KİK Kararı: 2012/UH.III-4180

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/065
Gündem No : 9
Karar Tarihi : 07.11.2012
Karar No : 2012/UH.III-4180
BAŞVURU SAHİBİ:
Arc Taahhüt İnş .Pet. Nak. Tur. Paz. San. Tic. Ltd. Şti., CEBRAİL MAH. PLEVNE CADA. NO : 6/1 KASTAMONU

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü (6. Bölge Müdürlüğü) , Aydınlıkevler Mah. Fırat Cad. No:2 38060 KAYSERİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/25063 İhale Kayıt Numaralı "Gökiniş,Çalış,Bor Okçukalesi, Kavakboğazı İle Diğer 6.Bölge Müdürlüğü Taş Ocaklarından Elekaltı Malzemesi, Asfalt Mıcırı Ve Temel Malzemesinin Ayrıca Dere Yataklarından Alttemel Malzemesinin Yol Boylarına,Plent Ve Bakımevlerine Nakli Ve Figüresi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğütarafından 06.04.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Gökiniş, Çalış, Bor Okçukalesi, Kavakboğazı ile Diğer 6.Bölge Müdürlüğü Taş Ocaklarından Elekaltı Malzemesi, Asfalt Mıcırı ve Temel Malzemesinin Ayrıca Dere Yataklarından Alttemel Malzemesinin Yol Boylarına, Plent ve Bakımevlerine Nakli ve Figüresi” ihalesine ilişkin olarak Arc Taahhüt İnş .Pet. Nak. Tur. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.nin 14.09.2012 tarih ve 31400 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.09.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3458 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; Karayolları 6. Bölge Müdürlüğü'nce ihalesi yapılmış olan “Gökiniş, Çalış, Bor Okçukalesi, Kavakboğazı İle Diğer 6. Bölge Müdürlüğü Taş Ocaklarından Elekaltı Malzemesi, Asfalt Mıcırı ve Temel Malzemesinin Ayrıca Dere Yataklarından Alttemel Malzemesinin Yol Boylarına, Plent ve Bakımevlerine Nakli ve Figüresi” işine ilişkin yapılan itirazen şikâyet başvuruları neticesinde, Kamu İhale Kurulu'nca düzeltici işlem belirlenmesi yönünde alınan karar 15.08.2012 tarihinde elektronik ortamda yayımlanmasına rağmen, arada geçen 25 günlük süreye rağmen idarece düzeltici işlem kararının uygulanmadığı, bunun üzerine firmaları tarafından idareye ihtarname gönderilmesini müteakip söz konusu ihalenin iptal edildiğine dair kararın kendilerine tebliğ edildiği, iptal kararında "şikayet ve itirazen şikayet başvuruları nedeniyle ihale sürecinin uzaması neticesinde, programlanan tarihlerde işe başlanılmasının mümkün olmadığı, söz konusu işin yıllara yaygın bir iş olmayıp ödeneğin tamamının 2012 yılına ait olduğu, bu iş bünyesinde asfalt sezonu içerisinde yapılacak yol üst yapı yenileme ve onarım programı çerçevesinde destek olarak çalıştırılacak araçları içerdiği, gelinen noktada ihale süreci yasal takvime göre devam ettiği takdirde işe başlama tarihinin yaklaşık 1 aylık süreyi bulacağı, bu tarihten sonraki mevsim koşullarının da asfalt yapımı için uygun olmaması, verimli ve uygun çalışma sürelerinin kaybı, genel iş programı ve akışı çerçevesinde teknik olarak değerlendirildiğinde işin yapılabilirliğinin kalmadığı gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği," ifadelerinin yer aldığı, oysa 15.08.2012 tarihinde Kamu İhale Kurulu kararı yayımlanmasına rağmen 22 gün (iptal kararının tarihi 06/09/2012) boyunca idarenin önünde herhangi bir engel olmamasına rağmen hiçbir işlem yapılmadan beklenilerek bu sürenin sonunda da ihalenin iptal edildiği, ancak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Ön ödeme” başlıklı 35 inci maddesinin dördüncü fıkrasında “Sözleşmelerin bitim tarihlerinde henüz bir kısım hizmet yerine getirilememiş veya zorunlu nedenlerle sözleşmenin uygulanmasına başlanılamamış ancak, ilgili idarece ek süre verilmiş ve bu süre ertesi mali yıla taşmış ise; yıl sonunda yüklenme artığı devredilir ve bu tutarlara ilişkin ödenekler hakkında akreditiflerle ilgili hükümler uygulanır. Devredilen yüklenme artığı karşılığı hizmet ek süre içinde yerine getirilerek kanıtlayıcı belgeleri verildiğinde, tutarı hizmetin yapıldığı yıl bütçesine gider kaydıyla ödenir” hükmünün yer aldığı, anılan ihaleye yönelik olarak idareye hiçbir itiraz olmasa dahi Kasım ayının ortasına kadar çalışmanın öngörüldüğü, idarece alınan iptal kararının yerinde olmadığı iddia edilmektedir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdarece gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, şikâyete konu ihalenin 06.04.2012 tarihinde gerçekleştirildiği, idarece 12.04.2012 tarihinde bir sınır değer hesaplandığı ve bu değerin altında teklif veren istekli olmadığı için aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadığı görülmüş, ihalenin idarece geçerli kabul edilen teklifler arasından en düşük teklifi veren Kara Ahmet İnş. Taah. Nak. Mad. ve Pet. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak İMS İletişim Montaj Elektronik Reklam İnşaat Turizm Gıda Petrol ve Petrol Ürünleri Hayvancılık Taşımacılık Tekstil Büro Makineleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin belirlendiği,

Ancak, ARC Taahhüt İnşaat Pet. Nak. Turz. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin İhalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasına ilişkin olarak yaptığı itirazen şikâyet başvurusu üzerine, 04.06.2012 tarihli ve 2012/UH.III-2388 sayılı Kurul kararının alındığı ve söz konusu karar ile “…yaklaşık maliyetin kar hariç tutarının altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilerek, sorgulamaya tabi tutulmaları…” yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği görülmüştür.

Kamu İhale Kurulunun anılan kararı gereğince, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyetin kar hariç tutarının altında teklif veren 7 istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına karar verildiği, söz konusu 7 istekliden 13.06.2012 tarihli yazılar ile “ tekliflerini oluşturan maliyet bileşenleri, işçilik, malzeme ve amortisman maliyet hesapları (yakıt sarfiyatı, tamir, bakım, onarım, işçilik, sigorta, vergi, yüklenici kârı ve her türlü gider ile sözleşme giderleri vs.)” hakkında aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği, açıklama sunan 4 istekliden sadece Emin Hububat İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin açıklamasının kabul edilerek ihalenin söz konusu istekli üzerinde bırakıldığı, bunun üzerine başvuru sahibi istekli tarafından ihale üzerinde bırakılan Emin Hububat İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulmuş olan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığına ilişkin 17.07.2012 tarih ve 252267 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikayet başvurusu üzerine, 08.08.2012 tarih ve 2012/UH.III-3173 sayılı Kurul kararı ile _“… Netice itibariyle, İhale üzerinde bırakılan Emin Hububat İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından,_başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.” yönünde düzeltici işlem kararının verildiği, ancak idarece düzeltici işlem kararı uygulanmayarakşikâyete konu ihalenin iptal edildiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanunun Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptalini düzenleyen 39 uncu maddesinde; “ İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü yer almaktadır.

Aynı maddenin gerekçesinde ise;“ Tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması veya yaklaşık maliyete göre çok yüksek olmamakla birlikte mevcut ödeneğin verilen teklifleri karşılayamaması, Kanunun temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi nedenlerle, ihale yetkilisinin onayından önceki herhangi bir aşamada ihale komisyonunun kararı üzerine idareye uluslar arası mevzuata paralel bir şekilde ihaleyi iptal etme yetkisi verilerek, buna ilişkin hükümler düzenlenmiştir.” ifadesine yer verilmiştir.

İhalenin iptali konusunda ihale komisyonunun ve ihale yetkilisinin takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, ihalenin iptali konusundaki idarenin takdir yetkisinin, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu da açıktır.

İnceleme konusu ihaleye ilişkin idarece alınan iptal kararında; "ihale kararına ve Kamu İhale Kuruluna yapılan itirazlar nedeniyle ihale sürecinin uzaması neticesinde, programlanan tarihlerde işe başlanılması mümkün olmamıştır. Söz konusu hizmet alımı işi, yıllara yaygın bir iş olmayıp ödeneğin tamamı 2012 yılına aittir. Bu iş bünyesinde, asfalt sezonu içerisinde yapılacak yol üst yapı yenileme ve onarım programı çerçevesinde destek olarak çalıştırılacak araçları içermektedir. Bu gün itibariyle gelinen noktada ihale süreci yasal takvime göre devam ettiği takdirde işe başlama tarihinin yaklaşık 1 aylık süreyi bulacak olup, bu tarihten sonraki mevsim koşullarının da asfalt yapımı için uygun olmaması, verimli ve uygun çalışma sürelerinin kaybı, genel iş programı ve akışı çerçevesinde teknik olarak değerlendirildiğinde işin yapılabilirliğinin kalmadığı gerekçesiyle bütün tekliflerin reddedilerek söz konusu ihale iptal edilmiştir." ifadelerinin yer aldığı tespiti üzerine, 26.09.2012 tarih ve 16806 sayılı ve 08.10.2012 tarih ve 3249 sayılı yazılar ile ihaleyi yapan idareden “1- İdarenizce alınan iptal kararında ihale konusu işin, asfalt sezonu içerisinde yapılacak yol üst yapı yenileme ve onarım programı çerçevesinde destek olarak çalıştırılacak araçları içerdiği ve bu tarihten sonraki mevsim koşullarının ise asfalt yapımı için uygun olmadığının belirtildiği dikkate alındığında, idarenizce söz konusu hizmet alımı ile destek olunacak asfalt yapımı işine yönelik olarak ihale gerçekleştirip gerçekleştirilmediği,

2- Şayet asfalt yapımı işi ihalesi yapılmış ise bu ihalenin durumu, iptal kararının alınıp alınmadığı veya asfalt yapımı işinin ne şekilde yapılacağı,” hususlarında bilgi istenilmiştir.

İdarece gönderilen 18.10.2012 tarih ve 32313 sayılı cevabi yazıda “1- Söz konusu 2012/25063 İKN’lı hizmet alımı işi; asfalt yapımı sezonu içerisinde yapılacak üst yapı yenileme ve onarım programı çerçevesinde destek olarak çalıştırılacak araçları içermektedir. Bu işe ait ihale süreci içerisinde aynı içerikli ihale yapılmamıştır.

2- Yol üst yapı yenileme, (sathi kaplama asfalt yapımı) ve onarım programı çerçevesinde çalışma mevsimi idaremizin sorumlu olduğu yol ağının bulunduğu coğrafyada iklim şartları asfalt yapımı için Haziran - Temmuz - Ağustos - Eylül ayları uygun olmaktadır. Hava sıcaklığının gece en az 15 °C gündüz 25°C sıcaklık aralığında olması teknik nedenlerden dolayı zorunludur.

3- Kurumumuzca asfalt sathi kaplama çalışmaları, aşağıda belirtildiği şekilde çalışma mevsimi içerisinde üç aşamada gerçekleştirilmektedir;

a) Taş ocaklarından agrega-mıcır malzemesinin uygun boyutlarda kırılması ve hazırlanmasıdır. (11 adet ihale yapılmıştır)

b) Hazırlanan bu malzemenin çalışma yapılacak iş mahalline en yakın ihzarat sahasına nakledilerek depolanmasıdır. (2 adet ihale yapılmıştır. Her iki ihale sonucuna da itiraz edilmesi nedeniyle işi yapım süresinin içerisinde yapılamayacağının anlaşılmasından dolayı iptal edilmiştir.)

c) Depolanan malzeme asfalt yapılacak sahaya (yollara) serilmesi ve sıkıştırılmasıdır. (2 adet ihale yapılmıştır.)

Yıllardır bu çalışmalar kurumumuzun iş makineleri ve personelince yapılmıştır. 2012 yılı itibariyle işin büyümesi ve personelimizin yetersizliği nedeniyle ihale yoluyla yaptırılması cihetine gidilmiştir. 2012/25063 İKN ihale konusu da yukarıda (b) maddesinde belirten kapsanma girmektedir. Ayrıca Kurumunuzca, aynı içerikli olan 2012/27415 İKN’lu ihalenin iptal edilmesi yerinde görülmüştür.

İptal edilen iş için; ARC Taah. Pet. Nak. Tur. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasının ihale kararına itiraz ettiği 26.04.2012 tarihinden sonra sathi asfalt kaplama ihalesi yapılmamış olup, yukarıda adı geçen diğer üst yapı yenileme ve onarım programı dahilindeki ihaleli işlerin içerisinde bulunan benzer iş kalemleri yardımı ile nakliye ihtiyaçları giderilmiştir.

Söz konusu 2012/25063 İKN’lı hizmet alımı işi; asfalt yapımı sezonu içerisinde yapılacak üst yapı yenileme ve onarım programı çerçevesinde destek olarak çalıştırılacak araçları içermektedir. İhale sürecinin uzaması dolayısıyla sathi kaplama yapım sezonunun sonuna yaklaşılması nedeniyle ihale iptal edilmiştir. İptal kararından sonra aynı içerikli her hangi bir ihale yapılmamıştır.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Asfalt mıcırı, temel, alttemel ve elekaltı malzemelerinin nakli ve figüresi işine ilişkin incelemeye konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 180 (yüzseksen) gündür.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İşin yapılma yeri, işyeri teslim ve işe başlama tarihi” başlıklı 10’uncu maddesinde “10.1. İşin yapılacağı yer/yerler: Karayolları 6.Bölge Müdürlüğü Dahili yolları

10.2. İşyerinin teslimine ilişkin esaslar ve işe başlama tarihi: Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 15 (onbeş) gün içinde işyeri teslimi yapılarak işe başlanır.” düzenlemesi yer almaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödeneklerin kullanılması” başlıklı 20’nci maddesinin (e) bendinde “Cari yılda kullanılmayan ödenekler yıl sonunda iptal edilir.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Ön ödeme” başlıklı 35’inci maddesinde “…Açılmış akreditiflere ilişkin kredi artıkları ertesi yıla devredilmekle birlikte ödenekleri iptal olunur. Devredilen kredi artıklarının karşılığı, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde Maliye Bakanı, diğer kamu idarelerinde ise üst yönetici tarafından idare bütçesinin ilgili tertibine ödenek kaydolunur.

Sözleşmelerin bitim tarihlerinde henüz bir kısım hizmet yerine getirilememiş veya zorunlu nedenlerle sözleşmenin uygulanmasına başlanılamamış ancak, ilgili idarece ek süre verilmiş ve bu süre ertesi malî yıla taşmış ise; yılsonunda yüklenme artığı devredilir ve bu tutarlara ilişkin ödenekler hakkında akreditiflerle ilgili hükümler uygulanır. Devredilen yüklenme artığı karşılığı hizmet ek süre içinde yerine getirilerek kanıtlayıcı belgeleri verildiğinde, tutarı hizmetin yapıldığı yıl bütçesine gider kaydıyla ödenir.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, anılan Kanun maddesinin gerekçesi; “Kural olarak ödemenin yapılabilmesi için işin yaptırılmış, mal veya hizmetin teslim alınmış olması gerekmektedir. Bu maddede, bu kuralın istisnası olarak hangi hallerde ön ödeme yapılabileceği düzenlenmiştir.” şeklinde belirtilmiştir.

İncelenen ihalede, ihale konusu işe henüz başlanılmamış olduğundan sözleşmenin bitim tarihinde bir kısım hizmetin yerine getirilmemesi gibi durumunun söz konusu olmadığı, ihaleye ilişkin yapılan başvurular neticesinde gelinen nokta itibari ile 2012 yılı içinde işin bitirilemeyeceği öngörülmekle birlikte sözleşme imzalanmadığından sözleşmenin uygulanmasına başlanılamaması gibi bir durumunun da bulunmadığı, ayrıca sayılan nedenlerden dolayı idarece ek süre verilmesi gibi bir durumun da söz konusu olmadığı dikkate alındığında, işin bütçesinin tamamının 2012 yılına ait olmasının işin bir kısmının sonraki yıl içerisinde yapılarak ödemenin gerçekleştirilebileceğinin anılan Kanun maddesi çerçevesinde mümkün olduğuna yönelik başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer yandan, incelemeye konu ihale hizmet alımı ihalesi olmakla beraber, ihale konusu işin konusunu asfalt mıcırı, temel, alttemel ve elekaltı gibi yol yapım işinde kullanılacak malzemelerinin yol boylarına, plent ve bakımevlerine nakli ve figüresi işi olduğundan, bu işin emanet veya ihale yoluyla idarece yapılacak yol yapım işi ile doğrudan ilgili olduğu, nitekim idarenin iptal gerekçesinde yer vermiş olduğu üzere ihale konusu işin asfalt sezonu içerisinde yapılacak yol üst yapı yenileme ve onarım programı çerçevesinde destek olarak çalıştırılacak araçları içerdiği, bu çerçevede işe başlama ve bitiş sürelerinin işin yapılacağı yerdeki havanın fen noktasından çalışmaya uygun günler içerisinde yer almasının önem arz ettiği anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu ihalenin 06.04.2012 tarihinde gerçekleştirildiği, işin süresinin 180 gün olduğu dikkate alındığında, ihale komisyonunca alınan ilk karar çerçevesinde işin 2012 yılı içinde ve çalışmaya uygun günler içerisinde gerçekleştirilmesinin imkân dahilinde olduğu, ancak söz konusu ihaleye ilişkin olarak iki kez şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, yapılan son başvuru neticesinde Kurulca 08.08.2012 tarih ve 2012/UH.III-3173 sayılı kararın 17.08.2012 tarihinde idareye tebliğ edildiği, bununla birlikte idarece Kuruma gönderilen 18.10.2012 tarih ve 32313 sayılı yazıda,“ … yukarıda adı geçen diğer üst yapı yenileme ve onarım programı dahilindeki ihaleli işlerin içerisinde bulunan benzer iş kalemleri yardımı ile nakliye ihtiyaçlarının giderildiği,” ifadesinin yer aldığı göz önüne alındığında, ihale konusu işin belli bir bölümünün başka imkanlar kullanılarak yerine getirildiğinin anlaşıldığı, bu nedenle işin süresi içinde yapılabilirliğinin kalmadığına yönelik idarenin iptal gerekçesinin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak idarece ihalenin iptaline yönelik gerekçelerin yerinde olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiaları yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin ihalenin iptaline ilişkin itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde, “ Karayolları 6. Bölge Müdürlüğü'nce ihalesi yapılmış olan “Gökiniş, Çalış, Bor Okçukalesi, Kavakboğazı İle Diğer 6. Bölge Müdürlüğü Taş Ocaklarından Elekaltı Malzemesi, Asfalt Mıcırı ve Temel Malzemesinin Ayrıca Dere Yataklarından Alttemel Malzemesinin Yol Boylarına, Plent ve Bakımevlerine Nakli ve Figüresi” işine ilişkin yapılan itirazen şikayet başvuruları neticesinde, Kamu İhale Kurulu'nca düzeltici işlem belirlenmesi yönünde alınan karar 15.08.2012 tarihinde elektronik ortamda yayımlanmasına rağmen, arada geçen 25 günlük süreye rağmen idarece düzeltici işlem kararının uygulanmadığı, bunun üzerine firmaları tarafından idareye ihtarname gönderilmesini müteakip söz konusu ihalenin iptal edildiğine dair kararın kendilerine tebliğ edildiği, iptal kararında "şikayet ve itirazen şikayet başvuruları nedeniyle ihale sürecinin uzaması neticesinde, programlanan tarihlerde işe başlanılmasının mümkün olmadığı, söz konusu işin yıllara yaygın bir iş olmayıp ödeneğin tamamının 2012 yılına ait olduğu, bu iş bünyesinde asfalt sezonu içerisinde yapılacak yol üst yapı yenileme ve onarım programı çerçevesinde destek olarak çalıştırılacak araçları içerdiği, gelinen noktada ihale süreci yasal takvime göre devam ettiği takdirde işe başlama tarihinin yaklaşık 1 aylık süreyi bulacağı, bu tarihten sonraki mevsim koşullarının da asfalt yapımı için uygun olmaması, verimli ve uygun çalışma sürelerinin kaybı, genel iş programı ve akışı çerçevesinde teknik olarak değerlendirildiğinde işin yapılabilirliğinin kalmadığı gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği," ifadelerinin yer aldığı, oysa 15.08.2012 tarihinde Kamu İhale Kurulu kararı yayımlanmasına rağmen 22 gün (iptal kararının tarihi 06/09/2012) boyunca idarenin önünde herhangi bir engel olmamasına rağmen hiçbir işlem yapılmadan beklenilerek bu sürenin sonunda da ihalenin iptal edildiği, ancak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Ön ödeme” başlıklı 35 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Sözleşmelerin bitim tarihlerinde henüz bir kısım hizmet yerine getirilememiş veya zorunlu nedenlerle sözleşmenin uygulanmasına başlanılamamış ancak, ilgili idarece ek süre verilmiş ve bu süre ertesi mali yıla taşmış ise; yıl sonunda yüklenme artığı devredilir ve bu tutarlara ilişkin ödenekler hakkında akreditiflerle ilgili hükümler uygulanır. Devredilen yüklenme artığı karşılığı hizmet ek süre içinde yerine getirilerek kanıtlayıcı belgeleri verildiğinde, tutarı hizmetin yapıldığı yıl bütçesine gider kaydıyla ödenir” hükmünün yer aldığı, anılan ihaleye yönelik olarak idareye hiçbir itiraz olmasa dahi Kasım ayının ortasına kadar çalışmanın öngörüldüğü, idarece alınan iptal kararının yerinde olmadığı ” şeklinde dile getirdiği iddiası hakkında Kurulca, iptal işleminin yerinde olduğuna ilişkin “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Şikâyete konu ihalede, idarece 12.04.2012 tarihinde bir sınır değer hesaplandığı ve bu değerin altında teklif veren istekli olmadığı için aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadığı, ihalenin idarece geçerli kabul edilen teklifler arasından en düşük teklifi veren Kara Ahmet İnş. Taah. Nak. Mad. ve Pet. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak İMS İletişim Montaj Elektronik Reklam İnşaat Turizm Gıda Petrol ve Petrol Ürünleri Hayvancılık Taşımacılık Tekstil Büro Makineleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin belirlendiği, ancak, ARC Taahhüt İnşaat Pet. Nak. Turz. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin, ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasına ilişkin olarak yaptığı itirazen şikayet başvurusu üzerine, 04.06.2012 tarihli ve 2012/UH.III-2388 sayılı Kurul kararının alındığı ve söz konusu karar ile “…yaklaşık maliyetin kar hariç tutarının altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilerek, sorgulamaya tabi tutulmaları…” yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Kurulunun anılan kararı sonrasında, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyetin kar hariç tutarının altında teklif veren 7 istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına karar verildiği, söz konusu isteklilerden, “ tekliflerini oluşturan maliyet bileşenleri, işçilik, malzeme ve amortisman maliyet hesapları (yakıt sarfiyatı, tamir, bakım, onarım, işçilik, sigorta, vergi, yüklenici kârı ve her türlü gider ile sözleşme giderleri vs.)” hakkında aşırı düşük teklif açıklaması yapılmasının istenildiği, açıklama sunan 4 istekliden sadece Emin Hububat İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin açıklamasının kabul edilerek, ihalenin söz konusu istekli üzerinde bırakıldığı, bunun üzerine başvuru sahibi istekli tarafından ihale üzerinde bırakılan Emin Hububat İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından, sunulmuş olan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığına ilişkin, itirazen şikâyet başvurusu üzerine, Kurulca alınan, 08.08.2012 tarih ve 2012/UH.III-3173 sayılı Kurul kararı ile _“… Netice itibariyle, İhale üzerinde bırakılan Emin Hububat İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından,_başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.” yönünde “ düzeltici işlem belirlenmesine ” niteliğinde kararının verilmesine rağmen, idarece düzeltici işlem kararı uygulanmayarak şikâyete konu ihalenin iptal edildiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanunun Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptalini düzenleyen 39 uncu maddesinde; “ İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü yer almaktadır.

Aynı maddenin gerekçesinde ise;“ Tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması veya yaklaşık maliyete göre çok yüksek olmamakla birlikte mevcut ödeneğin verilen teklifleri karşılayamaması, Kanunun temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi nedenlerle, ihale yetkilisinin onayından önceki herhangi bir aşamada ihale komisyonunun kararı üzerine idareye uluslararası mevzuata paralel bir şekilde ihaleyi iptal etme yetkisi verilerek, buna ilişkin hükümler düzenlenmiştir.” ifadesine yer verilmiştir.

İhalenin iptali konusunda, ihale komisyonunun ve ihale yetkilisinin takdir yetkisi bulunmakla birlikte, bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, ihalenin iptali konusundaki idarenin takdir yetkisinin, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu da açıktır.

İnceleme konusu ihaleye ilişkin idarece alınan iptal kararında; "ihale kararına ve Kamu İhale Kuruluna yapılan itirazlar nedeniyle ihale sürecinin uzaması neticesinde, programlanan tarihlerde işe başlanılması mümkün olmamıştır.Söz konusu hizmet alımı işi, yıllara yaygın bir iş olmayıp ödeneğin tamamı 2012 yılına aittir. Bu iş bünyesinde, asfalt sezonu içerisinde yapılacak yol üst yapı yenileme ve onarım programı çerçevesinde destek olarak çalıştırılacak araçları içermektedir. Bu gün itibariyle gelinen noktada ihale süreci yasal takvime göre devam ettiği takdirde işe başlama tarihinin yaklaşık 1 aylık süreyi bulacak olup, bu tarihten sonraki mevsim koşullarının da asfalt yapımı için uygun olmaması, verimli ve uygun çalışma sürelerinin kaybı, genel iş programı ve akışı çerçevesinde teknik olarak değerlendirildiğinde işin yapılabilirliğinin kalmadığı gerekçesiyle bütün tekliflerin reddedilerek söz konusu ihale iptal edilmiştir." şeklinde gerekçenin yer aldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 5. maddesinin 5. fıkrasında; ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, idare tarafından idari şartnamenin 46.5 maddesinde; ihale konusu işin tamamının 2012 yılı ödeneğinden karşılanacağı belirtilmiştir.

Asfalt mıcırı, temel, alttemel ve elekaltı malzemelerinin nakli ve figüresi işine ilişkin, incelemeye konu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “ İşin süresi ” başlıklı 9’uncu maddesinde;“İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 180 (yüzseksen) gündür.” düzenlemesi ile,

Anılan Şartname’nin “ İşin yapılma yeri, işyeri teslim ve işe başlama tarihi ” başlıklı 10’uncu maddesinde “10.1. İşin yapılacağı yer/yerler: Karayolları 6.Bölge Müdürlüğü Dahili yolları

10.2. İşyerinin teslimine ilişkin esaslar ve işe başlama tarihi: Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 15 (onbeş) gün içinde işyeri teslimi yapılarak işe başlanır.” düzenlemesi,

Yer almaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “ Ön ödeme ” başlıklı 35. maddesinin dördüncü fıkrasında; “Sözleşmelerin bitim tarihlerinde henüz bir kısım hizmet yerine getirilememiş veya zorunlu nedenlerle sözleşmenin uygulanmasına başlanılamamış ancak, ilgili idarece ek süre verilmiş ve bu süre ertesi malî yıla taşmış ise; yılsonunda yüklenme artığı devredilir ve bu tutarlara ilişkin ödenekler hakkında akreditiflerle ilgili hükümler uygulanır. Devredilen yüklenme artığı karşılığı hizmet ek süre içinde yerine getirilerek kanıtlayıcı belgeleri verildiğinde, tutarı hizmetin yapıldığı yıl bütçesine gider kaydıyla ödenir.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, anılan Kanun maddesinin gerekçesi; “Kural olarak ödemenin yapılabilmesi için işin yaptırılmış, mal veya hizmetin teslim alınmış olması gerekmektedir. Bu maddede, bu kuralın istisnası olarak hangi hallerde ön ödeme yapılabileceği düzenlenmiştir.” şeklinde belirtilmiştir.

İncelenen ihalede, başvuru sahibi ile bir başka istekli tarafından, Kamu İhale Mevzuatında öngörülen idareye şikâyet ve Kuruma itirazen şikâyet haklarının kullanılması nedeniyle, sözleşmenin idarece öngörülen sürede imzalanamamış olduğu, dolayısıyla sözleşmenin uygulanmasına henüz başlanılamadığı ortadadır. Bununla birlikte, 2012 yılı tamamlanmadan önce ihale konusu işe ilişkin olarak sözleşmenin imzalanması durumunda, işe başlama tarihinin sözleşme gereği havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı günlere denk geleceği de açıktır. Dolayısıyla, incelenen ihaleye konu olan işin ödeneğinin gelecek yıla devretmesi bakımından, 5018 sayılı Kanunun bahsi geçen maddesinde belirtilen “ zorunlu neden ” koşulunun gerçekleştiği anlaşılmaktadır.

Diğer yandan, söz konusu madde metninde, yıl sonunda yüklenme artığının devredilmesi için ayrıca, “ ilgili idarece ek süre verilmesi ve bu sürenin ertesi mali yıla taşması ” koşulu getirilmiş olmakla beraber, incelenen ihalede, ihale dokümanında, ihale konusu işin başlangıç tarihi olarak, kesin bir tarihin belirtilmemiş olduğu ve “ sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 15 (Onbeş) gün içinde ” işe başlanılacağının belirtildiği dikkate alındığında, idarece yapılan söz konusu düzenleme gereği, işin tamamlanabilmesi için ek süre verilmesi işlemine gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bunların dışında, ilgili mevzuatta yılsonunda, yüklenme artığının devredilmesi için idarenin iptal kararında gerekçe olarak belirtilen, yılı içerisinde yükleniciye çalışma yaptırılmış olması gibi bir koşulun söz konusu olmadığı belirlenmiştir.

Söz konusu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, 5018 sayılı Kanunun aktarılan 35. maddesinin dördüncü fıkrasında, yüklenme artığının devredilmesi için öngörülen koşulların, incelenen ihale özelinde gerçekleşmiş olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan; ihale konusu işin süresi 180 gün olduğundan normal koşullarda, işin 2012 yılında tamamlanmasının mümkün olmadığı, dolayısıyla ödeneğe ilişkin olası bir sorunun bu durumda da mevcut olduğu, buna rağmen idare tarafından bu aşamada ihalenin iptaline ilişkin bir karar alınmadığı, diğer yandan, hizmet alımı ihalesi olarak ihaleye çıkılan incelemeye konu ihalenin, emanet veya ihale yoluyla idarece yapılacak yol yapım işi ile doğrudan ilgili olmasına rağmen, idarenin iptal gerekçesinde yer vermiş olduğu “ ihale konusu işin asfalt sezonu içerisinde yapılacak yol üst yapı yenileme ve onarım programı çerçevesinde destek olarak çalıştırılacak araçları içerdiği, bu çerçevede işe başlama ve bitiş sürelerinin işin yapılacağı yerdeki havanın fen noktasından çalışmaya uygun günler içerisinde yer almasının önem arz ettiği ” gerekçesinin, mevzuat uyarınca önceden planlanması gerektiği düşüncesiyle yerinde olmadığı, bu koşulun benzer her ihalede ortaya çıkabileceği, böyle bir durumun ortaya çıkması ile her ihalenin iptal edilmediği hususları ile, idarenin iradesinin, ihale üzerinde bırakılan istekli ile sözleşme imzalamak olduğu hususları dikkate alındığında, Kamu İhale Kurulu tarafından alınan 2012/UH.III-3173 sayılı kararı sonucunda, ihalenin bir başka istekli üzerinde bırakılması söz konusu iken, işin ödeneğinin tamamının 2012 yılına ait olması gerekçe gösterilerek, idarece ihalenin iptal edilmesi işleminin eşitlik ilkesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, Kamu İhale Kurulunca alınmış olan 2012/UH.III-3173 sayılı kararın, gereklerinin yerine getirilmesi gerekirken, ilgili mali mevzuattan kaynaklanan herhangi bir hukuki engel bulunmaksızın, idare tarafından ihalenin iptal edilmesi işleminde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalenin iptal işleminin yerinde olmadığı, bu nedenle söz konusu ihale hakkında iptalin iptaline ilişkin “ düzeltici işlem belirlenmesi ” kararı verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, bu hususa ilişkin Kurulca verilen “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi