KİK Kararı: 2012/UH.III-4474

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/070
Gündem No : 21
Karar Tarihi : 28.11.2012
Karar No : 2012/UH.III-4474
BAŞVURU SAHİBİ:
Mümine Can Yemek Üretim Gıda Hay. Nak. Taah. Tem. İnş. Pet. Ürün. Tic. Ve San. Ltd. Şti., ÖRNEK SANAYİ SİTESİ 2.SOKAK NO:21 SAMSUN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür Ve Spor Daire Başkanlığı, Ankara Yolu 7. Km. 0 71450 KIRIKKALE

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/132768 İhale Kayıt Numaralı "Yemek" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığıtarafından 02.11.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Yemek Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Mümine Can Yemek Üretim Gıda Hay. Nak. Taah. Tem. İnş. Pet. Ürün. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin 16.11.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 20.11.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.11.2012 tarih ve 38242 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.11.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/4307 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, teklifi kârsız yaklaşık maliyetin altında olan isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak ihalenin sonuçlandırılması gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında “ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak %20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü ile “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

Yapılan incelemede, ihale konusu işin Kırıkkale Üniversitesi bünyesindeki akademik ve idari personel ile öğrencilere 12 ay süreli “ Her Türlü Malzeme, Pişirme, Servis ve Servis Sonrası Temizlik Hizmetleri Dâhil Öğlen ve Akşam Yemeği Hizmeti Alımı” olduğu, söz konusu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet türü olmadığı,

İdarece hazırlanan yaklaşık maliyetin, [m1] piyasa fiyatları ile Kırıkkale Ticaret ve Sanayi Odası fiyatı esas alınarak kâr dâhil toplam 1.954.628,78 TL olarak belirlendiği, yaklaşık maliyet tespit tutanağında kâr oranı konusunda herhangi bir bilginin bulunmadığı, ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın teklif tutarı 1.487.217,55 TL olan Karanfil Yemek - Sarmaşık Bil. Yemek San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, teklif tutarı 1.601.618,90 TL olan Harput İaşe San. Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, başvuru sahibin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı teklife göre yüksek olduğu için uygun bulunmadığı tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, piyasa araştırması neticesinde tespit edilen yaklaşık maliyet içerisindeki kâr oranının tespit edilmesi mümkün olmamakla birlikte, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinde, idarece yaklaşık maliyet hesabında %20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârının ekleneceği hüküm altına alındığından, 1.954.628,78 TL olarak belirlenen toplam yaklaşık maliyetin 1,20 oranına bölünmesi sonucu, %20 kâr hariç tutarın asgari 1.628.857,32 TL olabileceği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Kurulu’nun istikrar kazanmış kararları gereğince teklif tutarları kârsız yaklaşık maliyetin altında olan Karanfil Yemek - Sarmaşık Bil. Yemek San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın ve Harput İaşe San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu, bununla birlikte eşit muamele ilkesi gereği aşırı düşük teklif sorgulamasının tüm istekiler için eşit koşullarda yapılması ve sunulan açıklamaların objektif kriterlere göre değerlendirilebilmesi için idare tarafından açıklama istenilecek “ örnek yemek menülerinin ve önemli maliyet bileşenleri ”nin açıkça belirlenerek anılan isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Karanfil Yemek-Sarmaşık Bil. Yemek San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın ve Harput İaşe San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

[m1]Bu bölümde idarece yaklaşık maliyet hesabında esas alınan hesaplama yöntemi/yöntemleri belirtilecektir (piyasa rayiçleri, bayındırlık birim fiyatları baz alınarak, vb.). Yaklaşık maliyet hesabında esas alınan yöntemin tespit edilememesi halinde bu durum belirtilecektir.

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle; “ teklifi kârsız yaklaşık maliyetin altında isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak ihalenin sonuçlandırılması gerektiği ,” şeklinde ifade edilen iddiası hakkında Kurulca, Karanfil Yemek-Sarmaşık Bil. Yemek San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Harput İaşe San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarına yönelik “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “ Yemek Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa fiyatları ile Kırıkkale Ticaret ve Sanayi Odası fiyatı esas alınarak, 326.861 öğün için 5,98 TL birim fiyat üzerinden % 20 kâr dahil olmak üzere toplam 1.954.628,78 TL olarak hesaplandığı;

Bahse konu ihalede 17 adet ihale dokümanının satın alındığı, 25.09.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 11 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, bir isteklinin teklifinin “ geçici teminat mektubunun geçerlilik süresi belirtilen süre şartını taşımadığı ” gerekçesi ile, bir isteklinin teklifinin “ Birim fiyat teklif mektubunda verilen teklif bedeli rakamla yazılmayıp, sadece yazı şeklinde yazılmış olduğu ” gerekçesi ile, bir isteklinin teklifinin de “ İş deneyim belgesi yetersiz, bilanço ve gelir tablosu üzerinden yapılan yeterlilik incelemeleri sonucunda mali yeterlilik kriterlerini sağlamadığı “ gerekçesi ile, değerlendirme dışı bırakılması sonrasında ihalede 8 geçerli teklifin kaldığı, bu teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Karanfil Yemek - Sarmaşık Bil. Yemek San. Tic. Ltd. Şti. Ilş Ortaklığı

1.487.217,55

Harput İaşe San. Tic. Ltd. Şti.

1.601.618,90

Mümine Can Yemek San. Tic. Ltd. Şti.

1.696.408,59

Muzaffer ALTINTAŞ

1.732.363,30

Takdir Inş. San Tic. Ltd. Şti.

1.918.674,07

Özata Gıda San. Tic. Ltd. Şti.

1.928.479,90

Fesleğen Tem. San. Tic. Ltd. Şti.

1.961.166,00

Avşaroğulları Yemek San. Tic. Ltd. Şti.

2.124.596.50

Şeklinde verildiği, başvuruya konu ihalede idarece, “ yaklaşık maliyetin piyasa araştırması ile tespit edildiği ve makul oranda kâr içerecek şekilde fiyat tekliflerinin alındığı, 2013 yılı yemek birim maliyetinin 2012 yılına kıyasla daha düşük olduğu, geçerli teklifler göz önünde bulundurularak aşırı düşük teklif sorgulamasını gerektirecek teklif bedeli/yaklaşık maliyet alt oranı bulunmadığından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına gerek duyulmadığı ” gerekçesine dayanılarak geçerli teklifler üzerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif açıklaması yapılmadan en düşük fiyat esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması yönünde idarece gerçekleştirilen işlemlerin mevzuata uygun olduğu düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi