KİK Kararı: 2012/UH.III-3978

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/061
Gündem No : 40
Karar Tarihi : 17.10.2012
Karar No : 2012/UH.III-3978
BAŞVURU SAHİBİ:
Teyfik Özalp, ERDEMOĞLU MAH. SAĞLIK OCAĞI CAD. NO: 31 ADIYAMAN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Besni İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Atatürk Caddesi Hacı Reşit Camii Karşısı No:2 02300 ADIYAMAN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/89181 İhale Kayıt Numaralı "1392 Taşımalı İlköğretim Öğrencisine 178 Gün Sıcak Öğlen Yemeği Verilmesi Hizmet Alımı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Besni İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 14.08.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “ 1392 Taşımalı İlköğretim Öğrencisine 178 Gün Sıcak Öğlen Yemeği Verilmesi Hizmet Alımı İşi ” ihalesine ilişkin olarak Teyfik ÖZALP’in 11.09.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.09.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.09.2012 tarih ve 31683 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.09.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3498 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Sunduğu iş deneyim belgesinin “ Belge tutarının 159.745,00 TL olarak yazıldığı, ancak sözleşme bedelinin 100.843,75 TL olduğu, dolayısıyla söz konusu belgenin usulüne uygun düzenlenmediği ” gerekçesi ile teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak iş deneyimine konu işte iş artışı yapıldığı, iş deneyim tutarı tespit edilirken yapılan iş artışlarının da bu tutara dâhil edilmesi gerektiği, bu nedenle iş bitirme belgesinin usulüne uygun düzenlendiği,

2. Sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının “ İşçi sayısının az hesaplandığı, yemek servisini ve servis sonu temizliğini yapacak kişilerin işçilik giderlerinin hesaplanmadığı ve fiyat analizindeki tutarların aşırı düşük olduğu ” gerekçeleri ile yeterli bulunmadığı, ancak çalıştıracak personel ile ilgili olarak sadece Teknik Şartname’nin “Müteahhit Firmanın Yükümlülükleri” başlıklı 5’inci maddesinde “ Firma; yemekhanelerde ve mutfaklarda hizmetlerin rahat sürmesini sağlayacak sayıda personeli (Aşçı başı, aşçı, aşçı yardımcısı, garson vs.) çalıştırmakla sorumludur.” düzenlemesinin yer aldığı, idare tarafından haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmediği, malzeme dâhil yemek hazırlama ve dağıtım hizmetinin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet türü olmadığı, aşırı düşük teklif açıklamasında personel giderine ilişkin açıklama sunulması gerekmediği halde bu gidere ilişkin olarak açıklama sunduğu,

İhale konusu hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan tüm iş kalemleri tespit edildikten sonra yaklaşık maliyetin hesaplanması gerektiği, İdari Şartname’de ve Teknik Şartname’de birçok maliyet kaleminin yer aldığı, ancak idarenin yaklaşık maliyetini oluştururken tüm maliyet kalemlerini dâhil etmediği, aşırı düşük teklif açıklamasını sunduktan sonra idare tarafından maliyet kalemlerinin tekrar oluşturulmaya çalışıldığı, idarenin yaklaşık maliyetini oluşturmak için piyasada faaliyet gösteren firmalardan ve odalardan fiyat teklifi alırken işin teknik özelliklerini ve gramajlarını belirtmediği, bu nedenle yaklaşık maliyetin sağlıklı bir şekilde oluşturulamadığı, yaklaşık maliyet cetvelinde teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olan maliyet kalemlerinin yer almadığı, sonuç olarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçelerinin yasal dayanağının olmadığıiddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “ Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;

a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise %20'sine kadar oran dâhilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.

Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, Bakanlar Kurulu bu oranı sözleşme bazında %40 'a kadar artırmaya yetkilidir …” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin,

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az %80’inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işleriyle ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin,

…

istenilmesi zorunludur.

…

(3) İş deneyiminin belirlenmesi amacıyla;

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b), (c) ve (f) bentlerine göre yapılan ihalelerde, teklif edilen bedelin %25’i ile %50’si aralığında idarece belirlenecek bir orandan az olmamak üzere,

…

ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması istenir… ” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar” başlıklı 43’üncü maddesinde “(1) İş deneyim belgeleri; Kanun kapsamındaki idareler ile Kanun kapsamı dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarına (kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak yurt içinde veya yurt dışında gerçekleştirilen işler ya da denetlenen veya yönetilen yapımla ilgili hizmet işleri için, iş sahibi tarafından düzenlenir ve sözleşmeyi yapan yetkili makam tarafından onaylanır… ” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 1392 taşımalı ilköğretim öğrencisine 178 gün sıcak öğlen yemeği verilmesi hizmet alımı işi

b) Miktarı ve türü: 1 Kalem (1392 taşımalı ilköğretim öğrencisine 178 gün sıcak öğlen yemeği verilmesi hizmet alımı işi)…” düzenlemesi,

Aynı İdari Şartname’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.5’inci maddesinde “ 7.5.1. İsteklinin yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az %80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri,

sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin %40'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az %70?ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az %10?unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının %30?undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere sunulan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belgenin sunulması zorunludur …” düzenlemesi ile 7.6’ncı maddesinde “ Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: Her türlü yemek yapım, dağıtım ve sunum işi benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanı incelendiğinde ihale konusu işin “ 1392 Taşımalı İlköğretim Öğrencisine 178 Gün Sıcak Öğlen Yemeği Verilmesi Hizmet Alımı ” işi olduğu, “ Her türlü yemek yapım, dağıtım ve sunum işleri”nin benzer iş olarak belirlendiği, ihalede teklif sunacak isteklilerden, teklif edilen bedelin %40'ından az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulmasının istenildiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede başvuru sahibi tarafından iş deneyimini tevsik için Besni Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından yüklenici adına düzenlenmiş 21.07.2010 tarihli bir iş bitirme belgesinin sunulduğu söz konusu iş deneyim belgesinde işin tanımının “Öğrencilere Malzemeli Yemek Pişirme ve Sonrası Hizmetler” olarak belirtildiği, işin sözleşme tarihi ile kabul tarihinin 01.10.2009; sözleşme bedeli ile belge tutarının da 159.745,00 TL olarak yer aldığı tespit edilmiştir.

İhale komisyonu kararı alınmadan önce 22.08.2012 tarihinde, Öztoyes Toplu Yem. Tic. San. Ltd. Şti.nin “ Teyfik ÖZALP’in sunduğu iş bitirme belgesinin farklı ihalelerin toplamı sonucu düzenlendiği ” iddiasıyla idareye verdiği dilekçe üzerine idare tarafından Besni Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığına gönderilen 22.08.2012 tarihli ve 4898 sayılı yazı ile söz konusu iş bitirme belgesinin tek sözleşmeye dayalı olup olmadığının bildirilmesinin ve sözleşme örneğinin gönderilmesinin talep edildiği, 28.08.2012 tarihli ve 192 sayılı cevabi yazıda, sözleşme bedelinin 100.843,75 TL olduğunun, sözleşme fazlası iş yaptırılmış olduğu için 159.745,00 TL tutarında iş birime belgesi verildiğinin belirtildiği ve yazı ekinde söz konusu işe ait sözleşme örneğinin gönderildiği görülmüştür.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesi gereğince, hizmet alımı sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş birim fiyat teklif almak suretiyle yapılmış ise %20'sine kadar oran dâhilinde, “ sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde ” aynı yükleniciye yaptırılabilmektedir.

Anılan sözleşme üzerinde yapılan incelemede, işe başlama tarihinin 28.09.2009 ve işin süresinin 280 gün olduğu, birim fiyat üzerinden imzalanan sözleşmenin toplam bedelinin 100.843,75 TL olduğu, sözleşmenin “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 29’uncu maddesinin boş bırakıldığı, dolayısıyla sözleşmede iş artışına ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı tespit edilmiştir.

Söz konusu sözleşmede iş artışına ilişkin herhangi bir hükmün bulunmadığı, iş artışının ancak sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde yaptırılabileceği, bu nedenle yapılmış olan iş artışının yasal dayanağının olmadığı, ayrıca iş deneyim belgesinde işin sözleşme tarihi ile kabul tarihinin 01.10.2009 olarak belirtildiği, ancak bu tarihlerin ihale konusu işin süresi itibariyle aynı olmasının mümkün olamayacağı hususları dikkate alındığında, başvuru sahibi tarafından sunulan iş deneyim belgesinin mevzuata uygun olarak düzenlenmediği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin teklif tutarının 396.000,00 TL olduğu, teklif bedeline göre karşılanması gereken toplam iş deneyim tutarının 158.400,00 TL (396.000,00 *0,40=158.400,00) olduğu; iş deneyimine konu işin sözleşme bedelinin 100.843,75 TL; bu tutarın güncellenmiş değerinin 126.907,92 TL olduğu dikkate alındığında, sözleşme tutarının güncellenmiş değerinin de şikâyet konusu ihalede istenilen tutarı karşılamadığı görülmüştür.

Sonuç itibariyle, iş deneyim koşulunu sağlayamadığı gerekçesiyle başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğu anlaşılmış olup söz konusu iş deneyim belgesinin mevzuata uygun şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği hususunun belgeyi düzenleyen Besni Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığına bildirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir …” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında “ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak %20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “…78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dâhil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir…” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde;“ 79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden işçilik hesaplama modülü kullanılarak % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

…

79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

…

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin %3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

…

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

…

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve %3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 1392 taşımalı ilköğretim öğrencisine 178 gün sıcak öğlen yemeği verilmesi hizmet alımı işi

b) Miktarı ve türü:

1 Kalem (1392 taşımalı ilköğretim öğrencisine 178 gün sıcak öğlen yemeği verilmesi hizmet alımı işi)…

c) Yapılacağı yer: 17/09/2012-14/06/2013 tarihleri arasında, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü-17 taşıma merkezi ilköğretim okulu yemekhaneleri ” düzenlemesi,

Aynı İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde

“ 25.1. Ödenecek vergi (KDV hariç), resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım ve sigorta giderleri teklif fiyata dâhil edilecektir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Ödenecek vergi (KDV hariç), resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım ve sigorta giderleri teklif fiyata dâhil edilecektir

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Müteahhit Firmanın Yükümlülükleri” başlıklı 5’inci maddesinde,

“… 3) Firma, yemekhanelerde kullanılacak her türlü temizlik malzemelerini kendisi temin edecektir.

4) Yemekhanelerdeki her masada mutlaka tuzluk, biberlik, su bardağı ve sürahi, peçete ile ağzı kapalı ekmek sepeti sürekli bulunduracak, bu malzemelerin tümünü firma temin etmekle yükümlüdür.

5) Firma; yemekhanelerde ve mutfaklarda hizmetlerin rahat sürmesini sağlayacak sayıda personeli (Aşçı başı, aşçı, aşçı yardımcısı, garson v.s) çalıştırmakla sorumludur.

…

10) …Yüklenici çalıştırdığı personeline yılda iki kez yaptıracağı portör kontrolleri (Gaita, Boğaz kültürü, Hbs, akciğer grafiği) sonuçlarına göre tedavilerini yaptırmakla yükümlüdür…

…

12) …Çalışırken saç bonesi, eldiven, yüz maskesi kullanacaktır. Mutfakta çalışan aşçılar, elle hazırlanan yiyeceklerde (Köfte, sarma, börek, salata vb.) disposable eldiven kullanmadan kesinlikle yemek hazırlamayacaktır…

13) …Mutfak girişlerinde temiz ve kirli galoş, bone ve yüz maskesi kutusu olacaktır. Mutfağa giren her personel bone, galoş, yüz maskesi takacaktır. Mutfakta çalışan her personel eldiven kullanacaktır.

14) Firma mutfak ve yemekhanede çalışan personel için anti-bakteriyel sıvı sabun bulundurmak zorundadır.

…

17) İhale konusu işin yapılacağı ilçe merkezi sınırları içinde yemek üretim fabrikası (mutfak) olması şartı aranacak veya ilçe merkezi sınırları içindeki aynı şartları taşıyan mutfak, yemek üretim fabrikası ile yapılan noter onaylı kira sözleşmesi, ihale konusu işin yerine getirilmesi için gerekli görülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler (isteklinin yemek üretim tesisi var ise; kendine ait tapu belgesi örneği kiralık ise kira kontratı örneği, makinelere ait fatura örnekleri veya demirbaş kayıt defterinin örneği, diğer teçhizata ilişkin yemek taşıması yapacak en az 4 adet taşıta ait ruhsatlarının asilleri veya noter tasdikli araç kira sözleşmeleri: sözleşme aşamasında sunulacaktır. (Yemek taşımasında kullanılacak araçlar panelvan tipi ve 10 yaşından küçük araçlar olacaktır.)

…

19) Yüklenici tüm öğrenci sayısını kapsayacak şekilde zehirlenmelere karşı mesul mali sorumluluk sigortası yaptıracaktır. Olası zehirlenmelerde tüm sorumluluk ve tedavi masrafları yükleniciye ait olacaktır.

…

25) Yemek üretim dağıtım ve taşımasında kullanılacak malzemeler paslanmaz çelik krom ile tehermobax kaplardan oluşacaktır. Tabldotların taşınması poşetlenerek yapılacaktır.

…

37) Taşıma Merkezlerinde yemek dağıtımı öncesi ve sonrası temizlik hizmetleri yüklenici firma tarafından yapılacaktır. Yemek yiyen öğrencilerin yemek yedikten sonra el yıkama ve temizliği için yeteri kadar sıvı sabun temin edilmesi ve Taşıma Merkezi okullarındaki yemekhanelerin yemek salonlarının ve çevresinin temizliği, personelin hijyen kurallarına uygun çalışması ve besin sanitasyonu en üst düzeyde olacaktır. Temizlik için gerekli olan bütün malzemeler TSE Belgeli olacaktır, temizlik malzemelerinin temini ile temizlik hizmetleri Firma tarafından yerine getirilecektir. Okul idaresinin uygun gördüğü şekilde ve idarenin belirlediği aralıklarla, idarenin görevlilerinin kontrolünde mutfak ve yemekhanenin haşere ile mücadele için gerekli ilaçlama işlemleri, insan sağlığına zararı olmayan maddelerle ve gerekli tüm önlemler alınarak yüklenici tarafından yerine getirilecektir…

….

41) Yemeklerin yapım aşamasında sözleşme dosyasında bulunan; yemeklerde kullanılacak gıda maddeleri gramajına kesinlikle uyulacaktır.

42) İhalenin kendisinde kalması durumunda hizmete başlama tarihi itibariyle, mutfağında tam otomatik bulaşık makinası bulundurulacak; yemek yapımında ve dağıtımında kullandığı kapları bu makinada yıkayacaktır…” düzenlemesi,

Aynı Teknik Şartname’nin “Personelin Çalışma Şekli, Kılık ve Kıyafeti” başlıklı 7’nci maddesinde “… c) Aşçı, yardımcısı ve diğer tüm elamanları için yeteri kadar maske, disposable eldiven sağlanacaktır.

d) Firma mutfak, yemekhane ve servislerde bulunan ofisleri muntazam olarak (15 günde bir) haşerelerden korunması için önlem alacak, ehli kişiler nezaretinde ilaçlama yapacaktır. Ayrıca bu uygulamayı yemekhanesi bulunan okullarda da yapacaktır. Bu konudaki masraflar firmaya ait olacaktır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Hizmetin Tanımı” başlıklı 1’inci maddesinde “ Adı geçen taşıma merkezlerinde Eğitim ve Öğretimin yapıldığı dönemlerde, taşımalı öğrencilere günlük olarak verilecek öğle yemeğin pişirilmesi, taşınması, servisi ve servis sonrası temizlik hizmetlerinin yapılmasıdır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapılan incelemede, ihale konusu işin “ 17 taşıma merkezine taşınan 1392 öğrenciye 178 gün verilecek sıcak öğle yemeğinin pişirilmesi, servisi ile servis sonrası temizlik hizmetleri ” olduğu, yaklaşık maliyetin tespitinde Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğünün 21.03.2012 tarihli ve 4667 sayılı yazısının esas alındığı, söz konusu yazıda günlük öğle yemeği bedelinin 2,64 TL olarak belirtildiği, yaklaşık maliyetin hesaplamasında bu tutarın KDV hariç bedelinin (2,44 TL) kullanıldığı ve toplam tutarın 605.674,67 TL olarak belirlendiği görülmüştür.

“ Taşımalı İlköğretim Uygulaması ” kapsamında verilecek öğle yemeği bedelinin Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğünün söz konusu yazısı ile belirlendiği ve idarenin de belirlenen bu yemek bedelini esas alarak yaklaşık maliyetini hazırladığı, yaklaşık maliyetin hesaplanma şeklinde hukuka aykırılığın bulunmadığı anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihalede, yaklaşık maliyet içerisindeki kâr oranının tespit edilmesi mümkün olmamakla birlikte Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinde, idarece yaklaşık maliyet hesabında %20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârının ekleneceği hüküm altına alındığından, yaklaşık maliyetin 1,20 oranına bölünmesi sonucu, %20 kâr hariç tutarın asgari 504.728,89 TL olabileceği, ihale komisyonu tarafından da teklifleri söz konusu tutarın altında olan geçerli teklif sahibi 2 istekliden 25.08.2012 tarihli yazılar ile teklif bileşenleri hakkında aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği, sadece başvuru sahibinin açıklama sunduğu, sunulan açıklamanın “İşçi sayısının az hesaplandığı, yemek servisini ve servis sonu temizliğini yapacak kişilerin işçilik giderlerinin hesaplanmadığı ve fiyat analizindeki tutarların aşırı düşük olduğu ” gerekçeleri ile yeterli bulunmadığı ve teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından teklif bedeline ilişkin olarak sunulan açıklama ve açıklamaya ilişkin tevsik edici belgeler incelendiğinde;

Sözleşme giderleri, personel giderleri, elektrik, su, LPG giderleri, makine, ekipman ve amortisman giderleri, mutfak kiralama gideri, ilaçlama maliyeti, bakım onarım ve görünmeyen giderler, sarf malzemesi giderleri, temizlik malzemesi ve kağıt grubu giderleri, mesul mali sorumluluk sigortası gideri, araç kiralama gideri ile öğün ve çiğ girdi giderlerinden oluşan bir açıklama yazısının ve maliyet analiz tablosunun sunulduğu görülmüştür.

Toplam 6 işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü, bu işçilerden birinin aşçı, birinin gıda mühendisi ve diğer 4’ünün de şoför veya garson ya da aşçı yardımcısı olacağının belirtildiği, 2012 yılının işçilik maliyetini tevsik için 2 adet KİK işçilik hesaplama modülü çıktısının sunulduğu, 2013 yılının işçilik maliyetinin de %6 oranında fiyat farkı öngörülerek hesaplandığı tespit edilmiştir.

İhale konusu işte 20 adet 45 kg propan tüp kullanılacağının belirtildiği, LPG tüp giderini tevsik için Yamangar Bayii-Mustafa GÜLEŞ’ten alınan bir proforma faturanın sunulduğu, bu faturanın SMMM tarafından onaylı olduğu ve üzerinde mevzuat gereğince bulunması zorunlu ibarenin yer aldığı, ancak kullanılacak miktara ilişkin olarak herhangi bir açıklamanın yapılmadığı, tüp adedinin ön kabulden ibaret olduğu anlaşılmıştır.

Elektrik ve su giderini tevsik için 2012/04 dönemine ait Besni ilçesindeki birim fiyatları gösteren faturaların sunulduğu, faturalarda yer alan tüketim bedelleri esas alınarak bir yemek üretim tesisinin aylık su ve elektrik sarfiyatının ve ihale süresindeki toplam sarfiyat giderinin hesaplandığı görülmüştür.

Temizlik malzemesi ve kâğıt grubu giderlerini tevsik için Bakkal Enver ÖZALP’ten alınan 10 kalem malzemenin yer aldığı bir proforma faturanın sunulduğu, bu faturanın SMMM tarafından onaylı olduğu ve üzerinde mevzuat gereğince bulunması zorunlu ibarenin yer aldığı görülmüştür.

4 adet panelvan tipi yemek taşımaya uygun dizel araç giderini, ilaçlama giderini, yemek fabrikasının kiralama giderini ve mesul mali sorumluluk giderini tevsik için ayrı ayrı fiyat tekliflerinin sunulduğu, bu fiyat tekliflerinin SMMM tarafından onaylı olduğu ve üzerlerine mevzuat gereğince bulunması zorunlu ibarenin yer aldığı tespit edilmiştir.

Sarf malzemesi giderlerini tevsik için Sinan PAMUKÇU’dan alınan 6 kalem malzemenin yer aldığı bir proforma faturanın sunulduğu, bu faturanın SMMM tarafından onaylı olduğu ve üzerinde mevzuat gereğince bulunması zorunlu ibarenin yer aldığı görülmüştür.

Ocak, Mayıs ve Ekim aylarına ilişkin olarak idare tarafından hazırlanan örnek yemek menülerinin ilk 5 günlük listeleri esas alınarak çiğ girdilerin belirlendiği, söz konusu girdilerin maliyetini tevsik için toplam 5 adet proforma faturanın sunulduğu, bu faturaların SMMM tarafından onaylı olduğu ve üzerlerinde mevzuat gereğince bulunması zorunlu ibarenin yer aldığı görülmüştür.

Makine ekipman ve amortisman giderlerini tevsik için kendi malı olduğu belirtilen makine ekipmana ait SMMM onaylı demirbaş defterinin ve amortisman giderleri için de SMMM onaylı amortisman listesinin ve amortisman payını içerir mizanın sunulduğu tespit edilmiştir.

Öte yandan başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması sunulduktan sonra, idare tarafından isteklinin fiyat analizinde yer alan aylık su ve elektrik giderlerinin, 4 aracın 178 günlük yakıt giderinin ve çiğ girdi tutarlarının çok düşük olması nedeniyle,

Çiğ girdi maliyetlerinin tespiti için Esnaf ve Sanatkârlar Odası’na, aylık ortalama su sarfiyatının ne kadar olacağı konusunda Besni Belediye Başkanlığı’na, aylık ortalama elektrik giderinin ne kadar olacağı konusunda Akedaş Elektrik Dağıtım A.Ş.ne, panelvan tipi bir aracın 100 km’deki yakıt sarfiyatı hususunda Şoförler ve Otomobilciler Odası’na yazı yazıldığı ve alınan cevaplar üzerine isteklinin aşırı düşük açıklamasının değerlendirilerek uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

İdarenin yaklaşık maliyetini “öğün birim fiyatı” üzerinden oluşturduğu, elektrik, su ve akaryakıt için başvuru sahibi tarafından sunulan analizdeki miktarların karşılaştırılması amacıyla söz konusu bilgi talep yazılarının yazıldığı, aşırı düşük teklif açıklaması sunulduktan sonra yapılan bu işlemlerin, yaklaşık maliyeti oluşturan maliyet kalemlerinin yeniden oluşturulması anlamına gelmediği, ancak elektrik, su ve yakıt sarfiyat miktarının tespiti haricindeki çiğ girdi fiyatlarının tespiti işleminin bu aşamada yapılmaması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçelerinden biri “İşçi sayısının az hesaplandığı, yemek servisini ve servis sonu temizliğini yapacak kişilerin işçilik giderlerinin hesaplanmadığı” şeklindedir.Başvuru sahibine verilen cevapta 17 taşıma merkezinde yemek yenileceği ve yemek sonrası temizlik hizmetinin yapılacağı, bu nedenle söz konusu 17 merkezde de personel bulundurulması gerektiğinin belirtildiği, ancak gerek İdari Şartname’de gerekse Teknik Şartname’de ihale konusu işte çalıştırılacak asgari personel sayısının belirtilmediği, sadece yemekhanelerde ve mutfaklarda hizmetlerin rahat sürmesini sağlayacak sayıda personelin (aşçı başı, aşçı, aşçı yardımcısı, garson vs.) çalıştırılacağının belirtildiği tespit edilmiştir.

Öte yandan ihale dokümanı ekinde Ocak, Mayıs ve Ekim aylarına ilişkin olarak örnek yemek listelerinin hazırlandığı, ancak aşırı düşük teklif açıklaması için isteklilere gönderilen yazıda, hangi menülerin açıklanması gerektiğinin belirtilmediği, söz konusu örnek menülerin yanı sıra açıklanması istenilen önemli maliyet bileşenlerinin de belirlenmediği görülmüştür.

Diğer yandan Teknik Şartname’de yemekhanelerde kullanılacak her türlü temizlik malzemelerini yüklenicinin temin edeceği belirtilmekle birlikte, söz konusu malzemelere ilişkin olarak liste şeklinde bir belirlemenin yapılmadığı, aynı şekilde kullanılacak sarf malzemelerine, demirbaş ve ekipmana ilişkin olarak da herhangi bir belirlemenin yapılmadığı tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında söz konusu giderlerin önemli maliyet bileşeni olarak belirlenmesi ve açıklama istenilmesi durumunda, ihale dokümanında bu gider kalemlerinin de açıkça belirlenmesi gerekmektedir.

Yapılan tüm tespitler neticesinde, ihale dokümanında ihale konusu işte çalıştırılacak asgari personel sayısının belirtilmediği, sadece “ hizmetlerin rahat sürmesini sağlayacak sayıda ” personel çalıştırılacağının belirtildiği, söz konusu düzenlemenin hem tekliflerin hazırlanması aşamasında hem de aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında tereddüde neden olduğu, ayrıca idare tarafından teklif bileşenlerinin tamamının açıklanması talep edildiği halde temizlik ve sarf malzemelerine, demirbaş ve ekipmana ilişkin olarak ihale dokümanında açık bir belirlemenin yapılmadığı, söz konusu durumun da aşırı düşük teklif açıklamasının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesini engellediği anlaşıldığından ihalenin iptali gerekmektedir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

1- Esensoy Gıda İnş. Tic. San. Ltd. Şti.nin teklif tutarının 408.830,40 TL; teklif bedeline göre karşılanması gereken toplam iş deneyim tutarının da 163.532,16 TL (408.830,40*0,40=163.532,16) olduğu görülmüştür.

Anılan isteklinin iş deneyimini tevsik için Adıyaman Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından Mehtap Müt. Hayv. Gıda Tem. İnş. Tic. Ltd. Şti.- Esensoy Gıda İnş. Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı adına düzenlenmiş 28.06.2012 tarihli iş bitirme belgesinin sunulduğu, söz konusu iş deneyim belgesinin konusunun “ 26 Taşıma Merkezine Taşınan 3390 Öğrenciye 173 İş Günü Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi İşi ” olduğu, işin sözleşme tarihinin 20.09.2011, ilk sözleşme bedelinin 1.300.000,00 TL ve belge tutarının da 1.235.885,38 TL olduğu, isteklinin iş deneyimine konu işte, %49 hisse ile özel ortak sıfatıyla bulunduğu, hisse oranı esas alındığında bu istekliye ait iş deneyim tutarının 605.583,84 TL; bu tutarın güncellenmiş değerinin de 633.599,40 TL olduğu ve şikâyet konusu ihalede istenilen tutarı karşıladığı, ancak söz konusu belgenin açıklama kısmında işin 15.06.2012 tarihinde sona erdiği belirtildiği halde belgede işin kabul tarihinin yer almadığı tespit edilmiştir.

Sözleşme süresi ve açıklama kısmında yer alan bilgi esas alındığında söz konusu işin tamamlandığı anlaşılmış ise de kabul tarihinin idarece, söz konusu belgeyi düzenleyen idare ile yapılacak yazışma neticesinde bilgi eksikliği kapsamında değerlendirilerek tamamlatılması ve yeniden değerlendirme yapılması gerekmekte ise de ikinci iddia kapsamında yapılan tespitlere göre ihalenin iptal edilmesi gerektiğinden söz konusu işlemlerin bu aşamada yapılmasına gerek bulunmamaktadır. Ancak, söz konusu iş deneyim belgesinin işin kabul tarihinin belirtilerek mevzuata uygun şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği hususunun belgeyi düzenleyen Adıyaman Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bildirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2- Öztoyes Toplu Yem. Tic. San. Ltd. Şti.nin teklif tutarının 599.617,92 TL; teklif bedeline göre karşılanması gereken toplam iş deneyim tutarının da 239.847,17 TL (599.617,92 *0,40=239.847,17) olduğu görülmüştür.

Anılan isteklinin iş deneyimini tevsik için Besni İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yüklenici adına düzenlenmiş 02.11.2009 tarihli iş bitirme belgesinin sunulduğu, söz konusu iş deneyim belgesinin konusunun “ Taşımalı Öğrencilere Sıcak Öğlen Yemeği Verilmesi ” işi olduğu, işin sözleşme tarihinin 18.08.2008, kesin kabul tarihinin 12.06.2009 ve sözleşme bedelinin 342.711,65 TL olduğu, ancak söz konusu belgede belge tutarının yer almadığı tespit edilmiştir.

İş artışı veya iş eksilişi yapılmış olması halinde belge tutarının sözleşme bedelinden farklı olacağı, karşılanması gereken iş deneyim tutarının “belge tutarı” üzerinden değerlendirilmesi gerektiği dikkate alındığında, söz konusu iş deneyim belgesinin belge tutarının idarece, söz konusu belgeyi düzenleyen idare ile yapılacak yazışma neticesinde bilgi eksikliği kapsamında değerlendirilerek tamamlatılması ve yeniden değerlendirme yapılması gerekmekte ise de ikinci iddia kapsamında yapılan tespitlere göre ihalenin iptal edilmesi gerektiğinden söz konusu işlemlerin bu aşamada yapılmasına gerek bulunmamaktadır. Ancak, söz konusu iş deneyim belgesinin belge tutarının belirtilerek mevzuata uygun şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği hususunun belgeyi düzenleyen Besni İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bildirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan diğer isteklilerin sunduğu iş deneyim belgelerinin mevzuata uygun olduğu ve tutarlarının da şikâyet konusu ihalede istenilen oranı karşıladıkları, ayrıca “ özel sektöre taahhüt edilen bir işe ilişkin olarak sunduğu sözleşmede bedel olmadığı ” gerekçesi ile Asmaaltı Turz. Gıda Tic. San. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin de yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

2. Teyfik ÖZALP tarafından sunulan 21.07.2010 tarihli iş deneyim belgesinin mevzuata uygun şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği hususunun belgeyi düzenleyen Besni Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığına bildirilmesine,

3. Esensoy Gıda İnş. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından sunulan 28.06.2012 tarihli iş bitirme belgesinin işin kabul tarihinin belirtilerek mevzuata uygun şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği hususunun belgeyi düzenleyen Adıyaman Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bildirilmesine,

4. Öztoyes Toplu Yem. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından sunulan 02.11.2009 tarihli iş bitirme belgesinin belge tutarının belirtilerek mevzuata uygun şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği hususunun belgeyi düzenleyen Besni İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bildirilmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde, aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik dile getirdiği ikinci iddiası hakkında Kurulca, “…,ihale dokümanında ihale konusu işte çalıştırılacak asgari personel sayısının belirtilmediği, sadece “hizmetlerin rahat sürmesini sağlayacak sayıda” personel çalıştırılacağının belirtildiği, söz konusu düzenlemenin hem tekliflerin hazırlanması aşamasında hem de aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında tereddüde neden olduğu, ayrıca idare tarafından teklif bileşenlerinin tamamının açıklanması talep edildiği halde temizlik ve sarf malzemelerine, demirbaş ve ekipmana ilişkin olarak ihale dokümanında açık bir belirlemenin yapılmadığı, söz konusu durumun da aşırı düşük teklif açıklamasının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesini engellediği anlaşıldığı…. ” gerekçelerine dayanılarak “ İhalenin iptaline” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin ikinci iddiasına yönelik yapılan incelemede;

Besni İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ 1392 Taşımalı İlköğretim Öğrencisine 178 Gün Sıcak Öğlen Yemeği Verilmesi Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğünün 21.03.2012 tarihli ve 4667 sayılı yazısı esas alınarak, 1392 Taşımalı İlköğretim Öğrencisine 178 Gün Sıcak Öğlen Yemeği Verilmesi Hizmet Alımı için 2,44 TL birim fiyat esas alınarak, toplam 605.674,67 TL olarak hesaplandığı;

Bahse konu ihalede 15 adet ihale dokümanının satın alındığı, 14.08.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 8 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, başvuru sahibinin teklifinin “** iş deneyim belgesi uygun bulunmadığı**** ve aşırı düşük açıklaması uygun bulunmadığı ” gerekçesiyle, **bir isteklini teklifinin, “ Gıda Üretim Belgesi olmadığı ” gerekçesiyle, bir isteklini teklifinin, “ Ticaret Sicil Gazetesindeki adresi ile Gıda Üretim Belgesindeki adresleri farklı olduğu ve iş deneyimini tevsik için sunduğu sözleşme bedel içermediği” gerekçesiyle, bir isteklini teklifinin, “ Geçici teminatı yeterli olmadığı ve teklifi yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu” gerekçesiyle ve bir isteklinin teklifinin de “ ihale evraklarının fotokopi olduğu ” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmaları sonrasında, kalan üç teklifin geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Esensoy Gıda İnş. Tic. San. Ltd. Şti.

408.830,40

Öztoyes Toplu Yem. Tic. San. Ltd. Şti.

599.617,92

Öz Emin Tem. Yem. Tic. San. Ltd. Şti.

604.573,44

Şeklinde verildiği, başvuruya konu ihalede, yaklaşık maliyet içerisindeki kâr oranının tespit edilmesi mümkün olmamakla birlikte Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinde, idarece yaklaşık maliyet hesabında % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârının ekleneceği hüküm altına alındığından, yaklaşık maliyetin 1,20 oranına bölünmesi sonucu, % 20 kâr hariç tutarın asgari 504.728,89 TL olabileceği, ihale komisyonu tarafından da teklifleri söz konusu tutarın altında olan geçerli teklif sahibi 2 istekliden teklif bileşenleri hakkında aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği, sadece başvuru sahibinin açıklama sunduğu, sunulan açıklamanın “İşçi sayısının az hesaplandığı, yemek servisini ve servis sonu temizliğini yapacak kişilerin işçilik giderlerinin hesaplanmadığı ve fiyat analizindeki tutarların aşırı düşük olduğu ” gerekçeleri ile yeterli bulunmadığı ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak, ihalenin % 20 kâr hariç olarak hesaplanan 504.728,89 TL’nin üzerindeki istekli üzerinde bırakılarak, sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin Kurulca verilen karar uyarınca, başvuru sahibinin teklif tutarının 396.000,00 TL olduğu, teklif bedeline göre karşılanması gereken toplam iş deneyim tutarının 158.400,00 TL (396.000,00*0,40=158.400,00) olduğu; iş deneyimine konu işin sözleşme bedelinin 100.843,75 TL; bu tutarın güncellenmiş değerinin 126.907,92 TL olduğu dikkate alındığında, sözleşme tutarının güncellenmiş değerinin de şikâyet konusu ihalede istenilen tutarı karşılamadığı görülmüş olduğundan, iş deneyim koşulunu sağlayamadığı gerekçesiyle başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğuna karar verilmiştir.

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinde, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday, istekli ve istekli olabileceklerin anılan Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği hüküm altına alınmış, şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusu dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu bir idari başvuru yolu olarak öngörülmüştür.

Bu çerçevede, idareye şikâyet ve Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için, öncelikle aday, istekli veya istekli olabilecek sıfatını haiz olunması ve başvuru sahibinin idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eyleminden dolayı bir hak kaybına veya zarara uğraması ya da zarara uğramasının muhtemel olması gerekmektedir.

İncelemeye konu ihalede, idarece başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olmadığına ilişkin iddiasının incelenmesi sonucunda; idarece teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata uygun bulunduğu, dolayısıyla başvuru sahibinin teklifi değerlendirme dışı bırakıldığından, anılan istekliden mevzuat uyarınca aşırı düşük teklif açıklaması istenmeyeceğinin açık olduğu bu durumda, ihalenin başvuru sahibinin üzerinde kalma ihtimalinin bulunmadığı göz önüne alındığında, başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak başvuru sahibinin hukuken korunması gereken bir hakkının bulunmadığı anlaşılmış olup, başvurunun 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince, ehliyet yönünden reddinin gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede, “ başvurunun reddine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “ ihalenin iptaline” ilişkin karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi