KİK Kararı: 2012/UH.III-479 (19 Ocak 2012)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/006
Gündem No : 60
Karar Tarihi : 19.01.2012
Karar No : 2012/UH.III-479
BAŞVURU SAHİBİ:
Mis Gıda Yem. Tem. Taah. Teks. Turz. San. Tic. Ltd. Şti. , TOPTANCILAR SİTESİ 8.SOKAK NO:36/B KAYSERİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sağlık Bakanlığı Aksaray Devlet Hastanesi, Zafer Mahallesı Nevsehır Caddesı 117 68100 AKSARAY

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/175991 İhale Kayıt Numaralı "2012 Yılı Malzemeli Yemek Pişirme Ve Dağıtım Sonrası Hizmetleri Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

18.01.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.H.[4642].(0257)./2012-8Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Aksaray Devlet HastanesiBaşhekimliği tarafından 02.12.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2012 Yılı Malzemeli Yemek Pişirme ve Dağıtım Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Mis Gıda Yem. Tem. Taah. Teks. Turz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 19.12.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 30.12.2011tarih ve 55278sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.12.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; söz konusu ihalenin 1.845.480,00 TL teklif bedeli ile Er-iş Gıda Güv. Tem. Eğ. Nak. İnş. Otom. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi tarafından ihaleye 1.959.690,00 TL teklif verildiği, idarece açıklanan yaklaşık maliyetin 2.363.490,00 TL olduğu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde yaklaşık maliyet hesabında öngörülebilecek azami kâr oranının % 20 olarak belirlendiği, söz konusu kâr oranının yaklaşık maliyetten düşülmesi sonrasında bulunan toplam tutarın altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği, dolayısıyla söz konusu ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasının mevzuata uygun olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde işin adının, “2012 yılı malzemeli yemek pişirme ve dağıtım sonrası hizmetleri alımı” işi olduğu belirtilmiş, “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddesinde tekliflerin birim fiyat üzerinden verileceği düzenlenmiştir.

Söz konusu ihaleye sekiz istekli tarafından teklif sunulduğu, bütün tekliflerin geçerli teklif olarak kabul edildiği ve herhangi bir isteklinin teklifinin aşırı düşük görülmediği, 06.12.2011 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin en düşük teklifi veren Er-iş Gıda Güv. Tem. Eğ. Nak. İnş. Otom. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespitine ilişkin olarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde; “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü yer almaktadır.

Yaklaşık maliyet hesap cetveli incelendiğinde; idarece, 2011 yılına ilişkin olarak gerçekleştirilmiş aynı veya benzer nitelikteki işteki birim fiyatlar ile başka idarelerin 2011 yılına ilişkin olarak gerçekleştirmiş oldukları ihalelere ait birim fiyatlar ve piyasada faaliyet gösteren firmalardan alınan fiyatlar esas alınarak yaklaşık maliyetin belirlendiği, yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin idarenin işleminin anılan Yönetmelik hükmüne uygun olduğu görülmüştür.

Anılan Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır…” hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmelik hükmü uyarınca, yaklaşık maliyet hesabında idarece en fazla % 20 oranında kâr öngörülebilecektir. İhale konusu işe ait yaklaşık maliyet hesap cetvelinden, yaklaşık maliyetin hesabında hangi oranda kâr öngörüldüğü anlaşılamamaktadır. Ancak anılan Yönetmelik maddesinde öngörülen azami kâr oranı üzerinden kârsız yaklaşık maliyet hesaplandığında, bu tutarın 1.969.575,00 TL olduğu anlaşılmıştır. İhale üzerinde bırakılan istekli Er-iş Gıda Güv. Tem. Eğ. Nak. İnş. Otom. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Çağrı Temizlik Medikal Güv. Hizm. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nin teklif bedelinin bu tutarın altında olduğu görülmüştür. Bu itibarla adı geçen isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli Er-iş Gıda Güv. Tem. Eğ. Nak. İnş. Otom. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Çağrı Temizlik Medikal Güv.Hizm. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “………….. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde yaklaşık maliyet hesabında öngörülebilecek azami kâr oranının %20 olarak belirlendiği, söz konusu kâr oranının yaklaşık maliyetten düşülmesi sonrasında bulunan toplam tutarın altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği, dolayısıyla söz konusu ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasının mevzuata uygun olmadığı” iddiasına yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihale; 2012 Yılı Malzemeli Yemek Pişirme ve Dağıtım Sonrası Hizmet Alım işi olup, idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 2.363.490,00 TL olarak belirlendiği, ihaleye 8 isteklinin teklif verdiği, idare tarafından teklifler aşırı düşük teklif olarak görülmeyerek ihalenin 1.854.480,00 TL en düşük teklif veren Er-İş Gıda Güv. Tem. Eğ. Nak. İnş. Otom. Tur. San.Tic Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere incelemeye konu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle “düzeltici işlem belirlenmesi” ne ilişkin karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi