SoorglaÜcretsiz Dene

KİK Kararı: 2012/UH.III-4040

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene

Karar Bilgileri

Mahkeme

Kamu İhale Kurumu Kararı

Karar No

2012/UH.III-4040

Karar Tarihi

22 Ekim 2012

İhale

2012/92294 İhale Kayıt Numaralı "Zonguldak Merk ... ıtımı Ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi" İhalesi


KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/062
Gündem No : 26
Karar Tarihi : 22.10.2012
Karar No : 2012/UH.III-4040
BAŞVURU SAHİBİ:
Özkeskin Gıda Tar. Ürn. Güb. Hayv. Tıb. Malz. Tem. Mad. Ve Tem. İşl. Hizm. Taah. Tic. Ltd. Şti., MİTHATPAŞA MAHALLESİ BÜLENT ECEVİT CADDESİ NO:78 ZONGULDAK

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Milli Eğitim Bakanlığı Zonguldak İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Mithatpasa Mah. Gazipasa Cad. Valilik Binasi Kat 3 67100 ZONGULDAK

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/92294 İhale Kayıt Numaralı "Zonguldak Merkez Ve İlçelerinde Ki Taşıma Kapsamında Bulunan Öğrencilere Öğle Yemeği Olarak Malzeme Dahil Sıcak Öğle Yemeği Dağıtımı Ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Zonguldak İl Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 16.08.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Zonguldak Merkez ve İlçelerindeki Taşıma Kapsamında Bulunan Öğrencilere Öğle Yemeği Olarak Malzeme Dahil Sıcak Öğle Yemeği Dağıtımı ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Özkeskin Gıda Tar. Ürn. Güb. Hayv. Tıb. Malz. Tem. Mad. Ve Tem. İşl. Hizm. Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin 07.09.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.09.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 26.09.2012 tarih ve 32450 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.09.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3573 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

  1. Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu ve ihale üzerinde kalan iş ortaklığının teklifinin aşırı düşük olduğu sıcak yemek alımının bu istekli tarafından sunulan birim fiyatlar ile açıklanamayacağı,

  2. Kuru gıda alımı yerine sıcak yemek alımı yapılmasının maliyeti artırdığı ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatı ile teknik şartnamede belirtilen yemek gramajlarının maliyetinin karşılanmasının mümkün olmadığı,

3)İdarece yaklaşık maliyetin doğru olarak hesaplanmadığı,

4)İhale üzerinde kalan iş ortaklığı tarafından sunulan kapasite raporunun sıcak yemek üretimi ve kuru gıda dağıtımı toplamına eşit olduğu, anılan nedenle kuru gıda dağıtımına ilişkin kısmın, toplam miktardan indirilerek değerlendirme yapılması gerektiği

5)İhale üzerinde kalan iş ortaklığının iş deneyim belgesinin benzer iş kapsamına uygun olmadığı,

6)İhale üzerinde kalan iş ortaklığı tarafından sunulan Kalite Yönetim Sistemi belgesinin mevzuatta ve idari şartnamede öngörülen yeterlik kriterlerini karşılamadığı,

7)Ortaklığın son durumunu gösterir ticaret sicili gazetesinin ihale üzerinde kalan iş ortaklığı tarafından teklif dosyasında sunulmadığı,

8)İhale üzerinde kalan iş ortaklığının iş hacmini gösterir belgelerinin ve bilanço oranlarının yetersiz olduğu ve EKAP’ta yer alan bilanço ve gelir tablolarındaki rakamlarla uyumsuz olduğu,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

  1. Başvuru sahibinin 1 ve 2’nci iddialarına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer verdiği 1 ve 2’nci iddiaları içerik olarak aynı olduğundan birlikte değerlendirme yapılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

Şikayete konu ihalede yaklaşık maliyetin; Milli Eğitim Bakanlığı tarafından sıcak öğün yemekler için belirlenen birim fiyatlar esas alınarak hesaplanmak suretiyle toplam 5.429.000,00 TL olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 38 inci maddesinde tekliflerin Kanun’un 37’inci maddesine göre değerlendirilmesinin ardından, tespit edilen yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olduğu belirlenen teklifler reddedilmeden önce, idarece belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği ve istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda ihalenin karara bağlanacağı hükme bağlanmıştır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi gereğince yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacağı açık olup, istikrar kazanmış Kurul karalarına göre personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında öngörülen yüklenici kâr marjının üst sınırı olan % 20 oranı indirgenerek ulaşılacak değerin altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak belirlenip sorgulanması gerektiği açıktır.

Söz konusu ihalede, yaklaşık maliyet tutarı olan 5.429.000,00 TL’nin ilgili mevzuat hükmü uyarınca % 20 kâr içerdiğinden hareketle, kârsız yaklaşık maliyet tutarının 4.524.166,67 TL’ye tekabül ettiği hesaplanmıştır.

Şikâyete konu ihaleye sunulan tekliflere bakıldığında, M.A.K. Gıda Tem. Teks. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif belgeleri sunulmadığından bu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

Kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren Egeli Sos. Hiz. Tur. İnş. Ltd. Şti. - Doyuran Tur. Ltd. Şti. - Gördes Yem. Fab. iş ortaklığının güncellenmiş toplam cirosunun teklif bedelinin yüzde 25’ini karşılamaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüş; bu sebeple karsız yaklaşık maliyetin altında geçerli teklif kalmadığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmamasında mevzuata aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

İhale üzerinde kalan iş ortaklığı Veysel Müt. Nak. Yem. İnş. Ltd. Şti. - Buğrahan Müt. İnş. Yem. Tem. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından ihaleye 2,04 TL birim fiyat üzerinden toplam 4.539.000,00 TL teklif verildiği, bu tutarın kârsız yaklaşık maliyet tutarının üzerinde olduğu ve teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmış olup, sonuç olarak başvuruya konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulamasını gerektirecek bir durum olmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin bu iddiaları yerinde görülmemiştir.

2 ) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde;

_“2.1._İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Zonguldak Merkez ve İlçelerinde ki taşıma kapsamında bulunan öğrencilere öğle yemeği olarak malzeme dahil sıcak öğle yemeği dağıtımı ve sonrası hizmetleri alımı işi

b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler….” hükmü,

Anılan Kanunu’nun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “ Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü,

Anılan Yönetmeliğin“Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

izleyen günden itibaren başlar.” hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 2’nci maddesinde “(1) İhale yetkilisince ihale onayının verildiği tarihten itibaren; sözleşmenin taraflarca imzalanıp notere onaylattırılması ve tescili ile noter onayı ve tescili gerekmeyen hallerde ise taraflarca sözleşmenin imzalanmasına kadar geçen süreçteki idari işlem ve eylemlere karşı aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından yapılacak başvuruların öncelikle idareye yapılması gerekmektedir.” açıklaması,

Anılan Tebliğin “Şikayet başvuru süresi”başlıklı 4’üncü maddesinde “…

(2) Süreler;

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

izleyen günden itibaren başlar.” açıklaması,

Anılan Tebliğin “Kurul tarafından verilecek kararlar”başlıklı 15’inci maddesinde “(1) İtirazen şikayet başvuruları üzerine Kurul tarafından gerekçeli olarak;

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde ihalenin iptalini veya düzeltici işlem belirlenmesini gerektirecek hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,

karar verilir.” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat uyarınca, idarenin işlem ve eylemelerine karşı yapılacak şikâyet başvurularının, farkına varıldığı veya farkına varılması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren süresi içerisinde idareye yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin şikâyet konusunun farkına ihale günü olan 16.08.2012 tarihinde vardığı dikkate alındığında itirazen şikâyet dilekçesine konu ettiği hususa ilişkin sürenin yaklaşık maliyetin açıklandığı tarihte başladığı, şikâyetçinin 4734 sayılı Kanun ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin yukarda belirtilen hükümleri gereği şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı 16.08.2012 tarihini izleyen on gün içinde şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 07.09.2012 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla; 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun yaklaşık maliyetin hesabına ilişkin kısmının süre yönünden reddi gerekmektedir.

3 ) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “ İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

3) İsteklinin üretim ve/veya imalat kapasitesine, araştırma-geliştirme faaliyetlerine ve kaliteyi sağlamasına yönelik belgeler…” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler ve kapasite raporu” başlıklı 41’inci maddesinde

(5) İdare, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede işin niteliğini göz önünde bulundurarak kapasite raporu ile ilgili düzenleme yapabilir. Sunulacak kapasite raporunun ihale veya son başvuru tarihi itibarıyla geçerli olması zorunludur.

(6) İş ortaklığında kapasite raporuna ilişkin yeterlik kriteri ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından sağlanabilir. Ancak, idareler, idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde iş ortaklıklarındaki ortaklardan her birinin, kapasite raporuna ilişkin olarak iş ortaklığındaki hissesi oranında yeterliği sağlamaları gerektiğine yönelik düzenleme yapabilirler. Konsorsiyumlarda, kapasite raporunun, her bir ortağın kendi kısmı için istenilen asgari yeterlik kriterini sağlaması zorunludur.

(7) Aday veya istekli adına düzenlenmiş, farklı tesislere ait birden fazla kapasite raporunun sunulması halinde, kapasite tutarları toplanmak suretiyle yeterlik kriterinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kapasite raporu” başlıklı 73’üncü maddesinde “73.1. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 41 inci maddesinde, idareler tarafından alımın niteliği göz önünde bulundurulmak suretiyle “mesleki ve teknik yeterlik kriteri” olarak kapasite raporuyla ilgili düzenleme yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede, yüklenicinin mutfağında veya tesisinde yemek üretiminin gerçekleştirilmesinin öngörüldüğü yemek hizmeti alımı ihalelerinde kapasite raporuna ilişkin olarak idari şartnamede istenebilecek günlük üretim miktarı, idarenin günlük yemek ihtiyacını aşmayacak şekilde belirlenecektir. İdarenin kendi mutfağında yemek üretiminin gerçekleştirileceği yemek hizmeti alımı ihalelerinde ise idarece öngörülecek kapasite raporuna ilişkin günlük üretim miktarı, idarenin günlük yemek ihtiyacının yarısını (1/2) geçmeyecektir. İhale dokümanında, üretim miktarı belirtilmeden aday veya isteklilerce kapasite raporu sunulacağına yönelik bir düzenleme yapılmayacaktır.

73.2. İdareler tarafından idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde iş ortaklıklarındaki ortaklardan her birinin, kapasite raporuna ilişkin olarak iş ortaklığındaki hissesi oranında yeterliği sağlamaları gerektiğine yönelik düzenleme yapılmamış olması durumunda, yüklenicinin iş ortaklığı olması halinde kapasite raporuna ilişkin yeterlik kriteri ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından sağlanabilir…

73.4. (Ek:27841 / 1 md.) Aday veya istekli tarafından sunulan kapasite raporunun, adayın veya isteklinin kayıtlı olduğu ticaret ve/veya sanayi odası ya da esnaf ve sanatkârlar odası tarafından mevzuatına uygun olarak düzenlenmesi ve ihale veya son başvuru tarihinde geçerli olması zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.

İdarî şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gerekli belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde;

“7.5.2. 8000 Ögün/Günlük kapasite raporu sunulacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik şartnamenin “J. İşin Yürütülmesi ve Makine, Teçhizat ve Diğer Ekipmana Ait Bilgiler” başlıklı bölümünde;

“…

4- İhale konusu iş Zonguldak İl Milli Eğitim Müdürlüğünün yemek hazırlayabileceği her hangi bir yer veya fabrika olmadığından firma yemeği kendi yemek fabrikasında üretecektir.

Yemek fabrikası bulunmayan istekliler ihale uhdelerinde kalması halinde ihale şartlarına göre faaliyet gösteren aynı şartları taşımaları kaydıyla herhangi bir veya birkaç yemek fabrikası ile noter sözleşmesi yapacaklardır. İstekliler Kendi açacakları veya Sözleşme yapılan işletme, fabrika veya tesisler için ihalede sayılan kriterlere göre 1. Gıda Üretim Belgesi veya İşletme Kayıt Belgesi 2. Kapasite Raporu, 3. Kalite Yönetim Sistem Belgesi(ISO -9001-2008) 4. Sözleşme belgelerinin sözleşme aşamasında sunulması gerekmektedir.

5- İhale üstünde kalan firmadan Yemek fabrikasına ait yukarıda istenen belgelerin tümü sözleşme aşamasında istenecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereği idarece, yeterlik kriteri olarak isteklinin üretim kapasitesine ilişkin belgelerin istenebileceği, istekliler tarafından sunulacak kapasite raporunun ihale veya son başvuru tarihi itibarıyla geçerli olması gerektiği, ihaleye ortak girişim olarak teklif verenlerin, kapasiteye ilişkin şartları birlikte sağlayabileceği görülmüştür.

Başvuruya konu ihalede ihale üzerinde kalan iş ortaklığı tarafından TOBB Adana Sanayi Odasınca düzenlenmiş iki adet kapasite raporu sunulduğu görülmüştür. Söz konusu belgeler incelendiğinde, 01.04.2011 tarihli ve 2011/099 sayılı Veysel Müt. Nak. Yem. İnş. Ltd. Şti adına düzenlenmiş kapasite raporunun 04.04.2014 tarihine kadar geçerli olduğu ve 1.368.750 adet/yıl (günlük 3750 adet) tabldot üretim kapasitesini gösterdiği, 15.06.2010 tarihli ve 2010/193 sayılı Buğrahan Müt. İnş. Yem. Tem. Ltd. Şti. adına düzenlenmiş kapasite raporunun ise 17.06.2013 tarihine kadar geçerli olduğu ve 2.190.000 adet/yıl (günlük 6000 adet) tabldot üretim kapasitesini gösterdiği anlaşılmıştır. Her iki raporda da üretim konusunun “hazır yemek üretimi” olarak yazıldığı, adı geçen işletmelerin yıllık mamul üretim kapasitesini gösterdiği, anılan raporların sadece yemek üretimi kapasitesini tevsik ettiği, kısmi olarak dahi kuru gıda dağıtımına ilişkin herhangi bir ibareye yer verilmediği görülmüştür.

Diğer yandan ihaleye iş ortaklığı olarak teklif veren firmaların toplam kapasitelerinin günlük 9750 adet tabldot(öğün) üretimi olduğu ve idari şartnamede aranılan günlük 8000 öğün kapasitesinin üzerinde olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, ihale üzerinde kalan iş ortaklığı tarafından sunulan kapasite raporlarının geçerli ve yeterli olduğu, idarece tesis edilen işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

4 ) Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “…(2) İş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayanişlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin“İş deneyimini gösteren belgeler ve benzer işe ilişkin hususlar” başlıklı 72’nci maddesinde _“72.1._Yaklaşık maliyeti, 4734 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yer alan ve hizmet alımları için öngörülen üst limit tutarının altında kalan ihalelerde iş deneyimini gösteren belgelerin istenilmesi idarelerin takdirindedir...” açıklaması yer almaktadır.

İdari şartname’nin 7.6.’ncı maddesinde “İsteklinin yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri,

sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 25'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70?ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10?unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30?undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere sunulan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belgenin sunulması zorunludur.” düzenlemesi,

İdarî şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gerekli belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7 inci maddesinde; “7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Kamu veya Özel kuruluşlarda gerçekleştirilen malzeme dahil sıcak öğle yemeği dağıtımı ve sonrası hizmetleri benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari şartnamede, iş deneyim belgesi tutarının teklif bedelinin yüzde 25’inden az olmamak üzere, benzer iş olarak belirlenen kamu veya özel kuruluşlarda gerçekleştirilen malzeme dahil sıcak öğle yemeği dağıtımı ve sonrası hizmetlerine ilişkin olması gerektiği düzenlenmiştir.

İhale üzerinde kalan iş ortaklığı tarafından iki adet iş deneyim belgesi sunulduğu görülmüştür. Veysel Müt. Nak. Yem. İnş. Ltd. Şti.(Pilot Ortak) tarafından sunulan iş bitirme belgesinin 12.05.2011 tarihli olduğu, Gaziantep 25 Aralık Devlet Hastanesi tarafından düzenlendiği, anılan belgede yer alan 1.807.100,00 TL olan ilk sözleşme bedelinin, 1.702.166,60 TL tutarındaki (ilk sözleşme bedelinin yaklaşık %94,2’si oranındaki) kısmının gerçekleştirildiği, Buğrahan Müt. İnş. Yem. Tem. Ltd. Şti.(Özel Ortak) tarafından sunulan iş bitirme belgesinin 05.01.2012 tarihli olduğu, Gaziantep 25 Aralık Devlet Hastanesi tarafından düzenlendiği, anılan belgede yer alan 1.786.000,00 TL olan ilk sözleşme bedelinin, 1.606.759,20 TL tutarındaki (ilk sözleşme bedelinin yaklaşık %90’ı oranındaki) kısmının gerçekleştirildiği, KDV hariç belge tutarının 1.487.740,00 TL olduğu görülmüştür.

İhale üzerinde kalan iş ortaklığının sunmuş olduğu iş deneyim belgelerine konu ihalelerin, ihale dokümanları incelendiğinde; Veysel Müt. Nak. Yem. İnş. Ltd. Şti. tarafından sunulan iş deneyim belgesine dayanak teşkil eden 2009/119707 IKN’li ihalede, ihale konusu işin, “normal yemek, normal kahvaltı, diyet yemek, diyet kahvaltı ve ara öğün” kalemlerinden oluştuğu, anılan ihale ilanının ekinde ;

“…

Sıra No.

Cinsi.

Miktarı.

Birimi.

1

Normal Yemek

340.000

Öğün

2

Normal Kahvaltı

110.500

Öğün

3

Diyet Yemek

60.000

Öğün

4

Diyet Kahvaltı

35.000

Öğün

5

Ara öğün

55.000

Öğün

…” düzenlemesinin yer aldığı,

Buğrahan Müt. İnş. Yem. Tem. Ltd. Şti. tarafından sunulan iş deneyim belgesine dayanak teşkil eden 2010/540623 IKN’li ihalede, ihale konusu işin, “normal yemek, normal kahvaltı, diyet yemek, diyet kahvaltı ve ara öğün” kalemlerinden oluştuğu, anılan ihalenin idari şartnamesi ekinde …

“…

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

NORMAL YEMEK

ADET

340000,00

2

NORMAL KAHVALTI

ADET

115000,00

3

DİYET YEMEK

ADET

90000,00

4

ARA ÖĞÜN

ADET

45000,00

5

DİYET KAHVALTI

ADET

45000,00

…”

düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

Başvuruya konu ihalede benzer iş olarak “malzeme dâhil sıcak öğle yemeği dağıtımı ve sonrası hizmetleri” düzenlenmiş olup, iş deneyim belgelerinin dayanağını oluşturan ihalelerde ise işin konusunu, sıcak öğle yemeği de dâhil olmak üzere birden fazla iş türü oluşturmaktadır.

Diğer yandan; başvuru sahibi istekli Özkeskin Gıda Tar. Ür. Güb. Hay. Mal. Tem. Hiz. Taah. Ltd. Şti. tarafından sunulan iş deneyim belgesine dayanak oluşturan 2009/151604 IKN’li ihale dokümanı incelendiğinde de işin konusunun, sıcak öğle yemeği de dâhil olmak üzere birden fazla iş türünden oluştuğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu iş deneyim belgesi idarece belirlenen benzer iş tanımına göre daha kapsamlı olduğu anlaşılmıştır.

Her ne kadar, idarî şartnamede benzer iş olarak “öğle yemeği hazırlanması ve dağıtımı” işi düzenlenmiş olsa da, ihaleye teklif veren tüm istekliler tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin genel olarak yemek hazırlama ve dağıtımı işine ilişkin olması nedeniyle, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, eşit muamele ilkesi uyarınca, idarece sunulan tüm iş deneyim belgelerinin geçerli olarak değerlendirildiği görülmüştür.

Yapılan değerlendirme sonucunda, tüm istekliler tarafından sunulan iş deneyim belgelerinin idarî şartnamede belirtilen benzer iş tanımına uygun olduğu, idarece de iş deneyim belgesi benzer iş tanımına uymadığı gerekçesiyle herhangi bir teklifin değerlendirme dışı bırakılmadığı görüldüğünden, idarece tesis edilen işlemde hukuka aykırılık olmadığı değerlendirilmiş ve başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

  1. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 42’nci maddesinde “(1) (Değişik: 27277 / 3 md.) İşin niteliği göz önünde bulundurularak ön yeterlik şartnamesi ve idari şartnamede; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, hizmet yeterlilik belgesi ile deney-analiz-kalibrasyon laboratuvarlarının ve muayene kuruluşlarının kalite yeterliğine ilişkin düzenleme yapılabilir.

(2) Kalite yönetim sistem belgesi ve çevre yönetim sistem belgesinin Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenmesi zorunludur. Bu belgelendirme kuruluşlarının, Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşu olduklarının ve bu kuruluşlarca düzenlenen belgelerin geçerliliğini sürdürdüğünün, Türk Akreditasyon Kurumundan alınacak bir yazı ile teyit edilmesi gerekir. Teyit yazısı, ihale veya son başvuru tarihinde geçerli olması koşuluyla düzenlendiği tarihten itibaren bir yıl süreyle kullanılabilir. Ancak Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edildiği duyurulan belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenen ve TÜRKAK Akreditasyon Markası taşıyan belge ve sertifikalar için Türk Akreditasyon Kurumundan teyit alınması zorunlu değildir.

(4) (Değişik: 27277 / 3 md.) Kalite ve standarda ilişkin belgelerin ihale veya son başvuru tarihinde geçerli olması yeterlidir. Ancak, ihale ilk ilan veya davet tarihinden önce akreditasyonu geri çekilen belgelendirme kuruluşunun düzenlediği kalite yönetim sistem belgesi ve/veya çevre yönetim sistem belgesinin sunulması durumunda bu belgeler geçerli kabul edilmez.

(5) İş ortaklığında, ortaklardan en az birinin kalite ve standarda ilişkin belgeleri sunması yeterlidir. Konsorsiyumda, her bir kısım için istenen kalite ve standarda ilişkin belgeler dokümanda belirtilir. Bu durumda her bir ortağın kendi kısmı için istenen belgeleri sunması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 74’üncü maddesinde “74.1. İdareler, ihale konusu işin niteliğini ve uygulama yönetmeliklerinin bu konuyu düzenleyen maddelerini esas alarak, ihale dokümanında kalite ve standart belgelerine ilişkin düzenleme yapabilirler. İhale konusu ile ilgisi bulunmayan veya işin niteliğinin gerektirmediği kalite ve standarda ilişkin belgelerin istenilmesi, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine aykırılık teşkil edecektir.

74.2. İdarece kalite ve standarda ilişkin belge istenmesi durumunda, standarda ilişkin tanıma (kritere), belgenin başvuru veya teklif kapsamında istenmesi halinde ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede, yükleniciden istenmesi halinde ise teknik şartnamede yer verilecektir.

Kalite yönetim sistem belgelendirilmesine ilişkin olarak ISO 9001:2008 standardı 13/11/2008 tarihinde yayımlanmış olup, 13/11/2010 tarihinden itibaren ISO 9001:2000 standardına göre verilen kalite yönetim sistem belgeleri geçersiz hale gelmiştir. Bu nedenle idarelerce hizmet alımı ihalelerinde kalite yönetim sistem belgesinin istenilmesi durumunda ilanda ve dokümanda aday veya isteklilerin ihale konusu işe ilişkin ISO 9001:2008 standardına göre alınmış kalite yönetim sistem belgesi sunmaları gerektiğine yönelik düzenleme yapılacak ve aday veya istekliler tarafından da ISO 9001:2008 standardına göre alınmış kalite yönetim sistem belgesi sunulacaktır…

74.5.1. (Ek: 28031 / 26 md.) İdarelerin kendi hizmet binalarında veya diğer görev sahalarında gerçekleştirilen hizmet alımı ihaleleri (örneğin; temizlik, özel güvenlik, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi, yemek hazırlama ve dağıtım hizmetleri gibi) ile personel/ öğrenci taşıma hizmetleri ve araç kiralama hizmet alımı ihalelerinde kalite yönetim sistem belgesi istenmeyecektir. …” açıklaması yer almaktadır.

İdarî şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gerekli belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde;

_“7.5.3._Kalite Yönetim Sistem Belgesi(ISO -9001-2008)

Kalite yönetim sistem belgesi Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenmesi zorunludur. Bu belgelendirme kuruluşlarının, Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşu olduklarının ve bu kuruluşlarca düzenlenen belgelerin geçerliliğini sürdürdüğünün, Türk Akreditasyon Kurumundan alınacak bir yazı ile teyit edilmesi gerekir. İhale tarihi veya bu tarihten önceki bir yıl içinde alınan teyit yazıları geçerlidir. Ancak, Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edildiği duyurulan belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenen ve TÜRKAK Akreditasyon Markası taşıyan belge ve sertifikalar için Türk Akreditasyon Kurumundan teyit alınması zorunlu değildir. Bu belgenin ihale tarihinde geçerli olması yeterlidir.

İş ortaklıklarında, ortaklardan birinin istenilen belgeyi sunması yeterlidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dosyası incelendiğinde, ihale üzerinde kalan iş ortaklığı tarafından iki adet Kalite Yönetim Sistem Belgesi (ISO 9001:2008) sunulduğu, VE.K.108-1 sertifika no ile Veysel Müt. Nak. Yem. İnş. Ltd. Şti. adına düzenlenen belgenin veriliş tarihinin 28.03.2011 sertifika geçerlilik tarihinin ise 27.03.2014 olduğu, KY.010.1099 sertifika no ile Buğrahan Müt. İnş. Yem. Tem. Ltd. Şti. adına düzenlenen belgenin veriliş tarihinin 14.07.2010 sertifika geçerlilik tarihinin ise 05.07.2013 olduğu, her iki belgenin kapsamında yemek üretimi ve sunumu hizmetlerinin yer aldığı görülmüştür.

Sonuç olarak, ihale üzerinde kalan iş ortaklığı tarafından sunulan Kalite Yönetim Sistemi belgesinin mevzuatta ve idari şartnamede öngörülen yeterlik kriterlerini karşıladığı, idarece tesis edilen işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

  1. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31’inci maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında idareler; belgelerin aslını veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini isterler. Bu kapsamda sunulan fatura örnekleri de asıl olarak kabul edilir. Adaylar veya istekliler, istenen belgelerin aslı yerine ihale veya son başvuru tarihinden önce idare tarafından “aslı idarece görülmüştür” veya bu anlama gelecek şerh düşülen suretlerini başvuruları veya teklifleri kapsamında sunabilirler. Bu yönde yapılacak başvuruların, ihaleden önce idarenin ilgili birim yetkilisi veya bu hususta görevlendirilmiş personelince karşılanması zorunludur.

(2) Noter onaylı belgelerin aslına uygun olduğunu belirten bir şerh taşıması zorunlu olup, sureti veya fotokopisi görülerek onaylanmış olanlar ile “ibraz edilenin aynıdır” veya bu anlama gelecek bir şerh taşıyanlar geçerli kabul edilmez. Ancak, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi Nizamnamesinin 9 uncu maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde, Gazete idaresince veya Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine bağlı odalarca “aslının aynıdır” şeklinde onaylanarak verilen Ticaret Sicili Gazetesi suretleri veya bunların noter onaylı suretleri de kabul edilir…” hükmü,

Anılan Yönetmeliğin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(1) İhalelerde aday veya isteklilerden;

a) Gerçek kişi olması halinde, kayıtlı olduğu ticaret ve/veya sanayi odasından ya da ilgili meslek odasından, ilk ilan veya davet tarihinin ya da ihale veya son başvuru tarihinin içinde bulunduğu yılda alınmış, odaya kayıtlı olduğunu gösterir belgenin,

b) Tüzel kişi olması halinde, ilgili mevzuatı gereği kayıtlı olduğu ticaret ve/veya sanayi odasından, ilk ilan veya davet tarihinin ya da ihale veya son başvuru tarihinin içinde bulunduğu yılda alınmış, tüzel kişiliğin odaya kayıtlı olduğunu gösterir belgenin,

c) Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesinin,

ç) Tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirkülerinin,

istenilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İdarî şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gerekli belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde;

“7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir;

b) Teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren imza beyannamesi veya imza sirküleri;

1) Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesi,

2) Tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirküleri,” düzenlemesi,

İdarî şartnamenin 7.7.1.’inci maddesinde “İstekliler, yukarıda sayılan belgelerin aslını veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini vermek zorundadır. Ancak, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi Nizamnamesinin 9 uncu maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde Gazete idaresince veya Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine bağlı odalarca "aslının aynıdır" şeklinde onaylanarak isteklilere verilen Ticaret Sicili Gazetesi suretleri ile bunların noter onaylı suretleri de kabul edilecektir. Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden temin edilebilen ve teyidi yapılabilen ihaleye katılım ve yeterlik belgelerinin internet çıktısı sunulabilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale üzerinde kalan iş ortaklığının teklif dosyası incelendiğinde; 26156 sicil no’lu ve Gaziantep Sicil Memurluğuna kayıtlı Buğrahan Müt. İnş. Yem. Tem. Ltd. Şti.’ye ilişkin olarak 07.02.2011 tarih ve 7746 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 767. sayfasının, 03.06.2010 tarih ve 7577 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 766. sayfasının, 29623 sicil no’lu ve Gaziantep Sicil Memurluğuna kayıtlı Veysel Müt. Nak. Yem. İnş. Ltd. Şti’ye ilişkin olarak ise 09.03.2011 tarih ve 7768 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 1026. Sayfasının teklif dosyası içerisinde sunulduğu görülmüştür.

Ticaret sicili gazetesinin resmi internet sayfasından sicil no ve sicil memurluğu girdileri kullanılarak yapılan sorgulama sonucunda adı geçen firmaların sunmuş oldukları ticaret sicili gazetesi nüshalarının, ihale tarihi itibariyle isteklilerin ortaklık oranları ve organizasyon yapısına ilişkin son durumu gösterir nitelikte olduğu anlaşılmıştır.

İhale üzerinde kalan ortak girişimin her iki ortağı tarafından da ortakların son durumunu gösterir ticaret sicili gazetesinin sunulduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

  1. Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:

a) Ekonomik ve malî yeterliğin belirlenmesi için;

1) Bankalardan temin edilecek isteklinin malî durumu ile ilgili belgeler,

2) (Değişik: 4964/ 7 md.) İsteklinin, ilgili mevzuatı uyarınca yayınlanması zorunlu olan bilançosu veya bilançosunun gerekli görülen bölümleri, yoksa bunlara eşdeğer belgeleri,

3) İsteklinin iş hacmini gösteren toplam cirosu veya ihale konusu iş ile ilgili taahhüdü altındaki ve bitirdiği iş miktarını gösteren belgeler.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde,

“1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Yayınlanması zorunlu olan yılsonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,

her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.

(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunar.

(3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

(4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(7) Bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

(10) Aday veya isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve üçüncü fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde veya serbest meslek kazanç defteri özetine ilişkin dokuzuncu fıkrada belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.” hükmü,

Anılan Yönetmeliğin “İş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ıncı maddesinde “(1) İş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde;

a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun,

b) Taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen hizmet işlerinin parasal tutarını gösteren ihalenin yapıldığı yıldan önceki yılda düzenlenmiş faturaların,

her ikisinin de idarelerce istenilmesi zorunludur.

(2) Aday veya isteklinin birinci fıkrada belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir. Serbest meslek erbabının iş hacmi serbest meslek kazanç defteri özeti ile belgelendirilir.

(3) Taahhüt altında devam eden işlerin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarını tevsik etmek üzere; hizmet işleri ile ilgili fatura örnekleri ya da bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı suretleri sunulur.

(4) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.

(5) Taahhüt altında devam eden işlerin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında gerçekleştirilen işlerden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

(6) İş hacmini gösteren belgelere ilişkin kriterler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde, toplam cironun teklif edilen bedelin % 25’inden, taahhüt altında devam eden işlerin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarının ise teklif edilen bedelin % 15’inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

(8) Altıncı ve yedinci fıkralardaki kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(9) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar, iki önceki yılın gelir tablosunu sunabilirler. Bu gelir tablosunun yeterlik kriterini sağlayamaması halinde, iki önceki yılın ve üç önceki yılın gelir tabloları sunulabilir. Bu durumda, gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(10) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen aday ve isteklinin gelir tablosu için bu hesap dönemi esas alınır.

(11) Gelir tablosunun veya serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

(12) İş ortaklığı olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur…” hükmü,

yer almaktadır.

İdarî şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gerekli belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde; 7.4.1. İsteklinin teklif ettiği bedelin % 10'undan az olmamak üzere bankalar nezdindeki kullanılmamış nakdi veya gayrinakdi kredisi ya da üzerinde kısıtlama bulunmayan mevduatını gösteren banka referans mektubu sunması zorunludur. Banka referans mektubunun ilk ilan tarihinden sonra düzenlenmiş olması zorunludur.

Yukarıdaki kriter, mevduat ve kredi tutarları toplanmak ya da birden fazla banka referans mektubu sunulmak suretiyle de sağlanabilir.

İş ortaklığında, ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından ortaklık oranına bakılmaksızın bu yeterlik kriteri sağlanabilir.

7.4.2. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK025.1/H)

sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50?den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

Yabancı ülkede düzenlenen yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir.

Serbest meslek erbabı tarafından sunulan, ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve onaylanmış serbest meslek kazanç defteri özetinde gösterilen değerlere göre, son yıla ait toplam gelirin toplam gidere oranının veya son iki yıla ait gelir ve giderlerin parasal tutarlarının ortalaması üzerinden bulunacak oranın en az (1,25) olması şartı aranır.

Serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması gerekir.

İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.

7.4.3. İsteklinin;

a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun,

b) Taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen hizmet işlerinin parasal tutarını gösteren ihalenin yapıldığı yıldan önceki yılda düzenlenmiş faturaların,

İsteklinin birinci fıkrada belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir.

Taahhüt altında devam eden işlerin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında gerçekleştirilen işlerden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

Toplam cironun teklif edilen bedelin % 25'inden, taahhüt altında devam eden işlerin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarının ise teklif edilen bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

Bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar, iki önceki yılın gelir tablosunu sunabilirler. Bu gelir tablosunun yeterlik kriterini sağlayamaması halinde, iki önceki yılın ve üç önceki yılın gelir tabloları sunulabilir. Bu durumda, gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Gelir tablosunun, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat ve düzenlemeler gereği, isteklilerin bilanço bilgileri tablosunda yer alan cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının ise 0,50’den küçük olması gerektiği ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanmasının zorunlu olduğu ve isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam cirosunun teklif edilen bedelin % 25'inden az olmaması gerektiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde kalan iş ortaklığının teklif dosyası incelendiğinde Veysel Müt. Nak. Yem. İnş. Ltd. Şti. ve Buğrahan Müt. İnş. Yem. Tem. Ltd. Şti. adına SMMM Salih Aygün tarafından ayrı ayrı düzenlenmiş KİK.025.1/H Standart Forma uygun 15.08.2012 tarihli bilanço bilgileri tablolarının ve bir önceki yıla ait gelir tablolarının sunulduğu, sunulan belgelerin mevzuata uygun olduğu görülmüştür.

İhale üzerinde kalan ortak girişimi oluşturan Veysel Müt. Nak. Yem. İnş. Ltd. Şti. ve Buğrahan Müt. İnş. Yem. Tem. Ltd. Şti.’ye ait her iki bilanço bilgileri tablosundaki oranların mevzuatta belirtilen üç kriteri birlikte sağladığı görülmüştür.

İhale üzerinde kalan iş ortaklığı tarafından sunulan ‘iş ortaklığı beyannamesinde’ Veysel Müt. Nak. Yem. İnş. Ltd. Şti.’nin ortaklık oranı % 99, Buğrahan Müt. İnş. Yem. Tem. Ltd. Şti.’nin ortaklık oranı ise % 1 olarak belirtilmiştir. İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması gerektiği, İş Ortaklığı tarafından sunulan toplam teklif bedelinin 4.539.000,00 TL olduğu, buna göre toplam cironun teklif edilen bedelin % 25'i olan 1.134.750,00 TL’den az olmaması gerektiği anlaşılmıştır.

Veysel Müt. Nak. Yem. İnş. Ltd. Şti.(Pilot Ortak % 99) ve Buğrahan Müt. İnş. Yem. Tem. Ltd. Şti.’nin (Özel Ortak %
1 ) 2010 ve 2011 yıllarına ait ayrıntılı gelir tablosu özetini SMMM onaylı olarak sunduğu görülmüştür.

Veysel Müt. Nak. Yem. İnş. Ltd. Şti.(Pilot Ortak % 99) ve Buğrahan Müt. İnş. Yem. Tem. Ltd. Şti.’nin (Özel Ortak %
1 ) sunmuş olduğu mali tablolarda yer alan tutarlar dikkate alındığında iş hacmini gösterir belgelerin mevzuatta ve ihale dokümanında istenilen kriterleri karşıladığı görülmüştür.

Diğer yandan ihale üzerinde kalan iş ortaklığı tarafından teklif mektubu ekinde sunulan bilanço ve gelir tabloları ile EKAP’ta yer alan bilanço ve gelir tablolarının farklı olduğu konusu ile ilgili olarak yapılan incelemede; 22.10.2012 tarih ve 3343 sayılı yazı ile Kamu Alımları İzleme ve Bilgi Hizmetleri Dairesi Başkanlığından bilgi istenmiştir.

Kamu Alımları İzleme ve Bilgi Hizmetleri Dairesi Başkanlığının 22.10.2012 tarih ve 385 sayılı yazı ekinde gönderilen belgelerde yapılan incelemede iş ortaklığı tarafından teklif mektubu ekinde sunulan bilanço ve gelir tabloları ile EKAP’ta yer alan bilanço ve gelir tablolarının aynı olduğu görülmüştür.

Sonuç olarak ihale üzerinde kalan iş ortaklığının önceki yıla ait güncellenmemiş toplam cirosunun teklif bedeline oranının yeterli olduğu, İş Ortaklığı’na ait her iki firmanın (Veysel Müt. Nak. Yem. İnş. Ltd. Şti. - Buğrahan Müt. İnş. Yem. Tem. Ltd. Şti.) da ihale dokümanında istenilen kriterleri karşıladığı anlaşıldığından idarece yapılan işlemin uygun olduğu ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla
Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim