KİK Kararı: 2012/UM.I-431 (19 Ocak 2012)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/006
Gündem No : 10
Karar Tarihi : 19.01.2012
Karar No : 2012/UM.I-431
BAŞVURU SAHİBİ:
Raufoss Fuel Systems A.Ş. , Türkiye İrtibat Bürosu İstanbul / ACIBADEM MAHALLESİ ŞEHİTŞÜKRÜ SOKAK UĞUR APT. NO:3/7 ACIBADEM / İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Ego Genel Müdürlüğü Otobüs İşletme Dairesi Başkanlğı, Emniyet Mahallesi Hipodrom Caddesi A Blok No:5 06330 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/173223 İhale Kayıt Numaralı "Körüklü Tip Cng'li Toplu Taşıma Otobüsü" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

18.01.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.M.[4258].(0254)./2011-33Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

EGO Genel Müdürlüğü Otobüs İşletme Dairesi Başkanlğıtarafından 14.12.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Körüklü Tip Cng'li Toplu Taşıma Otobüsü” ihalesine ilişkin olarak Raufoss Fuel Systems A.Ş.’nin 02.12.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 14.12.2011tarih ve 52779sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.12.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; teknik şartnamenin 8.14 üncü maddesinde yer verilen düzenleme ile alıma konu araçların yakıt depolarının “alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden” oluşacağının belirtildiği, ancak yakıt depolarının alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı veya plastik üzeri kompozit malzemeden imal edilmiş tüplerden oluşmasının yeterli kabul edilmesi gerektiği zira, iki sistem arasında alıma konu otobüslerin niteliğini etkileyecek bir farkın bulunmadığı ve bu sebeple mevcut düzenlemenin ihaleye katılımı daralttığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun “Şartnameler” başlıklı 12 nci maddesinde yer alan;

“…

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” ,

Hükmü ile Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Teknik şartname” başlıklı 14 üncü maddesinde yer alan;

“(1) Alınacak malın teknik kriterleri ve özellikleri, ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamede düzenlenir. Teknik kriterlerin ve özelliklerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve fırsat eşitliğini sağlaması zorunludur.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal standart ve dengi uluslararası standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenleme yapılabilir. Ancak ulusal standardın bulunmaması durumunda sadece uluslararası standart esas alınarak düzenleme yapılabilir.

(3) Teknik şartnamede, belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmadığı veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmadığı hallerde, “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.

…

(6) Teknik şartnamenin hazırlanmasında, ürünlere ilişkin teknik mevzuatın hazırlanması ve uygulanmasına dair mevzuat göz önünde bulundurulmalıdır.

(7) Teknik şartnamede yapılacak düzenlemelerin, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak öngörülen mesleki ve teknik yeterlik kriterleri ve belgeleriyle uyumlu olması gerekir.

(8) Teknik şartnamedeki düzenlemelerin; ihale komisyonu ile muayene ve kabul komisyonunca yapılacak inceleme ve değerlendirmelerde tereddüt oluşturmayacak şekilde açık olması gerekir.

…”

Hükmü çerçevesinde, teknik şartnamede alıma konu toplu taşıma otobüslerinin taşıması gereken teknik özelliklere ilişkin belirlemelerin yapıldığı ve şartnamenin “Yakıt deposu” başlıklı 8.14 üncü maddesinde;

“Yakıt deposu, aracın şasisine kuvvetli frenlemede ve arızalı yollarda oynamayacak bir şekilde bağlanmış alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden oluşacak ve asgari 400 km. yol yapabilecek şekilde seçilecektir. Tüpler 1500 - 1900 litre boş hacmine sahip, 200 barda sıkıştırılmış doğalgazı depolama yapabilen, CNG tüpleri aracın tavanına enine veya boylamasına yerleştirilecektir. Ayrıca mekanik veya elektronik kontrollü valflar olacaktır. Tüplerin dolum sırasındaki azami dolum basıncı minimum 250 bar olacaktır. Test basıncı en az 300 bar olacaktır. İstekliler yakıt tüplerinin marka ve menşeilerini tekliflerinde belirteceklerdir. Otobüslerin her iki tarafında uygun yerde iki adet dolum ağzı bulunacaktır.”

Düzenlemesine yer verilmek suretiyle alıma konu otobüslerin yakıt depoları için istenen kriterlerin neler olduğunun ifade edildiği anlaşılmaktadır. İtirazen şikâyete konu husus da anılan teknik şartname maddesinde bulunan “Yakıt depolarının alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden oluşması gerektiği” ni öngören düzenlemenin değiştirilmesi ve “Yakıt depolarının alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı veya plastik üzeri kompozit malzemeden imal edilmiş tüplerden oluşmasının” yeterli kabul edilerek hem “ alüminyum üzeri kompozi malzemeden imal edilmiş tüplerden” hem de ”plastik üzeri kompozit malzemeden imal edilmiş tüplerden” oluşan yakıt depolarının uygun görülmesi gerektiği iddiası çerçevesinde; ilgili düzenlemede yer alan sınırlamanın ihaleye katılımı daralttığı şeklindedir.

Konu ile ilgili olarak akademik bir kuruluştan teknik görüş istenerek;

“İhale konusu araçların çalışma sistemleri ve özellikleri göz önünde bulundurulduğunda; alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı ve plastik üzeri kompozit malzemeden imal edilmiş tüplerden oluşan yakıt depolarının, alım ile amaçlanın faaliyetin yerine getirilmesi açısından kısa ve uzun vadeli süreçte idarece tercih unsuru olarak belirlenmesini gerektirecek nitelikte herhangi bir farkının bulunup bulunmadığı ve bağlantılı olarak “hem alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı hem de plastik üzeri kompozit malzemeden imal edilmiş tüpler” yerine yalnızca “alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden” oluşan yakıt depolarının bir teknik özellik olarak belirlenmesinin ihaleye katılımı daraltarak rekabetin oluşmasını engelleyip engellemeyeceği” hususlarında bilgi talebinde bulunulmuştur.

İlgili akademik kuruluştan gönderilen üst yazı ekinde görüş talebinde bulunulan hususlara ilişkin olarak Makine Mühendisliği Bölümü ve Metalurji Mühendisliği Bölümü tarafından hazırlanan iki adet teknik görüşe yer verildiği tespit edilmiştir.

Makine Mühendisliği Bölümü hazırlanan teknik görüş yazısında özetle;

“Şu anda dünyada 4 tip CNG tüpü yaygın olarak kullanılmaktadır. Bunlar;

Tip 1: Karbon veya hafif çelikten yapılmış tümü metal tüp

Tip 2: Çelik veya alüminyum metal gömlekli ve çember şeklinde sarılmış filaman resim matriksi içinde üst sargılı tüp

Tip 3: Çelik veya alüminyum metal gömlek gömlekli ve tamamen sarılmış filaman resim matriksi içinde üst sargılı tüp

Tip 4: Üçüncü tipe benzer, fakat metal olmayan (tamamen kompozit) gömlekli ve tamamen sarılmış filaman resim matriksi içinde üst sargılı tüp

Her tip tankın mutlaka 5 yılda bir test edilmesi gerekmektedir. Tip-1 ve Tip-2 tanklar genellikle yerini yeni nesil, nispeten daha hafif ve kompozit malzeme ağırlıklı Tip 3 ve Tip-4 tanklarına bırakmışlardır. CNG tanklarındaki güvenlikle ilgili en önemli husus standartlarca belirlenen basınçlara dayanabilmesidir. İhale şartnamesinde basınçla ilgili hususlar belirtilmiştir. Ayrıca depolama kapasitesi de kullanım açısından önemli bir faktördür ve bu nedenle asgari 400 km. yol yapabilme gerekliliği de şartnamede yine doğru şekilde belirtilmiştir. İtiraza konu olan şartnamede sadece Tip-3 tanklarının (alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı) bulunması ve Tip-3’e göre avantajları bulunan yeni nesil Tip-4 tankların şartnamenin dışında tutulması tarafımca uygun görülmemektedir. Bu nedenle ilgili maddenin itiraza uygun olarak “hem alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı hem de kompozit gömlek üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden oluşan yakıt depolarının” bir teknik özellik olarak belirlenmesi kanaati tarafımca benimsenmiştir. Benzer itirazlar Tip-1 ve Tip-2 tanklar için olması durumunda, ağırlıları ve nispeten eski teknoloji olmaları nedeniyle gerekli basınç, dolum ve menzil şartlarını karşılasa bile teknik şartnamenin ilgili maddesine eklenmesi uygun olmayacaktır.

…”

Değerlendirmesine, Metalurji Mühendisliği Bölümü tarafından hazırlanan teknik görüş yazısında ise özetle;

“Yapılan incelemede gerek Tip 3 gerekse Tip 4’ün amaca uygun yakıt tüpleri olduğu tespit edilmiştir.

Şartnamede bir değişikliğe gidilip gidilmeyeceği hususu ihalenin bakım ve servis koşullarına bağlı olarak dikkate alınmalıdır;

Söz konusu tüplerin bakım ve servisi idare tarafından yapılacak ise;

Bu koşullarda idare test altyapısı ve yetişmiş elemanlarının alüminyum üzeri kompozit tüplere alışık olması nedeni ile şartnameyi sadece bu tüpleri kapsayacak şekildi tanımlaması son derece doğaldır. İdare, ilgili şartnamede yakıt tüplerinin marka ve menşeylerinin tanımlanmasını da isteyerek yakıt tüpleri konusunda hassasiyetini ve tedbirli yaklaşımını ortaya koymaktadır. İdare bakım onarım konusunda edinmiş olduğu tecrübeyi kullanmaya devam etmek istemesi ve bu nedenle halen servisteki otobüslerle uyumlu yakıt tüpünü tercih etmesi anlaşılır gerekçelere dayanmaktadır.

Söz konusu tüplerin bakım ve servisi otobüs ihalesini kazanacak firma tarafından yapılacak ise;

Bu durumda yukarıda verilen gerekçe geçerliliğini yitirmektedir. Bakımın ihaleyi kazanacak firma tarafından yapılması halinde teknik şartnamenin sadece Tip 3 tüpleri kapsayacak tarzda tanımlanması ihaleyle katılımı daraltıcı bir nitelik kazanmaktadır.

Sonuç olarak ihaleye konu otobüslerin satın alım sonrası servis ve bakımının idarece yürütülmesi durumunda şartname 8.14 üncü maddesinde bir değişikliğe gerek olmadığı ve idarece ihalenin sadece alüminyum üzeri kompozit tüplerle kısıtlanmasının haklı gerekçelere dayandığı, satınalma sonrası bakım ve servisin ihaleyi kazanan firma tarafından yapılması durumunda ise 8.14 üncü maddenin rekabet oluşumuna imkan vermek üzere “… alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden…” kısmının Tip 4 tüpleri de kapsayacak şekilde “… alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden veya plastik üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden…” olarak değiştirilmesi uygun olacaktır.”

Değerlendirmesine yer verildiği, her iki teknik görüşte de itirazen şikâyete konu olan Tip 3 ve Tip 4 tüplerin amaca uygun yakıt tüpleri olduğunun belirtildiği, Metalurji Mühendisliği Bölümü tarafından hazırlanan teknik görüş yazısında ise bu değerlendirmeye ek olarak yakıt tanklarının bakım ve onarım süreçlerine vurgu yapılarak, bakım ve onarımın idare tarafından yapılacak olması halinde mevcut düzenleme ile yalnızca Tip-3 tankların kabul edilerek aynı amaca uygun Tip-4 tankların şartname düzenlemesi ile uygun görülmemesinin yerinde olacağının belirtildiği anlaşılmaktadır.

Anılan tespitler çerçevesinde itirazen şikâyete konu şartname düzenlemesi incelendiğinde;

İtirazen şikâyete konu hususun, alıma konu CNG’li yolcu taşıma otobüsüne ilişkin olmadığı, şikâyetin otobüslerin mütemmim cüzünü oluşturan yakıt depoları ile ilgili olduğu ve yakıt depolarına ilişkin düzenlemeler ile belli niteliklere sahip bir yakıt deposunun alıma konu otobüslerde bulunması zorunluluğunun getirilmesinin isteklilerin ihaleye katılımını etkiler bir husus olmadığı, zira şartnamede tanımına yer verilen nitelikteki yakıt depolarının her istekli tarafından temim edilerek, teklif edilebilecek her marka otobüse montajının yapılabileceği, şartnamede belli bir marka ve modele sahip otobüslerin tarif edilmediği, yapılan tarifin yalnızca otobüsün bir parçasını oluşturan yakıt depolarına ilişkin olduğu hususları, yakıt deposuna ilişkin tarifin idarenin elinde bulunan diğer otobüsler ile bakım ve onarıma ilişkin uyumun sağlanması isteğinden kaynaklandığı hususu ile bir arada değerlendirilerek, teknik görüş alınan akademik kuruluşun Metalurji Mühendisliği Bölümü tarafından hazırlanan teknik görüşte yer verilen;

“… Söz konusu tüplerin bakım ve servisi idare tarafından yapılacak ise;

Bu koşullarda idare test altyapısı ve yetişmiş elemanlarının alüminyum üzeri kompozit tüplere alışık olması nedeni ile şartnameyi sadece bu tüpleri kapsayacak şekildi tanımlaması son derece doğaldır. İdare, ilgili şartnamede yakıt tüplerinin marka ve menşeylerinin tanımlanmasını da isteyerek yakıt tüpleri konusunda hassasiyetini ve tedbirli yaklaşımını ortaya koymaktadır. İdare bakım onarım konusunda edinmiş olduğu tecrübeyi kullanmaya devam etmek istemesi ve bu nedenle halen servisteki otobüslerle uyumlu yakıt tüpünü tercih etmesi anlaşılır gerekçelere dayanmaktadır.

…”

Tespiti ışığında, otobüslerin kullanım ömrünün garanti süresini aşar derecede uzun olacağı ve bakım ve onarıma ilişkin asıl yükümlülüğün de idare olduğu dikkate alınarak, söz konusu düzenlemenin belli bir marka ve modeli işaret ederek ihaleye katılımı daraltmadığı görülmüş ve başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin ihale dokümanına ilişkin iddialarına yönelik olarak Kurul çoğunluğunca alınan Kararda belirtilen;

“…

İtirazen şikâyete konu hususun alıma konu CNG’li yolcu taşıma otobüsüne ilişkin olmadığı, şikâyetin otobüslerin mütemmim cüzünü oluşturan yakıt depoları ile ilgili olduğu ve yakıt depolarına ilişkin düzenlemeler ile belli niteliklere sahip bir yakıt deposunun alıma konu otobüslerde bulunması zorunluluğunun getirilmesinin isteklilerin ihaleye katılımını etkiler bir husus olmadığı zira şartnamede tanımına yer verilen nitelikteki yakıt depolarının her istekli tarafından temim edilerek, teklif edilebilecek her marka otobüse montajının yapılabileceği, şartnamede belli bir marka ve modele sahip otobüslerin tarif edilmediği, yapılan tarifin yalnızca otobüsün bir parçasını oluşturan yakıt depolarına ilişkin olduğu hususları, yakıt deposuna ilişkin tarifin idarenin elinde bulunan diğer otobüsler ile bakım ve onarıma ilişkin uyumun sağlanması isteğinden kaynaklandığı hususu ile bir arada değerlendirilerek, teknik görüş alınan akademik kuruluşun Metalurji Mühendisliği Bölümü tarafından hazırlanan teknik görüşte yer verilen;

“… Söz konusu tüplerin bakım ve servisi idare tarafından yapılacak ise;

Bu koşullarda idare test altyapısı ve yetişmiş elemanlarının alüminyum üzeri kompozit tüplere alışık olması nedeni ile şartnameyi sadece bu tüpleri kapsayacak şekildi tanımlaması son derece doğaldır. İdare, ilgili şartnamede yakıt tüplerinin marka ve menşeylerinin tanımlanmasını da isteyerek yakıt tüpleri konusunda hassasiyetini ve tedbirli yaklaşımını ortaya koymaktadır. İdare bakım onarım konusunda edinmiş olduğu tecrübeyi kullanmaya devam etmek istemesi ve bu nedenle halen servisteki otobüslerle uyumlu yakıt tüpünü tercih etmesi anlaşılır gerekçelere dayanmaktadır.

…”

Tespiti ışığında, otobüslerin kullanım ömrünün garanti süresini aşar derecede uzun olacağı ve bakım ve onarıma ilişkin asıl yükümlülüğün de idare olduğu dikkate alınarak, söz konusu düzenlemenin belli bir marka ve modeli işaret ederek ihaleye katılımı daraltmadığı görülmüş …” gerekçelerine dayanılarak başvuru sahibinin ihalenin dokümanına yönelik iddiaları hakkında “ itirazen şikayet başvurusunun reddi ” kararı verilmiştir.

Başvuruya konu ihale dokümanınınteknik şartnamesinde, alıma konu toplu taşıma otobüslerinin taşıması gereken teknik özelliklere ilişkin belirlemelerin yapıldığı ve şartnamenin “ Yakıt deposu ” başlıklı 8.14 üncü maddesinde;

“Yakıt deposu, aracın şasisine kuvvetli frenlemede ve arızalı yollarda oynamayacak bir şekilde bağlanmış alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden oluşacak ve asgari 400 km. yol yapabilecek şekilde seçilecektir. Tüpler 1500 - 1900 litre boş hacmine sahip, 200 barda sıkıştırılmış doğalgazı depolama yapabilen, CNG tüpleri aracın tavanına enine veya boylamasına yerleştirilecektir. Ayrıca mekanik veya elektronik kontrollü valflar olacaktır. Tüplerin dolum sırasındaki azami dolum basıncı minimum 250 bar olacaktır. Test basıncı en az 300 bar olacaktır. İstekliler yakıt tüplerinin marka ve menşeilerini tekliflerinde belirteceklerdir. Otobüslerin her iki tarafında uygun yerde iki adet dolum ağzı bulunacaktır.”

Düzenlemesine yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin; “ Aktarılan teknik şartnamede bulunan “Yakıt depolarının alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden oluşması gerektiğini” öngören düzenlemenin değiştirilmesi ve “Yakıt depolarının alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı veya plastik üzeri kompozit malzemeden imal edilmiş tüplerden oluşmasının” yeterli kabul edilerek hem “alüminyum üzeri kompozi malzemeden imal edilmiş tüplerden” hem de ”plastik üzeri kompozit malzemeden imal edilmiş tüplerden” oluşan yakıt depolarının uygun görülmesi gerektiği, ilgili düzenlemede yer alan sınırlamanın ihaleye katılımı daralttığı ” iddiası çerçevesinde;

Konu ile ilgili olarak akademik bir kuruluştan teknik görüş istenilmesi sonucunda, Üniversitenin Makine Mühendisliği Bölümü ile Metalurji Mühendisliği Bölümü tarafından iki adet teknik görüş verilmiş olup,

Makine Mühendisliği Bölümü tarafından verilen teknik görüş yazısında özetle;

“Şu anda dünyada 4 tip CNG tüpü yaygın olarak kullanılmaktadır. Bunlar;

Tip 1: Karbon veya hafif çelikten yapılmış tümü metal tüp

Tip 2: Çelik veya alüminyum metal gömlekli ve çember şeklinde sarılmış filaman resim matriksi içinde üst sargılı tüp

Tip 3: Çelik veya alüminyum metal gömlek gömlekli ve tamamen sarılmış filaman resim matriksi içinde üst sargılı tüp

Tip 4: Üçüncü tipe benzer, fakat metal olmayan (tamamen kompozit) gömlekli ve tamamen sarılmış filaman resim matriksi içinde üst sargılı tüp

Her tip tankın mutlaka 5 yılda bir test edilmesi gerekmektedir. Tip-1 ve Tip-2 tanklar genellikle yerini yeni nesil, nispeten daha hafif ve kompozit malzeme ağırlıklı Tip 3 ve Tip-4 tanklarına bırakmışlardır. CNG tanklarındaki güvenlikle ilgili en önemli husus standartlarca belirlenen basınçlara dayanabilmesidir. İhale şartnamesinde basınçla ilgili hususlar belirtilmiştir. Ayrıca depolama kapasitesi de kullanım açısından önemli bir faktördür ve bu nedenle asgari 400 km. yol yapabilme gerekliliği de şartnamede yine doğru şekilde belirtilmiştir. İtiraza konu olan şartnamede sadece Tip-3 tanklarının (alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı) bulunması ve Tip-3’e göre avantajları bulunan yeni nesil Tip-4 tankların şartnamenin dışında tutulması tarafımca uygun görülmemektedir. Bu nedenle ilgili maddenin itiraza uygun olarak “hem alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı hem de kompozit gömlek üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden oluşan yakıt depolarının” bir teknik özellik olarak belirlenmesi kanaati tarafımca benimsenmiştir. Benzer itirazlar Tip-1 ve Tip-2 tanklar için olması durumunda, ağırlıları ve nispeten eski teknoloji olmaları nedeniyle gerekli basınç, dolum ve menzil şartlarını karşılasa bile teknik şartnamenin ilgili maddesine eklenmesi uygun olmayacaktır.

…”

Değerlendirmesi ile,

Metalurji Mühendisliği Bölümü tarafından verilen teknik görüş yazısında ise özetle;

“Yapılan incelemede gerek Tip 3 gerekse Tip 4’ün amaca uygun yakıt tüpleri olduğu tespit edilmiştir.

Şartnamede bir değişikliğe gidilip gidilmeyeceği hususu ihalenin bakım ve servis koşullarına bağlı olarak dikkate alınmalıdır;

Söz konusu tüplerin bakım ve servisi idare tarafından yapılacak ise;

Bu koşullarda idare test altyapısı ve yetişmiş elemanlarının alüminyum üzeri kompozit tüplere alışık olması nedeni ile şartnameyi sadece bu tüpleri kapsayacak şekildi tanımlaması son derece doğaldır. İdare, ilgili şartnamede yakıt tüplerinin marka ve menşeylerinin tanımlanmasını da isteyerek yakıt tüpleri konusunda hassasiyetini ve tedbirli yaklaşımını ortaya koymaktadır. İdare bakım onarım konusunda edinmiş olduğu tecrübeyi kullanmaya devam etmek istemesi ve bu nedenle halen servisteki otobüslerle uyumlu yakıt tüpünü tercih etmesi anlaşılır gerekçelere dayanmaktadır.

Söz konusu tüplerin bakım ve servisi otobüs ihalesini kazanacak firma tarafından yapılacak ise;

Bu durumda yukarıda verilen gerekçe geçerliliğini yitirmektedir. Bakımın ihaleyi kazanacak firma tarafından yapılması halinde teknik şartnamenin sadece Tip 3 tüpleri kapsayacak tarzda tanımlanması ihaleyle katılımı daraltıcı bir nitelik kazanmaktadır.

Sonuç olarak ihaleye konu otobüslerin satın alım sonrası servis ve bakımının idarece yürütülmesi durumunda şartname 8.14 üncü maddesinde bir değişikliğe gerek olmadığı ve idarece ihalenin sadece alüminyum üzeri kompozit tüplerle kısıtlanmasının haklı gerekçelere dayandığı, satınalma sonrası bakım ve servisin ihaleyi kazanan firma tarafından yapılması durumunda ise 8.14 üncü maddenin rekabet oluşumuna imkan vermek üzere “… alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden…” kısmının Tip 4 tüpleri de kapsayacak şekilde “… alüminyum üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden veya plastik üzeri kompozit malzeme ile kaplı malzemeden imal edilmiş tüplerden…” olarak değiştirilmesi uygun olacaktır.” değerlendirmesine,

Yer verildiği anlaşılmıştır.

Her iki teknik görüş içeriğinden, itirazen şikayete konu olan Tip 3 ve Tip 4 tüplerin amaca uygun yakıt tüpleri olduğunun belirtildiği, Makine Mühendisliği Bölümü tarafından hazırlanan teknik görüş yazısında ayrıca her tip tankın mutlaka 5 yılda bir test edilmesi gerektiğinin ifade edildiği, Metalurji Mühendisliği Bölümü tarafından hazırlanan teknik görüş yazısında ise, yalnızca Tip-3 tankların istenmesi hususunun rekabeti sınırlandıracağı belirtilmekle birlikte, tankların bakım ve onarım süreçlerine vurgu yapılarak, bakım ve onarımın idare tarafından yapılacak olması halinde mevcut düzenleme ile yalnızca Tip-3 tankların kabul edilerek aynı amaca uygun Tip-4 tankların şartname düzenlemesi ile uygun görülmemesinin yerinde olacağının belirtildiği anlaşılmaktadır.

İhale konusu işe ait idari şartnamenin 7.5.4 üncü maddesindeki düzenlemesi ve sözleşme tasarısının “ Garanti ve bakım, onarım ” başlıklı 16.7 nci maddesindeki düzenlemeler uyarınca,garanti süresinin yüklenici tarafından asgari 2 yıl olmak üzere belirleneceğinin ve garanti süresi boyunca alıma konu otobüslerin bakım ve onarımlarının yüklenici personeli tarafından yapılacağının belirtildiği ve garanti kapsam ve koşullarına ilişkin ayrıntılı açıklamaların yapıldığı görülmektedir.

Bu çerçevede, 2 yıldan az olmamak üzere yüklenici tarafından belirlenecek garanti süresi boyunca ilgili otobüslerin bakım ve onarımlarının yüklenici tarafından yapılacağı tespiti yapılmıştır. Alınan teknik görüşte otobüslerde bulunan CNGtanklarının mutlaka 5 yılda bir test edilmesi gerektiği ifade edilmekle birlikte, bu tespitin tanklarda 5 yıl boyunca hiç arıza meydana gelmeyeceği ve 5 yıl boyunca bakım ve onarımlarının yapılmayacağı anlamına gelmeyeceği açık olduğundan, garantiye ilişkin doküman düzenlemelerinin ilgili CNG tankları için de geçerli olduğu ve CNG tanklarına ilişkin bakım ve onarımın da yüklenici tarafından yapılacağı sonucuna ulaşılmaktadır.

Bununla birlikte, garanti süresinin bitimine ilişkin olarak yapılan değerlendirme çerçevesinde idare personelinin eğitimine ilişkin doküman düzenlemeleri irdelendiğinde de; teknik şartnamenin “ Eğitim, kullanma ve bakım ” başlıklı 12.6 ncı maddesindeki düzenleme ile sözleşme tasarısının “ Eğitim ” başlıklı 17 nci maddesindeki düzenlemelere yer verilmek suretiyle, yüklenici tarafından idare tarafından belirlenecek sayıda personele tüm masrafları yükleniciye ait olmak ve alıma konu otobüslerin bakım ve onarımlarını da kapsamak üzere, eğitim verileceğinin düzenlendiği; verilecek eğitimin yanı sıra garanti süresinin bitiminde idarenin talep etmesi halinde bakım ve onarım konusunda tecrübeli teknik elemanların da gerekli bakım ve onarımın yapılması amacıyla görevlendirileceğine ilişkin bir garanti sonrası bakım ve onarım şartının getirildiği ve anılan düzenlemeler ile idare tarafından belirlenecek yeter sayıda personelin alıma konu otobüslerin bakım ve onarımı için yüklenici tarafından eğitilmesi zorunluluğunun getirilerek, garanti süresinin bitiminde de idare personeli tarafından çözülemeyen bakım ve onarım sorunlarının ortaya çıkması halinde, karşılaşılan sorunları gidermek amacıyla yeterli niteliğe sahip personelin yüklenici tarafından görevlendirilmesine ilişkin koruyucu tedbirler getirilmiştir.

Tüm bu düzenlemeler ışığında; alım konusu otobüslerin bir parçası olan ve bakım ve onarıma ilişkin garanti hükümleri kapsamında bulunan CNG tanklarının garanti süresi boyunca bakım ve onarımlarının yüklenici tarafından yapılacağı, garanti süresi boyunca gerekli teknik birikim ve tecrübenin oluşması amacıyla idarece belirlenecek sayıda personele bakım ve onarıma ilişkin eğitimin yüklenici tarafından ücretsiz olarak verileceği ve garanti süresinin bitiminden sonra ortaya çıkabilecek arızaların bakım ve onarımlarının gerçekleştirilmesi amacıyla, söz konusu arızaların idare personeli, tarafından çözülemeyeceği haller düşünülerek, bakım ve onarımın yapılabilmesi amacıyla gerekli tecrübeye sahip teknik personelin yüklenici tarafından sağlanacağı anlaşılmaktadır.

Dolayısı ile, garanti süresinin bitimine kadar ilgili tankların bakım ve onarımı yüklenici tarafından yapılacağı gibi, garanti süresi boyunca gerekli teknik eğitimi alan idare personeli tarafından ortaya çıkan arızaların bakım ve onarımının yapılamaması halinde de yine ilgili bakım ve onarım yüklenicinin sorumluluğunda bulunacak ve görevlendireceği personel ile söz konusu arızaları giderme yükümlülüğünü taşıyacaktır. Bu itibarla, itirazen şikayete konu CNG tanklarının bakım ve onarımının yüklenici tarafından değil, idare tarafından yapılması zorunluluğunun bulunduğunu söylemek mümkün olmadığı gibi, idare tarafından bakım ve onarıma ilişkin olarak çözülemeyen arızaları tamiri yükümlülüğü de bizzat yüklenici de bulunmaktadır.

Kaldı ki, CNG tanklarına ilişkin bakım ve onarımın idare tarafından yapılması zorunluluğu bulunsa dahi 4734 sayılı Kanunun “ İhaleye katılımda yeterlik kuralları ” başlıklı 10 uncu maddesinde yer alan;

“İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:

…

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

1) İsteklinin, mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak faaliyette bulunduğunu ve teklif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu kanıtlayan belgeler,

…

3) İsteklinin üretim ve/veya imalat kapasitesine, araştırma-geliştirme faaliyetlerine ve kaliteyi sağlamasına yönelik belgeler,

4) İsteklinin organizasyon yapısına ve ihale konusu işi yerine getirmek için yeterli sayıda ve nitelikte personel çalıştırdığına veya çalıştıracağına ilişkin bilgi ve/veya belgeler,

5) İhale konusu hizmet veya yapım işlerinde isteklinin yönetici kadrosu ile işi yürütecek teknik personelinin eğitimi ve mesleki niteliklerini gösteren belgeler,

6) İhale konusu işin yerine getirilebilmesi için gerekli görülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler,

7) İstekliye doğrudan bağlı olsun veya olmasın, kalite kontrolden sorumlu olan ilgili teknik personel veya teknik kuruluşlara ilişkin belgeler,

8) İhale konusu işin ihale dokümanında belirtilen standartlara uygunluğunu gösteren, uluslar arası kurallara uygun şekilde akredite edilmiş kalite kontrol kuruluşları tarafından verilen sertifikalar,

9) İdarenin talebi halinde doğruluğu teyit edilmek üzere, tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları ve/veya fotoğrafları.

İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilir.

…”

Hükmü, Anılan Kanunun “ İhalenin karara bağlanması ve onaylanması ” Başlıklı 40 ıncı maddesinde yer alan;

“ 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir.

…”

Hükmü, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “ Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler ” başlıklı 26 ncı maddesinde yer alan;

“ (1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez.

(2) Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur.

(3) Belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılacak ihalede, yeterliği tespit edilenler arasından belli sayıda isteklinin davet edilmesinin öngörüldüğü durumlarda, ön yeterlik dokümanında; asgari yeterlik kriterleri ile beşten az olmamak üzere teklif vermeye davet edilecek aday sayısı ve sıralama kriterleri ile puanlama yöntemine yer verilir. Puanlama ve değerlendirme yüz tam puan üzerinden aşağıdaki esaslara göre yapılır:

a) Ekonomik ve mali yeterlik kriterlerine ilişkin puanların toplamı; asgari on, azami kırk puan olabilir.

b) Mesleki ve teknik yeterlik kriterlerine ilişkin puanların toplamı; asgari altmış, azami doksan puan olabilir.

c) Yeterlik kriterlerinden her birine en fazla yirmibeş puan verilebilir.

ç) Ön yeterlik kriterlerini sağlayan adaylardan listeye alınacakların belirlenmesinde adayların ekonomik ve mali yeterlikleri ile mesleki ve teknik yeterlikleri, ön yeterlik dokümanında belirtilen kriterlere göre puanlanmak suretiyle en yüksek puandan başlanarak liste oluşturulur. Puanların eşit olması nedeniyle listeye alınacak aday sayısının öngörülen sayıyı aşması halinde, eşit puana sahip adayların tamamı listeye alınarak teklif vermeye davet edilir.

d) Yeterliği belirlenen aday sayısının, beşten az olmaması kaydıyla, listeye alınarak teklif vermeye davet edilecek aday sayısından daha az olması durumunda, yeterliği tespit edilen tüm adaylar teklif vermeye davet edilir.

(4) Yeterliği tespit edilenler arasından belli sayıda isteklinin davet edildiği belli istekliler arasında ihale usulüyle gerçekleştirilen ihalenin iptal edilerek, aynı iş için yeniden belli istekliler arasında ihale usulü ile ihaleye çıkılması durumunda; yeterlikleri tespit edilenler arasından davet edilmesi öngörülecek aday sayısı, iptal edilen ihalede öngörülen sayıdan daha az olamaz.

…”

Hükmü ve Anılan Yönetmeliğin “ Fiyat dışı unsurlar ve bu unsurlara yönelik düzenleme ” başlıklı 60 ıncı maddesinde yer alan;

“(1) İhale konusu malın özelliği göz önünde bulundurularak işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi unsurlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir.

(2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde; fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belge ve/veya numune idari şartnamede açıkça belirtilir.

(3) Ekonomik ve mali yeterlik kriterleri ile iş deneyim belgesi fiyat dışı unsur olarak öngörülemez.

(4) Fiyat dışı unsurlar, bir marka veya model esas alınarak rekabeti sınırlayıcı şekilde belirlenemez.

(5) Fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemeyi yapan birim veya görevliler tarafından gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanır ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.”

Hükmü çerçevesinde; bakım ve onarım ve garantiye ilişkin olarak, idarece teknik şartnamenin 7.5.4 üncü, teknik şartnamenin “ Garanti şartları ” başlıklı 11 inci ve sözleşme tasarısının “ Garanti ve bakım, onarım ” başlıklı 16.7 nci maddelerinde yer verildiği üzere, alım konusu malların garanti, bakım ve onarımlarına ilişkin olarak gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmekle birlikte, bakım ve onarım kolaylığı, bakım ve onarımın idarece yapılacak olması veya idarece bu konuda tecrübe kazanılmış olması gibi gerekçelerle idarede mevcut diğer malzemeler ile aynı bakım ve onarım sürecine tabi olan malzemelerin alınmasının ihaleye katılımda bir yeterlik kriteri olarak belirlenmesinin, teknik görüş yazılarında ifade edildiği üzere, aynı amacı gören ve benzer nitelikte olan Tip-3 ve Tip-4 tanklardan yalnızca idarede mevcut bulunan tanklar ile aynı bakım ve onarım sürecine tabi olanların yeterli kabul edilerek, aynı amacı gören ancak bakım ve onarım konusunda idarede mevcut tanklardan ayrılan diğer tankların kabul edilmemesinin mümkün olmadığı ve tankların bakım ve onarımlarına ilişkin benzerliğe ilişkin düzenlemenin fiyat dışı unsur olarak yapılıp, bakım ve onarım açısından idarede mevcut tanklar ile aynı özelliğe sahip olan tanklar içeren otobüs teklif eden istekliler lehine ilgili avantajın fiyat dışı unsur olarak uygulanabileceği düşünülmektedir. Zira, ihale mevzuatımız ihale konusu işin yerine getirilmesi için zorunlu olmayan bakım ve onarım kolaylığı gibi hususların ihaleye katılımda bir yeterlik kriteri olarak belirlenmesine izin vermemekte ve anılan nitelikteki hususların fiyat dışı unsur olarak ihaleye katılım aşamasında dikkate alınmasını sağlamaktadır.

Bu itibarla, gerek garanti, bakım, onarım ve eğitime ilişkin doküman düzenlemeleri ile; garanti süresi boyunca gerekli bakım ve onarımın yüklenici tarafından yapılacağının, idarece belirlenen personele yüklenici tarafından ücretsiz olarak gerekli eğitimlerin verileceğinin ve garanti süresi sonunda ortaya çıkan arızaların bakım ve onarımında da idarece talep edilmesi halinde yüklenici tarafından gerekli tecrübeye sahip personelin görevlendirileceğinin belirtilerek, bakım ve onarım yapma zorunluluğunun yalnızca idarenin üzerinde bulunmadığının belirtilmiş olması ve gerekse bakım ve onarım kolaylığı gözetilerek yalnızca idarede mevcut CNG tüpleri ile aynı niteliğe sahip tüplerin yeterli kabul edilmesi suretiyle bakım ve onarım kolaylığının ihaleye katılımda bir yeterlik kriteri olarak kullanılması sonucunun ortaya çıkması; incelemeye esas olmak üzere alınan teknik görüşte Tip-3 ve Tip-4 tankların aynı amacı görmeye yeter nitelikte olduğu ve yalnızca Tip-3 tankların yeterli kabul edilmesinin rekabeti daralttığı hususları ile bir arada değerlendirildiğinde; teknik şartnamenin 8.14 üncü maddesinde otobüslerin yakıt depolarına ilişkin olarak yapılan düzenlemenin alım konusu malın niteliği zorunlu kılmadığı halde ihaleye katılımı daralttığı tespiti ışığında; ihalenin iptal edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak, başvuru sahibinin ihale dokümanına yönelik olarak “ ihalenin iptaline ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemiz ile Kurul çoğunluğunca verilen “ itirazen şikayet başvurusunun reddine ” ilişkin Karara katılmıyoruz.

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi