istenilmeyecek “ sıralı analiz girdileri” ni deiçeren“ sıralı iş kalemleri/grupları ” listesindeki iş kalemlerinin tümü üzerinden yapılan ve idarece uygun görülen açıklamaların uygun görüldüğü ve bir isteklinin de hiç açıklama sunmadığı bu süreçte, isteklilerin ihale tarihinde verdikleri tekliflerinin tüm unsurları için irade beyanında bulunmuş olması nedeni ile tekliflerinin bütün evrakı ile unsurlarının aksi bir karar olmadıkça değiştirilemeyeceği düşüncesi ile, bir istekli tarafından idarenin davetine rağmen hiç açıklama sunmama yolundaki iradesinin mevcudiyeti karşısında, Kurul Kararı uyarınca, hiç sunmayan istekliden bu belgelerin tekrar istenmesinin, aşırı düşük sorgulama aşamasında tekliflerinin niteliğini değiştirecek bileşen unsurlarının ve bunlara ilişkin evrakların tamamlatılması anlamına geleceği, bu işlemlerin Kanun ve ilgili mevzuattaki müeyyidelerinin 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 235 inci maddesindeki ağır suçlara tekabül ettiği göz önüne alındığında, aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik bu bilgi ve evraklarının tamamlatılması anlamına gelecek Kurul Kararı gerekçesinin, hukuka, mevzuata ve ihale mantığına aykırılık içerdiği değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, yukarıda aktarılan değerlendirmeler dışında Kurul kararında yer alan değerlendirmelere katılmakla beraber, aşırı düşük açıklama sunmayan istekliden bunun tekrar istenemeyeceği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunun “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin kararına katılıyorum.

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi